SlideShare a Scribd company logo

Maakt contant geld gelukkig?

Op 8 oktober 2017 ging Simon Lelieveldt van Financieel Erfgoed tijdens de publieksdag van Kasboekje van Nederland in gesprek met het publiek over het gebruik van contant geld in de afgelopen 115 jaar. Aan de orde kwam hoe we geld gebruiken, hoe we met contant geld leren omgaan en hoe belangrijk het is dat cash gewoon als betaalmiddel blijft bestaan. In het verhaal wordt toegelicht dat zindelijk worden en ontlasting onherroepelijk verbonden zijn aan het gebruik van contant geld. Dat verklaart ook een fenomeen als betaalpijn: het fysiek ervaren van uitgaven en 'pijn' als ze cash worden gedaan, ten opzichte van een minder sterke pijn bij het gebruik van andere betaalmiddelen.

1 of 23
Download to read offline
Maakt contant
geld gelukkig?
Publieksdag Kasboekje van Nederland
8 oktober 2017
Simon Lelieveldt
Contant geld – gereed geld - muntvorm
Het tientje – door 20e eeuw heen
Incasso-, kas- en wissellopers
0,0%
10,0%
20,0%
30,0%
40,0%
50,0%
60,0%
70,0%
80,0%
90,0%
Bron: DNB Statistieken
Cash / (Cash en tegoeden)
• Op school ?
Hoe leren we betalen ?
• Of nog eerder ?
Ad

Recommended

Geld geluk- waarde 25 nov2013
Geld geluk- waarde 25 nov2013Geld geluk- waarde 25 nov2013
Geld geluk- waarde 25 nov2013Customer Insight
 
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2a)
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2a)Zij Leefden Lang en Gelukkig (2a)
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2a)Peter de Kuster
 
Het Nieuwe Pensioenverhaal in Amsterdam (17)
Het Nieuwe Pensioenverhaal in Amsterdam (17)Het Nieuwe Pensioenverhaal in Amsterdam (17)
Het Nieuwe Pensioenverhaal in Amsterdam (17)Peter de Kuster
 
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2)
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2)Zij Leefden Lang en Gelukkig (2)
Zij Leefden Lang en Gelukkig (2)Peter de Kuster
 
From book token to Libra: challenges for innovation and regulation
From book token to Libra: challenges for innovation and regulationFrom book token to Libra: challenges for innovation and regulation
From book token to Libra: challenges for innovation and regulationSimon Lelieveldt
 
Het nieuwe leven van de boom van Beursplein 5
Het nieuwe leven van de boom van Beursplein 5 Het nieuwe leven van de boom van Beursplein 5
Het nieuwe leven van de boom van Beursplein 5 Simon Lelieveldt
 
Central bank digital currencies - full reserve banks and Libra..?
Central bank digital currencies - full reserve banks and Libra..?Central bank digital currencies - full reserve banks and Libra..?
Central bank digital currencies - full reserve banks and Libra..?Simon Lelieveldt
 
Regulatory challenges for Fintech across Europe
Regulatory challenges for Fintech across EuropeRegulatory challenges for Fintech across Europe
Regulatory challenges for Fintech across EuropeSimon Lelieveldt
 

More Related Content

Featured

AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfmarketingartwork
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024Neil Kimberley
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)contently
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024Albert Qian
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsKurio // The Social Media Age(ncy)
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Search Engine Journal
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summarySpeakerHub
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Tessa Mero
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentLily Ray
 
Time Management & Productivity - Best Practices
Time Management & Productivity -  Best PracticesTime Management & Productivity -  Best Practices
Time Management & Productivity - Best PracticesVit Horky
 
The six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementThe six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementMindGenius
 
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...RachelPearson36
 
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...Applitools
 
12 Ways to Increase Your Influence at Work
12 Ways to Increase Your Influence at Work12 Ways to Increase Your Influence at Work
12 Ways to Increase Your Influence at WorkGetSmarter
 

