Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Lepelaars op trek
een vergelijking tussen Europa- en Afrika-gangers
Tamar Lok
SOVON Landelijke dag – 30 november 2013
Groei en verspreiding lepelaarpopulatie
Sinds 1982 worden er in Nederland
jonge lepelaars gekleurringd
>100,000 aflezingen binnen
en buiten Nederland

Overleving
Leeftijd eerste broedpoging

Verspreiding
Levenscyclus van lepelaars
Levenscyclus van lepelaars
Levenscyclus van lepelaars
Na 3 jaar puberen...
Promotie-onderzoeksvragen
Wat zijn de “demografische” kosten en baten van trek?
1. Is trekafstand gerelateerd aan
voortpla...
Winter waarnemingen
Morbihan
(France)

Huelva
(Spain)

Banc d’Arguin
(Mauritania)
Senegal river estuary
(Senegal)
Methode

Winter plaatstrouw
Resultaten

Winter plaatstrouw

France
Iberia
Mauritania
& Senegal

Volwassen vogels zijn zeer
plaatstrouw aan hun
overwin...
(1) Is trekafstand gerelateerd
aan voortplantingssucces?
•

Verschillen Europa- en Afrika-gangers in:
 timing van broeden...
Studiepopulatie: Schiermonnikoog
Methode

Welke ouders horen bij welke nesten?
Observaties vanuit een
verplaatsbaar hutje
Markeren van nesten

G[GT]/ G[GT]...
Methode

Timing van broeden
Dagelijkse observaties om
uitkomstdatum te bepalen

Meten van de kopsnavellengte om leeftijd t...
Methode

Broedsucces en conditie van kuikens
Kuikens krijgen een tijdelijk labeltje als ze
nog in hun eigen nest zitten. Z...
Resultaten

Timing van broeden
Europa-gangers
Afrika-gangers

Afrika-gangers broeden gemiddeld later dan Europa-gangers.
D...
Resultaten

•
•
•

Broedsucces en kuikenconditie

Latere broeders brachten minder jongen groot
Laat-geboren jongen hadden ...
(2) Is trekafstand gerelateerd aan
overleving, en in welke seizoenen?
Methode

Bepalen van seizoensoverleving
BROEDGEBIED
Maart - September

NAJAARSMIGRATIE
Oktober

VOORJAARSMIGRATIE
Februari...
Methode

Bepalen van seizoensoverleving

Ringen aflezen
begin broedseizoen

BROEDGEBIED
Maart - September

Ringen aflezen
...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

Ringen aflezen
einde br...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

Ringen aflezen
einde br...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

VOORJAARSMIGRATIE
Febru...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

VOORJAARSMIGRATIE
Febru...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

VOORJAARSMIGRATIE
Febru...
Methode
Ringen aflezen
begin broedseizoen

Overleving (Φ) per seizoen
Φ BROEDEN
Maart - September

Ringen aflezen
einde br...
Resultaten

Trekafstand en (seizoens)overleving
Europa-gangers
Broedseizoen
Najaarstrek
Winter
Voorjaarstrek
Jaarlijkse
ov...
Conclusies

Afrika-gangers doen het slechter dan Europa-gangers:
ze hebben lager broedsucces, maar vooral lagere overlevin...
Discussie
Waarom hebben de Afrika-gangers alleen verhoogde
sterfte tijdens de voorjaarstrek, en niet in het najaar?
o Pass...
Discussie
Waarom gaan er nog steeds lepelaars naar West-Afrika?
Keuze overwinteringsgebied

• Vroeger overwinterden de
mee...
Bedankt!

