2009 jaarverslag tie-nl (k)

480 views

Published on

jaarverslag TIE-Netherlands 2009 printversie

Published in: Career, Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
480
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

2009 jaarverslag tie-nl (k)

  1. 1. Verklaring van het Bestuur bij het Jaarverslag 2009 van TIE-NetherlandsInhoud1 Inleiding......................................................................................................................................22 TIE-Netherlands ..........................................................................................................................2 Wie zijn we .....................................................................................................................................2 Onze werkwijze ..............................................................................................................................23 Activiteiten .................................................................................................................................3 Inleiding .........................................................................................................................................3 Production mapping in de cacaosector .............................................................................................3 Uitwisselingsprogramma jonge vakbondsactivisten Nederland Wit-Rusland .................................4 Nederlandse kaderleden actief in Wit-Rusland.................................................................................6 Gender en vrouwelijk leiderschap in Marokko.................................................................................7 Alle projecten en activiteiten in 2009 op een rij ...............................................................................84 Interne organisatie ..................................................................................................................... 155 Financieel jaarverslag ................................................................................................................ 156 De cijfers .................................................................................................................................. 16TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 1
  2. 2. 1 InleidingDit is het financiële jaarverslag van de Stichting TIE - Netherlands1 over het jaar 2009.Dit is het elfde jaarverslag van de stichting sinds haar oprichting op 1 januari 1999. TIE-Netherlands isingeschreven bij de Kamer van Koophandel in Amsterdam onder nummer 34108277.In deze uitgave treft u een verslag aan van de activiteiten van TIE-Netherlands in het jaar 2009.In het jaarverslag van 2008 hebben we onze partners aan het woord gelaten over de activiteiten vanTIE-Netherlands. Nu hebben we vier projecten uit het geheel gelicht waarin de kernactiviteiten vanTIE-Netherlands goed naar voren komen. Daarnaast treft u een korte beschrijving aan van alleuitgevoerde projecten, het sociaal jaarverslag en de cijfers van 2009 aan.2 TIE-NetherlandsWie zijn weTIE-Netherlands zet zich in voor de opbouw en versterking van een onafhankelijke en democratischevakbeweging. Zij maakt deel uit van een internationaal netwerk van centra die zich toeleggen opscholing, ondersteuning en advies voor vakbondsactivisten. Samen met deze partners en lokaleorganisaties (vakbonden en basisorganisaties van werknemers) voert TIE-Netherlands in verschillendelanden en regio s projecten uit. In Nederland werkt TIE-Netherlands nauw samen met FNVBondgenoten. TIE-Netherlands streeft naar een actieve deelname van Nederlandse vakbondsleden inhaar projecten en naar een uitwisseling van ervaringen en ideeën die bruikbaar is in de praktijk van hetvakbondswerk in Nederland en andere landen.Kernpunten in het werk van TIE zijn: Vakbondsdemocratie Vrijheid van organisatie Empowerment en zelfbeschikking van werknemers /werkneemsters Verzet tegen neoliberalisme, vrijhandelszones en privatisering Internationale solidariteit Politiek pluralismeOnze werkwijzeIn de visie van TIE-Netherlands is structurele armoede in de eerste plaats een politiek en niet eeneconomisch probleem. Armoede wordt veroorzaakt door ongelijke machtsverhoudingen en alleen eensterke beweging en organisatie van onderop is in staat deze machtsverhoudingen te wijzigen. Het is opde arbeidsplaats dat werknemers maatschappelijke rijkdom scheppen, die vervolgens door anderenwordt toegeëigend. Het verzet tegen deze uitbuiting is voor werknemers daarom niet alleen eenbredere strijd voor maatschappelijke rechtvaardigheid, maar ook een dagelijkse en directe noodzaak.Het gaat immers om hun gezondheid, hun inkomen en hun leven. Zolang werknemers zich niet vrijkunnen organiseren en voor hun directe belangen kunnen opkomen blijft één van de hoofdoorzakenvan de maatschappelijke ongelijkheid en de structurele armoede in stand.Voor TIE-Netherlands gaat het dus tegelijk om versterking van de zelforganisatie van werknemers enhun directe belangenbehartiging op de werkplek, als om opbouw en versterking van een brederemaatschappelijke tegenmacht. Binnen een dergelijke beweging neemt de vakbeweging van nature eencentrale plaats in.1 De oorspronkelijke naam van TIE-Netherlands is Transnationals Information Exchange maar sinds een paarjaar wordt vooral de naam TIE-Netherlands gehanteerd.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 2
  3. 3. De kracht van de vakbeweging wordt in de eerste plaats bepaald door haar positie op de werkplek enin de tweede plaats door het eigen democratisch gehalte. Alleen een vakbeweging die in staat engemotiveerd is om werknemers op de werkplek te organiseren en te mobiliseren en die ookdaadwerkelijk opkomt voor de belangen van arbeiders kan maatschappelijke ongelijkheid aanpakken.Het zwaartepunt van de TIE projecten ligt nu in Latijns Amerika en Oost-Europa. De ontwikkelingvan nieuwe projecten richt zich vooral op Afrika en Azië.Alle TIE-centra ontwikkelen samen met lokale partnerorganisaties (onafhankelijke vakbonden enbasisorganisaties van werknemers) projecten.Deze projecten zijn gericht op: Scholing van werknemers en vakbondsvertegenwoordigers Uitwisseling van ervaringen en informatie tussen werknemers en vakbondsvertegenwoordigers uit verschillende landen Het gezamenlijk uitwerken en uitvoeren van vakbondsstrategieënOok ondersteunt TIE internationale solidariteitsacties als antwoord op het beleid van multinationals.3 ActiviteitenInleidingDe activiteiten van TIE-Netherlands spelen zich altijd af op de werkvloer of hebben te maken metorganisaties die daar activiteiten uitvoeren.In dit hoofdstuk worden vier projecten die ieder één van de kernactiviteiten van TIE bevatten, nadertoegelicht.Internationale samenwerking en solidariteit is van levensbelang in deze geglobaliseerde economie. Inhet project over de Cacaosector wordt production mapping gebruikt als een empowerment tool voorNederlands en Braziliaanse kaderleden. Door hun situatie, in kaart gebracht met deze methode, tevergelijken, kunnen zij meer controle krijgen over hun arbeidssituatie en deze verbeteren.Jongeren zijn niet alleen de toekomst van de vakbeweging, hun belangen moeten ook nu wordenmeegenomen. Hiervoor is participatie van jongeren in besluitvormingsprocessen van groot belang. Inhet uitwisselingsprogramma van jonge vakbondsactivisten steken jongeren uit Wit-Rusland enNederland de koppen bij elkaar om te onderzoeken hoe hun positie binnen hun vakbonden verbeterden versterkt kan worden.Ervaring heeft geleerd dat vakbondsleden vooral veel van elkaar leren. De participatie vanNederlandse kaderleden is in de projecten van TIE-Netherlands van cruciale