Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
ทอตุง 
12 ราศี
ผู้ให้ความรู้ 
คุณแม่บัวตอง ปัญญาผาบ 
อายุ 75 ปี 
อยู่บ้านพนาลัย หมู่ที่ 11 เลขที่ 5 
ต.เวียงเหนือ อ.เวียงชัย จ.เชียงราย 
...
ความสามารถในภูมิปัญญาล้านนา 
* ทอตุง 
-ลายปราสาท - ลายปราสาทต่างช้าง 
- พระธาตุ - ลายสัตว์ต่างๆ เช่น 12 ราศี 
* ผ้าทอต่างๆ...
คุณยายได้รับการสอนทอตุงจากครอบครัวตั้งแต่ 
เด็กๆ จนอายุได้วัยสาวแต่งงานกับสามีและได้ย้ายถิ่นฐาน 
จากจังหวัดน่าน มาอยู่ที่เ...
ลายทอ ที่ประดิษฐ์คิดค้นขึ้นเอง 
* ลายทหารจับมือกัน 
ไดค้วามคิดมาจากการอยากให้คนเรารู้จักความรักใคร่สามัคคีซึ้งกันและกัน 
จ...
ตุง เป็นภาษาถิ่นประจา ภาคเหนือซึ่งตรงกับคา ว่า 
ธง ในภาษาไทยภาคกลางและตรงกับคา ว่า ธุง ใน 
ภาษาท้องถิ่นอีสาน 
มีลักษณะเป็น...
ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 
2525 
ได้ให้คา จา กัดความของคา ว่า ธง ไว้ว่า 
“ ธง น. ผืนผ้าโดยมากเป็นสีและบางอย่างมี...
การใช้ตุงทางภาคเหนือ ได้ปรากฏหลักฐานใน 
ตา นานพระธาตุดอยตุง ซึ่งกล่าวถึง การสร้าง พระธาตุไว้ว่า 
เมื่อพระมหากัสสปะเถระได้น...
ตุงมีหลายชนิด หลายแบบ หลายลักษณะ หลากรูปทรง ต่าง 
ลวดลาย และมากชนิดของวัสดุในการทา รวมทั้งโอกาสต่าง 
ๆ ในการใช้ตุง จึงพอที...
ในปัจจุบันอาจจะเห็นได้ว่าเมื่อความเจริญทางวัตถุเริ่ม 
เข้ามาแทนที่ รูปแบบการผลิตของสังคมเปลี่ยนไป ก็ทาให้ 
รูปแบบของการใช้...
อย่างเช่น 
เราอาจเห็นตุงไปจัดอยู่ในโรงแรม ตามเวทีประกวดนางงาม 
หรือการจัดงานอะไรก็ตามแต่จะต้องมีตุงเข้าไปเป็นองค์ประกอบด้ว...
12 นักษัตร หรือ 12 ราศี
ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทย 
และชาติอื่นในเอเชีย เป็นต้นว่า จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น 
แบ่งเป็นรอบปี รอ...
สา หรับปีกุนนั้น บางชาติใช้ช้างแทนสุกร 
เช่น ภาคเหนือของไทย 
สา หรับปีเถาะนั้น บางชาติใช้แมวแทนกระต่าย 
เช่น เวียดนาม 
สา ...
การทอตุง 12 ราศี
อุปกรณ์และขั้นตอนการทา โดยคร่าวๆ 
อุปกรณ์ 
-ก้งกว้าง -ที่ว้นฝ้าย 
-กี่ครบชุด -กระสวย 
-เครื่องกรอด้าย -กรรไกร 
-กระดาษทองเ...
การทากระดาษทอง 
ตัดกระดาษทองแล้วนามาห่อติดกาว ตามความยาว 
ของเส้นพลาสติกประมาณ 26 เซนติเมตร ใช้ทั้งหมด 
226 ชิ้นต่อตุงหนึ่...
การว้นไหมพรม ใช้ไหมพรม 160 เส้น ดึงจากไหมสองกลุ่ม 
หรือสองก้อนพร้อมกัน 
นา ไหมพรมมาใส่ก้งกว้าง
วีดีโอการวน้ไหมพรม
เมื่อว้นไหมพรมครบจา นวนที่ต้องการแล้ว นา ออกมา 
ใส่กี่ และเดินไหมเข้ากับฟืม
ต่อไหมเข้าฟืม
วีดีโอการกรอไหม
นาไหมที่กรอแล้วนามาใส่กระสวย
การนาไหมใส่กระสวยที่ถูกต้อง
เริ่มทอลายจากตีนตุงขึ้นไปจนถึงหัว โดยจะทอตัวปีช้าง 
ก่อนและจะทอขึ้นไปถึงปีหนูเป็นปีสุดท้ายที่จะทอ
การทอตุงและการขวิดลาย 
1.เริ่มจากการใช้ไม้นิตติ้งขวิดลายก่อน 
2.กดไม้นิตติ้งลงนิดหน่อยแล้วนาแผ่นกระดาษทองสอดตาม 
ไม้นิตติ้...
วีดีโอสาธิตจากคุณยายบัวตอง
ทอจบครบ นักสัตว์แล้ว ใช้กรรไกรตัดเส้นด้าย
นาตุงที่ทอเสร็จแล้วนามาตัดเลาะโดยใช้กรรไกร 
ตัดด้านข้างออกนาตุงให้กระดาษทองเสมอกัน
ตัดผ้าที่นา ไปใช้ในการเย็บมุมขอบของตุง
จากนั้นนา เข้าเครื่องจักรเย็บมุมข้างๆ (เก็บมุม) เพื่อ 
ความสวยงาม และไม่ให้กระดาษทองเคลื่อนที่หลุดออกมา
ประสบความสาเร็จครับผม
จา นวนแผ่นกระดาษทองกับการใช้ของแต่ละลายตัว 
สัตว์แต่ละตัว 
ตีนตุง 11 แผ่น ช้าง 23 แผ่น 
หมา 23 แผ่น ไก่ 19 แผ่น 
ลิง 16 แผ...
จบการนาเสนอการทอตุง 12 ราศี
ทอตุงล้านนา ตุง 12 ราศี
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