• Mijn begeleiders: Otto Overdijk,
Theunis Piersma en Joost Tinbergen
• Harry Horn voor het opzetten van het
kle...
Vragen?
Lok et al. (2013) American Naturalist

Site-specific survival and winter site choice

Higher survival in Europe; decreasin...
Zenderen van adulte lepelaars
• 28 gram GPS-satellietzender die per 24 uur
4-6 GPS posities opslaat
• 7 adulte lepelaars g...
Overwinteraars in West Afrika - Najaarsmigratie
Otto (2008)

7 sep

4891 km in 84 dagen

Sine Saloum (Senegal)

30 nov
Overwinteraars in West Afrika - Najaarsmigratie
Otto (2008)
4891 km in 84 dagen

7 sep

Rogier (2008)
4463 km in 56 dagen
...
Overwinteraars in West Afrika: Otto…
Voorjaar 2010

Zomer 2009
4 apr

21 mrt

†

Senegal
rivier
4 apr

5 apr

10 mrt

Sine...
Overwinteraars in West Afrika: Rogier…
Zomer 2009

Voorjaar 2010
23 mrt

18 mei

†

28-31
mei
15-28
mei
15 mei

31 mei

17...
Overwinteraars in West Afrika: Eckard…
Zomer 2010

Winter 2010-2011

?
Eckard’s laatste signaal werd
ontvangen op 26 maart...
Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens!
Najaar 2009
2187 km in 27 dagen

29 sep

Ria formosa, Portugal

26 okt
Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens!
Najaar 2009
2187 km in 27 dagen

26 okt

29 sep

Voorjaar 2010
2182 km in 27 dagen

23...
Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens!
Najaar 2010
2175 km in 23 dagen

19 okt

24 sep

Voorjaar 2011
2257 km in 25 dagen

25...
Lepelaar BB31
Najaar 2010

4 sep

2287 km in 11 dagen

BB31 in Cadiz

15
sep
R. Garcia
Lepelaar BB31
Najaar 2010
2287 km in 11 dagen

15 sep

4 sep

Voorjaar 2011
2227 km in 18 dagen

9 mrt

27 mrt
Van waarneming naar
verspreiding en plaatstrouw

Lok et al. 2011 (Animal Behaviour)
Van waarneming naar
verspreiding en plaatstrouw

Lok et al. 2011 (Animal Behaviour)
Is West Afrika de beste plek?

NEE!
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Lepelaars op trek - Tamar Lok (RUG)

687 views

Published on

Talk of Tamar Lok about her PHD on the migration of Dutch Spoonbills. Sovon Landelijke Dag 2013

  • Be the first to comment

Lepelaars op trek - Tamar Lok (RUG)

