Lezing van prof. dr. Ton van Haaften op 21 december 2012: Taal en norm in politiek Den Haag

430 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
430
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
34
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lezing van prof. dr. Ton van Haaften op 21 december 2012: Taal en norm in politiek Den Haag

  1. 1. Taal en normin politiek Den Haag Ton van Haaften, Universiteit LeidenSt. Petersburg, 21-12-2012
  2. 2. (3)De heer Wilders (PVV): (…) MinisterVogelaar kwekt dat Nederland in detoekomst een joods-christelijke-islamitische traditie zal kennen, en dat zijde islam wil helpen te wortelen in deNederlandse samenleving. Zij toontdaarmee wat mij betreft aan dat zijknettergek is geworden. Zij toontdaarmee aan dat zij de Nederlandsecultuur verraadt.
  3. 3. Zij toont daarmee aan dat zij niet begrijptdat veel Nederlanders de islamitischetraditie niet willen. Ik vind datverschrikkelijk, en ik vraag haar dan ookom die woorden terug te nemen. Ik vraaghaar, zich te verzetten tegen deislamisering en terug te nemen datNederland, al is het over een aantaleeuwen, ook een islamitische traditiekent.
  4. 4. Als zij dat niet doet – dat is haar goedrecht – zullen wij het vertrouwen in haarmoeten opzeggen.(…) [6 september2007, TK 93-5268]
  5. 5. (4)De heer Slob (ChristenUnie): U heeft hetover waarden en normen. U wilt hier eendebat voeren en dat zet u scherp in. Datis uw goed recht. Dat moeten wij alsparlementariërs ook doen, maar dat doenwij wel met respect voor anderen. Wijproberen altijd het goede en de vrede tezoeken in de samenleving en in onzeonderlinge verhoudingen.
  6. 6. In dat opzicht vind ik het zeer ongepastdat u ’’aan de verstandelijke vermogensvan de minister twijfelt’’, terwijl u met haarover de inhoud moet spreken. Dat geldtook voor alles wat u zegt tegen deislamieten. U legt bij tijd en wijle de vingerop gevoelige plekken. Dat mag, maar wijmoeten er altijd voor zorgen dat wij deNederlandse samenleving bij elkaarhouden in al haar diversiteit.
  7. 7. Wij moeten het goede zoeken voor desamenleving. Dat zijn waarden ennormen. Daar wil ik u op aanspreken. Dewijze waarop u opereert, zich tot collega’sverhoudt – u noemt ons lafaards - en zichop de samenleving richt, werkt alleenmaar splijtend. Dan schieten wij ons doelvoorbij.
  8. 8. (5)De heer Wilders (PVV): Ik werk nietsplijtend. Ik zeg gewoon de waarheid. Alsik vind dat hier veel lafaards zitten omdatzij het niet aandurven, als ik vanwege eeninhoudelijke voorstel vind dat een ministerknettergek is geworden, dan zeg ik datgewoon. Dat heeft niks met splijten temaken. Zeiden maar meer mensen wat zijop hun hart hadden.
  9. 9. Zeiden maar meer mensen dat zij hetspuugzat zijn dat het kabinet iedere keerde andere kant op kijkt als zichproblemen voordoen met moslims en deislam. Zeiden maar meer mensen dat degrenzen eindelijk een keer dicht moetenomdat het immigratiebeleid er al sinds dejaren zestig voor zorgt dat NederlandNederland niet meer blijft. Zeiden maarmeer mensen dat!
  10. 10. (6)De heer Van der Staaij (SGP): (…) ik vind(…) dat we over allerlei onderwerpen eenstevig inhoudelijk debat moeten kunnenvoeren. Toch viel het mij op, vandaag nietvoor het eerst, dat er af en toe uitlatingenzijn die bij heel velen, ook bij mij, hetgevoel oproepen dat je over grenzen vanwellevendheid en fatsoen heen gaat.
