Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
City camp Otwarte miastoPartycypacja – konieczny eksperyment                     Ewa Stokłuska   Pracownia Badao i Innowac...
Partycypacja obywatelska czy społeczna? Partycypacja obywatelska – wertykalna – współpraca  obywateli z władzą    Np. tw...
Partycypacja obywatelska – co to takiego?       Partycypacja obywatelska jest zjawiskiem, które może występowad         z ...
Najważniejsze etapy planowania działao partycypacyjnych                                                 Wybór metody/techn...
6
BARIERY brak rozumienia bądź  nieprecyzyjne rozumienie  pojęcia „konsultacje  społeczne”, tak wśród  urzędników, jak i  p...
Bariery konsultacji brak dedykowanych jednostki organizacyjnych/stanowisk  odpowiedzialnych za konsultacje (8% gmin, na w...
10
Bariery po stronie organizatorów ograniczenia budżetowe i czasowe, sztywne przepisy prawa  uniemożliwiające podejmowanie ...
Bariery po stronie uczestników zbyt krótki okres trwania konsultacji (brak czasu na zapoznanie się z  przedmiotem procesu...
Jak to robid lepiej? dobre przygotowanie do konsultacji wewnątrz urzędu, m.in. analiza  ekspertyz, badao, dostępnych dany...
 zapewnienie czasu na wyrażanie opinii i składanie wniosków dbałośd o jakośd organizacji procesu zasięgania opinii, np. ...
Więcej o tym…                        w raportach z  Badania efektywności mechanizmów     konsultacji społecznych (BEKS)   ...
Przykład rozwiązao systemowych                                 16
Hackney (Londyn) dzielnica na prawach gminy (borrough) ok. 200 tys. mieszkaoców Hackney Strategic Partnership Strategi...
Konsultacje   Zapis o konsultacjach jako elemencie procesu decyzyjnego w statucie Dzielnicy   Działania na rzecz poprawa...
Konsultacje   Regulamin Konsultacji określa    wytyczne w zakresie ich    organizowania i prowadzenia    konsultacji, m.i...
Różne poziomy „konsultowania”                                20
Praktyka około 100 procesów rocznie zróżnicowane spektrum  zagadnieo: od dokumentów  strategicznych do lokalizacji  prze...
Czy nowatorska formuła konsultacjimoże sama w sobie zachęcid do wzięciaw nich udziału?                                    ...
OCENA PARTYCYPACYJNA (Participatory Appraisal)   Zestaw technik do:    - diagnozy społeczności lokalnej (potrzeb i    war...
Kluczowe założenia  To sami ludzie są ekspertami w sprawach,   które ich dotyczą.  Reprezentatywnośd grupy  Uwzględnien...
OCENA PARTYCYPACYJNA (Participatory Appraisal)   PROCES:-   diagnozowanie kontekstu (zbieranie    danych w terenie – np. ...
„Dzień Otwarty” (Open House)   szansa na zapoznanie się z    prezentowanymi koncepcjami, zadawanie    pytao i zgłaszanie ...
Terenowe punkty konsultacyjne   Lotne lub stałe   Zwłaszcza, gdy określone grupy    odbiorców, np.-   rowerzyści – w pob...
Future Scenario Workshop Metoda kreatywna wykorzystywana do:    Tworzenia wspólnej wizji przyszłości (planowania)    sz...
Future Scenario Workshop Proces warsztatowy składa się z 3 faz:    Faza krytyki        Krytyczne opinie są zapisywane n...
Etap po etapie – o czym pamiętad                                   30
DIAGNOZA…   … czyli przyjrzenie się dotychczasowej sytuacji (podejmowanym   działaniom, zaangażowanym grupom, zebranej już...
INFORMOWANIE…     … czyli zaproszenie do planowanych przez nas działao.                    O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD?• stworz...
ZASIĘGANIE OPINII… … czyli działanie „właściwe”: etap poznawania opinii w danej sprawie, wypracowywania rozwiązao, stanowi...
INFORMACJA ZWROTNA…  … czyli zdanie relacji. Przekazanie wszystkim zaangażowanym  osobom podsumowania pracy i zapowiedzi k...
EWALUACJA…… czyli jak nam to wyszło. Próba oceny zrealizowanego procesu:czy cel został zrealizowany, co sądzą o nim uczest...