betekenis. Het projectVeiligheid en Gezondheid in Wit-Rusland laat dit overduidelijk zien.Ook al bestaat de meerderheid van de werknemers uit vrouwen, dit is vrijwel nooit te zien aan hunvertegenwoordiging in leidersposities of dat nu in het bedrijf / de sector is of in de vakbond. Daaromlegt TIE-Netherlands in ieder project nadruk op gender. In het Marokko project gaat het uiteindelijkom vrouwelijk leiderschap.Production mapping in de cacaosectorIn oktober 2008 heeft de eerste uitwisseling plaatsgevonden. Drie Nederlandse kaderleden uit debedrijven Cargill, ADM en Dutch Cocoa (gezamenlijk de gehele cacaoverwerkende sector inNederland) zijn op werkbezoek geweest in Ilheus, Bahia, in Brazilië. Tijdens een seminar,georganiseerd door TIE Brasil en TIE-Netherlands (in samenwerking met de vakbond van werknemersin de cacaoverwerkende industrie Sindicacau,) zijn de arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaardenbij de verschillende bedrijven in zowel Nederland als Brazilië met elkaar vergeleken en is informatieuitgewisseld over het productiesysteem en het bedrijfsbeleid, alsook over de manier waarop men zichin de verschillende bedrijven georganiseerd heeft.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 3
  4. 4. Het follow-up werkbezoek aan Nederland van Braziliaanse vakbondsactivisten uit viercacaoverwerkende bedrijven (ADM-Brasil, Cargill, Delfi en Barry Callebaut) vond plaats in oktober2009. Deze bedrijven bestrijken de gehele Braziliaanse cacaoverwerkende sector.De Braziliaanse collega s hebben tijdens het bezoek kennisgemaakt met het productiesysteem en dearbeidsomstandigheden in de verschillende cacaoverwerkende bedrijven in Nederland en met de wijzewaarop de Nederlandse vakbeweging in de bedrijven zijn organisatie heeft opgebouwd.Tijdens de bijeenkomst wisselden Nederlandse en Braziliaanse kaderleden ervaringen uit over allerelevante vakbondszaken zoals inhoud van de CAO, arbeidsomstandigheden, toegang totbedrijfsinformatie, kerngegevens verzamelen over je eigen bedrijf, uitbesteding van werkzaamhedenen duurzaamheid in de cacaoketen.De cacao sector is de laatste jaren opgeschud door een aantal overnames. Globalisering doet de sectorveranderen. De grote chocoladeconcerns voeren hun investeringen op om wereldwijd te kunnenopereren. Belangrijke spelers als Cargill en ADM zijn voedingsconglomeraten die in veel sectorentegelijk actief zijn. Zo is het bijvoorbeeld niet onwaarschijnlijk dat ADM zijn cacaobelangen eerdaagsafstoot omdat er meer winst te behalen valt in de biobrandstoffensector.Bij deze veranderingen staat voor de werknemers veel op het spel.Collega s uit andere landen worden vaak gezien als concurrenten in plaats van collega s die ook telijden hebben onder de gevolgen van de globalisering zoals flexibilisering van arbeid en hetverplaatsen van de vestigingen naar goedkopere landen.Om de verschillende bedrijven met elkaar te vergelijken is er gebruik gemaakt van productie mapping.Deze methode stelt werknemers in staat om de eigen wereld van productie of dienstverlening tebeschrijven. Welke producten maken ze, hoe is de productie ingericht, wat is de toelevering en waargaan de eindproducten heen? De factor tijd en het aantal betrokken werknemers is belangrijk. De basisblijft de eigen ervaring, die gedeeld wordt met collega s op de werkvloer. Managementinformatiespeelt uiteraard ook een rol, maar die moet worden getoetst.Door het vergelijken van de verschillende mappings kwam men tot een beter inzicht in hetfunctioneren van de verschillende bedrijven in zowel Nederland als Brazilië. Het leverde deBraziliaanse collega s van Cargill gegevens op die inzet werden voor hun onderhandelingen.Wat was er aan de hand?Het management van Cargill Brazilie stelde voor de productie van 50 naar 80 ton te verhogen en desalarissen van de werknemers met de helft te verhogen. De leden van Sindicacau werkzaam bij Cargillzijn gaan kijken per werkplek en kwamen tot de volgende conclusies:Ten eerste dat verhoging van 50 naar 69 wel kan maar 80 ton onmogelijk is.Ten tweede productieverhoging, zoals van 4 naar 5 ploegen (dus meer mensen in dienst nemen) kost 5miljoen, maar deze extra kosten kunnen makkelijk betaald worden van de winst die eenproductieverhoging naar 69 ton oplevert voor het bedrijf, namelijk 60 miljoen. Dit betekent dus meerwinst voor het bedrijf, meer werk voor meer mensen en minder werkdruk.Uitwisselingsprogramma jonge vakbondsactivisten Nederland Wit-RuslandDe BKDP2 opereert in een context waarin elk streven van burgers en organisaties naar vrijheid enonafhankelijkheid door het autoritaire regiem met repressie wordt beantwoord. Het is de enigevakbondsfederatie in Wit-Rusland die onafhankelijk van het regime werknemers probeert teorganiseren. Door middel van allerlei bureaucratische regels wordt het hen moeilijk gemaakt om zichals vakbond ergens te vestigen, activiteiten te organiseren of publicatiemateriaal te verspreiden. Deonafhankelijke vakbonden zijn in een voortdurende overlevingsstrijd gewikkeld.Ondanks intimidatie is het regiem er niet in geslaagd de onafhankelijke vakbeweging te vernietigen. Injuni 2008 heeft de ILO Wit-Rusland beperkingen opgelegd in handelspreferenties vanwege schendingvan de vakbondsrechten. Ook de gevolgen van de economische crisis, de onderhandse privatiseringvan bedrijven en de devaluatie van de roebel door de snel dalende olieprijzen leiden tot een groeiend2 Belarusian Congress of Democratic Trade Unions; een vakbondsfederatie met ongeveer 10.000 leden, voortaanBKDP genoemd.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 4
  5. 5. verzet vanuit de bevolking en een roep om veranderingen. Mensen beginnen hun onvrede te uiten enbij elkaar te komen om zich te organiseren. Er is niet langer meer het volledige vertrouwen in de staat.Voornamelijk op arbeidsplekken (tijdens de pauzes) worden verboden thema s bediscussieerd,inclusief de situatie in de fabriek en het land.Het ledenaantal van de BKDP groeit gestaag en men krijgt steeds meer bekendheid en legitimiteitonder de bevolking van Wit-Rusland. Dit komt onder andere doordat de BKDP zich niet profileert alseen politieke organisatie maar zich puur bezig houdt met het verdedigen van (basis) belangen vanwerknemers. Door vast te houden aan deze lijnen is de BKDP in staat geweest haar ledental te latengroeien, een positie te creëren in speerpuntbedrijven in de economie (zoals in de kalimijnen en degrootste olieraffinaderij van het land) en gedeeltelijk buiten schot te blijven van het regime. De BKDPfinanciert haar eigen organisatie (kantoor en staf) van de contributiegelden van haar leden en behoudthiermee onafhankelijkheid ten opzichte van externe donoren.Sinds 1997 voert TIE-Netherlands projecten uit ter ondersteuning van de onafhankelijke vakbewegingin Wit-Rusland. De focus ligt op het versterken van de organisatie- en mobilisatiekracht van de BKDPen haar lidbonden. Door middel van trainingen en cursussen voor vakbondsleden op verschillendeniveaus wordt gestreefd naar versterking van de vaardigheden en kennis om hun belangen teverdedigen. Een uitgangspunt in de projecten van TIE-Netherlands is dat veranderingen in organisatiesbeginnen bij scholing en empowerment van de mensen die de basis van deze organisaties vormen: dearbeiders op de werkvloer. Een horizontale uitwisseling tussen kaderleden van verschillende landen ishiertoe één van de belangrijkste middelen.Onder invloed van het programma is de BKDP ook gaan werken aan het diversiteitbeleid. Hetaantrekken van nieuwe jonge leden en het versterken van de kennis en vaardigheden en organisatievan al bestaande jonge leden is één van de belangrijkste doelen in BKDP strategie van 2008-2012.Daarnaast