Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Vogels en neonicotinoïden - CAPS symposium - Ruud Foppen

630 views

Published on

6/11/2014

Published in: Science
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Vogels en neonicotinoïden - CAPS symposium - Ruud Foppen

  1. 1. Effecten van neo-nicotinoïden (pesticiden) op vogelpopulaties Ruud Foppen i.s.m. Caspar Hallmann, Eelke Jongejans, Hans de Kroon (Radboud Univ) Chris van Turnhout (Sovon Vogelonderzoek Nederland) Foto: Jouke Altenburg (SOVON)
  2. 2. Dataverzameling voorkomen, demografie en trends van soorten Verspreidings-en trendonderzoek Correlatieve verbanden met milieu- omstandigheden/drukfactoren Correlatief hypothese-genererend onderzoek Zoeken naar causale processen Hypothese-toetsend en verklarend onderzoek Voorspelling toekomst Populatiemodel scenariostudies validatie Deel van de ‘CAPS-aanpak’!!!!
  3. 3. Trends zijn niet overal hetzelfde: regionale en lokale verschillen
  4. 4. Hoe kunnen we deze verschillen verklaren? Meestal concentreren op de ‘usual suspects’ •Verdwijnen van het leefgebied, bijv. door verstedelijking •Landgebruiksveranderingen •Klimaatshift •……….. AIO Project Caspar Hallmann NWO programma Biodiversiteit werkt: The resilience of plant and bird communities under climate change scenarios in the Dutch landscape
  5. 5. Foto: Jouke Altenburg (SOVON)
  6. 6. Soms kom je ‘nieuwe’ zaken op het spoor
  7. 7. Wat is imidacloprid? -Meest gebruikte insecticide in landbouw, uit de groep van de neonicotinoïden -Op de markt sinds 1994 -Werkt systemisch, beschermd gehele plant, behoorlijk specifiek tegen insecten (zenuwstelsel) -Gebruikt als coating bij zaden (suikerbiet, maïs) en spuiten van boomgaarden en in kassen -Blijkt in bodem en water een lange halfwaarde tijd te hebben (>1 jaar)
  8. 8. Concentratie imidacloprid in het oppervlaktewater
  9. 9. Image: Nature 2014-07-09
  10. 10. Kunnen we relatie leggen met vogeltrends? Soortselectie - voorkomend in boerenland (akkers, half open, kleine landschaps elementen, slootranden) - insectenetend in broedseizoen - voldoende aanwezig Boerenzwaluw Bosrietzanger Fitis Geelgors Gele Kwikstaart Grasmus Graspieper Grote Lijster Kleine Karekiet Rietzanger Ringmus Roodborsttapuit Spotvogel Spreeuw Veldleeuwerik Fazant Kievit Grutto Wulp Rietgors Kuifeend Scholekster Tureluur Witte Kwikstaart Ekster Knobbelzwaan Zomertaling Slobeend Grauwe Gans Kwartel Putter Zomertortel Patrijs Kwartelkoning Kemphaan Watersnip Engelse Kwikstaart Roek Grauwe Gors Oeverzwaluw Paapje Braamsluiper Grauwe Klauwier Blauwe Reiger Grauwe Kiekendief Torenvalk Kerkuil Steenuil Buizerd Ooievaar
  11. 11. Was er een ‘vergelijkingsgroep’ mogelijk? soort voedsel broed voedsel winter foerageerplek broed broedplek foerageerhabitat trekgedrag boerenzwaluw insekten insekten arial feeder bebouwing akker/gras lange-afstandstrekker bosrietzanger insekten insekten vegetatie struweel/rietranden rietsloten lange-afstandstrekker fitis insekten insekten vegetatie struweel/rietranden struweel lange-afstandstrekker geelgors insekten zaden vegetatie struweel/rietranden akkers korte-afstandstrekker gele kwikstaart insekten insekten vegetatie akker akkers lange-afstandstrekker grasmus insekten insekten vegetatie struweel/rietranden struweel lange-afstandstrekker graspieper insekten insekten vegetatie grasland grasland korte-afstandstrekker grote lijster insekten ongewervelden bodem boomgaard grasland korte-afstandstrekker kleine karekiet insekten insekten vegetatie struweel/rietranden rietsloten lange-afstandstrekker rietzanger insekten insekten vegetatie struweel/rietranden rietsloten lange-afstandstrekker ringmus insekten zaden vegetatie akker rietsloten standvogel roodborsttapuit insekten insekten vegetatie struweel/rietranden struweel korte-afstandstrekker spotvogel insekten insekten