Dziękuję za uwagę!                     36
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Efektywność mechanizmów konsultacji społecznych

2,740 views

Published on

Prezentacja Ewy Stokłuskiej z Fundacji Pracownia Badań i Innowacji Społecznych "Stocznia" na temat efektywności mechanizmów konsultacji społecznych. Prezentacja została przygotowana na spotkanie City camp otwarte miasto: partycypacja konieczny eksperyment organizowane przez Fundację Plan C, Stowarzyszenie Pracownia Obywatelska i Stolik Miejskość i kultura miejska Obywateli Kultury Kraków.

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Efektywność mechanizmów konsultacji społecznych

  1. 1. City camp Otwarte miastoPartycypacja – konieczny eksperyment Ewa Stokłuska Pracownia Badao i Innowacji Społecznych „Stocznia” Kraków, 29.06.2012
  2. 2. Partycypacja obywatelska czy społeczna? Partycypacja obywatelska – wertykalna – współpraca obywateli z władzą  Np. tworzenie strategii rozwoju miejscowości przy udziale mieszkaoców i organizacji pozarządowych Partycypacja społeczna – horyzontalna – współpraca grup osób w celu osiągnięcia wspólnego celu  Np. wspólne podjęcie remontu podwórka przez mieszkaoców 2
  3. 3. Partycypacja obywatelska – co to takiego? Partycypacja obywatelska jest zjawiskiem, które może występowad z różną „intensywnością”…Drabina partycypacji – sposób na uporządkowanie myśleniu o działaniach partycypacyjnych i ichróżnych formach WSPÓŁDECYDOWANIE komunikacja oraz działanie dwustronne: obywatele i organizacje pozarządowe występują jako partnerzy w tworzeniu i realizowaniu działao KONSULTOWANIE komunikacja dwustronna: władza pyta o zdanie (i wysłuchuje) obywateli/ organizacje pozarządowe dostarczanie obywatelom wiedzy na temat planowanych i INFORMOWANIE realizowanych działao – komunikacja jednostronna: władza  obywatele 3
  4. 4. Najważniejsze etapy planowania działao partycypacyjnych Wybór metody/technik  czyli nie wszystko nadaje się do wszystkiego, to na jaką technikę się zdecydujemy może zwiększyd skutecznośd naszych działaoDokładne określenie celu zdefiniowanie rezultatu, którychcemy osiągnąd wyznacza ogólnykierunek wszelkich kolejnychdziałao, porządkuje myślenie o METODAprocesie jako całości Jak? CEL Po co? UCZESTNICY Z kim? Określenie grupy uczestników naszych działao  nie zawsze każdy MUSI partycypowad: istotne jest zidentyfikowanie grup interesariuszy – ludzi, których przedmiot naszych działao faktycznie dotyczy. Taka wiedza pozwala wybrad formę i sposób przekazania informacji o naszych działaniach 5
  5. 5. 6
  6. 6. BARIERY brak rozumienia bądź nieprecyzyjne rozumienie pojęcia „konsultacje społeczne”, tak wśród urzędników, jak i potencjalnych uczestników konsultacji brak regulacji prawnych (np. wytycznych centralnych, lokalnych regulaminów) 8
  7. 7. Bariery konsultacji brak dedykowanych jednostki organizacyjnych/stanowisk odpowiedzialnych za konsultacje (8% gmin, na wsi 7%, w miastach43%) obywatele są owszem zainteresowani konsultacjami decyzji mających wpływ na ich życie, ale nie zawsze mogą odnieśd to do różnego rodzaju dokumentów czy strategii konsultacje prowadzone są najczęściej w przypadkach, w których wprost nakazują to przepisy, przypadki „spontanicznych” konsultacji są rzadkie zazwyczaj konsultacje dotyczą ostatecznej wersji dokumentów lub prowadzone są w koocowej fazie projektowania inwestycji najczęściej wykorzystywane są pasywne metody zasięgania opinii 9
  8. 8. 10
  9. 9. Bariery po stronie organizatorów ograniczenia budżetowe i czasowe, sztywne przepisy prawa uniemożliwiające podejmowanie działao odbiegających od rutyny doświadczenie niskiego zaangażowania potencjalnych uczestników w procesy konsultacji partykularne interesy uczestników konsultacji -> zawłaszczanie procesów na tematach niezwiązanych z przedmiotem konsultacji niewystarczająca praktyczna wiedza na temat prowadzenia konsultacji brak wiedzy i kompetencji po stronie uczestników (o materii konsultacji, ale tez sposobie działania urzędów) 11
