Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Ontwikkelingen overwinterende ganzen in Nederland in de afgelopen 10 jaar

1,057 views

Published on

www.sovon.nl/ganzen

Nederland is een internationale mainport voor overwinterende en doortrekkende ganzen. Van vijf van de veertien ganzenpopulaties in Noordwest-Europa, verblijft de helft of meer 's winters in ons land. Momenteel gaat het om zo'n 2,1 miljoen ganzen. Rond 1980 waren dat nog een half miljoen. Met landelijke tellingen worden aantallen nauwkeurig bijgehouden.

Naast de absolute groei van aantallen zijn er ook enkele soorten die 's winters langer in ons land verblijven; ze komen eerder aan (Kolgans) of vertrekken later in het voorjaar (Brandgans).

Deze ontwikkelingen passen in een algehele toename van ganzen in zowel Europa als Noord-Amerika. In tegenstelling tot weidevogels en andere boerenlandvogels, hebben ganzen succesvol ingespeeld op het rijke voedselaanbod dat de modernde landbouw ze in toenemende mate biedt.Tegelijkertijd verbeterde de bescherming in veel landen. Vooral de grauwe gans en de brandgans breiden zich nog steeds uit. Hun aantal vormt een toenemende aandeel van de wintergroepen.

De Taigarietgans en Kleine Rietgans bezoeken ons land daarentegen minder. Veel soorten komen bovendien met steeds minder jongen uit de Arctische broedgebieden terug, een indicatie dat de aantallen daar door natuurlijke omstandigheden worden gereguleerd.

Presentatie Julia Stahl en Kees Koffijberg (beide Sovon) op het ganzensymposium in Friesland op 19 mei 2017

www.sovon.nl/ganzen

Published in: Environment
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Ontwikkelingen overwinterende ganzen in Nederland in de afgelopen 10 jaar

