Presentatie Jaap van Duijn - visie op 2012

1,109 views

Published on

Deze presentatie is getoond op maandag 23 januari tijdens het seminar Visie op 2012 met Bert Bruggink & Jaap van Duijn.

Meer info op www.kennisvloer.nl

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,109
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
91
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Presentatie Jaap van Duijn - visie op 2012

  1. 1. ALWEER EEN RECESSIE! Jaap van Duijn Rabobank Graafschap-Noord 23 januari 2012
  2. 2. HERSTELPERIODE VANAF 2009 KORTSTE EN ZWAKSTE OOIT <ul><li>• Conjunctuurherstel begon in het 2de kwartaal van 2009 en eindigde in het 2de kwartaal van 2011 </li></ul><ul><li>• Nooit eerder duurde een herstelperiode slechts twee jaar </li></ul><ul><li>• Bovendien begon de krimp al voor het oude hoogtepunt (bbp, industriële productie) was bereikt </li></ul><ul><li>• Oplevingen in de jaren dertig en jaren zeventig van de vorige eeuw duurden langer </li></ul>
  3. 3. NEDERLANDSE ECONOMIE KRIMPT WEER
  4. 4. INDUSTRIELE PRODUCTIE DAALT AL BIJNA EEN JAAR
  5. 5. DE ZWAKSTE CONJUNCTUURCYCLUS SINDS WO II <ul><li>periode groei beroepsbev. arbeidsprod. </li></ul><ul><li>1949-1956 5,3% 0,7% 4,4% </li></ul><ul><li>1957-1965 4,4 1,1 3,6 </li></ul><ul><li>1966-1973 4,9 0,7 5,2 </li></ul><ul><li>1974-1980 2,4 0,8 2,3 </li></ul><ul><li>1981-1990 2,0 0,4 1,9 </li></ul><ul><li>1991-2000 3,0 2,1 1,5 </li></ul><ul><li>2001-2008 1,9 1,0 2,1 </li></ul><ul><li>2009-2012 - 0,2 0,1 0,6 </li></ul>
  6. 6. ALLES WIJST OP KRIMP <ul><li>• Consumentenvertrouwen is op recessieniveau </li></ul><ul><li>• Particuliere consumptie daalt </li></ul><ul><li>• Werkloosheid stijgt </li></ul><ul><li>• Producentenvertrouwen daalt </li></ul><ul><li>• Wereldhandel neemt af </li></ul>
  7. 7. VOOR HET EERST VOORSPELT HET CPB OVERAL KRIMP <ul><li>2009 2010 2011 2012 </li></ul><ul><li>bruto binnenl. prod. - 3,5% 1,7% 1½% - ½% </li></ul><ul><li>part. consumptie - 2,6 0,4 - ¾ - ½ </li></ul><ul><li>overheidscons. 4,8 0,7 0 - 1 </li></ul><ul><li>bedr.investeringen - 12,4 - 1,4 6 ¼ - 6 </li></ul><ul><li>uitvoer (binnenl.gepr.) - 10,5 9,4 2½ - 1 ¼ </li></ul><ul><li>Bron: CPB, december 2011 </li></ul>
  8. 8. CONSUMENTENVERTROUWEN TERUG OP RECESSIENIVEAU
  9. 9. PARTICULIERE CONSUMPTIE KRIMPT WEER
  10. 10. HUIZENPRIJSDALING IS IN EEN VERSNELLING GEKOMEN
  11. 11. SLECHTE TIJDEN VOOR MAKELAARS
  12. 12. VERDERE HUIZENPRIJSDALING ZEER WAARSCHIJNLIJK
  13. 13. HUIZENPRIJZEN ZIJN MEER GESTEGEN DAN INKOMENS
  14. 14. NEDERLAND WERELDKAMPIOEN HYPOTHEEKSCHULDEN
  15. 15. GEZINNEN KWETSBAAR VOOR HUIZENPRIJSDALINGEN
  16. 16. WERKLOOSHEID NU AL BOVEN NIVEAU VORIGE RECESSIE
  17. 17. BEDRIJVEN STAAN ER OVER HET ALGEMEEN GOED VOOR
  18. 18. OVERHEIDSSCHULD IS HISTORISCH GEZIEN NIET HOOG
  19. 19. PRODUCENTENVERTROUWEN NEEMT OOK AF
  20. 20. HETZELFDE GEBEURT IN DUITSLAND
  21. 21. TOT OVERMAAT VAN RAMP STAGNEERT WERELDHANDEL
  22. 22. AMERIKAANSE ECONOMIE STAAT ER BETER VOOR <ul><li>• Inkoopmanagers zijn nog positief </li></ul><ul><li>• Werkloosheid daalt </li></ul><ul><li>• Voor 2012 wordt 2% groei verwacht (tegen krimp in Europa) </li></ul><ul><li>• 2012 is een verkiezingsjaar! </li></ul><ul><li>• Sterkere dollar is wel een minpunt voor Amerikanen </li></ul>
  23. 23. INKOOPMANAGERS VER. STATEN NOG POSITIEF
  24. 24. SCHULD VS EEN PROBLEEM, MAAR NU NOG EVEN NIET
  25. 25. ONDANKS HOGE SCHULD KAN VS HEEL GOEDKOOP LENEN
  26. 26. CONJUNCTURELE OPLEVING IN VS HOUDT NOG AAN
