FAQ hoge voedselprijzen – augustus 2012  Wereldmarktprijzen van diverse belangrijke landbouwproducten (tarwe, mais, soja, ...
200         150         100          50           0                        jul‐04                                         ...
2500.0        2400.0        2300.0        2200.0        2100.0        2000.0        1900.0        1800.0                  ...
                                                                                       terug naar boven                   ...
          Totale voorraad (in miljoen ton) van granen             600.0            500.0            400.0            300.0...
300        250        200        150        100        50         0              2005M01              2005M05             ...
tarweprijs nog meer omhoog. Veel landen zijn gevolgd met soortgelijke maatregelen en op diverse markten.                  ...
terug naar boven  ________________________________________ 12. Verdienen de Nederlandse boeren meer met de hoge prijzen?  ...
 2005 = 100 Bron: CBS, bewerkt door LEI                                             terug naar boven  ____________________...
terug naar boven  ________________________________________  14. Hebben voedselprijzen wereldwijd dezelfde impact?  Nee. In...
 Bron: Dorward, 2011 Zie ook http://bit.ly/hOuXr2                                                                         ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

FAQ Stijging Voedselprijzen (15.08.2012)

726 views

Published on

Voedselprijzen (15.08.2012)

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
726
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

FAQ Stijging Voedselprijzen (15.08.2012)

