Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Konferencja
WYROBY CEMENTOWE – ICH
ZNACZENIE W KSZTAŁTOWANIU
TRWAŁOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA
OBIEKTÓW BUDOWLANYCH ORAZ
SPOSOBY ...
Normy dotyczące cementu obowiązujące w Polsce
 PN-EN 197-1:2012
Cement – Część 1: Skład, wymagania i kryteria zgodności
d...
Definicja cementu
Cement – jest to spoiwo hydrauliczne tj. drobno
zmielony materiał nieorganiczny, który po zmieszaniu
z w...
Składniki cementu zgodnie z normą PN-EN 197-1
4
Materiały nieorganiczne
z udziałem powyżej 5%
Regulator czasu
wiązania
Mat...
Składniki główne cementu zgodnie z PN-EN 197-1
5
Granulowany
żużel
wielkopiecowy
(S)
Klinkier
portlandzki
(K)
Popiół lotny...
Rodzaje cementów
wg PN-EN 197-1
 CEM I Cement portlandzki
 CEM II Cement portlandzki wieloskładnikowy
 CEM III Cement h...
Rodzaje cementów powszechnego użytku wg PN-EN 197-1
z uwagi skład
7
Nazwa cementu
Oznaczenie
wg PN-EN 197-1
Składnik
Zawar...
Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1
8
Główne
rodzaje
Nazwa 27 wyrobów
(rodzajów cementu
powszechnego użytku)
Skł...
Rodzaje cementów powszechnego użytku wg PN-EN 197-1
z uwagi na zawartość dodatków mineralnych
9
Nazwa cementu
Oznaczenie
w...
Wymagania chemiczne
Właściwość
Badanie
wzorcowe
Rodzaj
cementu
Klasa
wytrzymałości
Wymagania a)
Strata prażenia EN-196-2
C...
Początek czasu wiązania wg PN-EN 197-1
 Czas początku wiązania mierzony w temperaturze 20oC jest w
prostej relacji okrese...
Stałość objętości (rozszerzalność) wg PN-EN 197-1
12
Klasa wytrzymałości
Stałość objętości
(rozszerzalność)
mm
32,5L
≤ 10
...
13
Klasa wytrzymałości
Wytrzymałość na ściskanie MPa
Wytrzymałość wczesna Wytrzymałość normowa
2 dni 7 dni 28 dni
32,5La -...
Proces produkcji cementu
14
Klinkier portlandzki - wymagania wg PN-EN 197-1
Klinkier portlandzki (K) – materiał
hydrauliczny składający się z krzemian...
Instalacja produkcji klinkieru – piec obrotowy, kalcynator
16
L = 92 m
 = 5,75 m
Piec obrotowy
Kalcynator
17
Nazwa Wzór
Zapis
uproszczony
zawartość
Krzemian
trójwapniowy
Alit
3CaO·SiO2 C3S 65%
Krzemian
dwuwapniowy
Belit
2CaO·SiO...
Hydratacja faz klinkierowych
C-S-H
uwodnione krzemiany wapnia
wodorotlenek wapnia
ALIT
BELIT
woda
65 – 70 % 20 – 25 %
18
19
500
250
900
400
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
1000
C3S C2S C3A C4AF
Ciepłohydratacji[J/g]
C3S C2S C3A C4AF
0%
1...
Wymagania jakościowe stawiane cementom
20
PN-EN 197-1
Wymagania mechaniczne:
 wytrzymałość wczesna R,
 wytrzymałość wcze...
0
10
20
30
40
50
60
70
1 dzień 2 dni 7 dni 28 dni
Wytrzymałośćnaściskanie[MPa]
CEM I 32,5R CEM I 42,5R CEM I 52,5R
Przyros...
Żużel wielkopiecowy
Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1
Cementy z dodatkiem żużla
23
Główne
rodzaje
Nazwa 27 wyrobów
(rodzajów cemen...
Granulowany żużel wielkopiecowy wymagania
wg PN-EN 197-1
Granulowany żużel wielkopiecowy (S) –
jest otrzymywany przez gwał...
Granulowany żużel wielkopiecowy
25
Surowce wsadowe:
• ruda żelaza
• koks
• topniki
(wapień, boksyty)
Stopiony żużel
wielko...
Granulowany żużel wielkopiecowy
26
GARDZIEL
200°C
500°C
800°C
1200°C
1500°C
1700°C
SZYB
PRZESTRON
SPAD
GAR
Granulowany żużel wielkopiecowy
27
Skład tlenkowy
CaO SiO2 Al2O3 Fe2O3 MgO
Klinkier 67,2 % 21,7 % 5,7 % 2,8 % 1,3 %
Żużel ...
Właściwości mechaniczne cementów portlandzkich
żużlowych CEM II/A,B-S
28
0
10
20
30
40
50
60
70
2 7 28 90
Wytrzymałośćnaśc...
Właściwości mechaniczne cementów hutniczych CEM III
29
0
10
20
30
40
50
60
70
80
2 7 28 90
Wytrzymałośćnaściskanie[MPa]
Cz...
Popiół lotny
Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1
Cementy z dodatkiem popiołu lotnego
31
Główne
rodzaje
Nazwa 27 wyrobów
(rodz...
Podział popiołów lotnych
Popioły lotne
Krzemionkowe
V
Wapienne
W
32
Straty prażenia:
A: od 0,0 do 5,0% masy
B: od 2,0 do 7...
Popiół lotny krzemionkowy wymagania wg PN-EN 197-1
Popiół lotny krzemionkowy (V) – jest to bardzo
drobny pył, złożony głów...
Popioły lotne krzemionkowe
 Sferyczna postać ziaren z dużą zawartością fazy szklistej
 Duża miałkość (powierzchnia właśc...
Aktywność pucolanowa
Szybkość przebiegu reakcji pucolanowej zależy od:
 składu chemicznego i mineralnego popiołów lotnych...
Ilość Ca(OH)2 w stwardniałym kamieniu cementowym
36
Mrozoodporność betonu
 Mrozoodporność betonu (F150); początek badania po 28, 56 i 90 dniach
 Cement popiołowy (30% popio...
Popiół lotny wapienny wymagania wg PN-EN 197-1
38
 Popiół lotny wapienny (W) – jest to bardzo drobny
pył, mający właściwo...
Popiół lotny wapienny (W)
 Bardzo drobny pył mający właściwości pucolanowe i/lub hydrauliczne
 Składa się z reaktywnego ...
Wytrzymałość cementów portlandzkich wieloskładnikowych
40
0
20
40
60
80
2 7 28 90 180 360
Wytrzymałośćnaściskanie[MPa]
Cza...
Kamień wapienny
Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1
Cementy z dodatkiem kamienia wapiennego
42
Główne
rodzaje
Nazwa 27 wyrobów
(...