  27. 27. GROTE KANS DAT DOLLAR VERDER APPRECIEERT
  28. 28. GROEI TOTALE WERELDECONOMIE NOG STEEDS HOOG
  29. 29. DE GROTE ONZEKERHEID VAN 2012: DE EUROCRISIS <ul><li>• Europese gezagsdragers zijn nog steeds in staat van ontkenning als het gaat om de houdbaarheid van de eurozone </li></ul><ul><li>• Griekenland is reddeloos verloren, maar dat wordt nog steeds niet erkend </li></ul><ul><li>• Op enig moment zijn de kosten van het handhaven van de huidige eurozone hoger dan de kosten van het opbreken ervan </li></ul><ul><li>• De keuze die nu gemaakt is, betekent jarenlang recessie </li></ul>
  30. 30. EUROZONE KIEST VOOR BEZUINIGEN, DUS RECESSIE <ul><li>Groeiramingen voor 2012 </li></ul><ul><li>Niet-eurolanden Eurolanden </li></ul><ul><li>Zweden + 1,2% Duitsland + 0,1% </li></ul><ul><li>Zwitserland + 0,3 Frankrijk - 0,3 </li></ul><ul><li>Ver.Koninkrijk + 0,2 Nederland - 0,4 Spanje - 0,8 </li></ul><ul><li>Italië - 1,1 Griekenland - 2,8 </li></ul><ul><li>Portugal - 3,0 </li></ul><ul><li>Bron: The Economist Poll of Forecasters en Europese Commissie </li></ul>
  31. 31. WAT DOET EUROPA HIERMEE? <ul><li>Door Europese Commissie voorspelde overheidsschuld, 2012 </li></ul><ul><li>Griekenland 198,3% Ver. Koninkrijk 88,8% </li></ul><ul><li>Italië 120,5 Duitsland 81,2 </li></ul><ul><li>Ierland 117,5 Spanje 73,8 </li></ul><ul><li>Portugal 111,0 Nederland 64,9 </li></ul><ul><li>België 99,2 Denemarken 44,6 </li></ul><ul><li>Frankrijk 89,2 Zweden 34,6 </li></ul>
  32. 32. DIT IS HET ECHTE PROBLEEM
  33. 33. IN HET VERLEDEN KONDEN VALUTA’S ZICH AANPASSEN
  34. 34. DE FRANSE FRANK: EEN EEUW VAN AFWAARDERING
  35. 35. EEN ANDERE ONBEKENDE: HET ECB-BELEID <ul><li>• Tot dusver is de ECB er zelden in geslaagd de eurozone-inflatie onder 2% te houden – ondanks lage economische groei </li></ul><ul><li>• Desondanks bleef de rente in de kernlanden van de eurozone laag </li></ul><ul><li>• Dit kan veranderen als de ECB bezwijkt onder politieke druk om de eurocrisis langs monetaire weg op te lossen </li></ul><ul><li>• In dat geval zijn ook Nederlandse en Duitse obligaties slechte beleggingen </li></ul>
  36. 36. 2012 WORDT SLECHT JAAR, 2013 WORDT NOG SLECHTER <ul><li>• Eurolanden zijn door bezuinigingsdrift in neerwaartse spiraal terechtgekomen </li></ul><ul><li>• Tenzij het beleid verandert, is een opleving in de tweede helft van 2012 (zoals het CPB nog verwacht) onwaarschijnlijk </li></ul><ul><li>• De VS stimuleert nog in verkiezingsjaar 2012, maar nieuwe president zal in 2013 ook sterk moeten bezuinigen </li></ul><ul><li>• In China treedt in 2013 ook een nieuwe regeringsleider aan </li></ul>
  37. 37. TWEE RECESSIEJAREN MEEST WAARSCHIJNLIJK SCENARIO <ul><li>• Een lange Europese recessie (2012-2013) en een later beginnende Amerikaanse recessie (2013) is het meest waarschijnlijke scenario </li></ul><ul><li>• Recessies ‘aan het einde van een tijdperk’ komen in tweeën: vergelijk de periode nu met 1974/75 en 1980/82 </li></ul><ul><li>• De tweede recessie is altijd ernstiger dan de eerste, omdat (a) de oorzaken van de recessie na de eerste keer niet zijn weggenomen, en (b) de financiële buffers bij de tweede recessie kleiner zijn (dus meer faillissementen) </li></ul>
  38. 38. DE ECHTE GOLF FAILLISSEMENTEN KWAM NA 2E OLIECRISIS