  1. 1. FAQ hoge voedselprijzen – augustus 2012  Wereldmarktprijzen van diverse belangrijke landbouwproducten (tarwe, mais, soja, suiker) zijn in de zomer van 2012 gestegen. LEI Wageningen UR beantwoordt de volgende vragen.  1. Zijn de voedselprijzen op dit moment hoog?  2. Waar komt dit door?  3. Hoe reageert de markt?  4. Wat is het verschil tussen handel en speculatie?  5. Komen de hoge prijzen door concurrentie met biobrandstof?  6. Komt het doordat er kleinere voorraden worden aangehouden?  7. Zijn er verbanden tussen de voedselprijzen en de olieprijs?   8. Is er een verband met beleid in Europa of elders?  9. Hebben exportrestricties invloed op de voedselprijzen?  10. Wat is de rol van inflatie?  11. Is er nu minder land in gebruik dan vorig jaar?  12. Verdienen de Nederlandse boeren nu meer? 13. Betalen consumenten in Nederland nu meer voor hun eten? 14. Hebben voedselprijzen wereldwijd dezelfde impact? 15. Blijven de prijzen in de toekomst hoog? 16. Wordt er te weinig voedsel geproduceerd? 17. Wat staat een productieverhoging in de weg?     1. Zijn de voedselprijzen op dit moment hoog?    Ja, de prijzen zijn hoog. Na een geleidelijke daling in 2011 en 2012  vertonen de prijzen in juni en juli 2012 wederom een opgaande lijn.  Overigens is de voedselprijsindex in juli 2012  nog niet zo hoog als in het    begin van 2011 het geval is geweest (zie figuur). Kijk voor actuele  prijzen op de website van de Food and Agriculture Organization of the  United Nations (FAO).  
  2. 2. 200 150 100 50 0 jul‐04 jul‐05 jul‐06 jul‐07 jul‐08 jul‐09 jul‐10 jul‐11 jul‐12 jan‐04 jan‐05 jan‐06 jan‐07 jan‐08 jan‐09 jan‐10 jan‐11 jan‐12 Voedselprijsindex (2002‐2004=100)   Bron: FAO, 2012  Zie voor meer informatie de FAO (http://bit.ly/gC6TGF).    terug naar boven    2. Waardoor stijgen voedselprijzen?    Hoge voedselprijzen zijn hoofdzakelijk het gevolg van tegenvallende oogsten  ten gevolge van weersomstandigheden op diverse plekken in de wereld. Zo  wordt gerekend op . tegenvallende graanoogsten in de VS, Rusland, India en  Australië vanwege droogte in juni en juli 2012, terwijl overvloedige regen in  delen van Brazilië de oorzaak is van een lagere suikeroogst     Het verbruik van voedsel neemt gestaag toe door stijgende wereldbevolking en  groeiende welvaart. En als de productie dan plotseling daalt, krijg je snel  prijsstijgingen.     Totale productie en consumptie van granen in de wereld (miljoen ton)   
  3. 3. 2500.0 2400.0 2300.0 2200.0 2100.0 2000.0 1900.0 1800.0 Productie Consumptie   Bron: FAO, 2012     terug naar boven    3. Hoe reageert de markt?    Handelaren anticiperen op de hoge prijzen. Wanneer een boer of handelaar  een contract afsluit voor de verkoop van bijvoorbeeld graan dat over een  aantal maanden geleverd moet worden, is de verwachting ten aanzien van de  omvang van de oogst heel belangrijk. En de verwachting is momenteel dat de  prijzen nog wel enige maanden hoog blijven (zie vraag 2).  terug naar boven    4. Wat is het verschil tussen handel en speculatie?    Dat onderscheid is lastig te maken. Speculatie wordt vaak gezien als  handeldrijven vanuit de motivatie om de prijs te beïnvloeden, terwijl  ‘reguliere’ handel gebruik maakt van het feit dat er prijsverschillen zijn (in  tijd en ruimte gezien). De sterke toename van beleggingen van institutionele  beleggers op de termijnmarkten van agrarische grondstoffen zou de hoogte  van en schommelingen in landbouwprijzen kunnen beïnvloeden. Echter, daar  is op dit moment (nog) weinig bewijs voor.     Voor meer informatie http://bit.ly/cyZ8FK 
  4. 4.      terug naar boven    5. Komen de hoge prijzen door concurrentie met biobrandstof?   Niet in de eerste plaats, maar het biobrandstoffenbeleid van onder andere de  EU, de VS en Brazilië speelt wel degelijk een rol. De doelstellingen van het  biobrandstoffenbeleid van enkele van deze landen zijn nog niet gehaald, wat  zorgt voor extra vraag. In de gespannen markt, waar nu sprake van is,  leidt een kleine vraagtoename al snel tot een aanzienlijke prijsstijging. 30  procent van de Amerikaans maisproductie wordt verwerkt tot bio­ethanol. 55  procent van het suikerriet in Brazilië wordt gebruikt voor biobrandstoffen  (Bron http://bit.ly/dQaFWP). Tot nu toe is de import en export van mais door  de VS  vrijwel constant gebleven, zodat er (nog) geen grote effecten op de  wereldmarkt zijn. Echter, nu de droogte in de VS met name de maisoogst lijkt  te beïnvloeden, zal de export vanuit de VS waarschijnlijk lager uitvallen, met  prijsstijgingen op de wereldmarkt tot gevolg. Flexibilisering van het  biobrandstoffenbeleid kan in dat geval helpen om de prijsstijging te dempen.     terug naar boven     terug naar boven    6. Komt het doordat er kleinere voorraden worden aangehouden?    In de afgelopen 10 jaar hebben diverse landen (waaronder de EU) hun  voorraden verminderd omdat voorraden aanhouden erg duur is. Kleinere  voorraden betekent dat er minder buffers zijn om tekorten in aanbod op  de wereldmarkt snel aan te vullen.  De totale wereldvoorraad graan is sinds de vorige voedselcrisis in    2007/2008 weer aanzienlijk gegroeid tot een niveau van ruim 22 procent  van het totale verbruik in de wereld. Bij deze voorraden zouden de  prijzen eigenlijk niet zo snel hoeven toenemen als nu in recente  maanden is gebeurd. Probleem is waarschijnlijk dat de voorraden niet in  handen zijn van landen die doorgaans veel granen importeren.   