is er een samenwerking aangegaan met politieke jongerenorganisaties die de BKDPondersteunen met het werven van nieuwe jonge leden en de vergroting van zichtbaarheid van deonafhankelijke vakbeweging onder sectoren en in bedrijven waar deze nog niet aanwezig is.Met ondersteuning van Nederlandse jongeren (en met financiering vanuit het PSO Youth ZoneProgramme) is in 2009 gewerkt aan empowerment van jongeren en versterking van eenjongerenstructuur binnen de bonden van de BKDP. Op een internationaal zomerkamp hebben jongevakbondsactivisten kennisgemaakt met nieuwe manieren van organising. Ze hebben ervaringuitgewisseld over thema s als jong leiderschap , jongerenorganisaties binnen vakbonden, participatieen nieuwe methoden van organiseren met collega s uit andere sectoren en regio s en uit Nederland. Ditis extreem belangrijk in Wit-Rusland waar vakbonden vooral op bedrijfsniveau georganiseerd zijn ener weinig contact is met anderen. Na het zomerkamp hebben de jongeren op lokaal niveau trainingenen informatiebijeenkomsten georganiseerd wat heeft geleid tot een toename van jonge vakbondsleden,een actievere houding van jonge leden binnen de bonden en de oprichting van een officiëlejongerencommissie in januari 2010. Met de officiële verkiezing van deze commissie is hetjongerenwerk een officieel onderdeel geworden van de BKDP en zal zodanig worden meegenomen inplanning en uitvoer door de lidbonden. Een uitdaging voor 2010 is om de participatie van decommissieleden in besluitvormingsprocessen van de bonden te realiseren en de legitimiteit van decommissieleden onder de (oudere) leiders te vergroten.Onder de Nederlandse deelnemers heeft de uitwisseling geleid tot een gegroeide interesse in de situatievan hun jonge collega s over de grens. Zij zijn met een andere blik naar hun collega s in anderelanden gaan kijken en hun situatie en problemen beter gaan begrijpen. Ze zien hun collega s nietlanger als potentiële concurrenten op de wereldmarkt maar als bondgenoten in een strijd tegen grotebedrijven en de continu verplaatsende productie. Bovendien hebben ze een kritische visie ontwikkeldten aanzien van hun eigen vakbond en het vermogen van de vakbond om adequaat om te gaan metrecente problemen van een snelle economische regionalisering, de verplaatsing van productie endiensten naar lage lonenlanden en de onmogelijkheid om jonge, kwetsbare werknemers te organiseren.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 5
  6. 6. Menno te Kolstee (Nederlandse deelnemer): Wat ik heb geleerd van de BKDP jongeren? Met de heersende kaders daar is het voor jongerenmoeilijk om ertussen te komen. Jongeren verwachten dat ze hetzelfde soort leider worden net als deouderen/anderen. In Nederland claimen we meer positie en bewijzen zo ons eigen bestaansrecht. InWit-Rusland zijn de hiërarchie en tradities sterker. Wij in Nederland hebben de faciliteiten en het geldmaar er is teveel geïnstitutionaliseerd zodat er weinig ruimte is voor inbreng van kaderleden. In Wit-Rusland is het andersom; men wordt van bovenaf tegengewerkt en kan daardoor niet veel.Edwin Atema (Nederlandse deelnemer): Wat mijn ideeën zijn voor internationale samenwerking? Ik wil de solidariteit tussen werknemers uitverschillende landen maar dezelfde bedrijven vergroten. In Nederland moeten we hiervoor steunkrijgen van werknemers, cases uitdiepen en praktische resultaten laten zien. Hiervoor moeten we veelpresentaties geven en materiaal met elkaar delen zoals filmpjes over stakingsacties in de schoonmaaken via youtube.Nederlandse kaderleden actief in Wit-RuslandTon Kitzen en Wim Dekkers hebben op hun werk bij DSM Limburg een ruime ervaring opgedaan metveiligheid en gezondheid op de werkplek. Sinds 2009 geven zij seminars aan kaderleden in Wit-Rusland om deze ervaring door te geven en de vakbond te versterken.In mei 2009 startten Ton Kitzen en Wim Dekkers het project Train the Trainer in Wit-Rusland. Hetdoel van dit project is om leden van de BKDP te leren meer structuur aan te brengen in hun organisatieof bedrijf op het gebied van arbeidsveiligheid en gezondheid. Ton en Wim: Het bijbrengen vankennis en structuur op dit gebied is belangrijk bij het werven en opleiden van nieuwe kaderledenbinnen hun organisatie en goed voor de vakbond. Het project wordt gefinancierd uit hetSolidariteitsfonds van FNV Bondgenoten.Gebrek aan kennisTon en Wim merkten bij hun bezoeken aan Wit-Rusland dat er weinig structuur is op het vlak vanveiligheid en gezondheid op de werkvloer (VG&W). Ton en Wim: Er is een groot gebrek aan kennisover VG&W, bij zowel de werknemers als ook bij de werkgever. Er is geen theoretische kennis overarbeidsomstandigheden. Ook de experts hebben weinig kennis en praktijkervaring. Wij wilden mensenhier bewust van maken, ze confronteren met hun tekort aan kennis. Aanvankelijk was er wat weerstand, men geloofde niet zomaar dat wat wij vertelden relevant was inde Wit-Russische situatie. Door veel voorbeelden te geven en de problemen persoonlijk te makenverdween die weerstand langzamerhand. We zeiden bijvoorbeeld wat vinden jouw familieleden ervanals je ze vertelt dat je waarschijnlijk vroeg dood zult gaan door de arbeidsomstandigheden op jewerkplek? . Zij moesten hun hele manier van denken omzetten.Volgens Ton en Wim wordt de wetgeving omtrent arbeidsomstandigheden in Wit-Rusland nietnageleefd omdat werknemers het niet snappen en werkgevers er op deze manier gemakkelijk onderuitkomen. Ton en Wim: Het kunstje is om de wetgeving bereikbaar te maken voor mensen. Wijhebben geprobeerd om vanuit onze ervaring, waar wij in 30 jaar tegenaan zijn gelopen, informatie tegeven die klopt, die aansluit bij de nieuwste inzichten, maar voor iedereen te volgen is. Je moet deregels vertalen en mensen goed informeren.Organisatie opzettenTon en Wim willen in Wit-Rusland niet alleen kennis over VG&W bieden maar ook helpen eenorganisatie op te zetten: Kennis is nodig om iets te veranderen. Maar om kennis te vergaren is hetnodig om structureel te werken en een organisatie neer te zetten. Om de arbeidsomstandigheden teverbeteren is organising nodig. Je moet samen een aantal problemen selecteren die mensenaanspreken en die realiseerbaar zijn. Dan kun je met z n allen aan hetzelfde touw gaan trekken.Ton en Wim hebben in het afgelopen jaar drie seminars gegeven. Met behulp van 12 modules hebbenze geprobeerd om de abstracte en ingewikkelde kennis begrijpelijk en concreet te maken. Dat sluitaan bij het train the trainer principe: je wilt dat mensen de kennis weer aan hun collega sdoorgeven. De deelnemers waren een groep van 20 mensen, met een vaste kern van ca 6 mensen. Demensen die meededen zijn gemotiveerd en van relatief hoog niveau. Ook zetten zij een checklist op enTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 6