Kamień wapienny - wymagania wg PN-EN 197-1
Wapień (kamień wapienny) (L, LL) –
powinien zawierać co najmniej 75% CaCO3,
zaw...
Kamień wapienny jako mikrowypełniacz matrycy
cementowej
 Kamień wapienny, w porównaniu z
klinkierem lub granulowanym
żużl...
Wytrzymałość na ściskanie zapraw cementowych
cement CEM I oraz cementy CEM II/A,B-LL
45
0
10
20
30
40
50
60
70
80
2 dni 28...
Wytrzymałość na ściskanie zapraw cementowych
cement CEM I i CEM II/A,B-M(V-LL) i CEM II/A,B-M(S-LL)
46
0
10
20
30
40
50
60...
Dodatki mineralne, a przyrost wytrzymałości na ściskanie
47
Stosowanie cementów wg PN-B 06265
48
Właściwości specjalne cementu
Ciepło hydratacji
Cement o niskim cieple hydratacji LH wg PN-EN 197-1
oraz o bardzo niskim cieple hydratacji VLH wg PN-EN 14216
50
Rodzaj ce...
Ciepło hydratacji cementów
51
0
50
100
150
200
250
300
350
400
450
0 12 24 36 41
Ciepłohydratacji[J/g]
Czas [godziny]
CEM ...
Temperatura twardnienia betonu
52
Właściwości specjalne cementu
Odporność na agresję chemiczną
54
55
Cementy portlandzkie odporne na siarczany:
CEM I...-SR 0 (C3A w klinkierze =0%)
CEM I...-SR 3 (C3A w klinkierze  3%)
C...
56
Wymagania chemiczne dla cementów SR
Właściwość
Badanie
wzorcowe
Rodzaj
cementu
Klasa
wytrzymałości
Wymagania a)
Zawarto...
57
Rodzaj cementu
HSR
Skład cementu specjalnego
Klinkier
Wymagania dodatkowe a)
CEM II/A-V
CEM II/A-S
CEM II/A-M (S-V)
CEM...
58
Rodzaj cementu
NA
Skład cementu specjalnego Całkowita zawartość
alkaliów wyrażona
jako Na2Oeq
b) [% mas.]
Alkalia aktyw...
Nazwa normowa cementu – co oznacza?
59
Rodzaj
Klasa wytrzymałości
Wytrzymałość wczesna
Niskie ciepło hydratacji
CEM III/A ...
Rodzaj cementów produkowanych w Polsce
60
Rodzaj cementu Zakres
Cement portlandzki
CEM I
CEM I 32,5R; CEM I 32,5R-NA
CEM I...
Sprzedaż cementu w Polsce w latach 2006-2014
61
44,7 32,3 34,1 37,3 42,2
46,6
59,6 55,7
50,2
44,9
8,5 7,6 7,4
7,2 9,7
0,2 ...
Struktura sprzedaży cementu w Polsce ze względu na
klasy wytrzymałości w latach 2010-2014
62
17%
11% 10% 7% 7%
69% 67% 64%...
Produkcja cementu w Polsce ze względu na klasę
wytrzymałości w latach 2000-2014
63
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000...
Dziękuję za uwagę
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Składniki cementu i ich rola w kształtowaniu właściwowści kompozytów cementowych

1,093 views

Published on

Prezentacja składników cementu i ich roli w kształtowaniu właściwowści kompozytów cementowych.

Published in: Engineering
  • Be the first to comment

Składniki cementu i ich rola w kształtowaniu właściwowści kompozytów cementowych

  1. 1. Konferencja WYROBY CEMENTOWE – ICH ZNACZENIE W KSZTAŁTOWANIU TRWAŁOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH ORAZ SPOSOBY WPROWADZANIA ICH DO OBROTU Składniki cementu i ich rola w kształtowaniu właściwości kompozytów cementowych Zbigniew Giergiczny Politechnika Śląska w Gliwicach Stowarzyszenie Producentów Cementu Warszawa, 10 maja 2016
  2. 2. Normy dotyczące cementu obowiązujące w Polsce  PN-EN 197-1:2012 Cement – Część 1: Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące cementów powszechnego użytku  PN-EN 197-2:2002 Cement – Część 2: Ocena zgodności  PN-B-19707:2013 Cement – Cement specjalny – skład, wymagania i kryteria zgodności  PN-EN 14216:2005 Cement – Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące cementów specjalnych o bardzo niskim cieple hydratacji  PN-B-30010:1990/Az3:2002 Cement portlandzki biały 2
  3. 3. Definicja cementu Cement – jest to spoiwo hydrauliczne tj. drobno zmielony materiał nieorganiczny, który po zmieszaniu z wodą tworzy zaczyn wiążący i twardniejący drogą reakcji i procesów hydratacji, który po stwardnieniu pozostaje wytrzymały zarówno na powietrzu jak i pod wodą. 3
  4. 4. Składniki cementu zgodnie z normą PN-EN 197-1 4 Materiały nieorganiczne z udziałem powyżej 5% Regulator czasu wiązania Materiały nieorganiczne z udziałem do 5% Stosowane w celu ulepszenia właściwości cementu, w ilości do 1% (za wyjątkiem pigmentów). Ilość dodatków organicznych ≤ 0,2% masy cementu CEMENT Składniki główne Składniki drugorzędne Siarczan wapnia Dodatki
  5. 5. Składniki główne cementu zgodnie z PN-EN 197-1 5 Granulowany żużel wielkopiecowy (S) Klinkier portlandzki (K) Popiół lotny krzemionkowy (V) Pył krzemionkow y (D) Pucolany (P, Q) Wapień (L, LL) Popiół lotny wapienny (W) Łupek palony (T) K P D S V W L, LL T
  6. 6. Rodzaje cementów wg PN-EN 197-1  CEM I Cement portlandzki  CEM II Cement portlandzki wieloskładnikowy  CEM III Cement hutniczy  CEM IV Cement pucolanowy  CEM V Cement wieloskładnikowy wg PN-EN 14216  VLH III Cement hutniczy  VLH IV Cement pucolanowy  VLH V Cement wieloskładnikowy 6
  7. 7. Rodzaje cementów powszechnego użytku wg PN-EN 197-1 z uwagi skład 7 Nazwa cementu Oznaczenie wg PN-EN 197-1 Składnik Zawartość składnika nieklinkierowego % cement portlandzki CEM I - - cement portlandzki wieloskładnikowy c CEM II/A CEM II/B wszystkie 6 – 20 a, b 21 – 35 cement hutniczy CEM III/A CEM III/B CEM III/C S 36 – 65 66 – 80 81 – 95 cement pucolanowyc CEM IV/A CEM IV/B D, P, Q, V, W 11 – 35 36 – 55 cement wieloskładnikowy c CEM V/A CEM V/B S + P, Q, V 36 – 60 62 – 80 a Udział pyłu krzemionkowego ograniczony jest do 10% b Ilość dodatków mineralnych dla CEM II/A-M wynosi 12-20% c Dla CEM II/A,B –M oraz pozostałych cementów składniki inne niż klinkier należy deklarować poprzez oznaczenie cementu