  5. 5.    Totale voorraad (in miljoen ton) van granen  600.0 500.0 400.0 300.0 200.0 100.0 0.0   Bron: FAO, 2012       terug naar boven     7. Zijn er verbanden tussen de voedselprijzen en de olieprijs?     Er zijn diverse verbanden aan te wijzen tussen de voedselmarkt en de  energiemarkt. (Zie rapport Lei Wageningen UR: http://bit.ly/R2fBvc). Een  eerste verband betreft gemeenschappelijke factoren aan de vraagzijde,  namelijk demografische en economische ontwikkelingen. Meer en welvarender  mensen vragen zowel meer voedsel als energie. Een tweede verband heeft te  maken met de energiekosten van de landbouw­ en voedselproductie en  distributie. Als de olieprijs stijgt, stijgt ook de prijs van kunstmest, waardoor  de productiekosten van de boer hoger worden. Dit zal een lange termijneffect  hebben. Een hogere olieprijs maakt ook dat de transport duurder wordt, wat    een direct effect heeft op prijzen. Een derde verband betreft de rol van  landbouw als energieproducent. Een hoge olieprijs maakt het  aantrekkelijk om  mais of suiker voor de brandstof bio­ethanol te gebruiken. Sinds de terugval in  2008 (economische crisis) nam de olieprijs weer toe tot in het voorjaar van  2011 (zie figuur waarin de parallelle ontwikkeling van de voedselprijs­ en  energieprijsindex te zien is).Ook de recente toename van de voedselprijzen  loopt samen op met die van de energieprijzen.      Prijsindex voor voedsel en energie (2005 = 100) 
  6. 6. 300 250 200 150 100 50 0 2005M01 2005M05 2005M09 2006M01 2006M05 2006M09 2007M01 2007M05 2007M09 2008M01 2008M05 2008M09 2009M01 2009M05 2009M09 2010M01 2010M05 2010M09 2011M01 2011M05 2011M09 2012M01 2012M05 voedselprijsindex energie‐index   Bron: IMF, 2012       terug naar boven    8. Is er een verband met landbouwbeleid in Europa of elders?    Er zijn geen recente belangrijke veranderingen in het landbouwbeleid van de  grote agrarische producenten die deze sterke prijsstijging kunnen helpen  verklaren. Er zijn op dit moment ook nog geen noemenswaardige interventies  bekend die als reactie op de recente prijsstijgingen zijn doorgevoerd. Dat is   wel gebeurd in 2007/2008 en in 2010 toen diverse landen hun export  beperkten door belastingen op export te heffen of door een exportverbod af  te kondigen  (zie vraag 9).   terug naar boven    9. Hebben exportrestricties invloed op de voedselprijzen?    Ja. Landen die prijzen zien stijgen, passen vaak exportrestricties toe om te  voorkomen dat gewassen die ze zelf verbouwen voor meer geld worden  verkocht op de wereldmarkt. Door grenzen te sluiten, kunnen ze de   binnenlandse prijs laag houden. Zo hebben Rusland en de Oekraïne, allebei in  de nazomer van 2010, exportrestricties ingevoerd voor tarwe. Omdat  hierdoor minder tarwe beschikbaar was op de wereldmarkt, schoot de 
  7. 7. tarweprijs nog meer omhoog. Veel landen zijn gevolgd met soortgelijke maatregelen en op diverse markten.      terug naar boven    10. Wat is de rol van inflatie?    Stijgende voedselprijzen doen de inflatie toenemen. In Nederland speelt  inflatie maar een beperkte rol. Maar in landen waar voedseluitgaven een  groot deel van het inkomen uitmaken, dragen oplopende voedselprijzen sterk  bij aan de geldontwaarding. Hierdoor worden andere goederen ook duurder.   Overheden in ontwikkelingslanden proberen daarom vaak de voedselprijzen  stabiel te houden, onder meer door consumentensubsidies te verlenen.     terug naar boven     11. Is er nu minder land in gebruik dan vorig jaar?  Het wereldwijde grondgebruik voor granen is in 2010 licht gedaald ten opzichte van 2009, maar in 2011 en 2012 weer iets toegenomen. Over de afgelopen tien jaar steeg het grondgebruik vrijwel constant om aan de groeiende vraag te voldoen.  Totaal wereldwijd areaal van granen      