  1. 1. Ganzensymposium Fryske Akademy & NOU, 19 mei 2017 Contrastrijke ontwikkelingen bij overwinterende ganzen in Nederland in de afgelopen 10 jaar Julia Stahl & Kees Koffijberg Sovon Vogelonderzoek Nederland
  2. 2. 2 / 18 – Inleiding Landelijke ontwikkelingen op basis van maandelijkse ganzen (en zwanen)-tellingen – Presentation based on national monthly goose census • Maandelijkse tellingen ganzengebieden van september t/m mei volgens gestandaardiseerde werkwijze • Uitvoering voornamelijk door ca. 1800 vrijwilligers • Onderdeel Netwerk Ecologische Monitoring Rijk en Provincies • Validatie en analyse gegevens in samenwerking met CBS
  3. 3. 3 / 18 – Landelijke wintermaxima Sterke toename wintermaxima, tot ruim 2 miljoen in december-februari – Long term increase in peak numbers gem. 2,3 miljoen
  4. 4. 4 / 18 – Wintermaxima soorten Talrijkste soorten (met seizoensmaximum afgelopen tien jaar) – Most abundant species and peak count last 10 yrs Kolgans 934.000 Brandgans 845.000 Grauwe Gans 480.000 Toendrarietgans 293.000 Rotgans 119.000 Exoten: Canadese Gans 33.000 Nijlgans 28.000
  5. 5. 5 / 18 – Landelijke trends maxima per soort Ontwikkelingen seizoensmaxima verschillen per soort – Trend in peak count differs per species trend maxima Taigarietgans sterke afname (-14% per jaar) Toendrarietgans onzeker (vanwege fluctuaties) Kleine Rietgans sterke afname (-11% per jaar) Kolgans stabiel Grauwe Gans onzeker (vanwege fluctuaties) Canadese Gans onzeker (vanwege fluctuaties) Brandgans sterke toename (+ 9% per jaar) Rotgans onzeker (vanwege fluctuaties) Nijlgans stabiel
  6. 6. 6 / 18 – Friesland maxima …en deels per regio – …and partly between regions trend maxima Taigarietgans n.v.t. Toendrarietgans onzeker (vanwege fluctuaties) Kleine Rietgans sterke afname (-14% per jaar) Kolgans stabiel Grauwe Gans onzeker (vanwege fluctuaties) Canadese Gans n.v.t. Brandgans matige toename (+ 6% per jaar) Rotgans stabiel Nijlgans onzeker (vanwege fluctuaties)
  7. 7. 7 / 18 – Landelijke trends seizoensgemiddelde Toename nader bekeken: toename benutting Nederland – increase in more detail shown by average numbers year-round
  8. 8. 8 / 18 – Seizoensverloop Toename ook door verbreding ganzenseizoen – increase also by changes in phenology Aantal per maand afgezet tegen winterpiek - Monthly number relative to winter peak count (%) Klassiek ganzenseizoen verbreed van jan-feb in 1975-84 naar nov-feb vanaf 2005
  9. 9. 9 / 18– langer seizoen Kolgans Vroege aankomst Kolgans – Early arrival Whitefronts
  10. 10. 10 / 18 – late vertrek Brandgans Late vertrek Brandgans – delayed departure Barnacle Goose
  11. 11. 11 / 18 – Achtergronden seizoensverloop Achtergronden verbreding seizoen – backgrounds phenology 1. Veranderingen trekstrategie: vroeger arriveren van vooral Kolgans en Toendrarietgans in oktober-november en later vertrek Brandgans in april-mei 2. Toename NL broedpopulatie Grauwe – Greylag 2012: c. 110.00 bp Brand – Barnacle 2012: c. 13.800 bp Nijl – Egyptian 2012: c. 10.300 bp Bron: Sovon/CBS en Schekkerman et al. 2012, Sovon-rapport 2012/34
  12. 12. 12 / 18 – Landelijke verspreiding Waar grote aantallen ganzen - Distribution Kleine Rietgans Kolgans Grauwe Gans Brandgans Bron: Schekkerman et al. 2014, Sovon-rapport 2014/28
  13. 13. 14 / 18 – Landelijke verspreiding Waar grote aantallen ganzen - Distribution Specifieke verspreiding voor Toendrarietgans en Rotgans Toendrarietgans-TundraBeanGoose Rotgans–BrentGoose
  14. 14. 15 / 18 – Lokale trends Veranderingen in verspreiding – changes in distribution Kolgans – White-fronted Goose Grauwe Gans – Greylag Goose
  15. 15. 16 / 18 – Broedsucces Gemengde ontwikkelingen bij broedsucces – Mixed fortunes in breeding success In de winter door groep specialisten vaststellen aantal eerstejaars en de grootte van de families Geeft indicatie van broedsucces op de toendra Op lange termijn waardevol om naast ontwikkeling in overleving de toestand van de populatie te volgen
  16. 16. 17 / 18 – Wintertrends Gemengde ontwikkelingen bij broedsucces – Mixed fortunes in breeding success Kolgans White-fronted Goose Afname broedsucces, zet zich recent voort Brandgans Barnacle Goose Stabiel broedsucces, al komen piekjaren met >20% eerstejaars niet meer voor Toendrarietgans Tundra Bean Goose Afname broedsucces, recent stabilisatie
  17. 17. 18 / 18 – Wintertrends Belangrijkste conclusies – To wrap up • Sinds 1975 sterke toename aantallen ganzen in Nederland, tot gemiddeld ruim 2,3 miljoen in de afgelopen vijf jaar • In de afgelopen jaren bij meeste soorten geen eenduidige trend of stabiele aantallen (Kolgans). Uitzonderingen Taigarietgans en Kleine Rietgans (afname) en Brandgans (toename) • Trend benutting Nederland (afgeleid van aanwezige aantallen in hele winter) vergelijkbaar met seizoensmaxima. Brandgans en Grauwe Gans maken steeds groter deel van totale ganzenbezoek uit. • Er is een verbreding van het ganzenseizoen van januari-februari (jaren zeventig) naar november-februari nu. Oorzaak veranderde trekgewoontes en groei jaarrond aanwezige aantallen broedvogels • In landelijke context grootste concentratie ganzen in Fryslân, verschillende trends in de regio en in afzonderlijke gebieden, zelfs bij algemeen toenemende soorten • Broedsucces bij meeste soorten goed gevolgd: op lange termijn afname bij o.a. Toendrarietgans en Kolgans, stabiel bij Brandgans
  18. 18. Coördinatie watervogeltellingen Sovon: Menno Hornman, Erik van Winden, Michel Klemann, i.s.m. regionale coördinatoren Dank aan alle vrijwillige tellers! Meer weten: www.sovon.nl/ganzen www.sovon.nl/nl/soort www.sovon.nl/nl/provincies
  19. 19. Bos et al. 2008 Seasonal patterns capacity accommodation areas

×