  39. 39. RENTEVOORUITZICHTEN ZIJN ONDUIDELIJK <ul><li>• Korte rentes zullen in Europa, VS en Japan wel laag blijven (en mogelijk in Europa weer verder omlaag gaan) </li></ul><ul><li>• Het verloop van de lange rentes zal in Europa worden bepaald door: </li></ul><ul><li>◘ aanpak schuldencrisis door Europese regeringen </li></ul><ul><li>◘ beleid van de ECB (duif of havik?) </li></ul><ul><li>Over beide tasten we nog in het duister </li></ul><ul><li>• NB: In de veilige eurolanden zijn de lange rentes zowel historisch als reëel erg laag </li></ul>
  40. 40. DE NEDERLANDSE LANGE RENTE IS EXTREEM LAAG
  41. 41. OOK DE REELE RENTE OP STAATSLENINGEN IS ERG LAAG
  42. 42. KORTE RENTE ZAL WAARSCHIJNLIJK VERDER DALEN
  43. 43. THE GOOD GUYS AND THE BAD GUYS <ul><li>Tienjaarsrente op staatsleningen </li></ul><ul><li>Zwitserland (frank) 0,74 Frankrijk 3,14 </li></ul><ul><li>Zweden (kroon) 1,63 België 4,19 </li></ul><ul><li>Denemarken (kroon) 1,71 Spanje 5,14 </li></ul><ul><li>Duitsland 1,79 Italië 6,55 </li></ul><ul><li>Ver. Koninkrijk (pond) 1,96 Ierland 7,63 </li></ul><ul><li>Nederland 2,10 Portugal 14,44 </li></ul><ul><li>Finland 2,11 Griekenland 34,24 </li></ul><ul><li>per 18 januari 2012 </li></ul>
  44. 44. ZIJWAARTSE TREND ONTWIKKELDE MARKTEN TOT 2020? <ul><li>• In het verleden heeft het einde van een groeitijdperk voor aandelenmarkten in minstens 20 jaar aan zijwaartse/dalende bewegingen geresulteerd: </li></ul><ul><li>1900-1921 lange bear market VK na Victoriaanse Tijdperk </li></ul><ul><li>1929-1949 lange bear market Dow Jones na de hausse van de jaren twintig </li></ul><ul><li>1989- ?? lange bear market Japan na einde groeitijdperk </li></ul><ul><li>2000- ?? lange bear market VS en Europa na klappen van </li></ul><ul><li>internetzeepbel en einde Nieuwe Economie </li></ul><ul><li>NB Inflatie en deflatie kunnen bear market verergeren/verlichten </li></ul>
  45. 45. WESTERSE AANDELENMARKTEN IN ZIJWAARTSE TREND
  46. 46. DIT KAN OOK GEBEUREN
  47. 47. TREND NEDERLANDSE BEURS NIET GUNSTIG
  48. 48. DIT IS NOG WEL HET GOEDE SEIZOEN VOOR AANDELEN
  49. 49. EMERGING MARKETS IN 2011 SLECHTER DAN ONTWIKKELDE <ul><li>ontw. mrkt e.m. ontw. mrkt e.m. </li></ul><ul><li>2000 - 7,0% - 27,0% 2008 - 40,8% -52,3% </li></ul><ul><li>2001 - 12,0 7,4 2009 23,4 69,5 </li></ul><ul><li>2002 - 31,7 - 18,6 2010 17,3 24,5 </li></ul><ul><li>2003 11,3 30,8 2011 - 4,5 - 17,7 </li></ul><ul><li>2004 6,9 18,9 gemiddelde 2000-2011: </li></ul><ul><li>2005 26,8 55,8 - 2,5% + 5,7% 2006 7,9 20,0 </li></ul><ul><li> 2007 - 1,2 26,5 2012 3,5% 7,2% </li></ul><ul><li> </li></ul>
  50. 50. ZOEKEN NAAR LICHTPUNTJES AANDELENMARKT <ul><li>• De eerste maanden zouden een bear market rally kunnen brengen (seizoeneffect, beter Amerikaans nieuws) </li></ul><ul><li>• Beste sectoren: energie, defensieve consumentenaandelen, gezondheidszorg </li></ul><ul><li>• Voorkeur voor ‘large caps’ en hoge-dividendaandelen </li></ul><ul><li>• Speculatief: financiële waarden </li></ul><ul><li>• Tijdens rallies zouden Japan en emerging markets het beter moeten doen </li></ul>
  51. 51. DIVIDENDRENDEMENT WORDT STEEDS BELANGRIJKER
  52. 52. TERUG NAAR DE JAREN ZEVENTIG
  53. 53. RISK ON, RISK OFF <ul><li>• Voor een deel van de portefeuille: zoek de veiligheid van kas (ook al brengt dat niet veel op) </li></ul><ul><li>• Voor een ander deel van de portefeuille: zoek kansen op aandelen- en (bedrijfs-)obligatiemarkt </li></ul><ul><li>• Staatsobligaties van de veilige landen zijn alleen aantrekkelijk bij een Europees voortmodderscenario (recessie, lagere inflatie, zwakke eurolanden blijven op de been) – het voortmodderen kan echter niet eeuwig duren </li></ul>
  54. 54. DANK VOOR UW AANDACHT!

×