NUMMER 6Overheid in BewegingDe KlikKetensamenwerkingHoe ‘keten-proof ’ is het bestuursrecht?Vernieuwende aanbesteding in L...
KETENPARTNER AAN HET WOORD      4                          6                       8              10   Klikt als een klok ...
DEMOGRAFISCHE EFFECT RAPPORTAGE                                                                                           ...
WETGEVING EN DE BESTUURLIJKE PRAKTIJKHoe ‘keten-proof’ is                                                                 ...
WMO – GEDEELDE ZORGLandgraaf kiest voor                                                              Lef en een gedeelde v...
VRAAGGESTUURD WERKEN                                                                                                      ...
MET PASSIE SAMENWERKEN                                                   Katja StaartjesSamenspelnaar de topKatja Staartje...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Overheid in beweging #6 De Klik

422 views

Published on

Published in: Investor Relations
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
422
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
15
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Overheid in beweging #6 De Klik

  1. 1. NUMMER 6Overheid in BewegingDe KlikKetensamenwerkingHoe ‘keten-proof ’ is het bestuursrecht?Vernieuwende aanbesteding in LandgraafSamen naar de top Gewoon doen.
  2. 2. KETENPARTNER AAN HET WOORD 4 6 8 10 Klikt als een klok Op vertrouwen Gemeenten zoeken hun rol Herfst ervaart dat gemeenten nog zoekende zijn naar hun3 Ketenpartner aan het woord Op vertrouwen sturen in ketensamenwerkingen Deelnemers aan onze jaarlijkse themadag weten het inmiddels. Muziek gaat om de ruimte tussen de muzieknoten. Muziek- sturen in keten- rol binnen ketensamenwerkingen: “Er komt een verant- woordelijkheid op hen af, waar ze over het algemeen nog onvoldoende zicht op hebben. Het verschilt per gemeente,4 Demografische Effect Rapportage Stedebouwkundige helpt ‘nieuwe werkelijkheid’ regisseur John Bakker liet ons die kracht van samensmelten ervaren tijdens een muzikale explosie. Een mooie metafoor voor de uitdaging waar gemeenten en andere ketenpartners samenwerkingen maar het grote gevaar is dat ze alleen op kosten sturen en niet op inhoud. Juist omdat we niet weten waar we naartoe gaan samen, kunnen gemeenten nu beter regisseren door vorm te geven voor staan. anderen te laten excelleren. Dus niet op activiteiten sturen, Dick Herfst, voorzitter van de Raad van Bestuur van maar op resultaten. Aan partijen vragen: ‘Hoe lossen jullie5 Regierol van gemeenten Het thema van deze Overheid in Beweging is De Klik. In keten- dit op en wat heb je daarvoor nodig?’ En vooral: sturen op ZZG Zorggroep, leidt − samen met zijn collega Jelle “Regierol vraagt om herinrichting en focus” samenwerkingen is een goed samenspel essentieel om het vertrouwen, anders halen ze alle creativiteit en oplossings- gewenste resultaat te realiseren. De basis daarvoor is de de Visser − de transitie die ZZG Zorggroep opknipt in mogelijkheden uit de keten. Daarnaast moeten ze ook richting-6 Wetgeving en de bestuurlijke praktijk juiste klik tussen ketenpartners. In deze uitgave belichten gevende standpunten innemen. Dat vraagt om visie, besturings- productgroepen met een eigen verantwoordelijkheid. Hoe ‘keten-proof’ is het bestuursrecht? we die samenwerkingen vanuit verschillende invalshoeken. filosofie, bestuurlijk vertrouwen en deskundigheid vanuit de Vanuit een zorgorganisatie die al enkele jaren met innova- Van een traditionele zorginstelling maken ze de over- lokale politiek.”8 Wmo – Gedeelde zorg tieve concepten bezig is, maar er is ook aandacht voor de gang naar een zorginstelling die haar cliënten zorg, Landgraaf kiest voor een zachte landing juridische kant van ketensamenwerking. Is de huidige wet- Cultuur- en mentaliteitsverandering van personeel en geving nog wel