Afvalwater symposium loorbach_180413

561 views

Published on

Presentatie bij bijeenkomst ondertekening bestuursakkoord water in den Bosch. Over openbreken ingenieurs lock-in, de potentie van circulaire modellen in de waterketen en uiteraard een transitieaanpak

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
561
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Afvalwater symposium loorbach_180413

  1. 1. Afvalwaterketen in transitie? Of: hoe creëren we een stroomversnelling? Dr. Derk Loorbach Den Bosch, 18-04-2013
  2. 2. Kernboodschappen 1. Wereld is onomkeerbaar in transitie 2. (afval)waterketen ontkomt hier niet aan 3. Eerste stappen worden gezet maar er is meer nodig 4. Afvalwaterketen is in de positie om niet alleen eigen maar ook andere transities te versnellen Dutch Research Institute For Transitions
  3. 3. WERELD IN TRANSITIE Dutch Research Institute For Transitions
  4. 4. Persistente onduurzaamheid • Huidige economische model niet volhoudbaar – Ecologisch: externalisatie – Economisch: efficiency en financiële winst – Sociaal: ongelijke verdeling • De mondiale veranderingen leiden tot toenemende druk – Globalisering, geopolitiek, informatisering, klimaatdiscussie Dutch Research Institute For Transitions
  5. 5. Dutch Research Institute For Transitions
  6. 6. Dutch Research Institute For Transitions Wat is een transitie? Take off Voorontwikkeling Stabilisatie Tijd Indicator voor maatsch. verandering Versnelling Rotmans et al, 2000 Zitten we hier?
  7. 7. Dutch Research Institute For Transitions Multi-level bril Macro-level autonome trends, paradigma's, langzame verandering Meso-level regime: dominante structuren, culturen en werkwijzen Micro-level Snelle verandering: innovatieve ideeën, projecten, technologie, niche actoren Geels and Kemp, 2001
  8. 8. Afvaltransitie…? • Historische afvaltransitie succesvol: van storten naar verbranden • Heeft geleid tot een lock-in: huidig regime heeft afval nodig • Tegelijk is een nieuwe transitie aan het opkomen: circulaire economie  Toenemende spanning, regime reflexen, doorbraken en versnelling Dutch Research Institute For Transitions
  9. 9. Afval als transitieopgave • Huidige afvalregime is in principe efficiënt maar onduurzaam • De druk op bestaande systeem loopt op en concurrentie van duurzame alternatieven neemt toe • Onzekerheden richting de toekomst zijn groot, kennis omstreden en belangenposities complex • Momentum voor echte doorbraken, positief of negatief  Transitie gaat onvermijdelijk versnellen, hoe zorgen we voor een duurzaamheidstransitie?
  10. 10. Belangrijke grote bewegingen Routekaart: de toekomst is al begonnen • Energie: van centraal fossiel naar decentraal duurzaam • Grondstoffen: van lineair naar circulair • Geld: van Euro naar waarde en diensten • Macht: van hiërarchie naar netwerken • Mensen: van groei naar krimp Dutch Research Institute For Transitions
  11. 11. (AFVAL)WATER IN TRANSITIE Dutch Research Institute For Transitions
  12. 12. Dutch Research Institute For Transitions Afvalwaterketen • Klassiek technisch georiënteerd end-of-pipe systeem • Weinig relatie tot ‘probleemveroorzakers’ • Sterke beweging richting duurzaamheid en efficiency Van technisch excellent naar maatschappelijk effectief!
  13. 13. Dutch Research Institute For Transitions Transitieopgave vlg Routekaart Hoe te komen tot een versnelling van de structurele transitie in de sector die vanuit de noodzaak en potentie van een duurzame afvalwaterketen nodig is? • Drie leidende toekomstbeelden • Vier transitiepaden (bebouwd, industrieel, grondgebonden industrie, landelijk) • Concrete innovatie-uitdagingen  kan niet alleen door optimalisatie en van binnenuit
  14. 14. Dutch Research Institute For Transitions Perspectief Verbetering van de leefomgevingskwaliteit terwijl tevens meer economische en maatschappelijke waarde wordt gecreëerd en het een inspirerende en enthousiasmerende werkomgeving biedt • Maximale waterkwaliteit • Naar fossielvrije en emissieloze ketens • Van afval naar grondstof (terugwinnen ipv zuiveren) • Actieve speler in transities • Werken volgens waardepyramide • Alles op de juiste schaal