vegetatie struweel/rietranden bomen/struweel lange-afstandstrekker spreeuw insekten alleseter bodem bebouwing grasland korte-afstandstrekker veldleeuwerik insekten zaden vegetatie akker akker/gras korte-afstandstrekker alternatieven fazant zaden zaden bodem struweel/rietranden akkers standvogel kneu zaden zaden bodem struweel/rietranden struweel korte-afstandstrekker rietgors insekten zaden vegetatie struweel/rietranden rietsloten korte-afstandstrekker kuifeend ongewervelden ongewervelden water struweel/rietranden open water korte-afstandstrekker ekster alleseter alleseter vegetatie bomen divers standvogel grutto ongewervelden alleseter bodem grasland grasland lange-afstandstrekker kievit ongewervelden alleseter bodem grasland akker/gras korte-afstandstrekker scholekster ongewervelden ongewervelden bodem grasland akkers korte-afstandstrekker tureluur ongewervelden ongewervelden bodem grasland grasland korte-afstandstrekker
  12. 12. Populaties van 15 vogelsoorten van het boerenland Boerenzwaluw Bosrietzanger Fitis Gele kwikstaart Geelgors Grasmus Graspieper Grote lijster Kleine karekiet Rietzanger Ringmus Roodborsttapuit Spotvogel Spreeuw Veldleeuwerik
  13. 13. Waar komen de vogelgegevens vandaan? komen uit jaarlijkse vogeltellingen in kader van het meetnet broedvogels: het BroedvogelMonitoringProject (BMP) van Sovon
  14. 14. Data-bewerking -Voor ieder plot hebben we als basisgegevens van de aantallen territoria per jaar -We berekenen de lambda (groei) van de populatie-aantallen in een bepaald plot met voldoende data (x jaar nodig)= jaarlijkse groeisnelheid (periode 2003-2010) -Dan ruimtelijke relatie leggen tussen de plots en de watermeetpunten
  15. 15. 1 km 25 km 5 km
  16. 16. De resultaten: sterke correlatie
  17. 17. Daarna veel werk gestopt in robuustheidstesten -Maakt het uit tot op welke afstand je de meetpunten correleert met de broedvogelplots? -Hoe was de situatie vóór de introductie van imidacloprid? -Hoe verhoudt zich de invloed van gehaltes aan imidacloprid tot andere veranderde omstandigheden in de plots (landgebruik etc.) ? -Gelden de gevonden verbanden voor alle onderzochte soorten of is er veel variatie?
  18. 18. Effect van afstanden
  19. 19. Trend 2003 - 2010 N=366; P=0.15 N=381; P=0.031 Trend 1984 - 1995 Hoe was de relatie vóór introductie?
  20. 20. Zijn er andere verklarende belangrijke variabelen?
  21. 21. Als deze correlatie duidt op en oorzakelijk verband, waar zou dat dan door kunnen komen? -Vogels hebben hogere sterfte door eten van behandelde zaden -Vogels hebben hogere sterfte door eten van insecten die met stof in aanraking zijn gekomen (doorvergiftiging) -Vogels hebben verminderde reproductie doordat de voedselomstandigheden ongunstiger zijn geworden: insectenpopulatie ingeklapt (trophic cascading effects)
  22. 22. Hoe nu verder? BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 27 oktober 2014 “Om daadwerkelijk in te kunnen grijpen is het noodzakelijk dat niet alleen een correlatie maar ook een causaal verband vastgesteld is. Uit het voorgaande volgt dat er op dit moment nog geen wetenschappelijke basis en rechtsgrond is om een verbod van middelen op basis van imidacloprid in te stellen.”
  23. 23. Dataverzameling voorkomen, demografie en trends van soorten Verspreidings-en trendonderzoek Correlatieve verbanden met milieu- omstandigheden/drukfactoren Correlatief hypothese-genererend onderzoek Zoeken naar causale processen Hypothese-toetsend en verklarend onderzoek Voorspelling toekomst Populatiemodel scenariostudies validatie Deel van de ‘CAPS-aanpak’!!!!
  24. 24. Hoe verder? -Uitvoeren veldstudies, demografische gegevens verzamelen -In combinatie met doorrekenen populatie-dynamische consequenties via modellering - Niet alleen beperken tot vogels (!?)
  25. 25. Foto: Jouke Altenburg (SOVON) Bedankt voor uw aandacht

×