passend voor de bestuurlijke realiteit van wonen en welzijn op maat biedt. Hij vertelt gepassio- cliënt nodig10 Vraaggestuurd werken wederzijdse afhankelijkheid en samenwerking? Zorg op maat vraagt inlevingsvermogen van het personeel neerd over zijn ervaringen en de resultaten tot nu toe. “Bepaal eerst de vraag, dan het beleid en aanbod” in de individuele wensen en behoeften van de cliënt. Herfst Daarnaast besteden we aandacht aan het proces van samen- legt uit: “Mensen die gewend waren routinematig te werken,11 Inspiratie werken in de keten. Hoe kun je als organisatie succesvol hebben er moeite mee dat de cliënt nu zelf de regie in handen • Muziek in ketensamenwerking regievoeren en zijn er methoden waarmee je de ketens zo Vernieuwende aanpak kraamzorg heeft. Maar ook de cliënten moeten wennen. Bij een verhuizing • Met andere ogen – IJle lucht optimaal mogelijk kunt faciliteren? En waarop baseren we ZZG Zorggroep werkt in meerdere ketensamenwerkingen. van een bewoner bijvoorbeeld leggen we de verantwoorde- eigenlijk onze beleidskeuzes in de keten? Hebben we vol- Zo bracht men bijvoorbeeld kraamzorg onder in een regionale lijkheid bij de bewoner en zijn familie. Wij regelen dat niet12 Met passie samenwerken doende informatie van de keten beschikbaar om samen het keten met verloskundigen, gynaecologen en jeugdzorg. Met meer volledig, de burger moet zelf meedoen. En daar kijkt Samenspel naar de top beleid te formuleren en kennen we onze doelgroep wel goed deze vernieuwende aanpak slaat volgens Herfst de balans op men soms raar van op.” ● genoeg? Een gemêleerde keten van samenwerkers beschouwt meerdere punten positief uit: “De kraamverzorgende onder- deze vitale onderwerpen in deze Overheid in Beweging. steunt bij de bevalling in het ziekenhuis en doet ook de kraam- tijd thuis. Zo is er al een band met het gezin. En door de nauwe De OiB die nu voor u ligt geeft u hopelijk inspiratie voor uw samenwerking met de ketenpartners is er een soepelere over- eigen praktijk. Inhoudelijk, maar ook door inspirerende uit- dracht naar het consultatiebureau of de jeugdgezondheids- stapjes naar de wonderlijke muziekwereld van John Bakker zorg. Voor ouders is dat praktisch en prettig.” en de machtige klimervaringen van Katja Staartjes in het hooggebergte. Anders samenwerken in wonen en zorg ZZG Zorggroep zet haar 1.000 plaatsen in verzorgingshui- Ik wens u veel leesplezier en succes op weg naar uw Klik. zen om naar zo’n 70 kleinschalige wooneenheden waarColofon cliënten een appartement huren. Herfst vertelt enthousiast: “De woningcorporatie bouwt en wij leveren verzorgendOverheid in Beweging, Hoofd- en eindredactienr. 6 · 2013 Peter ter Telgte Ad van Dijck personeel. Maar daarmee zijn we er nog niet. In die woon-Thema: De Klik Teksten Directeur eenheden ontbreken gemeenschappelijke voorzieningen,Een uitgave van Stam+twee, www.stamplustwee.nlTelengy Management & Advies en Ontwerp zoals een maaltijdvoorziening. Voorheen waren die er inTelengy VROM DGO, www.dgo.nl verzorgingshuizen wel. Samen met de woningcorporatiePostbus 12705602 BG Eindhoven Fotografie040 290 12 12 Bram Birkhoff (DGO) nemen we hierin onze maatschappelijke verantwoorde-info@telengy.nl lijkheid. Dus zoeken we voor onze wooneenheden een Drukwerkverzorgingwww.telengy.nl Graphic Support, DreumelRedactie ondernemende kok die een eigen bedrijfje wil starten.Henk Albers, Aafko Bergenhenegouwen, En helpen hem op weg. Of we zetten mensen met eenAd van Dijck, Marcel Lemmen,Herma Oosterhof beperking in, in het kader van arbeidsintegratie. Zo biedt iedere omgeving mogelijkheden om nieuwe samenwer- kingsvormen te ontwikkelen.” Dick Herfst2 Overheid in Beweging | Nummer 6 Overheid in Beweging | Nummer 6 3