  8. 8. Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1 8 Główne rodzaje Nazwa 27 wyrobów (rodzajów cementu powszechnego użytku) Składniki główne (udział w % masy) Składniki drugorzędne Klinkier Żużel wielko- piecowy Pył krze- mion- kowy Pucolany Popiół lotny Łupek palony Wapień K S D Natural- na P Natural- na Wypala- na Q Krze- mion- kowy V Wapien- ny W T L LL CEM I Cement portlandzki CEM I 95÷100 - - - - - - - - - 0÷5 CEM II Cement portlandzki żużlowy CEM II/A-S 80÷94 6÷20 - - - - - - - - 0÷5 CEM II/B-S 65÷79 21÷35 - - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki krzemionkowy CEM II/A-D 90÷94 - 6÷10 - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki pucolanowy CEM II/A-P 80÷94 - - 6÷20 - - - - - - 0÷5 CEM II/B-P 65÷79 - - 21÷35 - - - - - - 0÷5 CEM II/A-Q 80÷94 - - - 6÷20 - - - - - 0÷5 CEM II/B-Q 65÷79 - - - 21÷35 - - - - - 0÷5 Cement portlandzki popiołowy CEM II/A-V 80÷94 - - - - 6÷20 - - - - 0÷5 CEM II/B-V 65÷79 - - - - 21÷35 - - - - 0÷5 CEM II/A-W 80÷94 - - - - - 6÷20 - - - 0÷5 CEM II/B-W 65÷79 - - - - - 21÷35 - - - 0÷5 Cement portlandzki łupkowy CEM II/A-T 80÷94 - - - - - - 6÷20 - - 0÷5 CEM II/B-T 65÷79 - - - - - - 21÷35 - - 0÷5 Cement portlandzki wapienny CEM II/A-L 80÷94 - - - - - - - 6÷20 - 0÷5 CEM II/B-L 65÷79 - - - - - - - 21÷35 - 0÷5 CEM II/A-LL 80÷94 - - - - - - - - 6÷20 0÷5 CEM II/B-LL 65÷79 - - - - - - - - 21÷35 0÷5 Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A-M 80÷88 <––––––––––––––––––––––––––––––––12÷20––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM II/B-M 65÷79 <––––––––––––––––––––––––––––––––21÷35––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM III Cement hutniczy CEM III/A 35÷64 36÷65 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/B 20÷34 66÷80 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/C 5÷19 81÷95 - - - - - - - - 0÷5 CEM IV Cement pucolanowy CEM IV/A 65÷89 - <–––––––––––11÷35–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM IV/B 45÷64 - <–––––––––––36÷55–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM V Cement wieloskładnikowy CEM V/A 40÷64 18÷30 - <–––––––18÷30–––––––> - - - - 0÷5 CEM V/B 20÷38 31÷49 - <–––––––31÷49–––––––> - - - - 0÷5
  9. 9. Rodzaje cementów powszechnego użytku wg PN-EN 197-1 z uwagi na zawartość dodatków mineralnych 9 Nazwa cementu Oznaczenie wg PN-EN 197-1 Składnik Zawartość dodatku mineralnego % cement portlandzki wieloskładnikowy c CEM II/A CEM II/B wszystkie 6 – 20 a, b 21 – 35 a Udział pyłu krzemionkowego ograniczony jest do 10% b Ilość dodatków mineralnych dla CEM II/A-M wynosi 12-20% c Dla CEM II/A,B –M oraz pozostałych cementów składniki inne niż klinkier należy deklarować poprzez oznaczenie cementu CEM II Cement portlandzki krzemionkowy CEM II/A-D 90÷94 - 6÷10 - - - - - - - 0÷5 CEM II Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A-M 80÷88 <––––––––––––––––––––––––––––––––12÷20––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM II/B-M 65÷79 <––––––––––––––––––––––––––––––––21÷35––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5
  10. 10. Wymagania chemiczne Właściwość Badanie wzorcowe Rodzaj cementu Klasa wytrzymałości Wymagania a) Strata prażenia EN-196-2 CEM I CEM III Wszystkie ≤ 5,0% Pozostałość nierozpuszczalna EN 196-2 b) CEM I CEM III Wszystkie ≤ 5,0% Zawartość siarczanów (jako SO3) EN-196-2 CEM I CEM II c) CEM IV CEM V 32,5N 32,5R 42,5N ≤ 3,5% 42,5R 52,5N 52,5R ≤ 4,0 % CEM III d) Wszystkie Zawartość chlorków EN-196-2 Wszystkie e) Wszystkie ≤ 0,10% f) Pucolanowość EN-196-5 CEM IV Wszystkie Wynik pozytywny a) Wymagania podano jako procent masy gotowego cementu b) Oznaczenie pozostałości nierozpuszczalnych w kwasie solnym i węglanie sodu c) Cement rodzaju CEM II/B-T i CEM II/B-M z udziałem T>20% masy może zawierać do 4,5% siarczanów (jako SO3) dla wszystkich klas wytrzymałości d) Cement rodzaju CEM III/C może zawierać do 4,5% siarczanów e) Cement rodzaju CEM III może zawierać więcej niż 0,10% chlorków, lecz wówczas maksymalną zawartość chlorków należy podać na opakowaniu lub/i dokumencie dostawy f) Cement stosowany do betonu sprężonego może być produkowany według niższego wymagania. Wówczas wartość 0,10% należy zastąpić tą niższą wartością, którą należy podać na dokumencie dostawy. 10
  11. 11. Początek czasu wiązania wg PN-EN 197-1  Czas początku wiązania mierzony w temperaturze 20oC jest w prostej relacji okresem, podczas którego beton w tej samej temperaturze może być transportowany i układany. 11 Klasa wytrzymałości Początek czasu wiązania min 32,5La ≥ 7532,5N 32,5R 42,5La ≥ 6042,5N 42,5R 52,5La ≥ 4552,5N 52,5R a Klasa wytrzymałości definiowana tylko dla cementów CEM III
  12. 12. Stałość objętości (rozszerzalność) wg PN-EN 197-1 12 Klasa wytrzymałości Stałość objętości (rozszerzalność) mm 32,5L ≤ 10 32,5N 32,5R 42,5L 42,5N 42,5R 52,5L 52,5N 52,5R Głównym czynnikiem wpływającym na zmiany objętości jest zbyt duża zawartość wolnych tlenków :  wapnia,  magnezu. CaO MgO Spieczone Ca(OH)2 Mg(OH)2 H2O Pęcznienie
  13. 13. 13 Klasa wytrzymałości Wytrzymałość na ściskanie MPa Wytrzymałość wczesna Wytrzymałość normowa 2 dni 7 dni 28 dni 32,5La - ≥12,0 ≥32,5 ≤52,532,5N - ≥16,0 32,5R ≥10,0 - 42,5La - ≥16,0 ≥42,5 ≤62,542,5N ≥10,0 - 42,5R ≥20,0 - 52,5La ≥10,0 - ≥52,5 -52,5N ≥20,0 - 52,5R ≥30,0 - a Klasa wytrzymałości definiowana tylko dla cementów CEM III Klasy wytrzymałości cementu wg PN-EN 197-1
