Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Beyin biyokimyasi ve davranis

13,172 views

Published on

nöro pskiyatri psikoloji

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Beyin biyokimyasi ve davranis

  1. 1. BEYİN BİYOKİMYASI ve DAVRANIŞ Prof. Dr. Nevzat YükselGÜTF Psikiyatri Anabilim Dalı
  2. 2. Beynin karmaşıklığı Beyinde yaklaşık 10.1010 (yüz milyar) nöron vardır. Her nöron 1000-10000 kadar sinaps yapar. 50’den fazla nörotransmitter vardır.
  3. 3. Nöronlararası taşıma Reseptörler Sinapslar
  4. 4. Sinaptik iletimde üç aşama Kimyasal ileticilerin sentezlenmesi İletimi Depolanması
  5. 5. Sinapslar Aksodendritik Aksoaksonik Aksosomatik Dendrodendritik olabilir.
  6. 6. Nöron yapısı ve bağlantıları
  7. 7. Sinaps ve sinaptik yapılar
  8. 8. PRESİNAPTİK UÇ Miyelin kılıfı Ranvier düğümü Presinaptik uç
  9. 9. HÜCRE ZARINDA İYON KANALLARIHücre DışıHücre İçi Sodyum Kanalı Potasyum Kanalı Sodyum-PotasyumPasif Geçişler (İstirahatte (İstirahatte Pompası(Sızıntı Akımlar) Kapalıdır) Açıktır) (32 Değişimi)
  10. 10. Zarın elektriksel özellikleri İstirahat halinde zarın iki yüzü arasında 60-70 mV kadar negatif potansiyel farkı vardır. Dış yüzde sodyum, kalsiyum ve klor fazladır. İç yüzde potasyum ve negatif yüklü büyük moleküller yoğundur.
  11. 11. İyon kanallarının çalışması Kanallar açıldığında iyonlar düşük yoğunluklu alana doğru akar. İyon akımı potansiyel farkını değiştirir.
  12. 12. Postsinaptik potansiyel İyon kanallrının açılması ile elektriksel potansiyel değişimi olur. Bu değişimle hücre içine Na+ ve Ca++ girmişse uyarıcı postsinaptik potansiyel Klor girmiş veya K+ çıkmışsa inhibitör postsinaptik potansiyel olur. Bu potansiyeller artarak aksiyon potansiyeli oluşturur. Aksiyon potansiyeli akson ucuna ulaşınca nörotransmitter salınır.
  13. 13. SODYUM-POTASYUM POMPASIBu yolla dış ortamdakiyüksek konsantrasyonnedeniyle hücre içine sızanNa+’un fazlası hücre dışınapompalanırken K+ hücre içinealınır. Böylece iyon dengesikorunur.Gereken enerji hücremembranında yer alan Na+-K+-ATPaz enzimi ile hidrolizeedilen ATP’den sağlanır.
  14. 14. AKSİYON POTANSİYELİ (AP)Hücre içine giren Na+iyonları depolarizasyon oluşturarakistirahat membran potansiyelini –70mV’dan +30 mV’a çıkarır.Bu aksiyonpotansiyelinin çıkan kolunu (spike)oluşturur (depolarizasyon).Daha sonra Na+’un fazlası hücredışına pompalanırken, membranın K+geçirgenliği artar ve hücre içineK+alınır. Bu durum aksiyonpotansiyelinin inen kolunu oluşturur(repolarizasyon) ve iyon dengesiyeniden sağlandığında istirahatmembran potansiyeli yeniden oluşur.Bunu AP’nin ilk oluştuğu bölgeyekomşu diğer bölgelerin depolarizeolması ile diğer AP’leri izler.Bu depolarizasyon verepolarizasyonlar (AP’leri) aksonboyunca ranvier boğumları(miyelinsiz bölgeler) üzerindenatlayarak ilerlerler.
  15. 15. NÖROKİMYASAL İLETİM
  16. 16. Nörokimyasal iletim
  17. 17. 1.Sentez 6.Enzimlerle İnaktivasyon2.Depolama 5.Gerialım(reuptake) 3.Salınım 4.Reseptörle Etkileşim
  18. 18. Triptofan
  19. 19. Nörotransmitterler Klasik kimyasal taşıyıcılardır. Etkilerini pre ve postsinaptik zarda gösterirler. Özgül reseptörlere bağlanarak işlev görürler. Nörotransmitterler aracılığıyla bilgi aktarımı genellikle kısa olmakla birlikte bazıları daha uzun süreli etkilere neden olurlar. Nörotransmitterler eksitatör veya inhibitör olabilirler.