  3. 3. DEMOGRAFISCHE EFFECT RAPPORTAGE REGIEROL VAN GEMEENTENStedebouwkundige helpt ‘nieuwe “Regierol vraagtwerkelijkheid’ vorm te geven om herinrichtenBestempelen media en bestuurders het onrustige vaarwater waarin we verkeren als ‘de crisis’, senior stedebouw- en focus”kundige Rob van der Wijst heeft het liever over ‘de nieuwe werkelijkheid’. Waarin de overheid optreedt als regisseur,ontwikkelaars een bescheiden rol hebben en corporaties beheren. En waarin wordt gekozen voor een bottom-up Om de regierol van gemeenten binnen ketensamenwer-benadering, nieuwe planvormen en nieuwe verdienmodellen. Van der Wijst ziet daarbij belangrijke rollen voor kingen goed uit te voeren, is resultaatgericht werkenstedebouwkundigen, social design en Demografische Effect Rapportages. noodzakelijk. Tot deze conclusie kwam Herma Oosterhof, adviseur bij Telengy, toen zij bij de gemeente ZeewoldeGemeenschappelijke ontwikkelings- betrokken bij de ontwikkeling ervan. “Met de Geen struisvogelpolitiek; aan de slag! haar MBA in regievoeren behaalde. Ze merkte dat dezebenadering Demografische Effect Rapportage brengen Van der Wijst merkt dat sommige gemeenten manier van werken bij veel gemeenten nog in de kinder-Als antwoord op de huidige ontwikkelingen stedebouwkundigen ketensamenwerkingen deze problematiek nog als een ver-van-mijn-zien we steeds vaker burgerinitiatieven ont- verder. Daar ben ik van overtuigd.” Van der bed-show beschouwen. Of denken dat ze schoenen staat en dat een gebrek aan focus de grootstestaan, bijvoorbeeld door dorpsraden en onder- Wijst licht toe hoe de effectrapportages vraag kunnen creëren door nieuwe projecten valkuil is voor regiegemeenten in wording.nemersverenigingen. Deze bottom-up initia- worden opgesteld: “Eerst onderzoeken we te ontwikkelen. Struisvogelpolitiek vindt hijtieven komen vanuit nieuwe partijen die weinig hoe de bevolking en de behoeften zich ont- dat: “De wereld verandert, we moeten núervaring hebben met processen, procedures wikkelen in een bepaalde kern of regio. Is er samen aan de slag om de nieuwe werkelijk-en politieke wegen binnen gemeenten. Ook sprake van demografische krimp? Welk ge- heid vorm te geven. De stedebouwkundige Sturen op resultaten, dus anders leidinggevenontstaan er nieuwe samenwerkingsvormen, drag kunnen we verwachten? Ontstaan er kan daarin een belangrijke rol spelen.” ● Tijdens haar onderzoek keek Oosterhof onder meer naar deketens, van partijen die niet gewend zijn om knelpunten? Moeten we door de trek naar interne cultuur, stijl van leidinggeven en de competenties vanmet elkaar samen te werken. “Maar deze de grote steden bijvoorbeeld vrezen voor de medewerkers: “In de nieuwe cultuur moet de gemeente als Rob van der Wijst heeft jarenlange ervaring Herma Oosterhofketensamenwerkingen zijn toch succesvol vorming van spookdorpen, zoals in Frankrijk? als senior stedebouwkundige bij Kuiper Com- regievoerder eisen stellen en sturing geven aan de output, deomdat iedere partij van de ander afhankelijk Alle ontwikkelingen en gevolgen brengen pagnons en SAB. Sinds begin dit jaar werkt concrete prestaties, en outcome, het maatschappelijk effect hij als zelfstandig adviseur.is om het gemeenschappelijk doel én het we in kaart.” van het beleid. Daarnaast moet de gemeente zich verbindeneigen belang te realiseren. Zo blijft de aan de klant en de samenwerkingspartners. Dat vraagt intern Verschillende rollen maken regievoeren complexsamenwerking toch in beweging.” Zo’n Inspelen op veranderende behoeften om een andere organisatie: lerend, ontwikkelend, innovatief “Als gemeente heb je verschillende rollen bij samenwerkingenketen wordt vaak als schakels achter elkaar “Dan is de hamvraag welke partijen er door en meer naar de buitenwereld kijkend. Dat is een hele andere en bij outsourcing: die van eigenaar, klant en leverancier. Maargevisualiseerd, maar Van der Wijst waar- de veranderingen worden geraakt en welke manier van denken en kijken dan voorheen. Als je als gemeen- uiteindelijk ben je altijd eindverantwoordelijk over de productenschuwt: “Dan gaat de verantwoordelijkheid partijen