  14. 14. Proces produkcji cementu 14
  15. 15. Klinkier portlandzki - wymagania wg PN-EN 197-1 Klinkier portlandzki (K) – materiał hydrauliczny składający się z krzemianów wapnia oraz glinianów i glinianożelazianów wapniowych Wytwarzany jest przez spiekanie surowców zawierających tlenek wapnia, dwutlenek krzemu, tlenek glinu, tlenek żelaza i niewielkie ilości innych materiałów. Wymagania:  zawartość krzemianów wapnia i pozostałości zawierającej glin i żelazo związane w fazach klinkierowych ≥ 67%,  stosunek masy (CaO)/(SiO2) ≥ 2,  zawartość MgO ≤ 5,0%. 15
  16. 16. Instalacja produkcji klinkieru – piec obrotowy, kalcynator 16 L = 92 m  = 5,75 m Piec obrotowy Kalcynator
  17. 17. 17 Nazwa Wzór Zapis uproszczony zawartość Krzemian trójwapniowy Alit 3CaO·SiO2 C3S 65% Krzemian dwuwapniowy Belit 2CaO·SiO2 C2S 14% Glinian trójwapniowy „faza ciemna” 3CaO·Al2O3 C3A 10% Faza glinożelazianowa Brownmilleryt „faza jasna” Ca2(AlxFe1-x)2O5 C4AF 8% Składniki klinkieru
  18. 18. Hydratacja faz klinkierowych C-S-H uwodnione krzemiany wapnia wodorotlenek wapnia ALIT BELIT woda 65 – 70 % 20 – 25 % 18
  19. 19. 19 500 250 900 400 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 C3S C2S C3A C4AF Ciepłohydratacji[J/g] C3S C2S C3A C4AF 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% C4AF C3A C2S C3S C4AF C3A C2S C3S Ciepło hydratacji
  20. 20. Wymagania jakościowe stawiane cementom 20 PN-EN 197-1 Wymagania mechaniczne:  wytrzymałość wczesna R,  wytrzymałość wczesna N  Wytrzymałość wczesna L Wymagania fizyczne:  początek czasu wiązania,  stałość objętości. Wymagania chemiczne:  straty prażenia,  pozostałość nierozpuszczalna,  zawartość siarczanów,  zawartość chlorków,  pucolanowość. Właściwości specjalne:  Niskie ciepło hydratacji LH  Odporne na siarczany SR PN-B-19707 Właściwości specjalne:  odporność na siarczany HSR  niska zawartość alkaliów NA
  21. 21. 0 10 20 30 40 50 60 70 1 dzień 2 dni 7 dni 28 dni Wytrzymałośćnaściskanie[MPa] CEM I 32,5R CEM I 42,5R CEM I 52,5R Przyrost wytrzymałości cementów różnych klas wytrzymałości 21
  22. 22. Żużel wielkopiecowy
  23. 23. Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1 Cementy z dodatkiem żużla 23 Główne rodzaje Nazwa 27 wyrobów (rodzajów cementu powszechnego użytku) Składniki główne (udział w % masy) Składniki drugorzędne Klinkier Żużel wielko- piecowy Pył krze- mion- kowy Pucolany Popiół lotny Łupek palony Wapień K S D Natural- na P Natural- na Wypala- na Q Krze- mion- kowy V Wapien- ny W T L LL CEM I Cement portlandzki CEM I 95÷100 - - - - - - - - - 0÷5 CEM II Cement portlandzki żużlowy CEM II/A-S 80÷94 6÷20 - - - - - - - - 0÷5 CEM II/B-S 65÷79 21÷35 - - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki krzemionkowy CEM II/A-D 90÷94 - 6÷10 - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki pucolanowy CEM II/A-P 80÷94 - - 6÷20 - - - - - - 0÷5 CEM II/B-P 65÷79 - - 21÷35 - - - - - - 0÷5 CEM II/A-Q 80÷94 - - - 6÷20 - - - - - 0÷5 CEM II/B-Q 65÷79 - - - 21÷35 - - - - - 0÷5 Cement portlandzki popiołowy CEM II/A-V 80÷94 - - - - 6÷20 - - - - 0÷5 CEM II/B-V 65÷79 - - - - 21÷35 - - - - 0÷5 CEM II/A-W 80÷94 - - - - - 6÷20 - - - 0÷5 CEM II/B-W 65÷79 - - - - - 21÷35 - - - 0÷5 Cement portlandzki łupkowy CEM II/A-T 80÷94 - - - - - - 6÷20 - - 0÷5 CEM II/B-T 65÷79 - - - - - - 21÷35 - - 0÷5 Cement portlandzki wapienny CEM II/A-L 80÷94 - - - - - - - 6÷20 - 0÷5 CEM II/B-L 65÷79 - - - - - - - 21÷35 - 0÷5 CEM II/A-LL 80÷94 - - - - - - - - 6÷20 0÷5 CEM II/B-LL 65÷79 - - - - - - - - 21÷35 0÷5 Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A-M 80÷88 <––––––––––––––––––––––––––––––––12÷20––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM II/B-M 65÷79 <––––––––––––––––––––––––––––––––21÷35––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM III Cement hutniczy CEM III/A 35÷64 36÷65 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/B 20÷34 66÷80 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/C 5÷19 81÷95 - - - - - - - - 0÷5 CEM IV Cement pucolanowy CEM IV/A 65÷89 - <–––––––––––11÷35–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM IV/B 45÷64 - <–––––––––––36÷55–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM V Cement wieloskładnikowy CEM V/A 40÷64 18÷30 - <–––––––18÷30–––––––> - - - - 0÷5 CEM V/B 20÷38 31÷49 - <–––––––31÷49–––––––> - - - - 0÷5
  24. 24. Granulowany żużel wielkopiecowy wymagania wg PN-EN 197-1 Granulowany żużel wielkopiecowy (S) – jest otrzymywany przez gwałtowne chłodzenie płynnego żużla o odpowiednim składzie, otrzymywanego przy wytapianiu rudy żelaza w wielkim piecu. Jest to materiał, który wykazuje właściwości hudrauliczne przy odpowiedniej aktywacji. Wymagania:  zawartość fazy szklistej ≥ 67%,  zawartość CaO+MgO+SiO2 ≥ 67% ,  stosunek (CaO+MgO)/SiO2 ≥ 1. 24 Wielki piec Surówka żelaza żużel
  25. 25. Granulowany żużel wielkopiecowy 25 Surowce wsadowe: • ruda żelaza • koks • topniki (wapień, boksyty) Stopiony żużel wielkopiecowy SurówkaGorące powietrze (spalanie koksu)
  26. 26. Granulowany żużel wielkopiecowy 26 GARDZIEL 200°C 500°C 800°C 1200°C 1500°C 1700°C SZYB PRZESTRON SPAD GAR
  27. 27. Granulowany żużel wielkopiecowy 27 Skład tlenkowy CaO SiO2 Al2O3 Fe2O3 MgO Klinkier 67,2 % 21,7 % 5,7 % 2,8 % 1,3 % Żużel 42,0 % 40,7 % 8,6 % 1,0 % 6,3 %
  28. 28. Właściwości mechaniczne cementów portlandzkich żużlowych CEM II/A,B-S 28 0 10 20 30 40 50 60 70 2 7 28 90 Wytrzymałośćnaściskanie[MPa] Czas [dni] CEM I 42,5R CEM II/A-S 52,5N CEM II/B-S 32,5R CEM II/B-S 42,5N
