UČENJE JUDAIZMA I KRŠĆANSTVA 3. čas, 01. 11. 2011. Znanstvena periodizacija povijesti Starog Izraela
Uvod <ul><li>Značaj pozitivne znanosti za judaizam </li></ul><ul><li>Pitanje arheologije </li></ul>
1. Arheologija <ul><li>(grč. archaios) „drevni“, „davni“, „arhaični“ </li></ul><ul><li>(logos) „znanje“, „diskurs“ </li></...
1. Arheologija <ul><li>Prahistorija, najčešće se shvata kao vrijeme prije pojave pisma </li></ul><ul><li>interpretacija fi...
1. Arheologija <ul><li>epigrafija – studij staroga pisma </li></ul><ul><li>paleografija – studij razvoja pojedinačnih pisa...
1. Arheologija <ul><li>koriste se različite metode </li></ul><ul><li>primarne metode su: istraživanje i iskopavanje </li><...
1. Arheologija <ul><li>Početkom 70.-ih godina XIX st. osnovano je Zadužbina za istraživanje Palestine, i objavljen je proj...
1. Arheologija <ul><li>Posebno je važno XX st. zbog razvoja tehnike i tehnologije </li></ul><ul><li>Vrhunac „Biblijske arh...
2. Arheološki periodi <ul><li>Devet arheoloških perioda Staroga Izraela </li></ul><ul><li>Prahistorijski period </li></ul>...
2.1. Prahistorijski period <ul><li>Paleolit (kameno doba) do neolita (mlađe kameno doba) </li></ul><ul><li>rani paleolit, ...
2.1. Prahistorijski period <ul><li>neolit (mlađe kameno doba) </li></ul><ul><li>brojna naselja: Jerihon, Nahal Oren, Jifta...
2.2. Kalkolit (bakarno doba) <ul><li>Vrhnuac seoskog naseljavanja u južnome Levantu </li></ul><ul><li>Kalkolit 4000.-3300....
2.3. Rano bronzano doba <ul><li>od 3300. do 1200. god. p.n.e. </li></ul><ul><li>Kalkolitska naselja zamijenjena su bronzan...
2.4. Srednje bronzano doba <ul><li>od 2000. do 1550. god. p.n.e. </li></ul><ul><li>period urbanističke obnove i prodor utj...
2.5. Kasno bronzano doba <ul><li>vladavina Egipatskog carstva </li></ul><ul><li>brojne vojne Egipta protiv Zapadne Azije (...
2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>Rano željezno doba (1200.-1000. god. p.n.e.) </li></ul><ul><li>Kasno željezno doba (1...
2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>sukob „ljudi s mora“ i Ramzesa III (Egipćanski i biblijski izvori) </li></ul><ul><li>...
2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>od povratka Judeanaca iz egzila (vladavina Cyrusa, 539. god. p.n.e.) do Aleksandra Ve...
2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>Nakon smrti Darijusa I (486. god. p.n.e.), intenziviran je povratak odnosno dolazi do...
2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>Heleniski period: rani helenski period (332.-200 god. p.n.e.) i kasni helenski period (200....
2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>Smrću Aleksandra Makedonskog jedinstven helenski teritorij dijele makedonski vladari </li><...
2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>veliki građevinski poduhvati </li></ul><ul><li>masivna obnova Jerusalemskog hrama i Hrama n...
2.8. Bizantija <ul><li>od 325. do 638. god. </li></ul><ul><li>kršćanstvo kao službena religija Rismkoga carstva </li></ul>...