ทอตุงล้านนา ตุง 12 ราศี

2,199 views

Published on

ทอตุง 12 ราศี

Published in: Data & Analytics
  • Be the first to comment

ทอตุงล้านนา ตุง 12 ราศี

  1. 1. ทอตุง 12 ราศี
  2. 2. ผู้ให้ความรู้ คุณแม่บัวตอง ปัญญาผาบ อายุ 75 ปี อยู่บ้านพนาลัย หมู่ที่ 11 เลขที่ 5 ต.เวียงเหนือ อ.เวียงชัย จ.เชียงราย รหัสไปรษณีย์ 57210
  3. 3. ความสามารถในภูมิปัญญาล้านนา * ทอตุง -ลายปราสาท - ลายปราสาทต่างช้าง - พระธาตุ - ลายสัตว์ต่างๆ เช่น 12 ราศี * ผ้าทอต่างๆ - ผ้าซิ่นลายตีนจก - ผ้าทอลายเชียงแสน - ผ้าทออีสาน - สไบ - ผ้าม่าน - ผ้าปูโต๊ะ - ผ้าสีพื้น - ผ้าคลุม *เครื่องสักการะล้านนา -บายศรี -เครื่องสืบชะตา -เครื่องครัวตาน
  4. 4. คุณยายได้รับการสอนทอตุงจากครอบครัวตั้งแต่ เด็กๆ จนอายุได้วัยสาวแต่งงานกับสามีและได้ย้ายถิ่นฐาน จากจังหวัดน่าน มาอยู่ที่เชียงรายตามสามีมา และทา มาจนถึงปัจจุบัน ปัจจุบันมีลูกศิษย์ลูกหา มากมาย ได้รับเป็นวิทยากรในการให้ความรู้หลากหลาย ที่ เช่น มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง กลุ่มสตรีแม่บ้าน และ ผู้สนใจต่างๆมากมายที่เข้ามาขอคา แนะนา
  5. 5. ลายทอ ที่ประดิษฐ์คิดค้นขึ้นเอง * ลายทหารจับมือกัน ไดค้วามคิดมาจากการอยากให้คนเรารู้จักความรักใคร่สามัคคีซึ้งกันและกัน จับมือกันไม่แตกแยกกัน เลยคดิออกมาเป็นลายทหารจับมือหรือลายคนจับมือกัน
  6. 6. ตุง เป็นภาษาถิ่นประจา ภาคเหนือซึ่งตรงกับคา ว่า ธง ในภาษาไทยภาคกลางและตรงกับคา ว่า ธุง ใน ภาษาท้องถิ่นอีสาน มีลักษณะเป็นแผ่นวัตถุ ส่วนปลายแขวนติดกับเสา ห้อยเป็นแผ่นยาวลงมา
  7. 7. ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้คา จา กัดความของคา ว่า ธง ไว้ว่า “ ธง น. ผืนผ้าโดยมากเป็นสีและบางอย่างมี ลวดลายเป็นรูปต่าง ๆ ที่ทา ด้วยกระดาษหรือสิ่งอื่นๆก็มี สาหรับใช้เป็นเครื่องหมายบอกชาติเครื่องหมายตาม แบบสากลนิยม เครื่องหมายเดินทะเล อาณัติสัญญาณ ตกแต่งสถานที่ในงานรื่นเริงหรือกระบวนแห่ …”