  29. 29. Właściwości mechaniczne cementów hutniczych CEM III 29 0 10 20 30 40 50 60 70 80 2 7 28 90 Wytrzymałośćnaściskanie[MPa] Czas [dni] CEM I 42,5R CEM III/A 32,5N-LH/HSR/NA CEM III/A 42,5N-LH/HSR/NA CEM III/B 42,5L-LH/SR/NA
  30. 30. Popiół lotny
  31. 31. Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1 Cementy z dodatkiem popiołu lotnego 31 Główne rodzaje Nazwa 27 wyrobów (rodzajów cementu powszechnego użytku) Składniki główne (udział w % masy) Składniki drugorzędne Klinkier Żużel wielko- piecowy Pył krze- mion- kowy Pucolany Popiół lotny Łupek palony Wapień K S D Natural- na P Natural- na Wypala- na Q Krze- mion- kowy V Wapien- ny W T L LL CEM I Cement portlandzki CEM I 95÷100 - - - - - - - - - 0÷5 CEM II Cement portlandzki żużlowy CEM II/A-S 80÷94 6÷20 - - - - - - - - 0÷5 CEM II/B-S 65÷79 21÷35 - - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki krzemionkowy CEM II/A-D 90÷94 - 6÷10 - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki pucolanowy CEM II/A-P 80÷94 - - 6÷20 - - - - - - 0÷5 CEM II/B-P 65÷79 - - 21÷35 - - - - - - 0÷5 CEM II/A-Q 80÷94 - - - 6÷20 - - - - - 0÷5 CEM II/B-Q 65÷79 - - - 21÷35 - - - - - 0÷5 Cement portlandzki popiołowy CEM II/A-V 80÷94 - - - - 6÷20 - - - - 0÷5 CEM II/B-V 65÷79 - - - - 21÷35 - - - - 0÷5 CEM II/A-W 80÷94 - - - - - 6÷20 - - - 0÷5 CEM II/B-W 65÷79 - - - - - 21÷35 - - - 0÷5 Cement portlandzki łupkowy CEM II/A-T 80÷94 - - - - - - 6÷20 - - 0÷5 CEM II/B-T 65÷79 - - - - - - 21÷35 - - 0÷5 Cement portlandzki wapienny CEM II/A-L 80÷94 - - - - - - - 6÷20 - 0÷5 CEM II/B-L 65÷79 - - - - - - - 21÷35 - 0÷5 CEM II/A-LL 80÷94 - - - - - - - - 6÷20 0÷5 CEM II/B-LL 65÷79 - - - - - - - - 21÷35 0÷5 Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A-M 80÷88 <––––––––––––––––––––––––––––––––12÷20––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM II/B-M 65÷79 <––––––––––––––––––––––––––––––––21÷35––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM III Cement hutniczy CEM III/A 35÷64 36÷65 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/B 20÷34 66÷80 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/C 5÷19 81÷95 - - - - - - - - 0÷5 CEM IV Cement pucolanowy CEM IV/A 65÷89 - <–––––––––––11÷35–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM IV/B 45÷64 - <–––––––––––36÷55–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM V Cement wieloskładnikowy CEM V/A 40÷64 18÷30 - <–––––––18÷30–––––––> - - - - 0÷5 CEM V/B 20÷38 31÷49 - <–––––––31÷49–––––––> - - - - 0÷5
  32. 32. Podział popiołów lotnych Popioły lotne Krzemionkowe V Wapienne W 32 Straty prażenia: A: od 0,0 do 5,0% masy B: od 2,0 do 7,0% masy C: od 4,0 do 9,0% masy
  33. 33. Popiół lotny krzemionkowy wymagania wg PN-EN 197-1 Popiół lotny krzemionkowy (V) – jest to bardzo drobny pył, złożony głównie z kulistych cząstek, mający właściwości pucolanowe. Składa się z reaktywnego dwutlenku krzemu (SiO2) i tlenku glinu (Al2O3). Pozostałość zawiera tlenek żelaza (Fe2O3) i inne związki. Wymagania:  udział reaktywnego CaO max 10,0%,  zawartość wolnego CaO ≤ 1,0% (jeżeli zawartość wolnego CaO mieści się w przedziale 1,0-2,5% należy dokonać badania stałości objętości mieszaniny 30% masy popiołu i 70% masy cementu CEM I. Zmiana objętości nie może przekroczyć 10 mm),  zawartość reaktywnego SiO2 min. 25%, 33
  34. 34. Popioły lotne krzemionkowe  Sferyczna postać ziaren z dużą zawartością fazy szklistej  Duża miałkość (powierzchnia właściwa od 250,0 do 450,0 m2/kg)  Aktywność pucolanowa 34
  35. 35. Aktywność pucolanowa Szybkość przebiegu reakcji pucolanowej zależy od:  składu chemicznego i mineralnego popiołów lotnych,  temperatury i czasu reakcji  ciśnienia  ilości wody w układzie  stosunku popiołu lotnego do Ca(OH)2  rozwinięcia powierzchni właściwej popiołu lotnego  obecności domieszek chemicznych 35 Popiół lotny aktywna krzemionka, glin Ca(OH)2 H2O uwodnione krzemiany wapnia (CSH) uwodnione gliniany i siarczanogliniany wapnia
  36. 36. Ilość Ca(OH)2 w stwardniałym kamieniu cementowym 36
  37. 37. Mrozoodporność betonu  Mrozoodporność betonu (F150); początek badania po 28, 56 i 90 dniach  Cement popiołowy (30% popiołu krzemionkowego); 350 kg/m3; w/c=0,5 37 68,6 61,2 26,9 16,2 0 20 40 60 80 w stosunku do świadków do wytrzymałości po 28 dniach 49 43,6 17,8 5,1 w stosunku do świadków do wytrzymałości po 56 dniach 18,8 10,7 4,2 3,0 w stosunku do świadków do wytrzymałości po 90 dniach Beton nienapowietrzony Beton napowietrzony Spadekwytrzymałości[%] 20% – graniczny spadek wytrzymałości w stosunku do świadków
  38. 38. Popiół lotny wapienny wymagania wg PN-EN 197-1 38  Popiół lotny wapienny (W) – jest to bardzo drobny pył, mający właściwości hydrauliczne i/lub pucolanowe. Składa się zasadniczo z reaktywnego tlenku wapnia (CaO), reaktywnego dwutlenku krzemu (SiO2) i tlenku glinu (Al2O3). Pozostałość zawiera tlenek żelaza (Fe2O3) i inne związki. Wymagania:  udział reaktywnego CaO >10,0%,  popiół lotny wapienny zawierający między 10,0% a 15,0% masy reaktywnego CaO powinien zawierać nie mniej niż 25,0 % masy reaktywnego SiO2.  popiół lotny wapienny, zawierający więcej niż 15,0% masy reaktywnego CaO, powinien osiągać wytrzymałość na ściskanie co najmniej 10,0 MPa po 28 dniach  Stałość objętości mieszaniny 30% masy popiołu lotnego wapiennego i 70% masy cementu CEM I nie powinna przekraczać 10 mm.
