درآمدی بر تاریخ، ساختار حقوقی و وضعیت 8 (1)

1,094 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,094
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
193
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

درآمدی بر تاریخ، ساختار حقوقی و وضعیت 8 (1)

  1. 1. درآمدی بر تاریخ، ساختار حقوقی و وضعیت موجود نهادهای مدنی در ایران درس 8: نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی / مقایسه و نتیجه گیری مجید محمدی
  2. 2. فهرست <ul><li>نهادهای مدنی در موسسات آموزشی </li></ul><ul><ul><li>مقدمه </li></ul></ul><ul><ul><li>تاریخ </li></ul></ul><ul><ul><li>ساختار حقوقی </li></ul></ul><ul><ul><li>تحولات </li></ul></ul><ul><ul><li>وضعیت موجود </li></ul></ul><ul><ul><li>ظرفیتها و چالشها </li></ul></ul><ul><li>مقایسه نهادها در حوزه های بحث شده </li></ul><ul><li>نتیجه گیری </li></ul>
  3. 3. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : مقدمه <ul><li>پنج مقوله نهادهای مدنی در حوزه های آموزش عالی </li></ul><ul><ul><li>نهادهای دانشجویی صنفی ( دیرپا اما غالبا غیر فعال ) </li></ul></ul><ul><ul><li>نهادهای علمی، فرهنگی و هنری دانشجویی </li></ul></ul><ul><ul><li>نهادهای دانشجویی سیاسی ( بسیار دیرپا و فعال ) </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمنهای علمی ( رشد قابل توجه در دهه هفتاد ) </li></ul></ul><ul><ul><li>نهادهای سیاسی اساتید ( مقطعی ) </li></ul></ul>
  4. 4. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : مقدمه <ul><li>رابطه نهادهای سیاسی دانشجویی و احزاب سیاسی : استخدام نیرو / همپیمانی </li></ul><ul><li>جنبش دانشجویی به منزله جایگزینی برای احزاب سیاسی در برخی مقاطع </li></ul><ul><li>تلاش دولت برای شکل دهی به نهادهای دانشجویی قلابی ( ظاهرا منتخب ) </li></ul><ul><li>نگاه بدبینانه دولتها به دانشگاه و جنبش دانشجویی </li></ul><ul><li>دانشگاههای دولتی در برابر دانشگاه آزاد و غیر انتفاعی </li></ul>
  5. 5. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تاریخ <ul><li>دهه سی </li></ul><ul><ul><li>تشکیلات دانشجویی جبهه ملی ( کمیته دانشگاه جبهه ملی ) </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمن اسلامی </li></ul></ul><ul><ul><li>تشکیلات نهضت آزادی ( کمیته دانشجویان نهضت آزادی ) </li></ul></ul><ul><li>دهه چهل </li></ul><ul><ul><li>فعالیت صنفی به عنوان فعالیت پوششی </li></ul></ul><ul><ul><li>کانونهای فرهنگی </li></ul></ul>
  6. 6. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تاریخ <ul><li>دهه پنجاه </li></ul><ul><ul><li>رشد انجمنهای اسلامی دانشجویی و سازمانهای دانشجویان مسلمان ( تحکیم وحدت ) </li></ul></ul><ul><ul><li>هسته های نزدیک به مجاهدین خلق ( انجمنهای دانشجویان مسلمان ) </li></ul></ul><ul><ul><li>دانشجویان مارکسیست : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>توده ای ( چپ غیر باورمند به مبارزه مسلحانه ) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>فدائیان ( چپ باورمند به مبارزه مسلحانه ) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>پیکار ( مائوئیست ) </li></ul></ul></ul>
