SlideShare a Scribd company logo
1 of 14
Download to read offline
PRT 419 – BALKAN ARKEOLOJİSİ
Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu
Ders 8: Körös Kültürü
Ankara Üniversitesi
Dil ve Tarih – Coğrafya Fakültesi
Arkeoloji Bölümü
Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Körös Kültürü güneydoğu Avrupa’daki Neoli8kleşme
sürecinin erken aşamalarını karakterize eden önemli
bir kültürdür.
Balkanlarda Erken Neoli8k süreç, MÖ 6. Binyılın
başlarında nehir vadileri boyunca yayılarak Karpatlara
kadar ulaşmışHr.
Körös kültürü Büyük Macar Ovasının da ötesinde,
Tisza vadisi ile Tisza nehri boyunca uzanan ve
Karpatların kuzeydoğusuna kadar uzanan bir bölgede
yayılım göstermektedir.
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Bu kuzeydoğu bölge (Tokaj Dağlarının olduğu alan –
kuzeydoğu Macaristan ve Vihorlat – Gu8nian Dağları
(Transkarpatlar, Ukrayna) aynı zamanda obsidiyen ve
diğer çeşitli taş hammadde kaynakları açısından da
oldukça verilmiş bir bölgedir. Bu nedenle daha en
erken Neoli8k dönemden i8baren insanlar için bir
ilgi odağı olmuştur.
Harita:
Yukarı Tisza bölgesindeki Erken neoli8k Dönem
hammadde kaynakları:
Kırmızı noktalar: Körös Kültürü’nü
Mavi noktalar: Criş Kültürü’nü yansıtmaktadır.
A1: Karpat 1 Tipi Obsidiyen
A2: Karpat 2 Tipi Obsidiyen
A3: Karpat 3 Tipi Obsidiyen
B: Quartz yatakları
C: Andezit yatakları
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Körös Kültürü Criş ve Starchevo Kültürleri ile çağdaş
olup birbirleri ile aynı zamanda yanyana, kısmen de
çakışarak gelişen kültürlerdir.
Körös Kültürü esas olarak Macaristan’daki Körös nehri
boyunca yayılmıştır ve daha çok Macaristanın
güneydoğusunda etkindir.
C14 tarihleri, bu kompleksin MÖ 6200lerden itibaren
etkin olduğunu göstermektedir. Körös Kültürü MÖ 6.
Binyılın 2. yarısına kadar devam etmiştir.
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Evcilleştirilmiş Koyun ve keçi Körös Kültürü’nün ana
hayvancılık ürünlerini oluştururken, sığır ve domuz
onlar kadar önemli bir yer tutmamaktadır.
Bunun sebebi büyük ihtimalle bu bölgedeki doğal
yaşam alanlarının sığır yetiştiriciliği için çok elverişli
olmamasıdır. Bir diğer sebep, yerleşmelerin de geçici
mahiyetteki durumları göz önüne bulundurulduğunda
daha konar geçer bir yaşamın bu bölgede
bulunduğudur.
Güney Macaristan’daki sulak ve bataklık alanlarda
bulunan Körös yerleşimlerinde özellikle balık kemikleri
çok yaygın olarak ele geçmektedir. Bu da balık
ürünlerinin diyette önemli bir rolü olduğunu
göstermektedir.
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Körös Kültüründe mimariler çukur evler olarak tanımlanabilecek bir
yapıdadır. Toprağa açılan çukurların üst örtüsü ahşap kullanılarak
oluşturulmakta böylece yapılar kısmen toprağa gömülü kısmen de
toprak üzerinde yer almaktadır.
Yine de bunun dışında normal, toprak üzerine inşa edilen evlere sahip
yerleşimler de bulunmaktadır. (Ör: Hódmezovásárhely-Kotacpart isimli
yerleşme)
Binaların çoğunluğu tek, dikdörtgen bir mekandan oluşmaktadır.
Yapının duvarları ahşap ve dallarla örülerek çamurla kaplanmaktadır.
Bu kamp yerleşmeleri oldukça kısa süreli yerleşimlerdir. Bu bölgede