Featured (20)

AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
 
Skeleton Culture Code
Skeleton Culture CodeSkeleton Culture Code
Skeleton Culture Code
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
 
How to have difficult conversations
How to have difficult conversations How to have difficult conversations
How to have difficult conversations
 
Introduction to Data Science
Introduction to Data ScienceIntroduction to Data Science
Introduction to Data Science
 
Time Management & Productivity - Best Practices
Time Management & Productivity -  Best PracticesTime Management & Productivity -  Best Practices
Time Management & Productivity - Best Practices
 
The six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementThe six step guide to practical project management
The six step guide to practical project management
 
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
 
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...
Unlocking the Power of ChatGPT and AI in Testing - A Real-World Look, present...
 
12 Ways to Increase Your Influence at Work
12 Ways to Increase Your Influence at Work12 Ways to Increase Your Influence at Work
12 Ways to Increase Your Influence at Work
 
ChatGPT webinar slides
ChatGPT webinar slidesChatGPT webinar slides
ChatGPT webinar slides
 
More than Just Lines on a Map: Best Practices for U.S Bike Routes
More than Just Lines on a Map: Best Practices for U.S Bike RoutesMore than Just Lines on a Map: Best Practices for U.S Bike Routes
More than Just Lines on a Map: Best Practices for U.S Bike Routes
 

Maakt contant geld gelukkig?