kunnen samenwerken om daarop in te de strategische keuze maakt om regiegemeente te willen zijn, en diensten die door de samenwerkingspartners, leveranciersvan schakel naar schakel en is de keten zo te spelen. De dorpsraad, ondernemersver- is het noodzakelijk dat je interne bedrijfsvoering op orde is. Dit en Shared Service Centers worden uitgevoerd. Dat maakt regie-sterk als haar zwakste schakel. Daarom zie eniging, gemeente, een bedrijf, zorginstelling vraagt om aanpassing van het HR-beleid en een andere stijl van voeren voor gemeenten complex.”ik een ketensamenwerking liever als een of wooncorporatie? Of een bank die haar leidinggeven. Maar ook om het ontwikkelen en borgen van kwali-gemeenschappelijke ontwikkelingsbenade- hypotheken in de dorpskern wil veiligstellen teitsbeleid, risicobeleid, projectmanagement en een transparante Regie vanuit eigen krachtring. Hierbij zijn schakels stuk voor stuk met door de leefbaarheid te vergroten. Partijen planning- en controlcyclus.” “Het vraagt nogal wat van gemeenten om de inrichting van deelkaar verbonden en wordt de haalbaarheid met een gezamenlijk belang en een gedeelde organisatie te veranderen. Je bent er nog lang niet na het be-vergroot dankzij burgerparticipatie ofwel toekomstvisie kunnen een ketensamenwer- Resultaatgericht denken en sturen nog in de kinderschoenen denken van de nieuwe organisatiestructuur. Zo’n ingrijpendesocial design.” king vormen. Met deze ketenpartners ont- Oosterhof adviseert: “Train medewerkers op andere competen- verandering vraagt om doorzettingsvermogen en een continue wikkelen we op basis van de effectrappor- ties, zoals resultaatgerichtheid, samenwerken, onderhandelen, inspanning van het bestuur, de directie en het management. EnGevolgen van toekomstige ontwikkelin- tage verschillende scenario’s om in te spelen plannen, besluitvaardigheid, controleren, oordelen en stimule- er is commitment nodig vanuit de hele organisatie. In de waangen in kaart brengen op de veranderende behoeften van bewoners.” ren. En leer leidinggevenden te sturen op resultaten, kaders te van alledag zie je de focus vaak langzaam verschuiven van deDe nieuwe werkelijkheid vraagt om nieuwe Hij signaleert: “In deze tijden verandert de stellen en hun medewerkers te coachen en te faciliteren. Zij zitten langetermijnvisie naar ad-hoc-problematiek. Dat is de grootsteketens, maar ook nieuwe planvormen en context continu. Een vastomlijnd einddoel is nu vaak nog in een mentorrol en zijn voor een groot deel taak- valkuil in deze trajecten.” Oosterhof adviseert gemeenten: “Kijkverdienmodellen. De Demografische Effect daardoor niet realistisch. De partners stellen gericht bezig. Vooral dat resultaatgericht denken en sturen naar buiten, maar blijf wel focussen en koersen vanuit eigenRapportage is een goed voorbeeld van een samen een flexibel einddoel vast en passen zie ik in veel gemeenten nog niet terug. Dat staat nog in de kracht. Houd continu je einddoel, regiegemeente worden, innieuwe planvorm. Van der Wijst was intensief dat steeds aan.” kinderschoenen.” het vizier.” ●4 Overheid in Beweging | Nummer 6 Overheid in Beweging | Nummer 6 5 Rob van der Wijst
  4. 4. WETGEVING EN DE BESTUURLIJKE PRAKTIJKHoe ‘keten-proof’ is Efficiency kan beter “Verder zijn er nog verbeterpunten in de efficiency vanhet bestuursrecht? ketensamenwerking, vooral bij handhavende ketens in strafrecht, jeugdzorg en in fiscaal, ruimtelijk, sociaal en vreemdelingenbeleid. Als je de werkprocessen in deze ketens op orde brengt, beter samenwerkt en handhaaft,Stavros Zouridis, hoogleraar Bestuurskunde aan de maak je een efficiencyslag. Maar dat lukt alleen als je óók het recht stroomlijnt. Er moeten minder omslachtigeTilburg University, juicht de groei in ketensamenwerking procedures en minder procedure-eisen komen. En wetoe. Met ketensamenwerking kunnen maatschappelijke moeten kritisch blijven kijken naar het aantal