höyük yerleşimlerine rastlanmaz.
Mimari
Bir Körös Kültürü Çukur evinin kesi:
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Büyük yerleşimlerde bir veya iki uzun sıra halinde inşa edilen 50 veya üzeri yapıdan oluşan yerleşimler yanında 5-10 yapıdan
oluşan düzenlemeler de vardır.
Aşağı Körös Vadisinde yer alan Endrod 119 isimli yerleşimde yüzeye yapılan evlerle çukur evler yaklaşık 75x50mlik bir alana
yayılmaktadır.
Bazı yerleşimlerde evler birbirinden 30-50m arayla dağınık yapılmaktadır. Açık alanlardaki ocak yerleri, evlerin içerisinde yer
alanlardan daha çoktur. Evlerin içinde ve dışında yere açılan çukurlar içerisinde depolama alanları düzenlenmiştir. Bazı
örnekler sıvalıdır. Nosza-Gyöngypart isimli sitte, insanlar belki de yerleşimi kendi içerisinde iki farklı alana bölmek için bir
hendek kazmışlardır.
Mimari
SZAKMÁR-KISÜLÉS yerleşimindeki bir Körös Kültürü Evi
Füzesabony–Gubakút Yerleşiminin planı (evler mavi ile
gösterilmiş8r,çukurlar kahverengi, mezarlar kırmızı).
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Mimari
SZAKMÁR-KISÜLÉS yerleşimindeki bir Körös Kültürü Evi
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Körös Kültüründe bazı seramik örneklerin üzerinde, Starchevo örneklerinde olduğu gibi seramikler üzerinde alçak kabartma
olarak insan yüzlerine rastlanır.
Seramik
Tiszaszőlős–Domaháza yerleşiminden karakteristik Körös Kültürü Neolitik Dönem Seramik Örnekleri
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Starchevo – Körös – Cris kompleksinin ortak özellikleri
seramik ve seramik dışında da yüksek kalitede yapılan
‘Balkan’ çakmaktaşı aletlerdir.
Bu çakmaktaşı aletler sarı noktalı bir kaynaktan gelir
ve çok kaliteli taş alet yapımına müsaittir. Yandaki
fotoğraf bu çakmaktaşı türüne örnektir
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Bu çakmaktaşının tam kaynağı bilinmese de bunun
Bulgaristan’da olduğu varsayılmaktadır.
Macar Ovası’ndaki Körös Kültüründe genellikle taş
işçiliği düşük kalitelidir. Ancak, Endröd 39 isimli Körös
yerleşiminde bu çakmaktaşı ile yapılmış 101 adet dilgi
ele geçmiş8r.
Bu çakmaktaşı aletler sarı noktalı bir kaynaktan gelir
ve çok kaliteli taş alet yapımına müsairr. Yandaki ve
alsaki fotoğraf bu çakmaktaşı türüne örnek8r
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Körös Kültüründe karşımıza çıkan figürinler, Starchevo örnekleri gibi
kalçaları abartılı olarak verilmiş, yüz özellikleri verilmeden
sonlandırılmış formlarddır. Benzer özellikler Criş Kültürü örneklerinde
de görülür.
Körös ve Criş figürinlerindeki bu detayların verilmememiş olması,
figürin tanımlarındaki adsızlığı (anonimiteyi) göstermektedir.
Figürinlerin yüzlerinde verilmeyen detaylar, kalçaların ve üreme
organlarının gösterilişi, veya ellerin vücutta göğüs üzerinde veya
karında tasvir edilmesi gibi jestlerle kendini göstermektedir.
Bunlar belki doğumla ilgili veya dans gibi toplumsal faaliyetlerle ilgili
motifleri temsil etmektedir.
Figürinler
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Figürinler
KÖRÖS KÜLTÜRÜ
Szolnok-Szanda’daki Körös kontekslerinde dört ayaklı
boynuzlu hayvan figürinleri bulunmuştur.
Figürinler