  11. 11. De heer Wilders zal zeggen dat mijngevoel anders is dan zijn gevoel, maarzijn er voor hem nog grenzen in deomgang met anderen die heel andereopvattingen hebben en die nog iets vanwellevendheid en hoffelijkheid laten zien,zaken die toch ook bij de parlementairetraditie horen? [APB 2011]
  12. 12. (7)De heer Pechtold (D66): Ingaan op mijnargumenten, mijnheer Wilders, nietweglopen. Ik wil geen cordon sanitairevoor u. Ik ga met u argumenteren.Argumenteren doe je wanneer je eenander beschuldigt. U beschuldigt hetkabinet van dit en van dat. Wij krijgenvegen uit de pan, evenals de mensen inhet land.
  13. 13. Kunt u diezelfde mensen, die zo houdenvan zwart en wit, uitleggen waar uwtegenbegroting is? Waar laat u uwoplossing zien voor al die dingen die uheeft genoemd, dat pakje sigaretten, etcetera? (…) [APB 2007]
  14. 14. (8)Artikel 58. Waarschuwing; terugneming vanwoorden1. Indien een spreker van het onderwerpin de beraadslagingen afwijkt, roept deVoorzitter hem tot de behandeling van hetonderwerp terug.
  15. 15. 2. Indien een lid of een ministerbeledigende uitdrukkingen gebruikt, deorde verstoort, zijn plicht totgeheimhouding schendt of instemmingbetuigt met dan wel aanspoort totonwettige handelingen, wordt hij door deVoorzitter vermaand en in de gelegenheidgesteld de woorden die tot dewaarschuwing aanleiding hebbengegeven, terug te nemen.
  16. 16. (9)Artikel 59. Ontneming van het woord1. Wanneer een spreker van degelegenheid, bedoeld in artikel 58,tweede lid, geen gebruik maakt dan welvoortgaat van het onderwerp af te wijken,beledigende uitdrukkingen te gebruiken,de orde te verstoren, zijn plicht totgeheimhouding te schenden ofinstemming te betuigen met dan wel aante sporen tot onwettige handelingen, kande voorzitter hem het woord ontnemen.
  17. 17. 2. In de vergadering waarin het lid hetwoord is ontnomen, mag dat lid niet meeraan de beraadslaging over het inbehandeling zijnde onderwerpdeelnemen.
  18. 18. (10)Artikel 60. Uitsluiting van de vergaderingDe Voorzitter kan een spreker op wieartikel 59 is toegepast en ieder ander liddat zich schuldig maakt aan gedragingenals in dat artikel zijn bedoeld, uitsluitenvan verdere bijwoning van de vergaderingop de dag waarop de uitsluiting plaatsheeft.
  19. 19. (11)De voorzitter: Als minister Vogelaar erbehoefte aan heeft om hiervan eenpersoonlijk feit te maken, kan zij dat doen.Ik zie dat dat niet het geval is. De heerWilders vervolgt zijn betoog.
  20. 20. 12)De heer Van der Staaij (SGP): Ik heb upositieve opmerkingen horen maken overde joods-christelijke traditie. Dat is eengoede zaak, maar volgens de joods-christelijke traditie, in welke interpretatiedan ook, staat het volgens mij buiten kijfdat wij een minister nooit maar dan ooknooit, en zeker niet in een parlementairdebat, voor knettergek uitmaken.
  21. 21. Wilt u terugkeren terugkeren naar defatsoensnormen uit de joods-christelijketraditie en die kwalificatie terugnemen?
  22. 22. (13)De heer Wilders (PVV): Traditie of geentraditie, de minister is in mijn ogen,doordat zij praat over een toekomstigechristelijke, joodse en islamitische traditieknettergek geworden. Ik ga het nietterugnemen, ik ga het nog herhalen.
  23. 23. (14)De voorzitter: U hebt dat punt nugemaakt. De minister heeft geen gebruikgemaakt van de mogelijkheid die zij heeft,om u te verzoeken om dit terug te nemen.U handhaaft dit woord. Dat hebben wij nueen aantal malen gehoord. U hebt dereactie van de collega’s daarop gehoorden ik stel voor dat u dit woord niet verdergebruikt.