  10. 10. Bariery po stronie uczestników zbyt krótki okres trwania konsultacji (brak czasu na zapoznanie się z przedmiotem procesu i przygotowanie rzetelnego stanowiska) brak wiary w to, że urzędnicy uznają zgłaszane opinie za wartościowe prowadzenie konsultacji na zbyt późnym etapie procesu podejmowania decyzji brak konsultacji dotyczących spraw znajdujących się w sferze autentycznych zainteresowao obywateli brak rzetelnego dostępu do informacji nt. przedmiotu konsultacji (często konsultacje dotyczą dokumentów poddanych obowiązkowym konsultacjom, których obywatele i organizacje nie rozumieją bądź leżą poza sferą ich zainteresowao) zapraszanie do konsultacji tych samych uczestników, ograniczenie konsultacji do instytucji i brak troski o opinie poszczególnych osób obawy przed sankcjami za niepopularne opinie 12
  11. 11. Jak to robid lepiej? dobre przygotowanie do konsultacji wewnątrz urzędu, m.in. analiza ekspertyz, badao, dostępnych danych itp., ewentualnie wykorzystanie profesjonalnej pomocy w przeprowadzaniu konsultacji szczegółowe zaplanowanie procesu (harmonogram, zarządzanie zespołem, finanse) klarowny dobór uczestników, dobre zdefiniowanie interesariuszy, dbałośd o reprezentatywnośd uczestników aktywne formy informowania (różnorodnośd kanałów) i dostosowanie form informowania do odbiorców (język, kanały komunikacyjne), myślenie o trafności komunikatu i skuteczności jego dotarcia (ewaluacja) wykorzystanie materiałów przybliżających uczestnikom konsultowane zagadnienie, np. zagadnieo/pytao do dyskusji, pisanych zrozumiałym, a nie czysto technicznym lub urzędniczym językiem 13
  12. 12.  zapewnienie czasu na wyrażanie opinii i składanie wniosków dbałośd o jakośd organizacji procesu zasięgania opinii, np. spotkania konsultacyjne w porach południowych, prowadzone wg planu, umiejętnie moderowane generowanie informacji zwrotnej – jej brak uczestnicy odbierają jako instrumentalne i niepartnerskie traktowanie ich przez urzędników (podanie uzasadnienia ostatecznej decyzji, lista złożonych wniosków)[! Jako powód braku informacji zwrotnej urzędnicy podają: brak obowiązku, brak potrzebypoinformowania uczestników o wynikach, przekonanie, że obywatele sami powinni interesowad siękwestią, którą konsultowali.] ewaluacja procesów -> uczenie się zapewnienie niezbędnych nakładów finansowych na proces (62% urzędów nie przeznacza na nie żadnych środków lub nie więcej niż 1000zł rocznie…) przygotowanie regulaminu konsultacji (zbioru zasad i wytycznych) 14
  13. 13. Więcej o tym… w raportach z Badania efektywności mechanizmów konsultacji społecznych (BEKS) PBIS Stocznia i SMG/KRC, 2010-2011, na zlecenie MPiPShttp://partycypacjaobywatelska.pl/biblioteka-partycypacja/144-badanie- efektywnoci-mechanizmow-konsultacji-spoecznych 15
  14. 14. Przykład rozwiązao systemowych 16
  15. 15. Hackney (Londyn) dzielnica na prawach gminy (borrough) ok. 200 tys. mieszkaoców Hackney Strategic Partnership Strategia Wspólnotowa (Community Strategy) dokument strategiczny dot. form angażowania obywateli w procesy decyzyjne dzielnicowa strategia dot. konsultacji i polityki informacyjnej
  16. 16. Konsultacje Zapis o konsultacjach jako elemencie procesu decyzyjnego w statucie Dzielnicy Działania na rzecz poprawa jakości procesów konsultacyjnych: standardy konsultacji dla Dzielnicy – Hackney’s Consultation Charter (Regulamin Konsultacji) - wytyczne dla urzędników zlecających i prowadzących konsultacje, - koordynacja działao konsultacyjnych, Public Consultation Officer przy Zespole ds. Komunikacji:- doradztwo w kwestii organizacji i przeprowadzania procesów konsultacyjnych,- przygotowywanie corocznego Planu Konsultacji,- koordynacja procesów konsultacyjnych w całym Urzędzie i we współpracy z partnerami (np. The Learning Trust),- monitorowanie przestrzegania Regulaminu Konsultacji.