  8. 8. terug naar boven  ________________________________________ 12. Verdienen de Nederlandse boeren meer met de hoge prijzen?  Voor de akkerbouwers zijn de hoge prijzen gunstig, temeer omdat de opbrengsten per hectare in Nederland dit jaar goed zijn. Nederland importeert echter veel meer graan dan het zelf produceert en heeft er dus als geheel last van. Nederland is vooral een zuivel­ en tuinbouwland. In de veehouderij legt de stijging van de prijzen van veevoer een zware druk op het inkomen van met name de intensieve veehouderij. Varkensbrok bijvoorbeeld bestaat voor circa 70 procent uit graan. Veehouders kunnen de hogere voerkosten niet doorberekenen in hun eindproduct. Er zit vaak veel tijd tussen een stijgende veevoerprijs en een hogere vleesprijs. In de melkveehouderij vallen de kosten mee want daar wordt veel minder voer aangekocht. Daarentegen is de impact op de pluimveehouderij zeer groot. In de glastuinbouw is er geen invloed van de hoge graanprijzen, maar in de opengrondstuinbouw wel omdat het saldo van de teelt van tarwe vaak als referentie geldt voor de contractvergoedingen.   terug naar boven  ________________________________________ 13. Betalen consumenten in Nederland nu meer voor hun eten als prijzen stijgen?  Dat ligt eraan. Wat we moeten betalen voor voedingsmiddelen is gestegen sinds zomer 2007, maar niet veel meer dan we voor andere zaken moeten betalen (totale bestedingen). Voor melk moeten we wel flink meer betalen, terwijl we voor suiker een stuk minder betalen (situatie najaar 2011, zie eerste onderstaande figuur). De prijs van aardappelen (zie tweede onderstaande figuur) en verse groenten (niet in onderstaande figuur) schommelen sterk omdat ze seizoensgebonden zijn en veel meer afhankelijk van het weer. Indien de huidige prijsstijging van de voedselprijzen doorzet, mag verwacht worden dat de consumentenprijzen snel zullen volgen.   
  9. 9.  2005 = 100 Bron: CBS, bewerkt door LEI  terug naar boven  ________________________________________   2005 = 100 Bron: CBS, bewerkt door LEI  
  10. 10. terug naar boven  ________________________________________  14. Hebben voedselprijzen wereldwijd dezelfde impact?  Nee. In Nederland besteden wij ongeveer tien procent van ons inkomen aan voedsel, arme huishoudens in Afrika besteden er wel zestig tot zeventig procent aan. Als de voedselprijzen stijgen, brengt dat de arme huishoudens direct in problemen. Ook eten wij meer verwerkt voedsel, waarvan de waarde slechts een klein deel (zo’n 20 procent) uit grondstoffen bestaat. De overige toegevoegde waarde bestaat uit de verwerkingskosten, die niet zijn gestegen.Arme mensen eten meestal onverwerkte producten, en d betalen dus meteen meer als grondstoffen stijgen. Een fotoserie gepubliceerd in het boek “What the world eats” van  Peter Menzel en Faith DAluisio laat zien wat gemiddelde families over de hele wereld in één week eten. Klik  hier voor foto’s.    50.0 % van maandelijkse uitgaves  45.0 40.0 35.0 30.0 25.0 20.0 15.0 10.0 5.0 0.0  Bron: USDA, 2011  Reële prijzen zijn gecorrigeerd voor inflatie. Er wordt gezegd dat reële prijzen historisch gezien niet hoog zijn. Dat ligt eraan welk inflatiecijfer wordt gebruikt. De meest gangbare is de CPI (consumenten prijs index) van de VS. Als die wordt gebruikt, zijn reële prijzen in historische perspectief nog steeds niet erg hoog. “Graan is nog altijd goedkoper dan midden jaren tachtig. Toen kregen we omgerekend 25 cent voor een kilo tarwe. Daarna hebben we vooral prijsdalingen gehad en nu ligt de prijs op 20 cent per kilo en lijkt dat hoog”. (bron: de Volkskrant­ 14 januari 2011: Duur voedsel kent ook winnaars)  Huishoudens in arme landen spenderen relatief meer aan voedsel. Als daarvoor wordt gecorrigeerd en een CPI voor lage inkomens wordt gemaakt, blijkt dat ook reële prijzen toch weer hoog zijn.   
  11. 11.  Bron: Dorward, 2011 Zie ook http://bit.ly/hOuXr2   terug naar boven  ________________________________________  15. Blijven de prijzen in de toekomst hoog?  Voor de middellange termijn (de komende tien jaar) wordt verwacht dat prijzen voor de belangrijkste landbouwproducten in de wereld gemiddeld op een hoger niveau zullen liggen dan de afgelopen tien jaar het geval is geweest. Naast een toename van de wereldbevolking zal ook door welvaartsstijging de vraag naar voedsel toenemen, vooral naar dierlijke eiwitten. Voor vee moet veevoer worden verbouwd waardoor de vraag naar grondstoffen verder stijgt.  Op de korte termijn blijven de internationale landbouwmarkten krap. De FAO verwacht voor 2012 dat de wereldproductie van graan met 2 procent zal toenemen, waarmee de productie de vraaggroei net voorblijft (zie ook figuur bij vraag 2). Hierdoor nemen de graanvoorraden weliswaar toe, maar blijven ze ook historisch gezien voorlopig nog laag.  (bron: FAO, 2012).   terug naar boven  ________________________________________  16. Wordt er te weinig voedsel geproduceerd?  Ja. De productiestijging is op dit moment te laag om de groei van de wereldbevolking en de veranderende vraag van de middenklasse in China en India bij te benen.    terug naar boven  ________________________________________  17. Wat staat een productieverhoging in de weg?  Gebrek aan water en aan meststoffen als fosfaat, dure energie, het achterblijven van investeringen in technologische innovatie, klimaatverandering en schaarste aan vruchtbare landbouwgrond. Daarnaast kunnen ook maatregelen om oogstverliezen en voedselverspilling terug te dringen, helpen de productiviteit van de voedselketen te verbeteren en beter tegemoet te kunnen komen aan de groeiende vraag naar voedsel in de wereld.    terug naar boven  ________________________________________ 

×