  39. 39. Popiół lotny wapienny (W)  Bardzo drobny pył mający właściwości pucolanowe i/lub hydrauliczne  Składa się z reaktywnego tlenku wapnia (CaO), reaktywnego dwutlenku krzemu (SiO2) i tlenku glinu (Al2O3), pozostałość zawiera tlenek żelaza (Fe2O3) i inne związki  Charakteryzują się znacznie bardziej złożonym składem mineralnym w porównaniu z popiołami lotnymi krzemionkowymi 39
  40. 40. Wytrzymałość cementów portlandzkich wieloskładnikowych 40 0 20 40 60 80 2 7 28 90 180 360 Wytrzymałośćnaściskanie[MPa] Czas [dni] CEM II/B-W CEM II/B-M (V-W) CEM II/B-M (LL-W) CEM II/B-M (S-W) CEM II/B-S 32,5R CEM II/B-M (V-LL) 32,5R
  41. 41. Kamień wapienny
  42. 42. Rodzaje i skład cementów wg normy PN-EN 197-1 Cementy z dodatkiem kamienia wapiennego 42 Główne rodzaje Nazwa 27 wyrobów (rodzajów cementu powszechnego użytku) Składniki główne (udział w % masy) Składniki drugorzędne Klinkier Żużel wielko- piecowy Pył krze- mion- kowy Pucolany Popiół lotny Łupek palony Wapień K S D Natural- na P Natural- na Wypala- na Q Krze- mion- kowy V Wapien- ny W T L LL CEM I Cement portlandzki CEM I 95÷100 - - - - - - - - - 0÷5 CEM II Cement portlandzki żużlowy CEM II/A-S 80÷94 6÷20 - - - - - - - - 0÷5 CEM II/B-S 65÷79 21÷35 - - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki krzemionkowy CEM II/A-D 90÷94 - 6÷10 - - - - - - - 0÷5 Cement portlandzki pucolanowy CEM II/A-P 80÷94 - - 6÷20 - - - - - - 0÷5 CEM II/B-P 65÷79 - - 21÷35 - - - - - - 0÷5 CEM II/A-Q 80÷94 - - - 6÷20 - - - - - 0÷5 CEM II/B-Q 65÷79 - - - 21÷35 - - - - - 0÷5 Cement portlandzki popiołowy CEM II/A-V 80÷94 - - - - 6÷20 - - - - 0÷5 CEM II/B-V 65÷79 - - - - 21÷35 - - - - 0÷5 CEM II/A-W 80÷94 - - - - - 6÷20 - - - 0÷5 CEM II/B-W 65÷79 - - - - - 21÷35 - - - 0÷5 Cement portlandzki łupkowy CEM II/A-T 80÷94 - - - - - - 6÷20 - - 0÷5 CEM II/B-T 65÷79 - - - - - - 21÷35 - - 0÷5 Cement portlandzki wapienny CEM II/A-L 80÷94 - - - - - - - 6÷20 - 0÷5 CEM II/B-L 65÷79 - - - - - - - 21÷35 - 0÷5 CEM II/A-LL 80÷94 - - - - - - - - 6÷20 0÷5 CEM II/B-LL 65÷79 - - - - - - - - 21÷35 0÷5 Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A-M 80÷88 <––––––––––––––––––––––––––––––––12÷20––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM II/B-M 65÷79 <––––––––––––––––––––––––––––––––21÷35––––––––––––––––––––––––––––––––> 0÷5 CEM III Cement hutniczy CEM III/A 35÷64 36÷65 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/B 20÷34 66÷80 - - - - - - - - 0÷5 CEM III/C 5÷19 81÷95 - - - - - - - - 0÷5 CEM IV Cement pucolanowy CEM IV/A 65÷89 - <–––––––––––11÷35–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM IV/B 45÷64 - <–––––––––––36÷55–––––––––––> - - - - 0÷5 CEM V Cement wieloskładnikowy CEM V/A 40÷64 18÷30 - <–––––––18÷30–––––––> - - - - 0÷5 CEM V/B 20÷38 31÷49 - <–––––––31÷49–––––––> - - - - 0÷5
  43. 43. Kamień wapienny - wymagania wg PN-EN 197-1 Wapień (kamień wapienny) (L, LL) – powinien zawierać co najmniej 75% CaCO3, zawartość gliny (iłów) nie powinna przekraczać 1,2g/100g wapienia. Zawartość ogólna węgla organicznego (TOC) powinna spełniać jedno z kryteriów:  LL: nie powinna przekraczać 0,20% masy,  L: nie powinna przekraczać 0,50% masy. Stopień zmielenia wapienia powinien wynosić ok. 5000 cm2/g. wg Blaine’a. 43
  44. 44. Kamień wapienny jako mikrowypełniacz matrycy cementowej  Kamień wapienny, w porównaniu z klinkierem lub granulowanym żużlem wielkopiecowym, jest materiałem miękkim o bardzo dobrej mielności  Po wspólnym przemiale z klinkierem portlandzkim kamień wapienny stanowi najdrobniejsze frakcje cementu < 10 μm  Najdrobniejsze frakcje cementu spełniają rolę mikrowypełniacza, zwiększając szczelność matrycy cementowej w stwardniałym zaczynie 44
  45. 45. Wytrzymałość na ściskanie zapraw cementowych cement CEM I oraz cementy CEM II/A,B-LL 45 0 10 20 30 40 50 60 70 80 2 dni 28 dni 90 dni Wytrzymałośćna ściskanie[MPa] CEM I CEM II/A-LL (kamień wapienny 10%) CEM II/A-LL (kamień wapienny 15%) CEM II/B-LL (kamień wapienny 25%) CEM II/B-LL (kamień wapienny 30%) 0 20 40 60 80 100 0 10 20 30 Wytrzymałość[%] Zawartość kamienia wapiennego [%] Po 2 dniach 0 20 40 60 80 100 0 10 20 30 Wytrzymałość[%] Zawartość kamienia wapiennego [%] po 28 dniach Wpływ zawartości kamienia wapiennego na wytrzymałość zapraw cementowych