  1. 1. Lepelaars op trek een vergelijking tussen Europa- en Afrika-gangers Tamar Lok SOVON Landelijke dag – 30 november 2013
  2. 2. Groei en verspreiding lepelaarpopulatie
  3. 3. Sinds 1982 worden er in Nederland jonge lepelaars gekleurringd
  4. 4. >100,000 aflezingen binnen en buiten Nederland Overleving Leeftijd eerste broedpoging Verspreiding
  5. 5. Levenscyclus van lepelaars
  6. 6. Levenscyclus van lepelaars
  7. 7. Levenscyclus van lepelaars Na 3 jaar puberen...
  8. 8. Promotie-onderzoeksvragen Wat zijn de “demografische” kosten en baten van trek? 1. Is trekafstand gerelateerd aan voortplantingssucces?  Hypothese: Afrika-gangers komen later aan, of in slechtere conditie, wat kan leiden tot verlaagd voortplantingssucces 2. Is trekafstand gerelateerd aan overleving, en in welke seizoenen?  Hypothese: Afrika-gangers hebben hogere sterfte tijdens de trek, maar lagere sterfte in de winter
  9. 9. Winter waarnemingen Morbihan (France) Huelva (Spain) Banc d’Arguin (Mauritania) Senegal river estuary (Senegal)
  10. 10. Methode Winter plaatstrouw
  11. 11. Resultaten Winter plaatstrouw France Iberia Mauritania & Senegal Volwassen vogels zijn zeer plaatstrouw aan hun overwinteringsgebied en dus consistent in hun trekafstand Lok et al. (2011) Animal Behaviour
  12. 12. (1) Is trekafstand gerelateerd aan voortplantingssucces? • Verschillen Europa- en Afrika-gangers in:  timing van broeden  broedsucces  conditie van de jongen die ze grootbrengen • Is timing van broeden gerelateerd aan broedsucces?
  13. 13. Studiepopulatie: Schiermonnikoog
  14. 14. Methode Welke ouders horen bij welke nesten? Observaties vanuit een verplaatsbaar hutje Markeren van nesten G[GT]/ G[GT], overwintert in de Banc d’Arguin
  15. 15. Methode Timing van broeden Dagelijkse observaties om uitkomstdatum te bepalen Meten van de kopsnavellengte om leeftijd te bepalen
  16. 16. Methode Broedsucces en conditie van kuikens Kuikens krijgen een tijdelijk labeltje als ze nog in hun eigen nest zitten. Zo weten we tijdens het kleurringen welk kuiken uit welk nest kwam. Tijdens het kleurringen wordt verschillende lichaamsmaten en gewicht gemeten om conditie te bepalen
  17. 17. Resultaten Timing van broeden Europa-gangers Afrika-gangers Afrika-gangers broeden gemiddeld later dan Europa-gangers. Dit verschil is vooral duidelijk onder oudere vogels.
  18. 18. Resultaten • • • Broedsucces en kuikenconditie Latere broeders brachten minder jongen groot Laat-geboren jongen hadden een slechtere conditie. Geen directe relatie tussen trekafstand en broedsucces.
  19. 19. (2) Is trekafstand gerelateerd aan overleving, en in welke seizoenen?
  20. 20. Methode Bepalen van seizoensoverleving BROEDGEBIED Maart - September NAJAARSMIGRATIE Oktober VOORJAARSMIGRATIE Februari OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari
  21. 21. Methode Bepalen van seizoensoverleving Ringen aflezen begin broedseizoen BROEDGEBIED Maart - September Ringen aflezen einde broedseizoen NAJAARSMIGRATIE Oktober VOORJAARSMIGRATIE Februari OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari
  22. 22. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September Ringen aflezen einde broedseizoen NAJAARSMIGRATIE Oktober VOORJAARSMIGRATIE Februari OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari
  23. 23. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September Ringen aflezen einde broedseizoen NAJAARSMIGRATIE Oktober VOORJAARSMIGRATIE Februari OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari Ringen aflezen begin winter
  24. 24. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September VOORJAARSMIGRATIE Februari Ringen aflezen einde broedseizoen Φ MIGRATIE Oktober OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari Ringen aflezen begin winter
  25. 25. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September VOORJAARSMIGRATIE Februari Ringen aflezen einde winter Ringen aflezen einde broedseizoen Φ MIGRATIE Oktober OVERWINTERINGSGEBIED November - Januari Ringen aflezen begin winter
  26. 26. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September VOORJAARSMIGRATIE Februari Ringen aflezen einde winter Ringen aflezen einde broedseizoen Φ MIGRATIE Oktober Φ WINTER November - Januari Ringen aflezen begin winter