  7. 7. maakten een handleiding voor risicoanalyse. Aan de checklist zit een oplossingsmodel vast. Een anderseminar ging vooral over gezondheid. Ton en Wim: op verzoek van de deelnemers zijn wij vooralingegaan op heat stress en cold stress . Met behulp van rollenspellen hebben ze gewerkt aan hetopzetten van een ARBO commissie en over de kernpunten van onderhandelen. Ton en Wim: Wijproberen mensen opstandig te maken, en we bouwen een structuur op om die frustratie kwijt tekunnen. Belangrijk is dat de Wit-Russen zelf de inhoud van de cursus in de hand houden: Tijdens deseminars hebben we voortdurend teruggekoppeld en zo de cursus voortgebouwd. Het is belangrijk omsteeds de verantwoordelijkheid terug te geven aan de Wit-Russen.VooruitgangTon en Wim zien al vooruitgang dankzij hun seminars. Ondertussen zijn er in enkele bedrijven inWit-Rusland ARBO commissies opgezet. Men beseft nu dat ze voor zichzelf op moeten komen om desituatie te veranderen. Maar ze gaan door met hun seminars. Er zouden ARBO commissies moetenkomen per bedrijf, regionaal en landelijk. Deze moeten een beleid, doelstelling en protocol hebben.Ons idee is nu om door te werken met de groep die al getraind is en hiermee regionale ARBOcommissies op te richten. Zij kunnen alle informatie weer aan anderen doorgeven. Wij kunnen zebegeleiden en samen met hun de regionale trainingen ontwikkelen.Ton en Wim hebben een website opgezet waarop zij verslag doen van hun activiteiten in Wit-Rusland.Hier zijn verslagen te vinden van elk seminar: www.train-the-trainer.nl. Ook zijn zij bezig met hetschrijven van een handboek waarin alle bruikbare informatie uit hun cursus terug te vinden is. Dathandboek kan uiteindelijk gebruikt worden door de ARBO commissies. Dat is belangrijk voor decontinuïteit.Gender en vrouwelijk leiderschap in MarokkoBinnen dit programma organiseerde TIE-Netherlands samen met het Mexicaanse Red de MujeresSindicalistas (RMS) workshosp in Marokko over gender, gezondheid op het werk en vrouwelijkleiderschap. Zo n 30 arbeidsters uit verschillende sectoren maar allen werkzaam in vrijhandelszonesnamen deel. Zij waren grotendeels laag opgeleid en het bespreken van het thema was nieuw voor hen.Sinds enkele jaren is er in Marokko sprake van een groei van vrijhandelszones, vooral inkustgebieden. De Marokkaanse regering probeert een zo gunstig mogelijk klimaat te creëren voorbuitenlandse bedrijven, waardoor controle op arbeidsomstandigheden in de vrijhandelszones gering is.Door de economische crisis vinden veel bedrijfssluitingen plaats en door de onzekerheid zijnarbeidsters angstig om nog op te komen voor hun rechten.In mei 2007 startte TIE-Netherlands een samenwerking met Atawassul, een associatie die in 2001 isopgericht door een aantal ex-vakbondsleden (voornamelijk vrouwen) en intellectuelen die wildenbijdragen aan de versterking van de zelforganisatie van werknemers in Tanger. Op verzoek vanAtawassul is er een capaciteitsopbouw programma ontwikkeld in samenwerking met TIE-Netherlandster versterking van de organisatie en de ondersteuning van de scholingsmethodologie. Het doel van descholing is de empowerment van de arbeidsters zodat ze hun eigen rechten leren kennen en steedsbeter voor hun rechten kunnen opkomen.In het kader van dit programma vonden tussen augustus 2009 en september 2010 workshops plaatsover gender, gezondheid op het werk en vrouwelijk leiderschap.In de workshops over gezondheid op de werkvloer met een gender benadering bespreken de vrouwenhet belang van goede arbeidsomstandigheden voor vrouwen. Die omstandigheden gaan verder dansalarisonderhandelingen en hebben te maken met specifieke situaties waar vrouwen mee te makenhebben, zoals het gebruik van chemicaliën tijdens de zwangerschap of seksuele intimidatie op dewerkvloer. Bij traditionele vakbonden komen deze thema s vrijwel niet aan de orde. Het belangrijkstedoel was om vrouwen de relatie te laten leggen tussen hun werk en hun lichamelijke gezondheid, zodatze met die basis eisen kunnen stellen aan hun werkgever. Met gebruik van interactieve oefeningen envisuele middelen gingen de deelneemsters in op vragen als wat doe ik op het werk? , hoe doe ikdit? , en welke delen van mijn lichaam belast ik hiermee? . Extra aandacht ging naar de specifiekekenmerken van vrouwen in relatie tot hun lichamelijke gezondheid.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 7
  8. 8. Ook is aandacht voor vrouwelijk leiderschap. Hoewel het merendeel van de arbeiders in de sectorenvrouw is, zijn de woordvoerders vrijwel allemaal mannen. Een centrale vraag in de workshop was danook hoe vrouwelijke collega s elkaar bewust kunnen maken van het collectieve belang om de arbeids-en leefomstandigheden te verbeteren in een samenleving waar de stem van de vrouw niet gehoordwordt. Zo leerden de vrouwen over verschillende typen leiders: van autoritair tot paternalistisch endemocratisch. In een rollenspel beelden de vrouwen in groepjes de types uit, waarna zebediscussieerden wie in hun ogen een goede leidster is.Alle projecten en activiteiten in 2009 op een rijOpbouw van In Rusland voert TIE-Netherlands sinds april 2008 een scholingsprojectonafhankelijke uit samen met TIE-Moscow. Het project bestaat uit trainingsseminars tervakbonden in Rusland versterking van een nieuw netwerk van onafhankelijke bonden, die zich verenigd hebben in de Interregionale Federatie van OnafhankelijkeFNV (NL005061) vakbonden van Automobielarbeiders (MPRA). De belangrijkste lidbondAanvang: 01-04-2008 van deze organisatie is de onafhankelijke vakbond van Fordarbeiders inEinde: 28-02-2009 Sint Petersburg. Een aantal kadergroepen, die actief deelnemen aan hetVerlengd tot: 31-06-2009 project, leveren vanuit hun bedrijf ook een financiële bijdrage aan het project (Corus, DSM, Nemef). TIE-Netherlands bereidt hen voor enNCDO: 218415M coördineert hun deelname aan het project. Daarnaast heeft TIE-Aanvang: 01-09-2008 Netherlands de algemene coördinatie van het project.Einde: 31-05-2009 De activisten van de Fordvakbond hebben in de afgelopen jaren een stevige vakbond opgebouwd die in heel Rusland als voorbeeld geldt vanOpbouw van hoe werknemers zelf een democratische vakbond kunnen opbouwen. Deonafhankelijke kaderleden van de nieuwe vakbond hebben aangegeven dat zij veelvakbonden in Rusland behoefte hebben aan scholing, om in de toekomst doelbewuster en(2e jaar) effectiever hun vakbond op te bouwen en ook om op een goede manier steun te kunnen bieden aan de leden van andere nieuwe vakbonden.FNV (NL005091) Naar het voorbeeld van de Fordvakbond nemen in veel bedrijven inAanvang: 01-07-2009 Rusland de werknemers het initiatief tot het oprichten van eenEinde: 30-06-2010 onafhankelijke en democratische vakbond. Veel arbeiders hebben hun buik vol van de logge en bureaucratische officiële vakbonden, zij willenNCDO: Matra/KPA een vakbond die van henzelf is en die echt voor hun belangen opkomt.(218928Z) Het gaat hier meestal om jonge en onervaren werknemers, die in veelAanvang: 01-06-2009 gevallen in hun enthousiasme onvoldoende rekening houden met deEinde: 01-07-2010 reactie van het management. Veel nieuwe vakbonden zijn inmiddels al kapot gemaakt, doordat de leiders zijn ontslagen en de leden geïntimideerd. De strategie van het TIE-project is er dan ook op gericht om de nieuwe en onervaren activisten een minimum aan scholing te bieden over de Russische arbeidswetgeving en de rechten die zij hebben als werknemers en als vakbond. Daarnaast krijgen zij adviezen over hoe het beste te handelen opdat hun jonge vakbond niet wordt vernietigd voordat zij sterk genoeg is om de aanval van het management te weerstaan. De scholingen worden meestal gegeven door TIE-Moscow en door de Fordvakbond. Naast basis- en kadertraining ondersteunt TIE ook een aantal uitwisselingen tussen Russische werknemers bij multinationals en hun collega s in andere landen. Als gevolg van deze uitwisselingen ontvangen de Russische vakbondsleden meer steun van hun buitenlandse collega s in geval van conflicten met het management en wordt hun positie in het bedrijf versterkt. Een voorbeeld hiervan zijn de werknemers bij de Volkswagenfabriek in Kaluga, die inmiddels een samenwerking hebben opgebouwd met hun collega s in Brazilië, Duitsland en Spanje. Hoewel VW een eigen bedrijfsbond heeft opgericht om de positie van deTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 8