organisaties en het aantal wettelijke taken per organisatie. Alleen zoproblemen vaak beter worden opgelost. Wel zit er vol- voorkom je bijvoorbeeld een stapeling van bezwaar- engens hem nog een aantal juridische haken en ogen aan. beroepprocedures.”Hij licht toe welke spanningsvelden hij ziet tussen de Rol van de rechter veranderthuidige wetgeving en de bestuurlijke praktijk. In zijn onderzoek verdiept Zouridis zich ook in de ver- anderende rol van de rechter. “De rechter wordt door sommigen beschouwd als onderdeel van de handhavende Openbaar bestuur verandert door ketensamenwerking keten. Een logische redenering, want de besluiten van de “Was er voorheen voor ieder probleem een aparte orga- rechter moeten nu eenmaal beter aansluiten op de keten. nisatie, tegenwoordig beseffen organisaties binnen het Toch vraag ik mij wel af hoe de rechter zijn controlerende openbaar bestuur dat zij niet los staan van elkaar. Zij zijn taak kan blijven invullen als hij zich onderdeel voelt van met elkaar verbonden, werken steeds vaker samen en de keten die hij moet controleren. Denk bijvoorbeeld aan stemmen hun beslissingen beter op elkaar af. Dat is een een rechter die een kind uit huis plaatst. Die mag niet te goede ontwikkeling,” constateert Zouridis. “Ik vraag mij dicht op de keten rondom jeugdzorg opereren, want dan echter af hoe keten-proof het bestuursrecht is.” kan hij de zaak niet meer onafhankelijk beoordelen.” Sluit het recht nog aan op de praktijk? Onderzoek naar ketensamenwerking van start “Het bestuursrecht is geschreven voor bestuursorganen Onlangs is aan de universiteit van Tilburg een uitvoerig en de besluiten die zij nemen. Volgens het bestuursrecht onderzoeksprogramma gestart naar deze juridisch- werken bestuursorganen ieder voor zich, nemen zij ieder bestuurskundige kant van ketensamenwerking: “We een eigen besluit en betrekken zij beslissingen van andere werken samen met justitie, gemeenten, ministeries en organisaties niet in deze besluitvorming. Maar in de prak- handhavingsorganisaties om antwoorden te vinden op tijk, een ketensamenwerking, werkt dat anders. In de prak- deze vragen en veranderingen door te voeren. Zelf onder- tijk overleggen ketenpartners hun aanpak en nemen ze als zoek ik het liefst zo dicht mogelijk op de praktijk, zodat keten een besluit. Maar die keten wordt in het bestuurs- theorie en praktijk elkaar blijven vinden. Niets is immers recht niet als bestuursorgaan gezien. Hoe gaan we hier- zo praktisch als een goede theorie. En niets is zo theore- mee om? Is de wetgeving hier nog toereikend voor? tisch als een goede praktijk.” ● Of moet ze op dit punt worden herzien?” Bemoei je met je eigen taken Stavros Zouridis is sinds 2007 hoogleraar Bestuurskunde Het bestuursrecht bepaalt ook dat instanties zich alleen aan Tilburg University. Tot 2010 combineerde hij theorie en met de eigen taken mogen bemoeien: “Bestuursorganen praktijk en was hij ook directeur Algemene Justitiële Strategie hebben volgens het specialiteitsbeginsel immers specifiek bij het Ministerie van Justitie. Zouridis adviseerde de bewinds- omschreven taken en bevoegdheden. En om misbruik te personen en de secretaris-generaal over toekomstige juri- voorkomen, mogen organisaties hun bevoegdheden alleen dische vraagstukken. Hij is momenteel vice-decaan Onder- gebruiken waarvoor ze bedoeld zijn,” legt Zouridis uit. wijs aan de rechtenfaculteit (Tilburg Law School). “Maar in een keten werken de ketenpartners samen, over de organisatiegrenzen heen. Formeel mag dat niet. En hoe zit het met de privacyregels? Moeten hiervoor regels worden aangepast of anders worden geïnterpreteerd?” Stavros Zouridis6 Overheid in Beweging | Nummer 6 Overheid in Beweging | Nummer 6 7