  20. 20. Özellikleri Nöronda sentezlenmiş olmalıdır. Sinaps öncesi uçta var olmalıdır. Sinaps aralığına sinaps sonrası nöronda etki yaratacak miktarda salıverilmelidir. Dışarıdan verildiğinde endojen salıverilen nörotransmitterle aynı etki elde edilmelidir. Etki yerinden uzaklaştırılması için bir düzeneğin olduğunun gösterilmesi gereklidir.
  21. 21. Reseptörler İyonotropik: Hızlı bilgi işleme bu reseptörlerle olur. Metabotropik reseptörler: Daha uzun süreli etkiler oluşur. Etkileri daha çok modülatör niteliktedir.
  22. 22. Metabotropik reseptörler Devreye giren proteine göre G proteini bağlantılı  Reseptör tirozin kinazlar
  23. 23. Hücre içine sinyal iletimiG proteinleri İkinci haberciler Atipik haberciler
  24. 24. G proteinleri GDP ve GTP ile çalıştığı için bu antidepresanlar verilmiştir. Dopamin, serotonin (5HT3 hariç), noradrenalin, ve nöropeptidler G proteinleri ile bağlantılıdır. Bütün G proteini ile bağlantılı reseptörler hücre zarını 7 kez geçen tek bir proteinden oluşur. Uyarılmadığında GDP ile bağlıdır. 3 altbirimi vardır (α, β, γ) Adenilil siklazı uyararak cAMP’i arttıran α altbirimi içeren Gs olarak adlandırılır. Adenilil siklazı inhibe eden Gi’dir. Fosfolipaz C’i etkinleştiren ise Gq’dur.
  25. 25. Nörötransmitter Reseptörü Aktive EderG - Proteini G - Proteini G - Proteini G - Proteini G - ProteiniAktive Olur Aktive Olur Aktive Olur Aktive Olur Aktive OlurAdenilat Siklaz Adenilat Siklaz Fosfolipaz A2 Fosfolipaz C İnhibe Olur Aktive Olur Aktive Olur Aktive OlurcAMP Azalır cAMP Artar Araşidonik İnozitol Diaçilgliserol Asid Salınır Trifosfat Salınır Salınır Protein Kinaz Protein Kinaz Hücre İçinde Protein KinazAktivitesi Azalır Aktivitesi Artar Depolanan Aktivitesi Ca++ Salınır Artar Kanal Kanal KanalFosforilasyonu Fosforilasyonu Fosforilasyonu Azalır Artar Artar İyon Kanallarının Özellikleri Değişir Membran Yük Dağılımı Değişir Sinaptik Potansiyel
  26. 26. İkinci haberciler SiklikAMP İnozitol trifosfat (IP3) Diaçilgliserol (DAG) Araşidonik asit Kalsiyum
  27. 27. İkinci habercilerin hücre içindeki etkidüzeneği İkinci haberciler nöron içindeki etkilerini kendilerine bağımlı protein kinazları aktifleştirerek İyon kanallarının etkinliğini değiştirerek gösterirler.
  28. 28. İkinci habercilerden bazılarının etkileri IP3 ve DAG hücre zarındaki fosfatidil inozitol 4, 5 bifosfattan fosfolipaz C ile sentezlenir. DAG protein kinaz C’yi aktifleştirir. IP3 özgül reseptörleri aracılığı ile hücre içinden Ca++ salınmasını sağlar. Araşidonik asit fosfolipaz A2 ile oluşur. Araşidonik asit siklooksijenazlar aracılığı ile prostoglandinler ve tromboksana çevrilir. NSAI ilaçlar bu enzimi bloke ederler.