  9. 9. democratische vakbond te ondermijnen, heeft de jonge onafhankelijke vakbond zich tijdens het eerste arbeidsconflict in juni 2009, mede dankzij de buitenlandse steun, goed kunnen handhaven en haar positie kunnen versterken.Kadertraining en gender Sinds 2005 werkt TIE-Netherlands samen met de BKDP aan hetproject Wit-Rusland verwezenlijken van hun doel, het versterken van de organisatie- en mobilisatie kracht van de BKDP en haar lidbonden.FNV (NL005081) De laatste jaren zijn er verschillende resultaten bereikt die blijk geven vanAanvang: 01-05-2008 een versterking van de interne organisatie en externe slagkracht van deEinde: 31-05-2009 BKDP. Kaderleden uit de basis van vakbonden zijn beter in staat hun belangenKadertraining en gender naar voren te brengen in het overleg met de bedrijfsleiding en met deproject Wit-Rusland besluitvormers van de eigen vakbond;(2e jaar) Er is een toename van het aantal bedrijven waar Cao s worden afgesloten door de lidbonden van de BKDP.FNV (NL005101) Naar aanleiding van strategieseminars is de BKDP begonnen met eenAanvang: 01-06-2009 herstructurering van de organisatie waarbij ze streven naar sectorbondenEinde: 31-05-2010 die op sectoraal niveau Cao s kunnen afsluiten en onderdeel kunnen worden van internationale sectorale netwerken zoals de InternationaleFNV (NL005102) Metaal Bond.Aanvang: 01-10-2009 Verder is er een duidelijke toename van bewustwording onder de ledenEinde: 30-09-2010 van de BKDP. Zij zijn de corruptie van lokale vakbondsleiders aan de kaak gaan stellen en staan kritischer tegenover het beleid binnen de lidbonden. De diversiteit van de leden is toegenomen: sinds 2006 is er een officieel vrouwennetwerk opgericht die op nationaal, regionaal en lokaal niveau de belangen van vrouwen behartigt in CAO commissies en die probeert vrouwelijke leden te scholen en aan te trekken. Ook is er een bond opgericht voor en door zelfstandig ondernemers en is er een start gemaakt van de institutionalisering van jongerenbeleid en jongerennetwerk. Ook is er meer aandacht voor een structuur waarin leren en educatie van de leden voorop staat. Er is een educatie commissie opgericht en een nationaal comité van trainers. Zij zijn verantwoordelijk voor de duurzaamheid van training binnen de BKDP en wisselen trainingsmethodieken en ervaringen uit.Documentaire Het project bestaat uit het maken van een documentaire waarin een aantalGarnalenpelsters in garnalenpelsters gevolgd wordt in hun dagelijks leven. De film toont hunMarokko strijd op het vlak van basale eisen als vervoer naar het werk, het recht om beschermende kleding te dragen etc. In de toelichting wordt duidelijkOxfam/Novib LKP- welk belang zij hebben bij contact met Nederlandse collega s en bij505845-C0308047 gezamenlijke strategieën.Aanvang: 01-11-2008 - Ondersteuning bij de strijd voor verbetering van arbeidsvoorwaarden.Einde: 31-10-2009 - Concreet maken hoe de Nederlandse garnalenbedrijven in Marokko functioneren. - Nederlandse vakbondsleden erop wijzen dat er soms misstanden bestaan bij Nederlandse bedrijven in het buitenland. Door de link te leggen tussen hun werk en de situatie van hun collega s over de grens worden de Nederlandse werknemers op hun verantwoordelijkheid gewezen om deze misstanden aan de orde te stellen in het eigen bedrijf. - Het meer zichtbaar maken hoe informatie-uitwisseling en internationaal vakbondswerk kunnen bijdragen aan het verbeteren van de werk- en leefomstandigheden van hun collega s elders. Tot nu toe is de film vertoont in Marokko aan de garnalenpelsters en hun organisaties, en in Nederland aan een besloten groep vakbondsleden/-TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 9
  10. 10. bestuurders en andere betrokkenen. Momenteel is men bezig een strategisch plan te ontwikkelen voor het vervolg.Programma Latijns- Dit regionale programma is het vervolg van het PLA programma 2002-Amerika 2006 en richt zich op versterking van vakbeweging en arbeidersorganisaties in Brazilië, Argentinië, Chili, Uruguay en MexicoPSO (S2006.0018) door middel van organisatie van scholingscursussen, seminars enAanvang: 01-10-2006 onderlinge uitwisselingen tussen vakbondskaderleden uit verschillendeEinde: 31-12-2010 sectoren en bedrijven. Belangrijke thema s zijn vakbondsdemocratie, wijzigingen in de arbeidswetgeving, globalisering en de positie van werknemers in vrijhandelszones. Het project wordt uitgevoerd door vijf lokale partnerorganisaties (RMS Mexico, CJM Mexico, TIE-Brasil, TIE- Chile en TEL Argentinië). In alle betrokken landen is sprake van onderdrukking van democratische en onafhankelijke vakbonden, terwijl een aanzienlijk deel van de vakbonden corrupt is of onder controle staat van de staat en de werkgevers. Veel vakbonden bestaan slechts als instituut maar beschikken niet over een eigen organisatie in bedrijven en instellingen. Er bestaat een groot tekort aan scholing en advies voor kaderleden en activisten op bedrijfsniveau en aan uitwisseling van ervaringen en ideeën met collega s uit andere bedrijven, zowel uit eigen land als uit andere landen. Vanwege de gemeenschappelijke historie en taal is de onderlinge uitwisseling van ervaringen tussen de verschillende Latijns-Amerikaanse landen van groot belang. Het project gaat uit van de filosofie dat democratische hervorming van de vakbeweging in Latijns Amerika alleen mogelijk is van onderop. Verandering zal alleen tot stand komen onder druk van de gewone leden en activisten in de bedrijven. Zij ondervinden dagelijks aan den lijve dat de vakbeweging tekort schiet, zwak is en niet voor hun belangen opkomt. Het project richt zich daarom op kaderleden en activisten van lokale vakbonden en basisorganisaties (in de Mexicaanse vrijhandelszones, de z.g. maquiladoras zijn geen democratische vakbonden toegestaan, daarom organiseren arbeiders zich in basisorganisaties en in zogenaamde coaliciones ). Alle activiteiten die gerealiseerd worden in het kader van het programma vallen onder één van de volgende thema s: precaire arbeid, de ontwikkeling van regionale netwerken, gezondheid en veiligheid op de werkvloer, en collectieve productie van kennis.Capaciteitsopbouw van Doel van dit project is het versterken van vaardigheden en kennis vanonafhankelijke leden en leiding van de vakbonden om meer werknemers te kunnenvakbonden in Turkije; organiseren. Een tweede doel is het vergroten van de steun voor dezeactiviteiten 1,2,3 democratische organisaties. De activiteiten zijn onderdeel van een breder project (te beginnen in mei 2009) ter versterking van de organisingPSO (P2009.0026) capaciteiten van vakbondsactivisten van de drie partnerorganisaties. DitAanvang: 12-03-2009 waren de eerst drie kleinschalige activiteiten die TIE met partners inEinde: 30-04-2009 Turkije heeft uitgevoerd. De methode past beter in de manier van werken van de vakbonden die zich met metaalarbeiders bezig houden (Birlesik- Metal-Ish en Limpter-Ish). Zij maken al op verschillende manieren ad- hoc gebruik van productiemapping als methode van organising van werknemers. Wat ontbrak bij hen was een strategische toepassing van deze methode en systematisch verzamelen van data (iets waar productiemapping met de verschillende fasen zich goed voor leent). Bedoeling is dat de seminars in het jaar 2010 en 2011 opvolging krijgenTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 10