More Related Content

Featured

2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by HubspotMarius Sescu
 
Everything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTEverything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTExpeed Software
 
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsProduct Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsPixeldarts
 
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthThinkNow
 
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfmarketingartwork
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024Neil Kimberley
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)contently
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024Albert Qian
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsKurio // The Social Media Age(ncy)
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Search Engine Journal
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summarySpeakerHub
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Tessa Mero
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentLily Ray
 
Time Management & Productivity - Best Practices
Time Management & Productivity -  Best PracticesTime Management & Productivity -  Best Practices
Time Management & Productivity - Best PracticesVit Horky
 
The six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementThe six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementMindGenius
 
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...RachelPearson36
 

Featured (20)

2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
 
Everything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTEverything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPT
 
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsProduct Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
 
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
 
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
 
Skeleton Culture Code
Skeleton Culture CodeSkeleton Culture Code
Skeleton Culture Code
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
 
How to have difficult conversations
How to have difficult conversations How to have difficult conversations
How to have difficult conversations
 
Introduction to Data Science
Introduction to Data ScienceIntroduction to Data Science
Introduction to Data Science
 
Time Management & Productivity - Best Practices
Time Management & Productivity -  Best PracticesTime Management & Productivity -  Best Practices
Time Management & Productivity - Best Practices
 
The six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementThe six step guide to practical project management
The six step guide to practical project management
 