  29. 29. Atipik haberciler Nitrik oksit Karbon monoksit Endokanabinoidler Reseptör tirozin kinazlar
  30. 30. NO Biyosentezi O2, Ca++ / CaML-arginin(NO prekürsörü) Arginin-OH NOS Ca++ O2 CaM NADPH Citrulline + NO
  31. 31. Beyinde NOS aktivitesi gösterilmişbölgeler Serebellum (en yüksek) Hippokampus Striatum Kortex Hipotalamus Orta beyin Medulla (en düşük)
  32. 32. NOS inhibitörlerinin santral davranışsal etkileriAntikonvulsanAnksiyolitikNosisepsiyonun modülasyonuÖğrenme ve belleğin modülasyonuYeme ve içme davranışında inhibisyon
  33. 33. NOS inhibitörleri (deneysel çalışmalarda) Alkol yoksunluk sendromunu hafifletir Nalokson ile presipite edilmiş opioid yoksunluk sendromu belirtilerini hafifletir Mekamilamin ile presipite edilmiş nikotin yoksunluk sendromu belirtilerini hafifletir Amfetamin ve kokain gibi psikostimulanlarla indüklenen lokomotor hiperaktiviteyi bloke eder Genetik olarak alkol tercih eden sıçanlardaki alkol alımını azaltır Alkol ile pekiştirilmiş yanıtları (etanol reinforced responding) bloke eder NO prekürsörü L-arginin bu etkileri önlerken, NO donörleri (ISDN, molsidomin vb.) yukarıdaki etkileri potansiyalize eder
  34. 34. SSS’nde NO aracılı glutamaterjik modulasyon
  35. 35. Endokanabinoidler Hepsi araşidonik asit metabolizması ürünüdürler. En iyi bilineni anandamit’dir. Esrar ve marihuananın beyinde bağlandığı CB 1 denen kanabinoid reseptörlerine bağlanır. Etkisi inhibitördür. Bu reseptörler  Korteks  Bazal gangliyonlar  Serebellum  Ve hipokampusta gösterilmiştir.
  36. 36. Reseptör tirozin kinazlar Sinir büyüme faktörü (NGF), insülin vb. gibi peptidlerin etkilerine aracılık eden hem enzim hem de reseptör işlevi gören proteinlerdir. Hücre içine bakan bölümlerinde tirozinn kinaz etkinliği gösterirler. NGF bağlanması ile hücrenin canlı kalması, değişmesi ve gelişmesine katkıda bulunur.
  37. 37. Protein kinazlar Bu enzimler ile proteinler fosforlanır. Bu şekilde başka moleküllerle daha kolay etkileşir veya etkileşmesi azalabilir.  Afinite artışı  Afinite azalması  Transkripsiyon faktörleri artabilir.  Transkripsiyon faktörleri azalabilir.
  38. 38. Protein kinazlar4 tane protein kinaz vardır.  cAMP bağımlı (protein kinaz A)  cGMP bağımlı (protein kinaz G)  Kalsiyum-kalmodulin bağımlı (protein kinaz K)  Kalsiyum/fosfatidilserin bağımlı (protein kinaz C) Bu fosforilasyon işlevi protein fosfatazlar aracılığı ile tersine döndürülebilir.
  39. 39. Gen ifadelerinin değişmesi Dış uyaranlar yeterince güçlü ise gen ifadeleri değişir. Protein kinazların fosforladığı proteinlerden biri cAMP yanıt elemanına bağlanan proteindir (CREB). CREB fosforlanması mRNA sentezini başlatabilir veya arttırabilir. Bu şekilde artan protein sentezi bir aktiviteyi arttırır.