  46. 46. Wytrzymałość na ściskanie zapraw cementowych cement CEM I i CEM II/A,B-M(V-LL) i CEM II/A,B-M(S-LL) 46 0 10 20 30 40 50 60 70 80 2 dni 28 dni 90 dni Wytrzymałośćnaściskanie[MPa] CEM I CEM II/A-M(S-LL) (kamień wap. 10%, żużel 10%) CEM II/A-M(V-LL) (kamień wap. 10%, popiół lotny 10%) CEM II/B-M(S-LL) (kamień wap. 17,5%, żużel 17,5%) CEM II/B-M(V-LL) (kamień wap. 17,5%, popiół lotny 17,5%)
  47. 47. Dodatki mineralne, a przyrost wytrzymałości na ściskanie 47
  48. 48. Stosowanie cementów wg PN-B 06265 48
  49. 49. Właściwości specjalne cementu Ciepło hydratacji
  50. 50. Cement o niskim cieple hydratacji LH wg PN-EN 197-1 oraz o bardzo niskim cieple hydratacji VLH wg PN-EN 14216 50 Rodzaj cementu LH Wymagania CEM I do CEM V Ciepło hydratacji po 41 godzinach ≤ 270 J/g (oznaczone metodą semiadiabatyczną) Ciepło hydratacji po 7 dniach ≤ 270 J/g (oznaczone metodą ciepła rozpuszczania) Rodzaj cementu VLH Wymagania VLH III do VLH V Ciepło hydratacji po 41 godzinach ≤ 220 J/g (oznaczone metodą semiadiabatyczną) Ciepło hydratacji po 7 dniach ≤ 220 J/g (oznaczone metodą ciepła rozpuszczania)
  51. 51. Ciepło hydratacji cementów 51 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 0 12 24 36 41 Ciepłohydratacji[J/g] Czas [godziny] CEM I 52,5R CEM II/A-S 52,5N CEM I 42,5R CEM II/B-S 42,5R-NA CEM II/B-S 32,5R-NA CEM V/A (S-V) 32,5R-LH/HSR/NA CEM III/A 42,5N-LH/HSR/NA CEM III/B 42,5L-LH/SR/NA CEM III/A 32,5N-LH/HSR/NA LH VLH
  52. 52. Temperatura twardnienia betonu 52
  53. 53. Właściwości specjalne cementu Odporność na agresję chemiczną
  54. 54. 54
  55. 55. 55 Cementy portlandzkie odporne na siarczany: CEM I...-SR 0 (C3A w klinkierze =0%) CEM I...-SR 3 (C3A w klinkierze  3%) CEM I...-SR 5 (C3A w klinkierze  5%) Cementy hutnicze odporne na siarczany: CEM III/B...-SR (brak wymagań odnośnie zawartości C3A) CEM III/C...-SR (brak wymagań odnośnie zawartości C3A) Cementy pucolanowe odporne na siarczany: CEM IV/A (P lub V) - SR (o zawartości C3A w klinkierze ≤ 9%) CEM IV/B (P lub V) - SR (o zawartości C3A w klinkierze ≤ 9%) Cementy odporne na siarczany SR wg PN-EN 197-1:2012
  56. 56. 56 Wymagania chemiczne dla cementów SR Właściwość Badanie wzorcowe Rodzaj cementu Klasa wytrzymałości Wymagania a) Zawartość siarczanów (jako SO3) EN-196-2 CEM I-SR 0 b) CEM I-SR 3 b) CEM I-SR 5 b) CEM IV/A-SR CEM IV/B-SR 32,5N 32,5R 42,5N ≤ 3,0% 42,5R 52,5N 52,5R ≤ 3,5 % C3A w klinkierze c) EN-196-2 d) CEM I-SR 0 Wszystkie = 0,0% CEM I-SR 3 ≤ 3,0% CEM I-SR 5 ≤ 5,0% - e) CEM IV/A-SR CEM IV/B-SR ≤ 9,0% Pucolanowość EN-196-5 CEM IV/A-SR CEM IV/B-SR Wszystkie Wynik pozytywny po 8 dniach a) Wymagania podano w procentach masy gotowego cementu określonych w tablicy b) Dla szczególnych zastosowań cementy CEM I-SR 5 mogą być produkowane zgodnie z wyższą zawartością siarczanów. W takich przypadkach wartość liczbową tego wyższego wymagania dotyczącego zawartości siarczanów należy zdeklarować w dokumencie dostawy. c) Metoda badania dotycząca oznaczania zawartości C3A w klinkierze z analizy gotowego cementu jest w trakcie opracowywania w CEN/TC 51. d) W szczególnym przypadku cementów CEM I, dopuszcza się obliczanie zawartości C3A w klinkierze z analizy chemicznej cementu. Zawartość C3A należy obliczyć z równania: C3A = 2,65 A – 1,69 F e) Do czasu zakończenia prac nad metodą badania, zawartości C3A w klinkierze należy oznaczać na podstawie analizy klinkieru, w ramach wykonywanej przez producenta zakładowej kontroli produkcji
  57. 57. 57 Rodzaj cementu HSR Skład cementu specjalnego Klinkier Wymagania dodatkowe a) CEM II/A-V CEM II/A-S CEM II/A-M (S-V) CEM II/B-S - Zawartość glinianu trójwapniowego e) C3A  5 % CEM II/B-V udział popiołu lotnego krzemionkowego b) V  25 % - CEM II/B-M (S-V) udział popiołu lotnego krzemionkowego b) V  20 % - CEM III/A udział granulowanego żużla wielkopiecowego S  49 % Zawartość glinianu trójwapniowego e) C3A  9 % CEM III/A udział granulowanego żużla wielkopiecowego S  50 % - CEM V/A (S-V) CEM V/B (S-V) - - a) Wymagania podstawowe dotyczące składu wg PN-EN 197-1:2012, Tablica 1. b) Popiół lotny krzemionkowy (V) powinien spełniać wymagania wg 5.1.3. e) Zawartość glinianu trójwapniowego C3A wyliczona z równania: C3A = 2,65 x Al2O3 – 1,69 x Fe2O3, na podstawie zawartości Al2O3 i Fe2O3 oznaczanych wg PN-EN 196-2. Cementy odporne na siarczany HSR wg PN-B-19707:2013