  15. 15. Dutch Research Institute For Transitions Omslagen • Leidend én volgend • Technisch én sociaal • Lokaal én regionaal • Wettelijke taak én waardecreatie • Specialistisch én integraal • Doelmatig én exploratief • Breed kader én experiment • Sturing/controle én zelforganisatie • Binnen naar buiten én buiten naar binnen • Bestaande structuur én nieuwe structuur
  16. 16. Transitiecontext Circulaire economie Water-, energie-, grondstoffen-, voedsel-, ...transitie Transitie afvalwaterketen Nieuwe markt/technische/beleidsstructuren Nieuwe technologie, praktijken, competenties Dutch Research Institute For Transitions
  17. 17. WERKEN IN TRANSITIE Dutch Research Institute For Transitions
  18. 18. Dutch Research Institute For Transitions Hoe ga je om met transities • Integraal systeemdenken • Lange termijn richtinggevend voor korte termijn • Rekening houden met onzekerheden (toekomst) • Flexibele en aanpasbare doelen • Koppeling inhoud en proces • Ruimte creëren voor alternatieven • Combinatie van beïnvloeding en zelforganisatie • Nadruk op innoveren, experimenteren en leren • Selectieve participatie
  19. 19. Dutch Research Institute For Transitions samenleving Transitie ArenasReguliere beleidsarena - Korte termijn - Bestaande belangen - incrementele verbeteringen - Probleem- en doelgericht - Lange termijn - Veranderaars - Systeeminnovatie - Probleem- en doelzoekend Transitiearenas
  20. 20. Dutch Research Institute For Transitions Sturingsraamwerk Evaluatie, monitoring, adaptatie & (sociaal) leren Ontwikkeling transitie- agenda & transitiepaden, ontwikkeling coalities Opzetten & uitvoeren van transitie-experimenten & mobiliseren van netwerken Probleemstructurering & visievorming, opzetten transitiearena Strategisch (cultuur gericht) Tactisch (structuur gericht) Operationee l (werkwijze gericht)
  21. 21. Transitieinzichten • Transities zijn mensenwerk en meer dan technologie • Het gaat om verbinden, vernieuwen en versnellen • Gaat uit van wenkend perspectief, momentum en organisch ontwikkelen • Kent geen blauwdruk, alleen gedeelde principes Dutch Research Institute For Transitions
  22. 22. Dutch Research Institute For Transitions Routekaart: wenkend perspectief? 2050 ketenintegratieketenintegratie fosfatenfosfaten Dz energieDz energie Huidig regime? Afvalverwerker Technische oriëntatie Grote verschillen watersch. wkowko Water is funWater is fun nutritientennutritienten Ecologische zuivering Ecologische zuivering Energie fabriek Energie fabriek Grondstoffen fabriek Grondstoffen fabriek syngassyngas agrarischagrarisch stedelijkstedelijk industrieindustrie landelijklandelijk 20302012
  23. 23. Dutch Research Institute For Transitions VOEDING/GROEN Stadslandbouw Creatief beheer Gemeenschapstuine n Transition towns VOEDING/GROEN Stadslandbouw Creatief beheer Gemeenschapstuine n Transition towns GELD Broodfonds Alternatieve geldsystemen Crowdfunding Ethisch beleggen
  24. 24. Dit vraagt… • Nieuwe cultuur: ondernemerschap, co-creatie, sociale innovatie, richten op onzekerheden, visionair • Nieuwe structuren: samenwerkingsverbanden, infrastructuur, businessmodellen, beleidsruimte, bestuursvorm • Nieuwe praktijken: politieke lobby, nieuwe bedrijvigheid, andere competenties Dutch Research Institute For Transitions
  25. 25. Transitie als struikelend leren • Omslag ontstaan werkendeweg en vereist ruimte voor leren en gedragsverandering • Die ruimte moet worden geboden en ingericht: door verbinden, richtinggeven en stimuleren • Vereist andere vorm van afrekenen, doelen stellen en met elkaar leren Dutch Research Institute For Transitions
  26. 26. Inzichten • Onafwendbaarheid: de wereld om ons heen verandert onvermijdelijk • Belang van beelden: energiefabriek, grondstoffenfabriek en routekaart als middel • Belang van diversiteit: denk breed als het gaat om de afvalwatertransities • Strategische positie: afvalwaterketen heeft ideale positie om andere transities te helpen versnellen Dutch Research Institute For Transitions
  27. 27. Dutch Research Institute For Transitions Voor meer informatie en EHBT: loorbach@drift.eur.nl www.drift.eur.nl www.ksinetwork.org www.twitter.com/drk75

×