  40. 40. Nörotransmitter İyon Kanalları Olgunun Süresi: Reseptör İkincil •Saniyeler Ulaklar •Dakikalar Uyarılabilirliğin Kinazlar Saatler Değişmesi Hücresel •Dakikalar Transkripsiyon Süreçlerde Saatler Faktörleri Değişiklikler Gen“Kalıcı Etki” İfadelerinde değişiklikler Hücre Çekirdeği
  41. 41. Küçük moleküllü nörotransmitterler Reseptörü Hücre içiNörotransmiter mekanizmasıAmino asitlerGlutamat AMPA, Kainat, Na kanalı NMDA, Na, Ca, kanalı Metabotrofik Gq proteinleri mGluR1,5 Gi proteinleri mGluR 2,3,4,6,7,8GABA GABA-A Cl kanalı GABA-B Gi proteiniGlisin Glisin Cl kanalı
  42. 42. Küçük moleküllü nörotransmitterler (2)Amin nörotransmiterlerNoradrenalin/adrenalin α1A,α1B,α1D, Gq proteini α2A,α2B,α2C, Gi proteini β1,β2,β3 Gs proteiniDopamin D1, D5 Gs proteini D2, D3, D4 Gi/o proteiniSerotonin (5-HT) 5-HT1A, 1B, 1D, 1E, Gi/o proteini 1F, Gq proteini 2A, 2B, 2C, Na, K kanalı 5-HT3, Gs proteini 5-HT4, 5-HT5A, 5B, Gs proteini 5-HT6, 5-HT7Asetilkolin M1, M3, M5 Gq proteini M2, M4 Gi/o proteini Nikotinik Na, Ca kanalıHistamin H1, Gq proteini H2, Gs proteini H3 Gi/o proteini
  43. 43. Küçük moleküllü nörotransmitterler (3) Pürinler Adenozin, adenin P1 grubu; A1, A3 Gi/o proteini dinükleotid A2a, A2b Gs proteini P2Y grubu, Gq proteini P2X grubu Na, K, Ca kanalı
  44. 44. Nöropeptidler-1 Opioid peptidler Endorfin Enkefalin Dinorfin Nosiseptin Taşikininler P maddesi Nörokinin A Nörokinin B
  45. 45. Nöropeptidler-2 Barsak ve beyinde bulunan peptidler Kolesistokinin Galanin Gastrin Glukagon İnsülin Nörpeptid Y Peptid YY Pankreatik polipeptid Vazoaktif barsak peptidi (VIP)
  46. 46. Nöropeptidler-3 Hipofiz hormonu Nöropeptidler Adrenokortikotropik hormon (ACTH) Büyüme hormonu Folikül uyarıcı hormon (FSH) Lüteinleştirici hormon (LH) Melanosit uyarıcı hormon Oksitosin ve vazopresin Prolaktin Tiroid uyarıcı hormon (TSH)
  47. 47. Nöropeptidler-4 Hipotalamik Salıverici Faktörler Kortikotropin salıverici faktör (CRF) ve ürokortin Gonadotropin salıverici hormon (GnRH) Büyüme hormonu salıverici hormon (GHRH) Somatostatin Tirotropin salıverici hormon (TRH) Diğer Nöropeptidler Anjiyotensin Bradikinin Kalsitonin Kalsitonin geniyle ilişkili peptid Nörotensin Oreksin (Hipokretin)
  48. 48. Nörotrofik faktörler Nörotrofinler Sinir büyüme faktörü (NGF) Beyinden elde edilen nörotrofik faktör (BDNF) Nörotrofin-3 Nörotrofin-4 Glia hücrelerinden elde edilen nörotrofik faktörler (GDNF) GDNF Nörturin Persefin Siliyer nörotrofik faktörler (CNTF) CNTF Lösemi inhibitörü faktör İnterlökin-6
  49. 49. Nörotrofik faktörler-2 Efrinler Epidermal büyüme faktörleri (EGF) EGF Değiştirici büyüme faktörü (TGF) Nörogulinler Diğer büyüme faktörleri İnsülin İnsülin benzeri büyüme faktörü Fibroblast büyüme faktörü (FGF) Trombositten elde edilen büyüme faktörü (PDGF)
  50. 50. Glutamat Uyarıcı sinapsların % 90 kadarında bulunur. Temel uyarıcı nörotransmitterdir. Esansiye aminoasittir. Nöronlarda glukozdan sentezlenir. Salınımını ardından astrositler tarafından geri alınır. Glutamine çevrilir Aktif taşıma ile nörona geri alınır. Glutaminaz ile glutamata çevrilir.
  51. 51. Glutamat reseptörleri İki gruptur.  İyonkanalı içeren reseptörler  G proteinleri ile bağlantılı reseptörler  AMPA  Kainat  NMDA  Öğrenme, uzun süreli güçlendirme (LTP)  Psikoz oluşumunda önemli
  52. 52. GABA Major inhibitör nörotransmitterdir. İnhibitör nöronal iletimin yaklaşık % 50 kadarını oluşturur.