  11. 11. in een uitgebreider programma.Capaciteitsopbouw van Dit project is een vervolg van Turkije 123 en betreft activiteit 4.onafhankelijke Deze activiteit omvatte: drie trainingsseminars over productionvakbonden in Turkije; mapping als instrument voor het organiseren van werknemers op deactiviteit 4 werkplek". De doelgroep van de seminars was een duidelijk gedefinieerde groep: jonge leden, grotendeels behorend tot de tweePSO (P2009-0059) metaalbonden Birlesik-Ish en Limpter-Ish, daarnaast werkend voorAanvang: 01-06-2009 dezelfde bedrijven. Hierdoor was de discussie gericht en specifiek. Er zijnEinde: 31-12-2009 concrete plannen gemaakt; onder andere om de productie in kaart te brengen nu de bedrijven de crisis gebruiken als excuus om mensen te ontslaan. Naast concrete plannen om de productiemapping in de praktijk te gebruiken had de training voor de jongeren een toegevoegde waarde omdat ze aan de hand van de mapping de problemen voor jonge werknemers (die vaak werken onder flexibel contract en kwetsbaar zijn voor ontslag) in kaart te brengen. De internationale bijdrage uit Chili en Argentinië (door jonge mensen werkend bij bedrijven die naar sluiting zijn overgenomen door de werknemers zelf) was een aanleiding om out- of-the-box te denken. De bijdrage van TIE-Netherlands aan de Young Workers Conference door trainingen in productie mapping was een eerste activiteit die in samenwerking met TAREM. Duurzaamheid is na een eerste training moeilijk te meten. Wel heeft de activiteit een breder vervolg gekregen in 2010 met een uitgebreider jongerenprogramma waarin specifiek aandacht besteed wordt aan mapping in relatie tot problematiek die jonge werknemers en vakbondsleden aangaat.Uitwisseling tussen Dit project is ontstaan als vervolg op een meeting met maquila activistenMaquila werkneemsters in Midden-Amerika in 2008 (CODEMUH uit Honduras, Mesa Sindicalin Centraal Amerika de Trabajadoras de la Maquila de El Salvador, en CEADEL uit Guatemala). Deze organisaties houden zich evenals RMS, vanuit eenPSO: (P2009.0050) genderperspectief bezig het recht op gezondheid en scholing voorAanvang: 15-05-2009 werknemers.Einde: 31-12-2009 Algemene doelstelling van het project is een ervaringsuitwisseling tussen werknemers in de maquila-Mexico en Midden-Amerika en het ontwikkelen van een gezamenlijke strategie. Activiteiten bestonden uit: - een forum en workshop met als thema: gezondheid op het werk - een uitwisseling en workshop tussen werknemers Mexico en Guatemala Maquila werknemers. Deze activiteiten zijn uitgevoerd. In 2010 is een nieuw project als vervolg hierop gestart.Uitwisseling in de Het project is een vervolg op de eerste uitwisseling in oktober 2008,Cacaosector waarin drie Nederlandse kaderleden van Cargill, ADM en Dutch Cocoa op werkbezoek zijn geweest naar Ilheus, Bahia, in Brazilië. Deze driePSO (P2009-0090) bedrijven vertegenwoordigen de gehele Nederlandse cacaoverwerkendeAanvang: 01-10-2009 sector. Kernactiviteit van dit project was het follow-up werkbezoek vanEinde: 31-12-2009 Braziliaanse vakbondsactivisten uit de 4 cacao verwerkende bedrijven: ADM-Brasil, Cargill, Delfi en Barry Callebaut (de hele BraziliaanseFNV Mondiaal cacaoverwerkende sector).(NL012701) Het project bestond uit de volgende activiteiten: 1. Voorbereidende seminars in Nederland en Brazilië 2. Seminar in Nederland (2 dagen in oktober) 3. Werkbezoek van Brazilianen aan Nederlandse cacaobedrijvenTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 11
  12. 12. Het algemene doel van het project is om door middel van uitwisseling van ervaringen en informatie van werknemers in dezelfde sector te komen tot een effectieve strategie als antwoord op het huidige beleid van de multinationale bedrijven in de sector. Daarnaast draagt het bezoek bij aan versterking van de positie van de vakbond op de werkvloer, zowel in Brazilië als in Nederland. In 2010 is een vervolgproject gepland.Training van vrouwelijke Het project was een vervolg op en uitbreiding van het project over hetleider in Azië trainen van vrouwelijk leiderschap in 2008 en bevatte 4 verschillende activiteiten:PSO (P2009-0114) 1) trainingen m.b.t. vrouwelijk leiderschap in vakbonden d.m.v. specialeAanvang: 01-10-2009 cursussen en gezamenlijke acties in China, India, Filippijnen en ThailandEinde: 31-12-2009 2) regionale vergadering met vrouwelijke leiders van de bovengenoemde landen, alsmede uit Bangladesh, Cambodja, Indonesië, Nieuw-Zeeland en Sri Lanka, waar een inleiding in productie mapping gegeven werd. 3) Expert vergadering: uitwisseling van ideeën en materialen binnen TIE net werk, coördinatie van gezamenlijke project. 4) Uitwisseling met maquila werknemers uit Mexico tijdens de Workers Summit van CAW in Bangkok over hun ervaringen met productie mapping en organising. In 2010 worden de trainingen m.b.t. vrouwelijk leiderschap in vakbonden voortgezet. Training in productie mapping is daar vaak een onderdeel van. Het project (en de voorganger in 2008) hebben geleid tot een versterking van de contacten in Azie en een verdere samenwerking met soms nieuwe partners. Dit alles wordt in 2010 voortgezet en verder uitgebreid.Capaciteitsopbouw van Het project kwam voort uit een uitwisseling (17-21 mei 2007) tussenwerknemersorganisaties werkneemsters van multinationals uit de vrijhandelszones in Mexico enin Marokko I arbeidsters werkzaam in de automobiel-, textiel en de garnalensector in Tanger, Marokko. Het bouwt voort op de activiteiten die in 2008PSO (P2009-0041) ontwikkeld zijn en heeft tot doel betere werk- en leefomstandigheden teAanvang: 15-10-2009 realiseren voor deze (voornamelijk) vrouwen werkzaam inEinde: 31-12-2009 vrijhandelszones in Tanger, Larache en Tetouan. Dit doel wordt nagestreefd door enerzijds te investeren in de institutionele versterking van Asociación Atawassul. Anderzijds vindt er een directeCapaciteitsopbouw van capaciteitsversterking plaats van de doelgroep van de organisatiewerknemersorganisaties (arbeidsters werkzaam in de kledingsector en de garnalensector in dein Marokko II vrijhandelszones). De concrete projectdoelen waren: - Institutionele versterking van de organisatie Atawassul tot een duurzamePSO (P2009-0162) organisatieAanvang: 16-11-2009 - Individuele empowerment van werkneemsters uit de textiel en garnalenEinde: 31-12-2009 sector in Tanger, Marokko (leden van Atawassul) - Collectieve empowerment (versterking van de organisatie op de werkplek) van werkneemsters uit de textiel en garnalen sector in Tanger, Marokko (de leden van Atawassul). Deze doelen zijn nagestreefd door middel van trainingen en uitwisselingen.Jongeren In het kader van het PSO Youth Zone Program heeft TIE-Netherlands samen met de BKDP een project opgezet over capaciteitsopbouw van hetPSO (P2009-0053) jongerennetwerk binnen de onafhankelijke vakbeweging in Wit-Rusland,Aanvang: 01-06-2009 met als kernactiviteit een uitwisseling tussen jongeren van FNV en deEinde: 31-12-2009 BKDP.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 12
  13. 13. Vanuit jongeren van de BKDP is een verzoek gekomen richting hun Nederlandse collega s (jonge Nederlandse kaderleden) om hen te ondersteunen in hun capaciteitsopbouw. Ervaringen vanuit Nederland met het organiseren van jongeren, het opbouwen van een jongerensectie binnen FNV, institutionele hervormingen maar ook bredere ervaringen in het gebruik van media, methodes van organising en activering, leiderschap en didactische methoden kunnen tot vernieuwende inzichten leiden. Uitwisselingen helpen de jongeren in Wit-Rusland om buiten hun eigen referentiekaders te denken en tot vernieuwende ideeën te komen. Bovendien werkt uitwisseling tweeledig. Het leidt ook tot een nieuwe blik bij Nederlandse jongeren. Zij krijgen meer begrip voor de problemen van jonge werknemers in Wit-Rusland en zijn in staat deze problemen te verbinden met de realiteit van hun eigen arbeidssituatie. Ook doen de Nederlandse jongeren nieuwe kennis en vaardigheden op die ze kunnen gebruiken in hun eigen vakbondswerk. Het project omvatte 3 activiteiten: 1 - Uitwisseling tussen jonge kaderleden van FNV en FNV Bondgenoten en jonge kaderleden van de BKDP in de vorm van een zomerkamp, 2 - Disseminatie van opgedane kennis en ervaringen in lokale lidbonden van de BKDP, 3 Een strategie- en beleidsconferentie met inbreng van Nederlandse jongeren. Het