  7. 7. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تاریخ <ul><li>انقلاب فرهنگی </li></ul><ul><ul><li>چرایی : برهم خوردن قواعد دمکراتيک رقابت سياسی و صنفی در دانشگاه‌‌‌ها / نگاه تاريخی منفی روحانيت به دانشگاه / تجربه موفق تسخير سفارت آمريکا برای خط امامی‌ها / تبديل دانشگاه به صحنه‌ اصلی رقابت سياسی در فقدان احزاب سياسی فراگير و قدرتمند </li></ul></ul><ul><ul><li>سوء فهمها : حرکت، متفاوت با پيامدهای آن / حرکت از بالا يا حرکت از پايين / رابطه‌ انجمن‌ها و سازمان‌های دانشجويان مسلمان و روحانيت / انجمن‌های اسلامی دانشجويان و دولت / انجمن‌های اسلامی و حکومت / تشکيلات در گير در انقلاب فرهنگی </li></ul></ul><ul><ul><li>پیامدها : تشديد روند حذف و تحکيم قدرت روحانيت / تشديد فرار مغزها / افت کيفی دانشگاه‌ها </li></ul></ul>
  8. 8. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تاریخ <ul><li>دهه شصت </li></ul><ul><ul><li>انجمنهای اسلامی دانشجویان </li></ul></ul><ul><ul><li>جامعه اسلامی دانشجویان </li></ul></ul><ul><li>دهه هفتاد </li></ul><ul><ul><li>دفتر تحکیم / بسیج؟ / جامعه اسلامی دانشجویان </li></ul></ul><ul><li>دهه هشتاد </li></ul><ul><ul><li>انشعاب دفتر تحکیم به سه طیف ( شیراز، علامه ( فراکسیونهای ملی - مذهبی، روشنگری )) </li></ul></ul><ul><ul><li>دانشجویان لیبرال / دانشجویان چپ </li></ul></ul><ul><ul><li>دانشجویان بسیجی </li></ul></ul>
  9. 9. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>‌ آيين نامه تشكل‌هاي اسلامي دانشگاهيا ن مصوب جلسه 448 مورخ 1378.6.9 شوراي عالي انقلاب فرهنگي </li></ul><ul><li>‌ 1 - 2 - برگزاري سخنراني، تجمع، راهپيمايي، ميزگرد، تريبون آزاد و نصب تابلوهاي تشكلهاي دانشجويي با ارائه مجوز از هيأت نظارت دانشگاه‌امكان‌پذير است . ‌ تبصره 1: انتشار هر نوع نشريه‌اي به استثناي نشريات علمي دانشگاهي با مجوز شوراي فرهنگي دانشگاه صورت ميگيرد . ‌ تبصره 2: شوراي فرهنگي دانشگاه در صورت مغايرت هرنوع فعاليت فرهنگي، سياسي و اجتماعي با مصالح دانشگاه، ضوابط شرعي و ارزش‌هاي‌انقلاب اسلامي، مراتب را به رياست دانشگاه اعلام مي‌نمايد و رييس دانشگاه موظف است در صورت اعلام شوراي فرهنگي و يا مشاهده موارد خلاف‌از آنها جلوگيري كند . </li></ul>
  10. 10. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>ماده 3 - تشكل‌ها با طي مراحل زير تأسيس مي‌گردند : 1- 3 - حداقل 5 نفر از دانشجويان يا 3 نفر از اعضاي هيأت علمي با داشتن شرايط زير مي‌توانند به عنوان‌هيأت مؤسس با ارائه نام مشخصي براي‌تشكل، تقاضاي صدور پروانه فعاليت نمايند : ‌ الف . اعتقاد و التزام عملي به اسلام، ولايت مطلقه فقيه و قانون اساسي . ب . برخورداري از حسن شهرت و اخلاق اسلامي و حداقل دو نيم سال تحصيلي اشتغال به تحصيل در دانشگاه مزبور براي تشكل‌هاي دانشجويي و‌حداقل دو سال استخدام رسمي آزمايشي در دانشگاه مزبور براي تشكل‌هاي اعضاي هيأت علمي . </li></ul>
  11. 11. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>‌ فصل سوم - نظارت : ‌ ماده 4 - به منظور حمايت از حقوق سياسي و اجتماعي دانشگاهيان و انجام وظايف مقرردر اين آيين نامه، هيأت نظارت در هر دانشگاه با تركيب و‌شرح وظايف زير تشكيل مي‌شود : 1 - 4 - تركيب هيأت نظارت دانشگاه : ‌ الف . رييس دانشگاه ( رييس هيئت ) ب . مسئول نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه . ج - نماينده وزارت فرهنگ و آموزش عالي يا بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا دانشگاه آزاد اسلامي حسب مورد . 