  58. 58. 58 Rodzaj cementu NA Skład cementu specjalnego Całkowita zawartość alkaliów wyrażona jako Na2Oeq b) [% mas.] Alkalia aktywned) Na2Oeq [% mas.]Wymagania dodatkowe a) CEM I CEM II/A-LL — ≤ 0,60 0,30-0,47 CEM II/A-V udział popiołu lotnego krzemionkowego c) V ≥ 14% ≤ 1,20 0,51 CEM II/A-S udział granulowanego żużla wielkopiecowego S ≥ 14% ≤ 0,70 0,48 CEM II/A-M (S-V) udział sumy popiołu lotnego krzemionkowego c) i granulowanego żużla wielkopiecowego (S+V) ≥ 14% ≤ 1,20 0,47 CEM II/B-V udział popiołu lotnego krzemionkowego c) V ≥ 25% ≤ 1,50 0,52 CEM II/B-S — ≤ 0,80 0,48 CEM II/B-M (S-V) udział popiołu lotnego krzemionkowego c) V ≥ 20% ≤ 1,30 0,51 CEM III/A udział granulowanego żużla wielkopiecowego S ≤ 49% ≤ 0,95 0,28 udział granulowanego żużla wielkopiecowego S ≥ 50% ≤ 1,10 0,34 CEM III/B CEM III/C — ≤ 2,00 0,18-0,25 CEM IV/A (V) udział popiołu lotnego krzemionkowego c) V ≥ 25% ≤ 1,50 0,48 CEM IV/B (V) — ≤ 2,00 0,36 CEM V/A (S-V) udział sumy popiołu lotnego krzemionkowego c) i granulowanego żużla wielkopiecowego (S+V) ≤ 49% ≤ 1,60 0,28 udział sumy popiołu lotnego krzemionkowego c) i granulowanego żużla wielkopiecowego (S+V) ≥ 50% ≤ 2,00 0,16 CEM V/B (S-V) — ≤ 2,00 0,16-0,21 a) Wymagania podstawowe dotyczące składu wg PN-EN 197-1:2012 b) Zawartość Na2Oeq określana wg PN-EN 196-2:2013; Na2Oeq=Na2O+0,658K2O c)Popiół lotny krzemionkowy (V) powinien spełniać wymagania zawarte w PN-EN 197-1, dodatkowo strata prażenia nie może przekraczać 5,0% masy, oznaczana zgodnie z PN-EN 196-2, lecz przy czasie prażenia wynoszącym 1h. d) oznaczono wg ASTM C 114-04 Cement niskoalkaliczny NA wg PN-B-19707:2013
  59. 59. Nazwa normowa cementu – co oznacza? 59 Rodzaj Klasa wytrzymałości Wytrzymałość wczesna Niskie ciepło hydratacji CEM III/A 32,5 N-LH/HSR/NA Odporny na siarczany Niskoalkaliczny
  60. 60. Rodzaj cementów produkowanych w Polsce 60 Rodzaj cementu Zakres Cement portlandzki CEM I CEM I 32,5R; CEM I 32,5R-NA CEM I 42,5R; CEM I 42,5N-NA; CEM I 42,5R-NA CEM I 42N-HSR/NA; CEM I 42,5R-HSR/NA CEM I 42,5R-MSR/NA CEM I 52,5R; CEM I 52,5R-NA; CEM I 52,5N-HSR/NA Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM II/A,B CEM II/B-V 32,5R; CEM II-B-V 32,5R-HSR CEM II/B-S 32,5R-NA; CEM II/A-LL 32,5R CEM II/B-M(V-LL) 32,5R; CEM II/B-M(S-V) 32,5R CEM II/B-M(V-W) 32,5R CEM II/A-S 42,5R; CEM II/B-S 42,5N-NA CEM II/B-S 42,5R; CEM II/A-V 42,5N CEM II/A-V 42,5R; CEM II/B-V 42,5N CEM II/B-M(S-V) 42,5N; CEM II/B-M(V-LL) 42,5R CEM II/A-LL 42,5N-NA CEM II/A-M(S-LL) 52,5N; CEM II/A-S 52,5N Cement hutniczy CEM III/A,B CEM III/A 32,5N-LH/HSR/NA CEM III/A 42,5N; CEM III/A 42,5N-HSR/NA CEM III/A 42,5N-LH/HSR/NA CEM III/A 52,5N-NA Cement pucolanowy CEM IV/A,B CEM IV/B (V) 32,5R-LH/HSR; CEM IV/B (W) 32,5N Cement wieloskładnikowy CEM V/A,B CEM V/A (S-V) 32,5R-LH
  61. 61. Sprzedaż cementu w Polsce w latach 2006-2014 61 44,7 32,3 34,1 37,3 42,2 46,6 59,6 55,7 50,2 44,9 8,5 7,6 7,4 7,2 9,7 0,2 0,5 2,8 5,3 3,2 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 2006 2008 2010 2012 2014 CEM I CEM II CEM III CEM IV, CEM V
  62. 62. Struktura sprzedaży cementu w Polsce ze względu na klasy wytrzymałości w latach 2010-2014 62 17% 11% 10% 7% 7% 69% 67% 64% 60% 58% 57% 40% 34% 21% 20% 76% 81% 82% 83% 84% 27% 28% 31% 32% 32% 43% 60% 66% 79% 78% 7% 8% 8% 10% 10% 5% 5% 5% 8% 10% 0% 0% 0% 0% 2% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% CEM I 2010 CEM I 2011 CEM I 2012 CEM I 2013 CEM I 2014 CEM II 2010 CEM II 2011 CEM II 2012 CEM II 2013 CEM II 2014 CEM III 2010 CEM III 2011 CEM III 2012 CEM III 2013 CEM III 2014 CEM 32,5 CEM 42,5 CEM 52,5 CEM I CEM IIICEM II
  63. 63. Produkcja cementu w Polsce ze względu na klasę wytrzymałości w latach 2000-2014 63 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 Ilość[tys.ton] 32,5 42,5 52,5
  64. 64. Dziękuję za uwagę

×