  24. 24. (15) De heer Wilders (PVV): Als ik erom wordt gevraagd, noem ik het, zo simpel is het.  (16) De voorzitter: Dat hebt u nu een aantal keren gedaan.
  25. 25. (17)CommunicatienormSpreker, druk je zo uit dat de hoorder jeuiting interpreteert overeenkomstig jebedoeling; hoorder, interpreteer de uitingzo dat je interpretatie overeenkomt metde bedoeling van de spreker.
  26. 26. (18) Van Eck (1868) ‘Over het algemeen worden deredevoeringen [in de Kamer] zóó zachtuitgesproken, als of de leden zich nietvoor oogen stellen dat hetgeen zij hierzeggen door geheel Nederland moetworden gehoord.’
  27. 27. (19) Willem Drees (1975)  ‘Het is me wel eens opgevallen dat een al te grote welsprekendheid, die in een massavergadering groot effect zou hebben, in de Kamer eer negatief kan werken wat betreft de aandacht voor door de spreker aangevoerde argumenten. (…)
  28. 28. Ook in de Kamer is het van belang datmen boeiend spreekt, maar beslissendvoor het verkrijgen van invloed is het niet.Van veel meer belang is de inhoud vanwat men zegt.’
  29. 29. (20)Mevrouw Halsema (GroenLinks): U zei inuw betoog dat wij Nederlanders netjesmet elkaar omgaan. De Koran hoordedaar niet bij, en daarom moest dieverboden worden. Laat ik u wel zeggendat ik vond dat u net geen lichtendvoorbeeld was van hoe wij in Nederlandmet elkaar om moeten gaan. 
  30. 30. (21)De heer Wilders (PVV): Dat is dan heeljammer.
  31. 31. (22)De heer De Wit (SP): Wat denkt de heerWilders dat het effect is van zijntoespraak tot nu toe in de samenleving?Hij maakt zich net als ik druk over detegenstellingen in de gewone buurten enwijken, waar wij allemaal mee te makenhebben. Wat is het effect van zijntoespraak en de kwalificaties die hijallemaal gebruikt over de islam?
  32. 32. (23)De heer Wilders (PVV): Ik hoop dat ik hierhet geluid vertolk, en dat weet ik eigenlijkwel zeker, van heel veel Nederlanders,die vinden dat het genoeg is met de islamin Nederland, die vinden dat wij genoegproblemen hebben met moslims inNederland, die vinden dat het niet onderhet tapijt moet worden geschoven en datje bijna voor racist wordt uitgemaakt, alsje daar wat over durft te zeggen.
  33. 33. Mijnheer De Wit, die mensen zijn geenracisten, het zijn nette, keurige mensen,die problemen hebben, dat zij in elkaarworden geslagen op straat, dat zij ziendat hun land hun land niet meer is, dathun wijk hun wijk niet meer is, dat hunstraat hun straat niet meer is. Ik ben ertrots op om dat geluid en de ergernis vandie mensen hier te mogen vertolken.
  34. 34. (24)De heer De Wit (SP): Ik onderken hetprobleem dat u schetst, dat heb ikdaarnet ook gezegd, maar het gaat mijom het effect van uw toespraak en van dekwalificaties die u geeft over de islam enover al die mensen die dit geloofaanhangen. Daarbij maakt u welonderscheid tussen gematigd en niet-gematigd, maar in de praktijk blijkt uit uwverhaal dat dit toch een heel moeilijkprobleem is.
  35. 35. Al die mensen hebt u in het diepst vanhun hart gegriefd. Denkt u dat wordtbevorderd dat de problemen in diebuurten, die ik nogmaals erken, door uwtoespraak en door uw kwalificatiesworden opgelost of enigszins wordenverbeterd? Zou het niet zo zijn dat dit juisttegen al die mensen werkt? Het leidt toteen verharding van de tegenstellingen,waardoor mensen inderdaad nog meerradicaliseren, onder invloed van uwwoorden.