  8. 8. การใช้ตุงทางภาคเหนือ ได้ปรากฏหลักฐานใน ตา นานพระธาตุดอยตุง ซึ่งกล่าวถึง การสร้าง พระธาตุไว้ว่า เมื่อพระมหากัสสปะเถระได้นาเอาพระบรมสารีลิกธาตุพระ รากขวัญเบื้องซ้ายของพระพุทธเจ้า มาถวายแด่พระยาอชุตรา ชกษัตริย์แห่งราชวงศ์สิงหนวัติ พระองค์ได้ทรงขอที่ดินของ พญาลาวจก (ราชวงศ์ลวจังคราช) ในหมู่เขาสามเส้าเป็นที่ ก่อสร้างพระมหาสถูปนั้น ทา ให้ทา ตุงตะขาบยาวถึงพันวา ปักไว้บนยอดดอยปู่เจ้า ถ้าหางตุงปลิวไปเพียงใดกา หนดให้ เป็นรากฐานสถูป
  9. 9. ตุงมีหลายชนิด หลายแบบ หลายลักษณะ หลากรูปทรง ต่าง ลวดลาย และมากชนิดของวัสดุในการทา รวมทั้งโอกาสต่าง ๆ ในการใช้ตุง จึงพอที่จะจา แนกออกเป็นประเภทได้ดังนี้ แบ่งตามวัสดุในการทา ตุงที่ทา จากกระดาษ ได้แก่ ตุงช้าง ตุงไส้หมู ตุงที่ทา จากผืนผ้า ได้แก่ ตุงตะขาบ ตุงจระเข้ ตุงแดง ตุงซาววา ตุงพระบฏ ตุงที่ทา ด้วยกระดาษหรือผ้า ได้แก่ ตุงสามหาง ตุงที่ทอ จากเส้นด้ายหรือเส้นไหม ได้แก่ ตุงไชย ตุงที่ทา จากไม้หรือสังกะสี ได้แก่ ตุงกระด้าง
  10. 10. ในปัจจุบันอาจจะเห็นได้ว่าเมื่อความเจริญทางวัตถุเริ่ม เข้ามาแทนที่ รูปแบบการผลิตของสังคมเปลี่ยนไป ก็ทาให้ รูปแบบของการใช้ตุงเริ่มเปลี่ยนแปลงจากการสนองตอบความ ต้องการทางด้านจิตใจเป็นส่วนใหญ่ กับเป็นการใช้ตุงเป็นเพียง สัญลักษณ์ของชาวเหนือ และเน้นทางด้านธุรกิจมากขึ้น
  11. 11. อย่างเช่น เราอาจเห็นตุงไปจัดอยู่ในโรงแรม ตามเวทีประกวดนางงาม หรือการจัดงานอะไรก็ตามแต่จะต้องมีตุงเข้าไปเป็นองค์ประกอบด้วย เสมอ จนไม่อยากคิดเลยว่าสาระความสาคัญและหน้าที่ของตุงมันเลอะ เลือนไปแล้ว คนรุ่นนี้ควรอนุรักษ์เพื่อเป็นการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อันเป็นศิลปวัฒนธรรมและคติความเชื่อของบรรพชนให้อยู่คู่กับคน ภาคเหนือต่อไป
  12. 12. 12 นักษัตร หรือ 12 ราศี
  13. 13. ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทย และชาติอื่นในเอเชีย เป็นต้นว่า จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น แบ่งเป็นรอบปี รอบละสิบสองปี แต่ละปีกาหนดสัตว์ เรียกเป็นชื่อเรียงกันไปดังนี้ ชวด ฉลูขาล เถาะ มะโรง มะเส็ง มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และ กุน
  14. 14. สา หรับปีกุนนั้น บางชาติใช้ช้างแทนสุกร เช่น ภาคเหนือของไทย สา หรับปีเถาะนั้น บางชาติใช้แมวแทนกระต่าย เช่น เวียดนาม สา หรับปีฉลูนั้น บางชาติใช้กระบือแทนวัว เช่น เวียดนาม สาหรับปีมะโรง บางชาติใช้มังกรหรือพญานาคแทนงูใหญ่ เช่น ไทย สา หรับปีมะแมนั้น บางชาติใช้แกะแทนแพะ เช่น ญี่ปุ่น