  53. 53. GABA (Shiah ve Yatham, 1998)
  54. 54. GABA BDP reseptör kompleksi (Uzbay, 2002)
  55. 55. Kanalın yapısı- GABA ve benzodiazepinbölgeleri
  56. 56. GABA reseptörleri GABAA GABAB GABAC
  57. 57. Bu reseptörler Nöbet oluşumu Nöbetlerin önlenmesi Alkolün etkileri Bunaltı oluşumu Bunaltı giderici Sedasyon Hipnotik etki Kas gevşetici etkilerinden sorumludur.
  58. 58. Glisin reseptörleri NMDA reseptör kompleksinde yer alır. Uyarıcı özellik gösterir.
  59. 59. Amin nörotransmitterler: Dopamin Tirozinhidroksilasyon yolu ile L-Dopaya bu da dekarboksilasyon yolu ile dopamine (DA) döner.  Monoamin oksidaz (MAO)  Katekol-O-metil transferaz (COMT) yıkılır.
  60. 60. Reseptörleri Dopamin işlevi eksitatör veya inhibitör olabilir. D1 ve D2 olmak üzere iki temel alt tipi vardır. Bazı sınıflandırmalarda 5 alttipe ayrılmaktadır. D1 ve D5, D1 grubuna; D3 ve D4ün D2 grubuna ait olduğu ileri sürülmektedir.
  61. 61. Beyin Yolları Nigrostriatalyol Mezolimbik ve mezokortikal yollar Tuberoinfindibülar (tuberohipofiziyal) yol Medüller periventriküler yol İnsertohipotalamik yol
  62. 62. Nigrostriatal yol Bu yolun hücre gövdeleri substantia nigranın pars kompaktasındadır. Bu nöronlar n. kaudatus, putamen ve korpus striatuma gider. Nigrostriatal yol hareketlerin başlatılmasında ve koordinasyonunda önemli rol oynar. Bu yolda dopamin ve asetil kolin arasında dinamik bir denge vardır.
  63. 63. Mezolimbik ve mezokortikal yollar Bu yolu oluşturan dopaminerjik nöronlar ventral tegmental alandadır. Nöronlar amigdalanın n. akkumbens, septum, singulat girus, serebral kortekse (öncelikle de frontal loblar olmak üzere) ve limbik sisteme projekte olur. Bu yolların insanda affekt, bilişsel işlevler, motivasyon, sosyal davranışlar ve davranışların kontrolünde önemli olduğu kabul edilmektedir.
  64. 64. Tuberoinfindibülar (tuberohipofiziyal) yol Bu yoldaki dopaminerjik nöronlar arkuat nukleus ve hipotalamusun periventriküler nukleusunda yer alır. Hipotalamusun eminentia medialisine ve pituiter bezin arka bölgesine projekte olur. Dopaminin bu yol aracılığı ile prolaktin inhibe eden faktör gibi işlev gördüğü düşünülmektedir. Bu yol melanosit uyarıcı hormon salınımını da etkilemektedir.
  65. 65. Medüller periventriküler yol Bu yola ait dopaminerjik hücre gövdeleri vagus motor çekirdeğinde ve soliter yol çekirdeğinde bulunur. Periventrikül ve periakuaduktal gri alanlara, retiküler formasyona ve spinal kord gri alanlarına projekte olur. Gıda alımı ve yeme davranışı ile ilgili olduğu sanılmaktadır.
  66. 66. İnsertohipotalamik yol Zona insertadaki küçük bir grup nöron hipotalamusun dorsal posteriorundan dorsal anteriora ve septuma projekte olur. İşlevi ise bilinmemektedir.
  67. 67. DOPAMİNERJİK YOLAKLAR Nigrostriatal YolakMezokortikal Mezolimbik Yolak Yolak Tubero-hipofizyal Yolak
  68. 68. Amin nörotransmitterler:Norepinefrin (NE) Dopamin, dopamin ß hidroksilaz aracılığı ile norepinefrine döner. Epinefrin norepinefrinden sentezlenir, birincil olarak da adrenal medullada bulunur. Fizyolojik ve psikolojik strese yanıt olarak salgılanır.. Epinefrin beyinde yalnızca alt beyin sapında küçük bir grup nöronda bulunur. Az miktarda da lokus seruleusta bulunmaktadır.