  36. 36. (25)De heer Wilders (PVV): De bedoeling isdat mensen na gaan denken en dat ookmoslims na gaan denken. Verdorie, wat isdat met die Koran? Klopt dat inderdaad?Wat staat erin? Wat wordt er gezegd?Hoe gaan wij daarmee om? Het heeftzeker effect als u en anderen mijnvoorstel zouden steunen om de Koran teverbieden en te zeggen dat er allerleiverschrikkelijke dingen in staan.
  37. 37. Ik weet zeker dat de heer De Wit die ookafschuwelijk vindt. Dat moet gewoon nietmeer bespreekbaar zijn als het woord vanGod en als iets wat men dus moet gaandoen; oproepen tot moord, aanzetten tothaat. Als je daarvoor strijdt en daarvoor jebest doet, kan dat toch alleen maar eenpositief effect hebben? Mocht dat niet zozijn, dan toont dat eens te meer aanhoezeer sommige mensen daar nietdeugen.
  38. 38. (26)De heer De Wit (SP): U weet dat u temaken hebt met een grote groep vanmensen die juist aan het radicaliseren zijnen die ook door dit soort toespraken vanu nog verder aangezet worden om eenverkeerde weg te volgen. Dat zou totnadenken moeten stemmen over de toondie u aanslaat in het debat en over demanier waarop u iedereen kwalificeert.
  39. 39. (27)De heer Wilders (PVV): Voorzitter. Ik hebeen fantastische toon, dus ik ga daarniets aan veranderen.
  40. 40. (28) Norm voor het Nederlandseparlementair debat I:In een parlementair debat moet eenparlementariër gematigd spreken en dezaak niet op de spits drijven ofpolariseren.
  41. 41. (29) Norm voor een Nederlandsparlementair debat II:In een parlementair debat moet eenparlementariër zijn standpunt metargumenten verdedigen.
  42. 42. (30) Mr. Garnier (Conservative): […] We have heard nothing intelligent from the [Labour] Goververnment that would produce a climate of innovation. [Hansard Debates, 24 november 1999] 
  43. 43. (31)The Prime Minister (Mr. Blair, Labour): It isnot the hopeless misjudgements of theLeader of the Opposition [= Mr. Hague,]over the Conservative party that shouldworry people; it is his misjudgement overBank of England independence (...). Asleader of the opposition he may be a joke,but as Prime Minister he would be adisaster.
  44. 44. Mr. Hague (Conservative): At least myjokes are read out; the Prime Minister’sjokes are all in the Cabinet. [HansardDebates, 24 november 1999]
  45. 45. (32)Mr. Hague (Conservative): It is no good thePrime Minister wriggling off the pointbecause he does not know the answer tothe questions. (…)The Prime Minister (Mr. Blair, Labour): Ithink that the right hon. Gentleman’scomments may look a little foolish whenthe results of the consultation areannounced, if I may respectfully say so.
  46. 46. Since this is about the only health servicesubject that he dare raise – he knows thathe has nothing to say about anything else– it is correct that there have been manyrepresentations on community healthcouncils, and it is for that reason that wesaid we would listen to them. [HansardDebates, 14 februari 2001, kolom 307]
  47. 47. (33)Mr. Hague (Conservative): Is this not thereal verdict on this Government, withoutan inquiry? A government of spin anddishonesty – guilty. A culture of cronyismand favours – guilty. A Prime Ministerwho promised a new type of politics andhas once again failed to deliver – guilty.The Prime Minister (Mr. Blair, Labour):Shall I tell the House what theConservative party is really angry about?
  48. 48. Last week, my official spokesmancompared Conservative economic policyto that of Mickey Mouse. I want to make itclear that he has been reprimandedstrongly for that. We are a fan of MickeyMouse. It was wrong to compareConservative economic policy to that ofMickey Mouse. [Hansard Debates, 31januari 2001, kolom 303]
  49. 49. (34) 2 retorische strategieën: (i) De confrontatie zoeken door de tegenstanderin het debat als dom, incompetent,minderwaardig etc. voor te stellen.(ii) De confrontatie zoeken door geen ofminimale ruimte te bieden voor het wisselenvan argumenten over standpunten.