programma speelde in op het feit dat het jonge vakbondsleden vaak ontbreekt aan middelen en de mogelijkheid om afstand te nemen van de dagelijkse vakbondspraktijk en strategisch na te denken over specifieke uitdagingen voor jonge vakbondsleden en werknemers. Ook bood het jongeren van verschillende vakbonden in Wit-Rusland (die vooral op bedrijfsniveau georganiseerd zijn) een plek om bij elkaar te komen en ervaringen uit te wisselen. De structuur van het jongerenprogramma 2009 is erg succesvol geweest. De internationale uitwisseling in de vorm van een zomerkamp heeft bijgedragen aan de capaciteitsversterking van de jongerenorganisatie binnen de BKDP en de nationale follow-up seminars zorgden voor verduurzaming van geleerde lessen. Het jongerenprogramma 2009 kende een voortzetting in een uitgebreider jongerenprogramma 2010 waaraan jongeren uit vier landen (Turkije, Brazilië, Wit-Rusland en Nederland) hebben deelgenomen. Discussies die in 2009 hadden plaatsgevonden tussen de jongeren van Nederland en Wit-Rusland (met als een van de belangrijkste vragen: hoe ga je om met de balans tussen belangen van werknemers in het algemeen en de specifieke belangen van jongeren hierbinnen ?) hebben verdieping gekregen in het programma 2010.Kwaliteitsverbetering Sinds de oprichting van het TIE-netwerk eind jaren 70 hebben zich veelbinnen het TIE-netwerk veranderingen voorgedaan in de structuur. Waar het TIE-netwerk tot 1990 een centrale coördinatie had in Nederland ging men hierna over totPSO (K2009.0007) een decentralisering van het netwerk en werden er centra opgericht inAanvang: 01-01-2009 onder andere Azië, Brazilië, Rusland en Chili. In 2002 werd vastgesteldEinde: 31-12-2009 dat alle leden van het TIE-netwerk volledig autonoom zijn in hun beleid en beslissingen, en dat zij vrij zijn om met elkaar samen te werken in het kader van gezamenlijke projecten of activiteiten. Sindsdien raakten ook andere groepen (die niet de naam TIE dragen) steeds meer verbonden met het TIE-netwerk. Zo zijn organisaties zoals TEL, RMS en CJM steeds meer betrokken geraakt bij het werk van het TIE-netwerk binnen en buiten Latijns Amerika. De projecten die vanuit TIE-centra zijn geïnitieerd, behelzen inmiddels ook nieuwe landen zoals Marokko enTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 13
  14. 14. Turkije; wat voor rol kunnen partnerorganisaties in deze landen spelen binnen het TIE-netwerk en welke positie nemen zij in? Daarom bestond er bij de TIE partners een grote behoefte om de aard en structuur van het netwerk en de verwachtingen van de afzonderlijke TIE partners opnieuw te evalueren. In een tweedaagse bijeenkomst zijn de partners tot concrete afspraken over de aard en strategie van het TIE netwerk gekomen, m.b.t. inhoudelijke en institutionele capaciteitsopbouw en de interne verhoudingen.Leer-Werk-Traject Het LWT (LeerWerkTraject) is een overeenkomst tussen TIE- Netherlands en PSO waarbinnen TIE-Netherlands als lidorganisatiePSO (samen met partners en PSO) werkt aan aanscherping en hetAanvang: 01-10-2007 meetbaar maken van het proces van capaciteitsopbouw zoals datEinde: 31-12-2010 plaatsvindt binnen de projecten en programma s van het TIE netwerk (het PLA in het bijzonder). Binnen het LWT wordt gewerkt aan de beantwoording van de volgende leervragen: - Hoe bepaal je en meet je de specifieke vorm van capaciteitsopbouw die in het PLA wordt toegepast? - Hoe waarborg je de strategische duurzaamheid binnen de vorm van capaciteitsopbouw die het PLA netwerk/PLA partners hanteert? Ook wordt de rol van TIE-Netherlands en partnerorganisaties in capaciteitsopbouw door de doelgroep (werknemers en werknemersorganisaties/ vakbonden) geëvalueerd.Gedurende een aantal jaar heeft TIE-Netherlands de projecten ExChains en Senegal ondersteund. Dewijziging in strategie en werkwijze heeft echter geleid tot keuzes betreffende de gewenste uitvoer vanprojecten. Omdat TIE-Netherlands relatief veel minder bij de uitvoering van dit project betrokken was,is in 2007 besloten tot geleidelijke afbouw. 2009 was het laatste jaar van deze afbouw.ExChains Het project bestond uit twee activiteiten: 1 - een reeks basis- en gevorderdentrainingen voor vakbondsactivisten overPSO (P2009-0051) items die relevant zijn voor de werkvloer en voor het organiseren vanAanvang: 15-05-2009 activisten en activistisch leiderschap.Einde: 31-12-2009 2 - een reeks uitwisselingen en opleidingsseminars voor vakbondsactivisten gericht op de gevolgen van de nieuwe arbeidswetgeving (inclusief nieuwe structuur van het minimumloon), voor werknemers in de kleding industrie van Bangladesh en hoe deze geïmplementeerd kan worden. De activiteiten zijn alle uitgevoerd. De internationale activiteiten hebben een nieuwe financiële bron gevonden.Senegal Het project bestond uit één activiteit, waarmee de ondersteuning vanuit TIE in de huidige vorm afgesloten werd. Er is een seminar georganiseerdPSO (P2009-0052) door de Vrouwencommissie, dat ging over gezondheid op de werkplek.Aanvang: 15-05-2009 Hieraan werd deelgenomen door een aantal vrouwelijkeEinde: 31-12-2009 vakbondskaderleden als onderdeel van een trainingscyclus betreffende "leven - werk - gezondheid - waardigheid". De Vrouwencommissie is nu ook een stabiele instelling geworden, waar vakbondsvrouwen elkaar kunnen ontmoeten om te discussiëren, ervaringen uit te wisselen en verdere acties te plannen. Ook dit laatste Senegal project, de training over gezondheid, heeft hier aan bijgedragen. Het netwerk is verstevigd en de commissie wordt nu aanvaard als een onafhankelijke commissie, waardoor zij steeds beter bestand lijkt tegen de tijd.TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 14
  15. 15. Training Vervolgdag 28 mei 2009, cursus Productie Mapping als instrument voor internationaal vakbondswerk (FNV Bondgenoten)Begeleiding WIS-Metaal van FNV Bondgenoten (voormalige werkgroep Oost- Europa). Jaarlijkse activiteit.Evaluatie Externe evaluatie CAW, Bangkok, ThailandWebsite In 2009 is de website vernieuwd, zodat deze beter gebruikt kan wordenwww.tie-netherlands.nl voor de verschillende projecten. Nieuwe items zijn onder andere interactief gebruik mogelijk, uitgebreid fotoarchief, wisselende voorpagina met nieuws, actieoproepen en informatie over lopende projecten.4 Interne organisatieTIE-Netherlands is een kleine organisatie, stichtingsvorm, die bestaat uit een bestuur en drie parttimemedewerkers. Daarnaast werkt TIE-Netherlands nauw samen met Stichting Link.Het bestuur bestond in 2009 uit de volgende personen:Hans van Heijningen (secretaris) vanaf 18 mei 2004Lieuwe de Vries (penningmeester) vanaf 1 januari 1999Bob van der Winden (algemeen bestuurslid) vanaf 17 april 2008Bij TIE-Netherlands werken de volgende medewerkers: Hanka Heumakers (coördinator), Jan Cartieren Franny Parren (projectmedewerkers).5 Financieel jaarverslagDe positieve balans die de jaarrekening van 2008 liet zien, is in 2009 veranderd in een negatieve.De netto inkomsten daalden ruim 8%. Deze daling is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan hetfeit dat de grotere projecten uit 2008 (zoals het onderzoek naar migranten voor FNV Bondgenoten)door een aantal kleinere projecten is vervangen.Ook de uitgaven stegen, maar slechts beperkt en voornamelijk door toename van de personele kosten,met ruim 1,5%. De voor 2009 voorgenomen verlaging van de organisatiekosten is ten delegerealiseerd. De totale kosten zijn verlaagd met bijna 2% maar dat had meer mogen zijn.Voor 2010 zullen opnieuw extra inkomsten gevonden moeten worden, zeker gezien hetverslechterende economisch klimaat, met alle consequenties daarvan voorontwikkelingssamenwerking.Het jaarverslag 2009 is door accountantskantoor Countus gecontroleerd en voorzien van eengoedkeurende verklaring, die achter in het jaarverslag is opgenomen.Voor het jaar 2010 verwacht TIE-Netherlands weer een positief resultaat.Amsterdam, november 2010Het bestuurTIE-Netherlands - jaarverslag 2009 15