2.9. Islamsko-osmanlijski period <ul><li>dolazak islama oko 638. god. u zemlje Levanta </li></ul><ul><li>rani islamski per...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Učenje judaizma i krscanstva 3 cas vjezbe znanstvena periodizacija povijesti si

747 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
747
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Učenje judaizma i krscanstva 3 cas vjezbe znanstvena periodizacija povijesti si

  1. 1. UČENJE JUDAIZMA I KRŠĆANSTVA 3. čas, 01. 11. 2011. Znanstvena periodizacija povijesti Starog Izraela
  2. 2. Uvod <ul><li>Značaj pozitivne znanosti za judaizam </li></ul><ul><li>Pitanje arheologije </li></ul>
  3. 3. 1. Arheologija <ul><li>(grč. archaios) „drevni“, „davni“, „arhaični“ </li></ul><ul><li>(logos) „znanje“, „diskurs“ </li></ul><ul><li>još u drevnoj Grčkoj imalo je značenje „studij davnih/drevnih vremena“ </li></ul><ul><li>u modernom dobu: „znanstveno otkriće i sistematski studij materijalnih ostataka drevnih ljudskih kultura iz vremena predhistorije i historije“ </li></ul>
  4. 4. 1. Arheologija <ul><li>Prahistorija, najčešće se shvata kao vrijeme prije pojave pisma </li></ul><ul><li>interpretacija fizičkih ostataka (oruđe, kultni objekti, cerominiji sahrane...) </li></ul><ul><li>Historija: </li></ul><ul><li>a) pronalazač ima veći izbor materijalnih ostataka (npr. iz oblasti arhitekture) </li></ul><ul><li>b) oslanja se i na pisani materijal (zapisi na postojanim materijalima – pločama, keramici...) </li></ul>
  5. 5. 1. Arheologija <ul><li>epigrafija – studij staroga pisma </li></ul><ul><li>paleografija – studij razvoja pojedinačnih pisanih slovnih formi </li></ul><ul><li>arheologija u sebi inkorporira veli broj specijalističkih studija: keramička ispitivanja, numizmatika (studij kovanog novca), arheozologija i arheobotanika </li></ul>
  6. 6. 1. Arheologija <ul><li>koriste se različite metode </li></ul><ul><li>primarne metode su: istraživanje i iskopavanje </li></ul><ul><li>koristili su se putopisi Jevreja i kršćana, te poredili s biblijskim kazivanjima/opisivanjima </li></ul><ul><li>Najpoznatiji je putopis E. Robinsona; od 1838. do 1852. „uzduž i poprijeko“ prešao je teritorij Sirije i Palestine; razvoj studija toponima </li></ul>
  7. 7. 1. Arheologija <ul><li>Početkom 70.-ih godina XIX st. osnovano je Zadužbina za istraživanje Palestine, i objavljen je projekat: Istraživanje zapadne Palestine (Survey of Western Palestine – SWP) </li></ul><ul><li>po prvi put su ponuđene detaljne topografske mape, kao i brojna svjedočenja, iz različitih memoara, u kojima se objašnjavaju mjesta i pejzaži </li></ul>
  8. 8. 1. Arheologija <ul><li>Posebno je važno XX st. zbog razvoja tehnike i tehnologije </li></ul><ul><li>Vrhunac „Biblijske arheologije“ </li></ul><ul><li>metode radioaktivnog karbonata i thorium-uranija </li></ul><ul><li>Nakon uspostavljanja britanskog protektorijata nad Palestinom (1920. god.) – „zlatno doba iskopavanja“ </li></ul>
  9. 9. 2. Arheološki periodi <ul><li>Devet arheoloških perioda Staroga Izraela </li></ul><ul><li>Prahistorijski period </li></ul><ul><li>Islamsko-osmanlijski period </li></ul>
  10. 10. 2.1. Prahistorijski period <ul><li>Paleolit (kameno doba) do neolita (mlađe kameno doba) </li></ul><ul><li>rani paleolit, nalazi kamena, kremena </li></ul><ul><li>Homo erectus (od lat. erigere, „ustati“, „uspraviti se“) </li></ul><ul><li>srednji paleolit (udruživanje i lov) </li></ul><ul><li>kasni paleolit (oko 43000. p.n.e.) </li></ul><ul><li>Ahmarijska dinastija/tradicija, levantinsko-aurignacijska </li></ul>
  11. 11. 2.1. Prahistorijski period <ul><li>neolit (mlađe kameno doba) </li></ul><ul><li>brojna naselja: Jerihon, Nahal Oren, Jiftahel (današnji Izrael), Ain Ghazal i basta (Jordan), Tell ramad (Sirija) </li></ul><ul><li>kamenje i blato </li></ul>
  12. 12. 2.2. Kalkolit (bakarno doba) <ul><li>Vrhnuac seoskog naseljavanja u južnome Levantu </li></ul><ul><li>Kalkolit 4000.-3300. p.n.e. </li></ul>
  13. 13. 2.3. Rano bronzano doba <ul><li>od 3300. do 1200. god. p.n.e. </li></ul><ul><li>Kalkolitska naselja zamijenjena su bronzanim </li></ul><ul><li>naselja su veća (površine od oko 50 jutara) </li></ul><ul><li>farmeri i trgovci (primitivni oblici) </li></ul>