  50. 50. (35)Specifieke stilistische keuzes van Wildersbinnen strategie I:Pejoratief beeldend taalgebruik (metaforen of vergelijkingen): de bedrijfspoedel van Rutte I, reageren op de diarree van meneer Pechtold, kopvoddentax, islamitisch stemvee, de strandpartij etc.
  51. 51. Werkwoorden met een negatieve connotatie: kletsen, slijmen, etc.Expressief gebruik van dat : dat clubje hulpelozen etc.Verkleinwoorden die een denigrerend effect hebben: vriendjes van de politiek, schoothondje etc.
  52. 52. Pejarotief aanspreken van collega- politici bij hun voornaam:Wouter, Jan Peter, Alexander etc.Neologismen met een negatieve connotatie: Al Gorepapegaai, grachtengordelelite etc.
  53. 53. (36)Minister Vogelaar kwekt dat Nederland inde toekomst een joods-christelijk-islamitische traditie zal kennen, (…). Zijtoont daarmee wat mij betreft aan dat zijknettergek is geworden. [W07.93]
  54. 54.   (37) De heer Cohen is het schoothondje van dit kabinet. Hij is de bedrijfspoedel van Rutte I. De heer Rutte loopt met hem aan het lijntje over straat. Hij mag een keer keffen, hij mag een keer tegen een boom aan plassen, hij mag een keer blèren, maar als de heer Rutte thuis is, dan springt de heer Cohen weer bij hem op schoot, en verandert er niets. [APB 2011]
  55. 55. (38)Wouter zit achter het stuur. André zit in hetbabyzitje. Jan Peter, die alles best vindt, zitvooraan omdat hij tevreden is zolang hijmaar voorin mag zitten. (…) De AlGorepapegaai van dit gezelschap, mevrouwCramer, tettert vanaf de achterbank ″nietzo hard rijden, dat is slecht voor deijsberen″. [APB 2009]
  56. 56. (39)De Haagse regentenkliek en de linksegrachtengordelelite staan een beetje″huiliehuilie te doen″ op de gang. Dat zie jeook vandaag. En je moet ze daar horenpiepen! Meisje Halsema met haar natteoogjes, haar kroeldoek verbeten in haarmond, smijt met poppen. GroenLinks enhaar voorganger, de
  57. 57. CPN, zitten welgeteld al 101 jaar in deoppositie en zij zullen daar als het aanons ligt nooit meer uitkomen. [Debat overde regeringsverklaring 2010]
  58. 58. De heer Pechtold staat met een pruillipjewat bij de interruptiemicrofoon en denktterug aan een jaar geleden – zo lang isdat nog niet geleden – toen zijn vriendjesvan de pers hem eigenlijk al gekroondhadden tot nieuwe minister-president vanNederland. Het kan raar lopen, Alexander![Debat over de regeringsverklaring 2010]
  59. 59. Sint Job, als ik hem zo even mag noemen,verdiept zich nog eens extra in hetReglement van Orde zodat hij volgendekeer in de Kamer wel weet hoe hij eendebat moet aanvragen. [Debat over deregeringsverklaring 2010]
  60. 60. (40)Maar, eerlijk is eerlijk, het kabinet heeftook wel een aantal dingen bereikt. Zogaat het goed met de integratie. Althans,met de integratie van Nederland in de dar al-islam, de islamitische wereld. [W09]
  61. 61. (41) Specifieke stilistische keuzes vanWilders binnen strategie II:Afwezigheid van bijzinnen.Het einde zoeken van een semantische schaal.Het gebruik maken van lidwoorden van bepaaldheid.
  62. 62. Het gebruik maken van oorlogsmetaforen.Het gebruik maken van implicietheid.
  63. 63. (42)Wilders: Voorzitter, de Koran is eenopruiend boek en het verspreiden vaneen opruiend geschrift is op grond vanartikel 132 van ons Wetboek vanStrafrecht verboden. Daarnaast zet deKoran aan tot haat en roept het op totmoord en doodslag; (…).