  15. 15. การทอตุง 12 ราศี
  16. 16. อุปกรณ์และขั้นตอนการทา โดยคร่าวๆ อุปกรณ์ -ก้งกว้าง -ที่ว้นฝ้าย -กี่ครบชุด -กระสวย -เครื่องกรอด้าย -กรรไกร -กระดาษทองเข้าแผ่นพลาสติกแล้ว -จักรเย็บ -ผ้าเก็บขอบตุง -ไหมพรม
  17. 17. การทากระดาษทอง ตัดกระดาษทองแล้วนามาห่อติดกาว ตามความยาว ของเส้นพลาสติกประมาณ 26 เซนติเมตร ใช้ทั้งหมด 226 ชิ้นต่อตุงหนึ่งผืน
  18. 18. การว้นไหมพรม ใช้ไหมพรม 160 เส้น ดึงจากไหมสองกลุ่ม หรือสองก้อนพร้อมกัน นา ไหมพรมมาใส่ก้งกว้าง
  19. 19. วีดีโอการวน้ไหมพรม
  20. 20. เมื่อว้นไหมพรมครบจา นวนที่ต้องการแล้ว นา ออกมา ใส่กี่ และเดินไหมเข้ากับฟืม
  21. 21. ต่อไหมเข้าฟืม
  22. 22. วีดีโอการกรอไหม
  23. 23. นาไหมที่กรอแล้วนามาใส่กระสวย
  24. 24. การนาไหมใส่กระสวยที่ถูกต้อง
  25. 25. เริ่มทอลายจากตีนตุงขึ้นไปจนถึงหัว โดยจะทอตัวปีช้าง ก่อนและจะทอขึ้นไปถึงปีหนูเป็นปีสุดท้ายที่จะทอ
  26. 26. การทอตุงและการขวิดลาย 1.เริ่มจากการใช้ไม้นิตติ้งขวิดลายก่อน 2.กดไม้นิตติ้งลงนิดหน่อยแล้วนาแผ่นกระดาษทองสอดตาม ไม้นิตติ้ง 3.เอาไม้นิดติ้งออกกอฟืมมาที่กระดาษทองไว้ 4.เหยียบไม้ข้างที่มีกระสวย 5.ผลักฟืมออก 6.พุ่งกระสวยไปอีกด้าน 7.ตีฟืมเข้ามา 1 ที 8.ทา เหมือนข้อ4-7 ให้ได้ได้ 3 เส้นและตีฟืมให้ด้ายแน่น 2 ที 9.เริ่มขวิดลายใหม่
  27. 27. วีดีโอสาธิตจากคุณยายบัวตอง
  28. 28. ทอจบครบ นักสัตว์แล้ว ใช้กรรไกรตัดเส้นด้าย
  29. 29. นาตุงที่ทอเสร็จแล้วนามาตัดเลาะโดยใช้กรรไกร ตัดด้านข้างออกนาตุงให้กระดาษทองเสมอกัน
  30. 30. ตัดผ้าที่นา ไปใช้ในการเย็บมุมขอบของตุง
  31. 31. จากนั้นนา เข้าเครื่องจักรเย็บมุมข้างๆ (เก็บมุม) เพื่อ ความสวยงาม และไม่ให้กระดาษทองเคลื่อนที่หลุดออกมา
  32. 32. ประสบความสาเร็จครับผม
  33. 33. จา นวนแผ่นกระดาษทองกับการใช้ของแต่ละลายตัว สัตว์แต่ละตัว ตีนตุง 11 แผ่น ช้าง 23 แผ่น หมา 23 แผ่น ไก่ 19 แผ่น ลิง 16 แผ่น แพะ 19 แผ่น ม้า 18 แผ่น งูน้อย 16 แผ่น งูใหญ่ 20 แผ่น กระต่าย 16 แผ่น เสือ 15 แผ่น วัว 19 แผ่น หนู 17 แผ่น
  34. 34. จบการนาเสนอการทอตุง 12 ราศี

×