  17. 17. Konsultacje Regulamin Konsultacji określa wytyczne w zakresie ich organizowania i prowadzenia konsultacji, m.in.:- ramy czasowe,- etapy procesu,- sposób przygotowania materiałów konsultacyjnych,- zasada zapewniania równości szans w dostępie do procedur konsultacyjnych (ze wskazaniem metod),- zróżnicowanie grup docelowych, m.in. etnicznych, religijnych, wiekowych,- standardy komunikacyjne (tożsamośd wizualna etc.). 19
  18. 18. Różne poziomy „konsultowania” 20
  19. 19. Praktyka około 100 procesów rocznie zróżnicowane spektrum zagadnieo: od dokumentów strategicznych do lokalizacji przejśd dla pieszych zróżnicowane metody rozwój rozwiązao online internetowa baza konsultacji konsultacje jednorazowe i okresowe regularna ocena działao samorządu plany konsultacji zatwierdzane przez Radę Dzielnicy jako element kwartalnych Planów Działania 21
  20. 20. Czy nowatorska formuła konsultacjimoże sama w sobie zachęcid do wzięciaw nich udziału? 22
  21. 21. OCENA PARTYCYPACYJNA (Participatory Appraisal) Zestaw technik do: - diagnozy społeczności lokalnej (potrzeb i warunków funkcjonowania), - wypracowywania propozycji rozwiązao, - tworzenia planów działania. Wykorzystanie wiedzy i obserwacji członków danej społeczności. „Partycypacyjne badanie socjologiczne”: badanie/ocena społeczności dokonana z udziałem samych jej członków Umożliwia tworzenie wspólnej wizji, np. rozwoju miejscowości, zmian przestrzennych, rozwoju instytucji publicznych, oceny jakości usług. Np. w procesach planowania przestrzennego, oceny środowiskowej, ewaluacji usług publicznych 23
  22. 22. Kluczowe założenia  To sami ludzie są ekspertami w sprawach, które ich dotyczą.  Reprezentatywnośd grupy  Uwzględnienie osób marginalizowanych  Praca nad wspólnym katalogiem problemów, potrzeb i priorytetów społeczności – dyskusja i dążenie do konsensusu  Mobilizacja członków społeczności do spojrzenia na daną kwestię z szerszej perspektywy - konfrontacja różnych perspektyw i priorytetów grupowych -> wypracowanie wizji dobra wspólnego 24
  23. 23. OCENA PARTYCYPACYJNA (Participatory Appraisal) PROCES:- diagnozowanie kontekstu (zbieranie danych w terenie – np. wywiady indywidualne, proste pytania otwarte zamiast ankiet)- analiza problemów,- generowanie rozwiązań,- planowanie przyszłych działań Techniki warsztatowe, m.in.:- mapowanie,- wykorzystanie materiałów graficznych (planów, zdjęd etc.),- tworzenie diagramów, rankingów i matryc, np. zadowolenia, jakości życia, oceny jakości usług, preferencji,- SpeakOut: mieszkaocy występują, urzędnicy zadają pytania Kluczowa rekrutacja uczestników Wsparcie trenerów/moderatorów Szkolenie uczestników do pracy w terenie Zaangażowanie miejscowych aktywistów, wolontariuszy (np. w partnerstwie z NGO) 25
  24. 24. „Dzień Otwarty” (Open House) szansa na zapoznanie się z prezentowanymi koncepcjami, zadawanie pytao i zgłaszanie uwag oraz własnych propozycji możliwośd spotkania się z przedstawicielem władz/organizacji Miejsce: popularne miejsce publiczne Dłuższy czas: cały dzieo lub weekend, kilka terminów w kilku miejscach prezentacja problemu (tablice, makiety, zdjęcia), materiały informacyjne (pisane, wizualne) dyżury organizatorów rozmowy niemoderowane zbieranie informacji kontaktowych -> informacja zwrotna możliwośd przeprowadzenia „przy okazji” badao ankietowych 26
  25. 25. Terenowe punkty konsultacyjne Lotne lub stałe Zwłaszcza, gdy określone grupy odbiorców, np.- rowerzyści – w pobliżu ścieżek,- osoby starsze – w ośrodkach zdrowia,- rodzice – w placówkach oświatowych, przy okazji wydarzeo dla dzieci itd. Zwłaszcza gdy kwestie związane z przestrzenią, np. wystawy w przestrzeni publicznej Wymiar wizerunkowy 27