  64. 64. De Koran is levensgevaarlijk en volledigin strijd met onze rechtsorde endemocratische rechtsstaat. Terverdediging en versterking van onzerechtsstaat en beschaving is het dan ookbittere noodzaak, de Koran te verbieden(…). [Debat islamitisch activisme, 2007]
  65. 65. (43)Vogelaar: Wij kunnen constateren dat onzesamenleving snel verandert, waardoor wijtegen een aantal nieuwemaatschappelijke vraagstukken aanlopen.(…) Ik denk dat mijn rol als minister voorintegratie is om dit soort zaken aan deorde te stellen (…). [Debat islamitischactivisme]
  66. 66. (44) We accepteren niet dat er buitenproportioneel grote megamoskeeën worden gebouwd. [Debat integratie] 
  67. 67. (45)De Partij voor de Vrijheid staat voor eenimmigratiestop. Vijf jaar de grenzenhelemaal dicht voor immigranten uitmoslimlanden. (…) Dit kabinet is nahonderd dagen al wereldkampioen in hetwegredeneren van wezenlijke problemenin de Nederlandse samenleving. [Debatuitspraken Donner]
  68. 68. (46)De meerderheid van de Nederlanders isinmiddels (…) doordrongen van hetgevaar en ziet de islam als een bedreigingvoor onze cultuur. (…) Maar de Haagsepolitiek doet helemaal niets (…). [Debatislamitisch activisme]
  69. 69. (47)Alles dat ingaat tegen hetmulticulturalisme - onze nationalestaatsideologie – moet bestreden worden.Want stel je voor, anders zou deislamitische wereld wel eens boos kunnenworden en dat is het laatste dat depremier wil. Dan maar op de knieënrichting Mekka. Steeds weer capituleren.(…) Minister-president, uw naam isChamberlain. [Debat Fitna]
  70. 70. (48)Voorzitter, de toenemende islamiseringmoet worden gestopt. De islam is het paardvan Troje in Europa. [Debat islamitischactivisme]
  71. 71. (49)Wilders: Ook gevestigde politieke partijenworden echter wakker. Dat is nieuw.Christendemocraten in Duitsland gaanhet steeds beter begrijpen. (…) Departijleider van de CSU, Horst Seehofer,gaat zelfs nog verder. Hij wil een volledigeinde maken aan de immigratie vanTurken en Arabieren naar Duitsland. (…)Hij zegt: multiculti is dood.
  72. 72. Zelfs de bondskanselier van Duitsland,mevrouw Merkel, zegt dat demulticulturele samenleving volkomen ismislukt. Niet een beetje mislukt, maarvolkomen mislukt. Als zij dat zegt, wil datnogal wat zeggen. (…)Femke Halsema (GroenLinks): U zegt: deislam hoort niet bij ons land. Tenminste,dat neem ik aan.Geert Wilders (PVV): Nee, dat zei ik niet.
  73. 73. Halsema (GroenLinks): Nee, maar u citeertDuitsers en ik neem aan dat u dat bedoelt.Wilders (PVV): Nee, ik heb alleen geciteerd.Halsema (GroenLinks) Staat u nu allemaalDuitsers te citeren omdat die zo moedigzijn en het allemaal durven te zeggen omvervolgens te concluderen dat u het nietdurft te zeggen?
  74. 74. Wilders (PVV): Ik heb een citaat gebruikt,meer niet. [Debat regerings-verklaring,2010]
  75. 75. (50)De heer Pechtold (D66): Ik probeer met u,mijnheer Wilders, tot een serieuzevergelijking te komen. Als u 5 mld. à 6mld. weet te verplaatsen – dat zou mijoverigens niet lukken, maar goed – danmoet u ook in deze politieke arena methaar politieke regels, die u ook zobelangrijk vindt voor uw politiek, kunneninstemmen met doorrekening. Ik wil u welhelpen met de contacten. In twee wekenis het geregeld. Bent u hiertoe bereid?
  76. 76. De heer Wilders (PVV): Ik heb totaal nietsaan de regels die de heer Pechtold hier stelt. Ikheb mijn eigen inbreng. Ik geef aan waar wij5 mld. à 6 mld. weghalen, hoe wij hetwillen besteden en hiermee zal hij hetmoeten doen. Als hij dat niet doet, pech.[APB 2007]

×