  69. 69. Norepinefrin (NE) Metabolizması MAO (daha çok da MAO A) ve katekol O metil transferaz aracılığı ile olur. Norepinefrinin metaboliti olan 3- metoksi-4- hidroksifenilglikol (MHPG) ve 3-metoksi-4- hidroksimandelik asit (VMA) plazma ve idrarda ölçülebilmektedir. İdrardaki MHPGnin % 30-50 kadarı beyinde oluşur.
  70. 70. Reseptörleri Dört tip noradrenerjik reseptör vardır: α1 α2 β1 Β2 Hepsi G proteinleri ile bağlantılıdır.
  71. 71. Beyin yolları Beyinde iki temel noradrenerjik nöronal yol vardır: İlk grup lokus seruleustan kaynaklanır. Bu, ponsun merkezi gri alanında üst tarafta lokalize, 4. ventrikül boyunca uzanan bir pigmente nöron kümesidir. Bu çekirdek projeksiyonlarını serebelluma, omuriliğe ve orta ön beyin demeti ile hipokampusa, hipotalamik ve talamik çekirdeklere, ventral striatuma, tüm limbik sisteme ve tüm serebral kortekse yollar.
  72. 72. İkinci noradrenerjik yol İkincigrup yol, yan ventral tegmental alandan kaynağını alır. Septum ve amigdala gibi bazal ön beyin alanlarına ve hipotalamusa projekte olur.
  73. 73. NORADRENERJİK YOLAKLAR Medial Önbeyin Traktus Solitariusun Demeti Nukleusu Spinal Kanal
  74. 74. Epinefrin Epinefrin içeren nöronlar lateral tegmental alanda noradrenerjik nöronlarla birlikte ve dorsal medullada bulunur. Lokus seruleus, mezensefalon ve hipotalamusa projekte olur. Lokus seruleus nukleus traktus solitarideki epinefrin içeren nöronlar kan basıncının kontrolünde önemli rol oynarlar.
  75. 75. Amin nörotransmitterler: Serotonin Serotonin, triptofandan sentezlenir. Serotonin yıkımı MAO (öncelikle MAO-A) aracılığıyla amino grubunun oksidasyonu ile olur. Metaboliti ise 5-HIAA’dir. Serotonin nöronlarının major işlevi uyku ve uyanıklık döngüsünün kontrolüdür (sirkadyen ritim). Ağrı algısı, duygudurum, şizofreni, depresyon, anksiyete, gelişimsel bozukluklar ve yeme bozukluklarında rol alır.
  76. 76. Serotonin (2) Serotonin düzeyi değişiklikleri duygudurum değişikliklerine de neden olur. Beslenme, motor aktivite ve ısı kontrolü ile seksüel davranışta da önemlidir. Prolaktin, kortizol, büyüme hormonu ve olasılıkla da β endorfin nöroendokrin sistemini de etkiler. Kan basıncı, kalp hızı, solunum, ısı regülasyonu ve iştahı da kontrol eder. Dopaminerjik sistemle etkileşir.
  77. 77. Beyin yolları Beyindeki önemli serotonerjik nöronlar pons orta ve dorsal Raphe çekirdeği’nde, kaudal lokus seruleus, postrema alanı ve interpedinküler alanda mezensefalonda yoğunlaşmıştır. Medial ve dorsal nöronlar talamus, hipotalamus ve bazal ganglionlara projekte olur. Medial nöronlar aynı anda amigdala, piriform korteks ve serebral kortekse projekte olur. Bu gruptan inen lifler spinal kordu inerve eder. Bu özelliği ile de ağrı girişini modüle eder.
  78. 78. SEROTONERJİK YOLAKLARRaphe Nukleusu Spinal Kanal
  79. 79. Histamin Histidinden L-histidin dekarboksilaz enzimi aracılığı ile sentezlenir. Histamin metilhistamine metile olarak metabolize olur. Ardından ise 1, 4-metilimidazolasetik asite okside olur.
  80. 80. Reseptörleri H, H2 ve H3 olmak üzere üç tip histamin reseptörü vardır. H1 bloku sedasyon, kilo alma ve hipotansiyona neden olur. H1 ve H2 uyanıklık, bilişsel işlevler H3 otoreseptördür. Histamin salınımı yanında monoamin salınımını da inhibe eder. Histaminin uyanıklık, su alınması, vazopressin salınması, ısı düzenlenmesi ve kardiyovasküler işlevlerde önemli olduğu düşünülmektedir.