  27. 27. Methode Ringen aflezen begin broedseizoen Overleving (Φ) per seizoen Φ BROEDEN Maart - September Ringen aflezen einde broedseizoen Φ MIGRATIE Φ MIGRATIE Februari Oktober Ringen aflezen einde winter Φ WINTER November - Januari Ringen aflezen begin winter
  28. 28. Resultaten Trekafstand en (seizoens)overleving Europa-gangers Broedseizoen Najaarstrek Winter Voorjaarstrek Jaarlijkse overleving: • • Afrika-gangers 0.99 x 0.99 x 1.00 x 0.97 = 0.95 0.99 x 0.99 x 1.00 x 0.79 = 0.77 Sterfte is inderdaad hoger tijdens de langere trek van Afrika-gangers, maar wel alleen in het voorjaar Deze hogere sterfte wordt niet gecompenseerd door lagere sterfte in de winter
  29. 29. Conclusies Afrika-gangers doen het slechter dan Europa-gangers: ze hebben lager broedsucces, maar vooral lagere overleving Het verschil in overleving wordt voornamelijk bepaald door de veel hogere sterfte van Afrika-gangers tijdens de voorjaarstrek Trek is zeer kostbaar voor lepelaars!
  30. 30. Discussie Waarom hebben de Afrika-gangers alleen verhoogde sterfte tijdens de voorjaarstrek, en niet in het najaar? o Passaatwind langs de kust van de Sahara waait van noord naar zuid: wind mee in het najaar, maar tegen in het voorjaar o Condities in de West-Afrikaanse overwinteringsgebieden zijn mogelijk suboptimaal, waardoor de lepelaars in slechte conditie aan de voorjaarstrek beginnen
  31. 31. Discussie Waarom gaan er nog steeds lepelaars naar West-Afrika? Keuze overwinteringsgebied • Vroeger overwinterden de meeste lepelaars in West-Afrika maar steeds meer lepelaars kiezen nu voor Europa • Waarschijnlijk was het vroeger beter toeven in West-Afrika, of slechter in Europa Geboortejaar Lok et al. (2013) American Naturalist
  32. 32. Bedankt! • Mijn begeleiders: Otto Overdijk, Theunis Piersma en Joost Tinbergen • Harry Horn voor het opzetten van het kleurringproject in de jaren ’80 • Alle vrijwilligers voor het ringen en aflezen • Jullie voor het luisteren!
  33. 33. Vragen?
  34. 34. Lok et al. (2013) American Naturalist Site-specific survival and winter site choice Higher survival in Europe; decreasing survival in all wintering regions. Probability to winter in Europe has increased over time.
  35. 35. Zenderen van adulte lepelaars • 28 gram GPS-satellietzender die per 24 uur 4-6 GPS posities opslaat • 7 adulte lepelaars gezenderd in 2008-2010 Otto Overdijk Eckard Boot
  36. 36. Overwinteraars in West Afrika - Najaarsmigratie Otto (2008) 7 sep 4891 km in 84 dagen Sine Saloum (Senegal) 30 nov
  37. 37. Overwinteraars in West Afrika - Najaarsmigratie Otto (2008) 4891 km in 84 dagen 7 sep Rogier (2008) 4463 km in 56 dagen 5 nov 30 nov 10 sep Eckard (2009) 4569 km in 73 dagen 7 dec 26 sep
  38. 38. Overwinteraars in West Afrika: Otto… Voorjaar 2010 Zomer 2009 4 apr 21 mrt † Senegal rivier 4 apr 5 apr 10 mrt Sine Saloum Na 243 km vliegen gestorven bij de Senegal rivier
  39. 39. Overwinteraars in West Afrika: Rogier… Zomer 2009 Voorjaar 2010 23 mrt 18 mei † 28-31 mei 15-28 mei 15 mei 31 mei 17 mrt Banc d’Arguin Na 368 km vliegen gestorven aan de kust van de Westelijke Sahara
  40. 40. Overwinteraars in West Afrika: Eckard… Zomer 2010 Winter 2010-2011 ? Eckard’s laatste signaal werd ontvangen op 26 maart 2011…
  41. 41. Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens! Najaar 2009 2187 km in 27 dagen 29 sep Ria formosa, Portugal 26 okt
  42. 42. Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens! Najaar 2009 2187 km in 27 dagen 26 okt 29 sep Voorjaar 2010 2182 km in 27 dagen 23 mrt 20 apr
  43. 43. Lepelaar Theunis – 2 jaar gegevens! Najaar 2010 2175 km in 23 dagen 19 okt 24 sep Voorjaar 2011 2257 km in 25 dagen 25 mrt 20 apr
  44. 44. Lepelaar BB31 Najaar 2010 4 sep 2287 km in 11 dagen BB31 in Cadiz 15 sep R. Garcia
  45. 45. Lepelaar BB31 Najaar 2010 2287 km in 11 dagen 15 sep 4 sep Voorjaar 2011 2227 km in 18 dagen 9 mrt 27 mrt
  46. 46. Van waarneming naar verspreiding en plaatstrouw Lok et al. 2011 (Animal Behaviour)
  47. 47. Van waarneming naar verspreiding en plaatstrouw Lok et al. 2011 (Animal Behaviour)
  48. 48. Is West Afrika de beste plek? NEE!

×