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
 

Ders 08 körös

  • 1. PRT 419 – BALKAN ARKEOLOJİSİ Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu Ders 8: Körös Kültürü Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih – Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı
  • 2. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Körös Kültürü güneydoğu Avrupa’daki Neoli8kleşme sürecinin erken aşamalarını karakterize eden önemli bir kültürdür. Balkanlarda Erken Neoli8k süreç, MÖ 6. Binyılın başlarında nehir vadileri boyunca yayılarak Karpatlara kadar ulaşmışHr. Körös kültürü Büyük Macar Ovasının da ötesinde, Tisza vadisi ile Tisza nehri boyunca uzanan ve Karpatların kuzeydoğusuna kadar uzanan bir bölgede yayılım göstermektedir.
  • 3. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Bu kuzeydoğu bölge (Tokaj Dağlarının olduğu alan – kuzeydoğu Macaristan ve Vihorlat – Gu8nian Dağları (Transkarpatlar, Ukrayna) aynı zamanda obsidiyen ve diğer çeşitli taş hammadde kaynakları açısından da oldukça verilmiş bir bölgedir. Bu nedenle daha en erken Neoli8k dönemden i8baren insanlar için bir ilgi odağı olmuştur. Harita: Yukarı Tisza bölgesindeki Erken neoli8k Dönem hammadde kaynakları: Kırmızı noktalar: Körös Kültürü’nü Mavi noktalar: Criş Kültürü’nü yansıtmaktadır. A1: Karpat 1 Tipi Obsidiyen A2: Karpat 2 Tipi Obsidiyen A3: Karpat 3 Tipi Obsidiyen B: Quartz yatakları C: Andezit yatakları
  • 4. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Körös Kültürü Criş ve Starchevo Kültürleri ile çağdaş olup birbirleri ile aynı zamanda yanyana, kısmen de çakışarak gelişen kültürlerdir. Körös Kültürü esas olarak Macaristan’daki Körös nehri boyunca yayılmıştır ve daha çok Macaristanın güneydoğusunda etkindir. C14 tarihleri, bu kompleksin MÖ 6200lerden itibaren etkin olduğunu göstermektedir. Körös Kültürü MÖ 6. Binyılın 2. yarısına kadar devam etmiştir.
  • 5. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Evcilleştirilmiş Koyun ve keçi Körös Kültürü’nün ana hayvancılık ürünlerini oluştururken, sığır ve domuz onlar kadar önemli bir yer tutmamaktadır. Bunun sebebi büyük ihtimalle bu bölgedeki doğal yaşam alanlarının sığır yetiştiriciliği için çok elverişli olmamasıdır. Bir diğer sebep, yerleşmelerin de geçici mahiyetteki durumları göz önüne bulundurulduğunda daha konar geçer bir yaşamın bu bölgede bulunduğudur. Güney Macaristan’daki sulak ve bataklık alanlarda bulunan Körös yerleşimlerinde özellikle balık kemikleri çok yaygın olarak ele geçmektedir. Bu da balık ürünlerinin diyette önemli bir rolü olduğunu göstermektedir.
  • 6. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Körös Kültüründe mimariler çukur evler olarak tanımlanabilecek bir yapıdadır. Toprağa açılan çukurların üst örtüsü ahşap kullanılarak oluşturulmakta böylece yapılar kısmen toprağa gömülü kısmen de toprak üzerinde yer almaktadır. Yine de bunun dışında normal, toprak üzerine inşa edilen evlere sahip yerleşimler de bulunmaktadır. (Ör: Hódmezovásárhely-Kotacpart isimli yerleşme) Binaların çoğunluğu tek, dikdörtgen bir mekandan oluşmaktadır. Yapının duvarları ahşap ve dallarla örülerek çamurla kaplanmaktadır. Bu kamp yerleşmeleri oldukça kısa süreli yerleşimlerdir. Bu bölgede höyük yerleşimlerine rastlanmaz. Mimari Bir Körös Kültürü Çukur evinin kesi:
  • 7. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Büyük yerleşimlerde bir veya iki uzun sıra halinde inşa edilen 50 veya üzeri yapıdan oluşan yerleşimler yanında 5-10 yapıdan oluşan düzenlemeler de vardır. Aşağı Körös Vadisinde yer alan Endrod 119 isimli yerleşimde yüzeye yapılan evlerle çukur evler yaklaşık 75x50mlik bir alana yayılmaktadır. Bazı yerleşimlerde evler birbirinden 30-50m arayla dağınık yapılmaktadır. Açık alanlardaki ocak yerleri, evlerin içerisinde yer alanlardan daha çoktur. Evlerin içinde ve dışında yere açılan çukurlar içerisinde depolama alanları düzenlenmiştir. Bazı örnekler sıvalıdır. Nosza-Gyöngypart isimli sitte, insanlar belki de yerleşimi kendi içerisinde iki farklı alana bölmek için bir hendek kazmışlardır. Mimari SZAKMÁR-KISÜLÉS yerleşimindeki bir Körös Kültürü Evi Füzesabony–Gubakút Yerleşiminin planı (evler mavi ile gösterilmiş8r,çukurlar kahverengi, mezarlar kırmızı).
  • 9. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Körös Kültüründe bazı seramik örneklerin üzerinde, Starchevo örneklerinde olduğu gibi seramikler üzerinde alçak kabartma olarak insan yüzlerine rastlanır. Seramik Tiszaszőlős–Domaháza yerleşiminden karakteristik Körös Kültürü Neolitik Dönem Seramik Örnekleri
  • 10. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Starchevo – Körös – Cris kompleksinin ortak özellikleri seramik ve seramik dışında da yüksek kalitede yapılan ‘Balkan’ çakmaktaşı aletlerdir. Bu çakmaktaşı aletler sarı noktalı bir kaynaktan gelir ve çok kaliteli taş alet yapımına müsaittir. Yandaki fotoğraf bu çakmaktaşı türüne örnektir
  • 11. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Bu çakmaktaşının tam kaynağı bilinmese de bunun Bulgaristan’da olduğu varsayılmaktadır. Macar Ovası’ndaki Körös Kültüründe genellikle taş işçiliği düşük kalitelidir. Ancak, Endröd 39 isimli Körös yerleşiminde bu çakmaktaşı ile yapılmış 101 adet dilgi ele geçmiş8r. Bu çakmaktaşı aletler sarı noktalı bir kaynaktan gelir ve çok kaliteli taş alet yapımına müsairr. Yandaki ve alsaki fotoğraf bu çakmaktaşı türüne örnek8r
  • 12. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Körös Kültüründe karşımıza çıkan figürinler, Starchevo örnekleri gibi kalçaları abartılı olarak verilmiş, yüz özellikleri verilmeden sonlandırılmış formlarddır. Benzer özellikler Criş Kültürü örneklerinde de görülür. Körös ve Criş figürinlerindeki bu detayların verilmememiş olması, figürin tanımlarındaki adsızlığı (anonimiteyi) göstermektedir. Figürinlerin yüzlerinde verilmeyen detaylar, kalçaların ve üreme organlarının gösterilişi, veya ellerin vücutta göğüs üzerinde veya karında tasvir edilmesi gibi jestlerle kendini göstermektedir. Bunlar belki doğumla ilgili veya dans gibi toplumsal faaliyetlerle ilgili motifleri temsil etmektedir. Figürinler
  • 14. KÖRÖS KÜLTÜRÜ Szolnok-Szanda’daki Körös kontekslerinde dört ayaklı boynuzlu hayvan figürinleri bulunmuştur. Figürinler