2 - 4 - وظايف هيأت نظارت دانشگاه : ‌ الف . بررسي اساسنامه و صلاحيت اعضاي مؤسس تشكل‌هاي اسلامي . ب . اعلام موافقت اصولي و صدور پروانه فعاليت براي تشكل‌هاي اسلامي . ج . صدور مجوز انجام فعاليت تشكلها . ‌ د . نظارت برحسن اجراي انتخابات تشكل‌هاي اسلامي . ‌ هـ - رسيدگي به تخلفات تشكلها بر اساس آيين نامه مربوط . ‌ و . رسيدگي به شكايات واصل شده از سوي اشخاص حقيقي و حقوقي در ارتباط با فعاليتهاي تشكل‌هاي اسلامي . ‌ ز . توقف و يا لغو پروانه فعاليت تشكل‌هاي اسلامي . </li></ul>
  12. 12. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>‌ ماده 5. به منظور انجام وظايف مقرر در اين آيين نامه، هيأت نظارت مركزي در وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش‌پزشكي و دانشگاه آزاد اسلامي با تركيب و شرح وظايف زير تشكيل مي‌شود : 1 - 5 - تركيب هيأت نظارت مركزي : ‌ الف - وزير يا رييس دستگاه . ب - رييس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها . ج - يكي از معاونان وزير يا رييس دستگاه به انتخاب وي . ‌ د - يك نفر از رؤساي دانشگاهها حسب مورد . ‌ هـ - نماينده شوراي عالي انقلاب فرهنگي . </li></ul>
  13. 13. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>آيين نامه كانونهاي فرهنگي دانشجويان ، 24 آذر 1386 </li></ul><ul><li>3 ـ 1 ـ عضو كانون : به هريك از دانشجويان شاغل به تحصيل در دانشگاه محل فعاليت كانون اطلاق مي‌شود كه مطابق اين آيين نامه بدون محدوديت به عضويت كانون در مي‌آيند و در چارچوب اساسنامه كانون به فعاليت مي‌پردازند . حداقل تعداد اعضاء جهت فعاليت يك كانون 15 نفر مي‌باشد . </li></ul><ul><li>تبصره ـ چنانچه عضو كانون در چارچوب اساسنامه كانون فعاليت نكنند، با تصميم شوراي مركزي كانون ( بند 5-1) عضويت وي لغو خواهد شد . </li></ul>
  14. 14. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>4 ـ 1 ـ تركيب كميته ناظر : شورايي است متشكل از اعضاء كانون كه جلسات آن به منظور تصويب اساسنامه و آيين نامه‌هاي داخلي كانون و تغييرات آنها، انتخابات اعضاي شوراي مركزي كانون، تدوين اولويت‌ها و دريافت گزارش فعاليت سالانه شوراي مركزي كانون و نظارت بر فعاليت‌هاي آنها به طور عادي حداقل سالي يكبار و به طور فوق‌العاده بر اساس دعوت شوراي مركزي يا به پيشنهاد 3/1 اعضاء كانون، تشكيل مي‌شود . جلسات مجمع عمومي با حضور حداقل 3/2 اعضاء، رسمي است و مصوبات آن با رأي اكثريت نسبي حاضرين معتبر است . </li></ul><ul><li>5 ـ 1 ـ شوراي مركزي ناظر : شورايي است متشكل از 5 نفر اعضاء كانون كه مطابق مفاد مندرج در اين آيين نامه ( ماده 3) به منظور برنامه‌ريزي و اجراي سياست‌ها و اولويت‌هاي مصوب كانون، توسط مجمع عمومي كانون انتخاب مي‌شوند و وظايف آن مطابق اساسنامه كانون تغيير مي‌گردد . </li></ul>
  15. 15. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ساختار حقوقی <ul><li>1 ـ 2 ـ حداقل 3 نفر از دانشجويان علاقمند به فعاليت فرهنگي كه حداقل 14 واحد درسي را گذارنده ( ويژه دوره كارداني و كارشناسي ) و در دو سال گذشته حكم قطعي كميته انضباطي منجر به محروميت از تحصيل به مدت 1 نيمسال يا بيشتر را نداشته باشند، مي‌توانند به عنوان هيأت مؤسس، تقاضانامه خود را مبني بر تشكيل كانون در يكي از زمينه‌هاي مندرج در اين آيين نامه به مديريت فرهنگي دانشگاه ارائه نمايند </li></ul><ul><li>آئين نامه انجمن هاي علمي دانشجويي </li></ul>