  14. 14. 2.4. Srednje bronzano doba <ul><li>od 2000. do 1550. god. p.n.e. </li></ul><ul><li>period urbanističke obnove i prodor utjecaja sa sjevera, naročito iz Sirije </li></ul><ul><li>dolazak stanovništva pripadnika semitskih jezika </li></ul><ul><li>Gradovi: Hazor, Dan, Šehem, Jerusalem, Apek i Aškelon </li></ul>
  15. 15. 2.5. Kasno bronzano doba <ul><li>vladavina Egipatskog carstva </li></ul><ul><li>brojne vojne Egipta protiv Zapadne Azije (Sirija i Palestina) od vremena Tutmosa III do podizanja prijestolnice Amarne (faraon Ehnaton) </li></ul><ul><li>Ahetaton – Atonov horizont </li></ul><ul><li>brojne rezidencije vlasti, hramovi </li></ul>
  16. 16. 2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>Rano željezno doba (1200.-1000. god. p.n.e.) </li></ul><ul><li>Kasno željezno doba (1000.-586. god. p.n.e.) </li></ul><ul><li>javljaju se nove grupe ljudi na obali – „ljudi s mora“ (Filistinci/Filastejci), te farmeri (protoizraelci) na brdima (već su tu bili Kananci) </li></ul><ul><li>oko rijeke Jordan (kasniji): Amoniti, Moabiti i Edomiti </li></ul>
  17. 17. 2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>sukob „ljudi s mora“ i Ramzesa III (Egipćanski i biblijski izvori) </li></ul><ul><li>borbe u Libanu i Egiptu </li></ul><ul><li>kasno željezno doba – uspostavljanje Izraelskih carstava, od vremena Ujedinjenog kraljevstva Davida i Solomona, do podijeljenih kraljevstva Jude i Izraela </li></ul><ul><li>Događaji: Asirsko zauzeće Sjevernog carstva (735.-722.); Babilonsko uništenje filastejskih gradova (604.); Babilonsko zauzeće Jude i uništenje Hrama (586); </li></ul>
  18. 18. 2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>od povratka Judeanaca iz egzila (vladavina Cyrusa, 539. god. p.n.e.) do Aleksandra Velikog (od 332. do 31. god. p.n.e.) </li></ul><ul><li>Cyrus osvaja Babilon i dozvoljava Judejcima povratak u Jerusalem te obnovu Hrama uništenog 586. god. p.n.e. </li></ul><ul><li>obnova Hrama je završena između 516. do 15. god. p.n.e. </li></ul>
  19. 19. 2.6. Željezno doba i Perzija <ul><li>Nakon smrti Darijusa I (486. god. p.n.e.), intenziviran je povratak odnosno dolazi do tzv. drugog vala povratak iz egzila (vrijeme Ezre i Nehemije) </li></ul>
  20. 20. 2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>Heleniski period: rani helenski period (332.-200 god. p.n.e.) i kasni helenski period (200.-63. god. p.n.e.) </li></ul><ul><li>Rimski period: rani rimski period (63. god. p.n.e. – 70. god. n.e.) i kasni rimski period (70.-325.) </li></ul><ul><li>u novembru 333. god. p.n.e. velika pobjeda Aleksandra Makedonskog nad Perzijancima </li></ul>
  21. 21. 2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>Smrću Aleksandra Makedonskog jedinstven helenski teritorij dijele makedonski vladari </li></ul><ul><li>jak utjecaj helenističke kulture </li></ul><ul><li>Makabejski ustanak (167. god. p.n.e.) – manifestacija jevrejske nacionalne borbe protiv izvanjskih kultura </li></ul><ul><li>40. god. p.n.e. Herod, sin idumejskog kralja (Idumejci i Hasmoneanci), proglašen je od strane rimske uprave za „Kralja Jevreja“; vladao je skoro cijelom Palestinom od 37. do 4. god. p.n.e. </li></ul>
  22. 22. 2.7. Heleni i Rimljani <ul><li>veliki građevinski poduhvati </li></ul><ul><li>masivna obnova Jerusalemskog hrama i Hrama na Gori </li></ul><ul><li>66. god. n.e. Jevreji su pokrenuli oružani ustanak protiv Rimljana; Jerusalem i Jerusalemski hram su uništeni 70. god. n.e. </li></ul>
  23. 23. 2.8. Bizantija <ul><li>od 325. do 638. god. </li></ul><ul><li>kršćanstvo kao službena religija Rismkoga carstva </li></ul><ul><li>posljednji paganski hram zatvoren je u Palestini oko 400. god. n.e. </li></ul><ul><li>Jevrejima i Samaritancima je dozvoljena njihova religijska praksa </li></ul><ul><li>nastanak sinagoga </li></ul><ul><li>proglas Svete Zemlje </li></ul>
  24. 24. 2.9. Islamsko-osmanlijski period <ul><li>dolazak islama oko 638. god. u zemlje Levanta </li></ul><ul><li>rani islamski period (638.-1099. god.); dijeli se na: vladavinu Umejevića (638.-750.) i vladavinu Abasija (750.-1099.) </li></ul><ul><li>kasni islamski period (1099.-1517. god.); dijeli se na: period križara i Ejubija (1099.-1291. god.) te Memluka (1291.-1517.) </li></ul><ul><li>osmanlijski period (1517.-1917. god. /invazija Britanaca/) </li></ul>

×