  16. 16. BALANS 31 december 2009 2009 2008 EUR EURACTIVAVorderingenDonororganisaties 155.459 345.386Partnerorganisatie 26.340 61.567Overige vorderingen 17.742 7.196 199.541 414.149CashPostbank 330.008 70.014 330.008 70.014Totale activa 529.549 484.163PASSIVAActief vermogenBalans afgelopen jaren 133.048 121.775Resultaat lopend jaar -7.012 11.273 126.036 133.048Lopende passivaSchulden 118.688 73.845Donororganisaties 144.904 86.822Partnerorganisaties 135.285 185.122Salaris en vakantietoeslagen 4.636 5.326 403.513 351.115Totaal passiva 529.549 484.163 TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 16
  17. 17. WINST- EN VERLIESREKENING 2009 2009 2008 EUR EURINKOMSTENProjectinkomstenOost-Europa 297.558 320.679Latijns-Amerika 439.307 496.128Gezondheidsproject Brazilië 0 35.176Afrika 54.995 52.215Overig 149.140 153.435Openingsbalans 941.000 1.057.633Overige inkomstenBijdrage PSO 13.204 12.793Rente 10.742 8.311Diversen 52.391 31.770Subtotaal 76.337 52.874TOTAAL INKOMSTEN 1.017.337 1.110.507UITGAVENProjectuitgavenOost-Europa 230.195 256.411Latijns-Amerika 439.486 495.670Gezondheidsproject Brazilië 0 35.218Afrika 56.832 52.546Overig 129.176 93.758Subtotaal 855.689 933.603OrganisatiekostenPersonele kosten 132.255 128.226Kantoorkosten 11.916 11.706Organisatiekosten 22.984 24.331Verblijfkosten 678 629Reiskosten 827 739Overige kosten 0 0Subtotaal 168.660 165.631TOTAAL UITGAVEN 1.024.349 1.099.234RESULTAAT -7.012 11.273TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 17
  18. 18. TOELICHTING OP DE BALANSGrondslagen van waardering en bepaling van het resultaatAlgemeenVoorzover niet anders is vermeld, zijn de activa en passiva opgenomen tegen denominale waarde.Vaste activaDe vaste activa zijn gewaardeerd tegen aanschafwaarde. Op de aanschafwaarde komen inaftrek afschrijvingen welke zijn gebaseerd op de verwachte economische levensduur.Op investeringen, die in de loop van het boekjaar plaatsvinden, wordt tijdsevenredigafgeschrevenVorderingenDe vorderingen zijn opgenomen tegen de nominale waarde, voorzover nodig rekeninghoudend met mogelijke oninbaarheid.Liquide middelenAlle liquide middelen staan ter vrije beschikking.Algemene reserveDe algemene reserve wordt gevormd uit het resultaat. Jaarlijks vindt een mutatie in dealgemene reserve plaats gelijk aan het resultaat van het boekjaar.Baten en lastenDe baten en lasten zijn toegerekend aan het jaar, waarop zij betrekking hebben. Met verliezenen risico’s, die hun oorsprong vinden voor het einde van het jaar, is rekening gehouden.TIE-Netherlands - Jaarverslag 2009 18
  19. 19. TOELICHTING OP DE BALANS 2009 2008 EUR EUR LOPENDE VORDERINGEN Donororganisaties NCDO Belarus NCDO Oekraïne 5.000 NCDO EUR 9.081 FNV Belarus FNV Bondgenoten 16.159 42.917 FNV Rusland project FNV Werkgroep Oost-Europa 6.026 FNV Oekraine 5.827 PSO Azië 52.539 PSO Latijns-Amerika 36.405 124.444 PSO Exchains 1.493 30.839 PSO Gezondheidsproject Brazilië 54.367 PSO Senegal 842 29.754 PSO Marokko 2.482 2.655 PSO Apparaatskostenvergoeding (AKV) 12.665 5.696 PSO Overig 22.408 21.405 REPAM Belarus 1.202 1.330 BOWW Belarus 3.632 6.045 FNSA Agri-Marokko 407 CAW Evaluatie 5.225 155.459 345.386 Partnerorganisaties TIE Moscow 26.340 36.782 TIE Chile 24.785 26.340 61.567 Belasting Belasting Andere vorderingen 17.742 7.196 Postbank Lopende rekeningen 39.206 30.014 Spaarrekeningen 290.802 40.000 330.008 70.014TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 19
  20. 20. 2009 2008 EUR EUR PASSIVA LOPENDE PASSIVA Schulden Accountant 7.000 8.500 Stichting Link 93.251 47.348 Belastingdienst & UWV 10.695 4.831 Pensioenen 8.869 Overig 7.742 4.297 118.688 73.845 Donororganisaties NCDO Belarus NCDO Rusland 31.703 24.076 NCDO EUR FNV Belarus 32.261 17.491 FNV Hongarije Roma 8.590 8.590 FNV Ruslandproject 49.004 11.229 FNV Oekraïne OxfamNovib Marokko 22.936 22.936 PSO Azië 2.500 PSO Nigeria CAW Azie 410 144.904 86.822 Partnerorganisaties TIE Asia 26.058 26.289 TIE Brasil 37.461 98.432 TIE Duitsland 2.550 11.614 TIE Chile 24784 TEL Argentinië 4.483 19.353 CJM Mexico 15.445 8.050 Cetlac Mexico Red de Mujeres Sindicalistas Mexico 22.261 18.279 Attawasoul Marokko 2.243 3.105 135.285 185.122 Salaris en vakantietoeslag Salaris en vakantietoeslag 4.636 5.326 4.636 5.326TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 20
  21. 21. TOELICHTING OP DE WINST EN VERLIESREKENING INKOMSTEN 2009 2008 EUR EUR Oost-Europa Ruslandproject 106.347 90.929 FNV Oekraïneproject 77.171 FNV Belarusproject 182.953 141.103 Belarusproject incidenteel 5.450 Hongarije Romaproject FNV werkgroep Oost-Europa 8.258 6.026 297.558 320.679 Latijns-Amerika PSO Latijns-Amerikaproject 426.581 491.587 PSO Centraal Amerika 12.726 4.541 PSO Gezondheidsproject VidaViva 35.176 439.307 531.304 Afrika PSO Senegalproject 8.163 25.683 PSO Marokko 30.040 26.532 Overig Marokko 16.792 54.995 52.215 Overig PSO Exchainsproject 17.590 25.256 PSO Aziëproject 52.539 26.345 PSO Overig 9.907 11.956 NCDO EUR project 38.553 Turkije 16.615 FNV Migrantenproject 31.367 FNV Bondgenoten Globaliseringscursus 3.000 6.100 PSO Cacao 39.489 13.679 EARN Seminar 179 CAW evalutatie 10.000 149.140 153.435 Totale projectsubsidie 941.000 1.057.633 Overig inkomen Bijdrage PSO 13.204 12.793 Rente 10.742 8.311 Diversen 52.391 31.770 Totaal overig inkomen 76.337 52.874 Totaal inkomen 1.017.337 1.110.507TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 21
  22. 22. UITGAVEN 2009 2008 EUR EUR Oost-Europa Ruslandproject 88.938 81.594 FNV Oekraïneproject 2.500 63.801 FNV Belarusproject 138.686 105.651 Belarusproject incidenteel 3.435 Hongarije Romaproject 1.864 FNV werkgroep Oost-Europa 71 66 230.195 256.411 Latijns-Amerika PSO Latijns-Amerikaproject 426.730 491.129 PSO Centraal Amerika 12.756 4.541 PSO Gezondheidsproject VidaViva 35.218 439.486 530.888 Afrika PSO Senegalproject 7.975 25.687 PSO Marokko 35.408 26.513 Overig Marokko 13.449 346 56.832 52.546 Overig PSO Exchainsproject 17.564 25.286 PSO Aziëproject 50.421 26.574 PSO Overig 9.907 12.427 Racismeproject 1.311 988 NCDO EUR project 11.568 Turkije 15.628 68 FNV Migrantenproject 263 FNV Bondgenoten Globaliseringscursus 22 22 TIE 30 jaar 2.704 EARN Seminar 179 PSO Cacao 34.323 13.679 129.176 93.758 Totale project uitgaven 855.689 933.603 Personele kosten Salariskosten staf 126.012 122.789 Verzuimverzekering.AO-verzekering en Arbodienst 6.489 5.838 Uitkering ziekteverzuimverzekering 246- 401- 132.255 128.226 Kantooraccommodatie Huur en Energiekosten 11.068 10.892 Kantinekosten 187 158 Contributies/abonnementen 217 211 Verzekeringen 397 402 Schoonmaak en onderhoud 47 43 11.916 11.706TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 22
  23. 23. vervolg uitgaven 2009 2008 EUR EUR Organisatiekosten Afschrijvingen Kantoorapparatuur 801 453 Kantoorinrichting 237 105 Kantoorbenodigdheden 1.355 1.160 Kopieerkosten 324 403 Telefoonkosten 545 1.696 Internet/E-mail 5.320 791 Porti 279 167 Administratiekosten 5.891 6.421 Accountantskosten 5.399 10.586 Bestuur 240 Publicaties/documentatie 370 Bankkosten 350 398 Kosten vrijwilligers 420 465 Diverse organisatiekosten 1.823 1.316 22.984 24.331 Verblijfkosten Verblijfkosten staf NL 268 171 Verblijfkosten niet-staf NL 188 348 Verblijfkosten niet-staf internationaal 222 110 678 629 Reiskosten Reiskosten staf NL 815 739 Reiskosten niet-staf NL 12 827 739 Solidariteitsbijdragen - - Totale uitgaven kantoor Amsterdam 168.660 165.631 Totale uitgaven 1.024.349 1.099.234TIE-Netherlands - jaarverslag 2009 23

×