  16. 16. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تحولات <ul><li>پنج دهه فعالیت نهادهای دانشجویی </li></ul><ul><li>به چالش کشیدن دولتهای مختلف </li></ul><ul><li>مهم ترین تحولات </li></ul><ul><ul><li>تغییر جهت دادن انجمنهای اسلامی دانشجویان از دهه شصت به دهه هفتاد به دلیل ساختار دمکراتیک آن </li></ul></ul><ul><ul><li>تغییر بسیج از نیروی فعال در جنگ به عناصر سرکوب از دهه شصت به دهه های هفتاد و هشتاد </li></ul></ul><ul><ul><li>پا نگرفتن جامعه اسلامی دانشجویان علی رغم حمایت روحانیت </li></ul></ul><ul><ul><li>سیاسی شدن دانشجویان دانشگاه آزاد در جنبش سبز </li></ul></ul>
  17. 17. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : تحولات <ul><li>تبدیل دمکراس ی، حقوق بشر و تکثرگرایی به اولویت انجمنهای دانشجویی </li></ul><ul><li>استقلال روزافزون این جنبش از نیروهای سیاسی و طرح مستقل مطالبات سیاسی </li></ul><ul><li>حضور و نقش بی‌سابقه دختران دانشجو در حرکت‌های دانشجویی </li></ul>
  18. 18. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : وضعیت موجود <ul><li>3 ميليون و 790 هزار و 859 دانشجو ، يك ميليون و 874 هزار و 966 نفر زن و يك ميليون و 915 هزار و 893 نفر مرد </li></ul><ul><li>14 درصد از دانشجويان در وزارت علوم، 22 درصد در دانشگاه پيام نور، 11 درصد در دانشگاه جامع علمي كاربردي، 38 درصد در دانشگاه آزاد، 5 درصد در دانشگاه‌هاي وابسته به وزارت آموزش و پرورش، 3 درصد در دانشگاه‌هاي وابسته به وزارت بهداشت، 6 درصد در مراكز آموزش عالي مستقل و يك درصد در ساير دانشگاه‌هاي اجرايي </li></ul>
  19. 19. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : وضعیت موجود <ul><li>44 درصد از دانشجويان در گروه علوم انساني، 33 درصد در گروه فني و مهندسي، 7 درصد در گروه علوم پايه، 6 درصد در گروه كشاورزي و دامپزشكي، 5 درصد در گروه هنر و 5 درصد در گروه علوم پزشكي </li></ul><ul><li>64 درصد از دانشجويان در مقطع كارشناسي، 27 درصد در مقطع كارداني، 6 درصد در مقطع كارشناسي ارشد، 2 درصد در مقطع دكتراي حرفه‌اي و 1 درصد در مقطع دكتراي تخصصي مشغول به تحصيل هستند . ( سلطاني مدير گروه سامانه جغرافي آموزش عالي خبرگزاري فارس ، 12 اذر 1389) </li></ul>
  20. 20. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : وضعیت موجود <ul><li>نهادهای مدنی اساتید </li></ul><ul><ul><li>بسیج اساتید؟ </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمن اسلامی مدرسین </li></ul></ul><ul><li>جذب نیرو برای ائتلافهای سیاسی بیرون از دانشگاه </li></ul><ul><li>فعال شدن در دوره های انتخابات </li></ul><ul><li>سکوت در مورد رخدادهای دورن دانشگاه </li></ul>
  21. 21. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : وضعیت موجود <ul><li>انجمن هاي علمي ايران </li></ul><ul><li>انجمن هاي علمي که از وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري مجوز فعاليت دريافت داشته اند : </li></ul><ul><ul><li>انجمنهاي علمي گروه علوم پايه </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمنهاي علمي گروه فني و مهندسي </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمنهاي علمي گروه علوم انساني </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمنهاي علمي گروه كشاورزي </li></ul></ul><ul><ul><li>انجمنهاي علمي گروه بين‌رشته‌اي </li></ul></ul>