  26. 26. Future Scenario Workshop Metoda kreatywna wykorzystywana do:  Tworzenia wspólnej wizji przyszłości (planowania)  szukania innowacyjnych rozwiązao dla kwestii problemowych Założenie: równośd opinii i stanowisk Konkretny temat Uczestnicy: członkowie lokalnej społeczności, przedstawiciele władz i instytucji lokalnych Konieczne do przeprowadzenia warsztatu są:  Wola do wprowadzenia w życie wypracowanych pomysłów  Urealnienie oczekiwao uczestników 28
  27. 27. Future Scenario Workshop Proces warsztatowy składa się z 3 faz:  Faza krytyki  Krytyczne opinie są zapisywane na karteczkach i grupowane  Faza kooczy się dynamicznym przedstawieniem wyłonionych tematów (np. z użyciem psychodramy)  Faza utopii  Burza mózgów i wyłonienie kilku najważniejszych tematów, nad którymi uczestnicy będą pracowad w mniejszych grupach  „Zagraniczni goście, którzy słyszeli o świetnych rezultatach działań, które rozpoczęły się na warsztacie w 2010 roku, postanowili przyjechad z wizytą badawczą w 2030. Co zobaczą, usłyszą i poczują?”  Przedstawienie przez uczestników stworzonych przez nich obrazów przyszłości  Faza realizacji  Każda grupa musi poprawid swój pomysł i stworzyd szczegółowy plan działao, w którym rozpisują wszystkie kroki, które trzeba podjąd, aby zrealizowad dany cel 29
  28. 28. Etap po etapie – o czym pamiętad 30
  29. 29. DIAGNOZA… … czyli przyjrzenie się dotychczasowej sytuacji (podejmowanym działaniom, zaangażowanym grupom, zebranej już wiedzy i informacjom), by precyzyjniej określid podejmowany temat. O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD?• czy ktoś poruszał już ten temat? (publikacje, badania, dokumenty, artykuły prasowe)• czy były podejmowane jakieś działania w tym obszarze?• czy ktoś dysponuje wiedzą w tym zakresie? jest ekspertem?• kogo należy zapytad o zdanie i jak do nich trafid? 31
  30. 30. INFORMOWANIE… … czyli zaproszenie do planowanych przez nas działao. O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD?• stworzyd zrozumiały i konkretny komunikat: o czego dotyczy sprawa o co i kiedy będzie się działo o czemu warto się zaangażowad o jak można to zrobid o gdzie uzyskad dodatkowe informacje• wybrad kanały dotarcia (kilka, różne dla różnych grup) – tak, by dotrzed do wszystkich do których chcemy 32
  31. 31. ZASIĘGANIE OPINII… … czyli działanie „właściwe”: etap poznawania opinii w danej sprawie, wypracowywania rozwiązao, stanowisk O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD?• dostępnych wiele różnych metod – warto dobrad je do tematu i grupy, z którą pracujemy• jasno zakreślid ramy działania: o czym dokładnie rozmawiamy, na co możemy mied wpływ, co stanie się dalej z efektami wspólnej pracy• odpowiednio zaplanowad działania: czas trwania, ich dostępnośd dla uczestników (np. czas, miejsce)• warto zbierad bezpośrednie kontakty do uczestników – przydadzą się później 33
  32. 32. INFORMACJA ZWROTNA… … czyli zdanie relacji. Przekazanie wszystkim zaangażowanym osobom podsumowania pracy i zapowiedzi kolejnych kroków O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD?• należy wykorzystad te same kanały informowania poprzez które zapraszaliśmy oraz skorzystad z zebranych w trakcie zasięgania opinii kontaktów• informowad o: finalnym rezultacie, wykorzystaniu efektów wspólnej pracy, kolejnych krokach• przygotowad 2 wersje podsumowania: pełną i skróconą• przekazywad skrócone podsumowanie i odsyład do całości podsumowania 34
  33. 33. EWALUACJA…… czyli jak nam to wyszło. Próba oceny zrealizowanego procesu:czy cel został zrealizowany, co sądzą o nim uczestnicy, o czymzapomnieliśmy, co nam się udało. O CZYM NALEŻY PAMIĘTAD? • ocena „wewnętrzna” (przez nas samych) i „zewnętrzna” (pytanie o zdanie uczestników i partnerów) • formułowanie konkretnych pytao na wybrane tematy (np.: czy spotkanie był dobrze zorganizowane? czy uczestnicy byli dobrze poinformowani? czy do wszystkich dotarła informacja zwrotna?) • warto wykorzystad zebrane wcześniej dane kontaktowe – zapytad tych, którzy uczestniczyli • wyniki ewaluacji (lub ich fragment) warto opublikowad 35
  34. 34. Dziękuję za uwagę! 36

×