  • 1. Maakt contant geld gelukkig? Publieksdag Kasboekje van Nederland 8 oktober 2017 Simon Lelieveldt
  • 2. Contant geld – gereed geld - muntvorm
  • 3. Het tientje – door 20e eeuw heen
  • 4. Incasso-, kas- en wissellopers
  • 6. • Op school ? Hoe leren we betalen ? • Of nog eerder ?
  • 8. Geld < - > en ontlasting • Dukatenmannetjes • Sprookje van de gans (Pentamerone) • Een rijke …… • De gouden ader.. • Stelen en daarna poepen…
  • 9. A. J. Westerman Holstijn (psycho-analyticus) • Geld is veel meer dan een objectieve waardemeter; het heeft lading • Kleptomanie, koopdrift (vergaren) en gierigheid (behouden) kennen psychologische achtergrond en karakteristieken • Pre-logische wereld van kinderen: • Objecten, woorden en gebaren zijn geladen met toverkracht • Objecten zijn onderdeel van het zélf, het lichaam • In die wereld ontdekken kinderen objecten die • Maatschappelijk belangrijk zijn • Niet in hun reële waarden begrepen kunnen worden • Op iets anders lijken of door hun vorm (blinkend) de aandacht trekken
  • 10. Ontlasting is het eerste betaalmiddel van de mens • Poep is vies spul, te zien aan de ouders en hun gedrag (wasvoorschriften na poepen) • Netjes poepen levert HOERA en BELONING van ouders op • Maar je moet wel iets van jezelf afstaan • Archetypisch fysiek-psychologische mechaniek (Mammon: heilig geld vs magische almacht en vuiligheid ervan) blijft in de geest bestaan • Is echter wel te sublimeren en te temmen tot eerbied voor nut van geld c.q. verzet bij verkeerde toepassing Bron: A. J. Westerman Holstijn
  • 11. Maakt (contant) geld gelukkig? • Maakt geld gelukkig? Vermogende Nederlanders slaan hun leven (iets) hoger aan en geven het een 8, tegenover de 7,7 die de gemiddelde Nederlander zijn leven geeft. Bron: ABN AMRO Mees Pierson vermogensmonitor, 2017 • Maakt (betalen met) contant geld gelukkig? Bron: DNB Ocassional Studies, 2013
  • 12. Betaalpijn en (on-)gemak … • Sinds 1996 expliciet genoemd bij onderzoek naar voorkeur voor betaalmethoden (Zellmayer) en recenter door De Nederlandsche Bank • Bezit van cash wordt als positief ervaren (zelfwaarde, macht) • Uitgeven ervan wordt duidelijker ‘gevoeld’ ten opzichte van betalen door middel van girale overschrijving (afstaan) • Vooraf betaalde tegoedbonnen (koffie-strippenkaart) zijn feitelijk al uitgegeven en de besteding van strippen doet dan geen pijn meer • Wie hetzelfde bedrag giraal heeft koopt uiteindelijk meer en makkelijker • Er wordt veel gepuzzeld over technisch bepalende factoren betaalgedrag (hoogte, aard van besteding etc), maar onderzoekers negeren bij het interpreteren van de resultaten de archetypische inbedding van geld
  • 13. Tussenconclusie • Contant geld doet pijn als je het uitgeeft. • Dit komt door de archetypische inbedding ervan in de menselijke geest tijdens het opgroeien en door het fysieke karakter van cash • Fysiek contact, tellen en voelen van geld, vormt een cruciaal fundament voor het toekomstig kasbeheer van individuen en de bestedings-geneigdheid van de samenleving als geheel
  • 14. Komen we bij een wereld zonder cash? • Al vanaf 1917 / 1918 is er giraal geldverkeer voor het grote publiek bij de postgiro en de gemeentegiro Amsterdam • Geen massaal of grootschalig gebruik • Wel komen alle instellingen in beeld bij de geldzuivering in 1945
  • 15. 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% 70,0% 80,0% 90,0% Contant geld t.o.v. liquide geldhoeveelheid Wat gebeurde na WO 2 ? ?
  • 16. Meer giraal/elektronisch dan contant betaald
  • 17. Wat staat ons nog te wachten ? • Betalen met biometrie (vingerafdruk, stem, gelaat) • Verplichte goedkope betaalrekening voor iedereen die dat wil • Registratie in nieuwe techniek als blockchain • Instant betalingen: 24 uur per dag kunnen betalen • De auto betaalt zelf zijn parkeergeld (Internet of things) • Geldvormen gebaseerd op reputatie Het zou technisch gezien best zonder contant geld kunnen….
  • 18. Cashless of less-cash society ? • Ja, giraal of digitaal betalen is veiliger, sneller, makkelijker • Maar je geeft het sneller uit en hebt er electriciteit voor nodig • En je voelt je uitgaven niet op dezelfde manier – overbesteding
  • 19. Waarom contant geld moet blijven …. • Maatschappij wordt digitaler, niet-digitalen raken uitgesloten • Computerintelligentie gaat mens steeds meer verleiden tot besteden • Zonder cash is kans op overbesteding, schulden en tweedeling groter • Overheid voedt schulden-moraal door de 18jarige in leenstelsel te duwen • Rechte rug en besef van waarde / hoeveelheid wordt nog crucialer Cash moet (blijven) want je voelt beter wat je met je geld doet !
  • 20. Dank voor de aandacht ! Simon Lelieveldt Financieel Erfgoed http://www.financieelerfgoed.nl simon@financieelerfgoed.nl
  • 21. Achtergronddocumentatie • DNB Monetaire statistieken • Dijkman, A & C. Zadeh, Psychologeld, Amsterdam, 2011 • F. van der Horst en E. Matthijsen, The irrationality of payment behaviour, Vol 11, No 4, 2013 • G4S Cash report 2016 • Geld, aspecten van het gebruik, najagen en verspillen, Wemelsfelder et. Al, 1964, Utrecht (A. J. Westerman Holstijn: infantiele, archaïsche en zieke houdingen ten aanzien van geld, pp 70-99), • Zellermayer, Ofer. (1996). The Pain of Paying.
  • 22. Cash payments <50% Cash payments 50% - 60% Cash payments 70-80% Cash payments 80-90% Cash payments >90% Cash report 2016 G4S
  • 23. Sweden: cashless dankzij belastingtoelagen voor hulp in de huishouding