  22. 22. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ظرفیتها و چالشها <ul><li>ظرفیتها </li></ul><ul><ul><li>گرد آمدن نیروی جوان و معترض به شرایط موجود در زیر یک سقف </li></ul></ul><ul><ul><li>عمل به عنوان یک گروه مرجع در میان مردم </li></ul></ul><ul><ul><li>پیشتازی در جنبشهای اعتراضی </li></ul></ul><ul><ul><li>وجود انجمنهای صنفی که با اعتصابات صنفی می تواند پیامهای سیاسی را منتقل کند </li></ul></ul><ul><ul><li>ورشکستگی ایدئولوژیک اسلامگرایان و فقدان جذابیت پیامهای آنها برای نسل امروز </li></ul></ul>
  23. 23. نهادهای مدنی در موسسات آموزش عالی : ظرفیتها و چالشها <ul><li>چالشها </li></ul><ul><ul><li>بیشترین حساسیت حکومتها </li></ul></ul><ul><ul><li>زندگی باوری در برابر مبارزه با یک رژیم پلیسی و خشن </li></ul></ul><ul><ul><li>حضور اوباش در دانشگاهها به عنوان دانشجو با کاهش کیفیت آموزش عالی </li></ul></ul><ul><ul><li>تشکیلات گریزی به علت فشار بیشتر دستگاههای امنیتی بر اعضای تشکلها </li></ul></ul>
  24. 24. مقایسه نهادها در حوزه های بحث شده <ul><li>شباهتها و تفاوتهای نهادهای مدنی در هشت قلمرو بحث شده </li></ul><ul><li>شباهتها </li></ul><ul><ul><li>دشواری در اخذ مجوزهای دولتی </li></ul></ul><ul><ul><li>شرایط ایدئولوژیک برای هیئت موسس یا هیئت امنا یا هیئت مدیره </li></ul></ul><ul><ul><li>تلاش دولت برای دولتی کردن نهادهای مدنی یا ایجاد نهادهای قلابی و موازی </li></ul></ul><ul><ul><li>فقدان مسیرهای نهادینه شده برای کمک به نهادهای مدنی </li></ul></ul>
  25. 25. مقایسه نهادها در حوزه های بحث شده <ul><li>تفاوتها </li></ul><ul><ul><li>بیشترین حساسیت نسبت به نهادهای مدنی دانشجویی و زنان </li></ul></ul><ul><ul><li>استثنا شدن حوزه نهادهای دینی از قانون گذاری دولتی </li></ul></ul><ul><ul><li>اعمال بیشترین فشار دولت بر نهادهای مدنی در حوزهی سیاست و رسانه ها </li></ul></ul><ul><ul><li>بیشترین سرمایه گذاری دولتی بر نهادهای مدنی در حوزه سیاست ( احزاب دولتی ) </li></ul></ul>
  26. 26. نتیجه گیری <ul><li>تحولات جامعه مدنی در ایران از عمده ترین تحولات این جامعه در دو دهه اخیر </li></ul><ul><li>ایران استثنا نیست ( استثناگرایی وجود ندارد؛ همه کشورها متفاوت هستند ) </li></ul><ul><li>مهم ترین عوامل تحول : شهر نشینی / سواد آموزی / گسترش رسانه ها / تمایز یابی اجتماعی </li></ul><ul><li>دولت : تمرکزگرا / رانتی / اقتدارگرا / شبه تمامیت طلب </li></ul><ul><li>سیر فرایندهای شمول و انحصار </li></ul>
  27. 27. نتیجه گیری <ul><li>توازی تحولات اجتماعی و سیاسی </li></ul><ul><li>تعامل نهادهای مدنی مردان و زنان </li></ul><ul><li>سیر از تمامیت گرایی سیاسی به تمامیت گرایی اجتماعی و بعد به تمامیت گرایی و مذهبی </li></ul><ul><li>روابط جامعه مدنی و جامعه سیاسی </li></ul><ul><li>ساختار جامعه مدنی بر اساس ویژگیهای حیات اجتماعی و مشارکت مدنی افراد </li></ul><ul><li>ارزشهای غالب در جامعه مدنی ایران : تکثر گرایی، مدارا، دمکراسی و حقوق بشر </li></ul>
  28. 28. نتیجه گیری <ul><li>دلایل ضعفها و قوتهای جامعه مدنی </li></ul><ul><li>تاثیر محیط منطقه ای و جهانی </li></ul>

×