  81. 81. Beyin yolları Histamin, hipotalamusta yüksek yoğunluklarda bulunur. Uzantıları hipokampus, talamus, korpus striatum, n. akkumbens ve serebral kortekse projekte olur.
  82. 82. Asetil kolin Asetil kolin, kolin asetil transferaz enzimi ve asetil CoA aracılığı ile kolinden sentezlenir. Asetil kolin periferik sinir sisteminde nöronlarca salınan temel nörotransmitterdir. Asetil kolin esteraz tarafından inaktive edilir. Merkezi sinir sisteminde asetil kolin ile dopamin arasında bir denge vardır.
  83. 83. Asetil kolin (2) Muskarinik (M1, M2, M3, M4, M5) Nikotinik olmak üzere iki tip reseptörü vardır  REM uykusu, uyanıklık, ağrı algısı, öğrenme, bellek, duygudurum, affekt, dikkat, hareket ve susuzluğu düzenler.  Demans olgularında genel olarak temporal neokorteks, hipokampus ve amigdalada asetil kolin düzeyinde bir azalma bulunmaktadır.  Bilişsel işlevler üzerindeki etkileri NGF ile bağlantılıdır.
  84. 84. KOLİNERJİK YOLAKLAR Striatal Nöronlar BazalNukleus Septohipokampal Yolak
  85. 85. Pürinler Adenin Guanin /nükleozidleri bu gruptandır.
  86. 86. Pürin reseptörleri P1  A1  A2  A3 olmak üzere 3 reseptör alttipi var. P2 P2y G proteinleri ile bağlantılıdır. P2x iyon kanalı içerir.
  87. 87. Adenozin Sedasyon Bunaltı Konvulziyon oluşumunda rol alır.
  88. 88. Nöropeptidler Nörotransmitterolarak görev yapar. Küçük moleküllü protein yapısındadırlar.
  89. 89. Nörotransmitter ile nöropeptid arasındaki farklar Nöropeptid Nörotransmitter• Büyük moleküllüdür (400-4000 • Küçük moleküllüdür (< 200 dalton) dalton)• Sentezlendikten sonra sinaptik • Sinaptik uca hemen ulaşır uca yavaş ulaşır • Presinaptik uca geri• Presinaptik uca geri alınamazlar alınabilirler (re-uptake• Etkilerini çok düşük özelliği) konsantrasyonlarda oluştururlar • Etkilerini nöropeptidlere göre• Etkileri uzun sürer daha yüksek konsantrasyon- larda oluştururlar• Uzun mesafelere taşınabilirler • Etkileri daha kısa sürer• Peptidazlarla parçalanırlar.
  90. 90. Nörotrofik faktörler Nöronun gelişmesini Farklılaşmasını Hayatta kalmasını sağlayan nöropeptid yapısında maddelerdir. Alzheimer Hastalığı’nda BDNF azalır. Stres ile BDNF azalır. Antidepresanlar ilaçlarstres ile olan değişiklikleri geri döndürür.
  91. 91. Kaynaklar1- Rezaki M, Dalkara T (2003): Davranışın biyokimyasına giriş. “Psikofarmakoloji”de. Çizgi Tıp Yayınevi, Ankara.2- Uzbay T (2002): Beyin biyokimyası ve davranış. 38. Ulusal Psikiyatri Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.3- Yüksel N (2002): Antidepresan ilaçlar. Psikofarmakoloji kursu. 38. Ulusal Psikiyatri Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.4- Yüksel N (2002): Bunaltı giderici ilaçlar. Psikofarmakoloji kursu. 38. Ulusal Psikiyatri Kongresi, 22-27 Ekim, Mares Otel, Marmaris.5- Yüksel N (2003): Bunaltı giderici ilaçlar. Psikofarmakoloji”de. Çizgi Tıp Yayınevi, Ankara.6- Yüksel N (1998): Beyin biyokimyası ve davranış. Psikofarmakoloji”de. Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara7- Stahl SM (2000): Esential Psychopharmacology. Neuroscientific basis and practical applications. Second edition, Cambridge University Press.

×