  5. 5. WMO – GEDEELDE ZORGLandgraaf kiest voor Lef en een gedeelde visie op de Wmo brachten in de Park- dat wij op een verantwoorde manier zorg kunnen bieden,” vat Ruijters het samenspel samen. “Het grote voordeel voor Meandereen zachte landing stad-regio iets bijzonders op gang. In een vernieuwende is het ‘zachtelandingsscenario’. Wij krijgen de ruimte om onze aanbesteding koos de gemeente Landgraaf vorig jaar organisatie verantwoord aan te passen aan de nieuwe werkelijk- heid: een krimp van 10 tot 20% op jaarbasis. Andere gemeenten Meander als partner om de Wmo door te ontwikkelen. kiezen voor een crash en trekken zorgaanbieders het vel over de Roger Ruijters − voorzitter van de Raad van Bestuur van oren. Met alle gevolgen van dien.” zorgaanbieder Meander − en Harry Leunessen − wethou- Help burgers de weg te vinden der van de gemeente Landgraaf − zijn ervan overtuigd “Er is nog veel ruimte voor verbetering en besparing,” beschrijft Ruijters. “De Wmo is de afgelopen jaren ontzettend versnipperd dat ze als partners de uitvoering van de Wmo slimmer en en complex gemaakt. De zorgvraag is in stukjes opgeknipt. Maat- efficiënter kunnen organiseren. Mét behoud van kwaliteit. werkers, zorgtrajectbegeleiders en casemanagers leiden burgers door het ingewikkelde zorglandschap. Maar burgers hoeven de weg niet te vragen als wij voor een goede bewegwijzering zorgen. Partner gezocht Mijn ideaal? Eén persoon die er in overleg met de burger aan “Met vijf andere Parkstad-gemeenten zochten wij geen leveran- bijdraagt dat de burger zelfstandig kan blijven wonen, met een cier die geïndiceerde uren zorg levert, maar een partner die mee- goede kwaliteit van leven.” denkt over de doorontwikkeling van de zorg,” vertelt wethouder Leunessen. “We kozen niet voor een traditionele aanbesteding. Regelruimte Niet de prijs, maar de visie en de kwaliteit van zorg gaven de In Ruijters’ visie past een uurtje-factuurtje-systeem niet in deze doorslag. Uiteraard binnen vooraf bepaalde financiële marges. tijd: “Zo beloon je zorginstellingen niet om op een zuinige manier Verder lieten we bewust veel ontwikkelruimte open om de nieuwe om te gaan met gemeenschapsgeld. Ze voeren geïndiceerde uren manier van werken een kans te geven. We kozen geen vastomlijnd uit en willen zoveel mogelijk uren draaien. Wij willen samen met einddoel, maar een richting. Zo selecteerden we Meander als de gemeente vroegtijdig problemen van mensen oplossen en partner en Parkstad Thuiszorg en Cicero Thuis als zorgleveran- meebewegen met hun zorgvraag. Regie is geen voorwaarde om ciers. Pas na de selectie openden we de enveloppen om te toetsen ons werk goed te kunnen doen. Regelruimte voor onze profes- of de geoffreerde uurtarieven binnen de vastgestelde marges sionals in de interactie met burgers is dat wel.” “Zo werken we lagen. Meander heeft de nadrukkelijke taak om met ons mee ook samen in het project Vroegsignalering,” vult wethouder te denken over de doorontwikkeling van de Wmo.” Leunessen aan. “Consulenten van verschillende organisaties vormen onder regie van de gemeente een frontlijnteam. Samen Beroep op solidariteit vullen ze de vragen van de burger in een vroeg stadium in. Hoe “Natuurlijk is er een financiële noodzaak om een nieuwe manier eerder we ingrijpen, hoe kleiner het probleem. En hoe eenvou- van werken te ontwikkelen in de Wmo. Bij een ongewijzigd be- diger en goedkoper de oplossing. Door zaken niet op zijn beloop leid loopt in Landgraaf het tekort op naar zo’n 1,3 miljoen euro te laten, verbeteren we ook de kwaliteit van leven voor de bur- in 2016,” vervolgt de wethouder. Hij benadrukt dat de financiën ger. Ik geloof sterk in deze nieuwe manier van werken.” ● voor hem persoonlijk niet de belangrijkste drijfveer vormen: “Ik vind oprecht dat je alleen maar recht hebt op datgene wat je Jeroen Hengst en Marcel Lemmen van Telengy Management & Advies echt nodig hebt. Ik vind het onbegrijpelijk dat de Wmo voorheen voerden de marktverkenning samen met de zes Parkstad-gemeenten anders werd geïnterpreteerd. ‘Eigen kracht eerst’ is geen ordinaire uit, schreven de adviesnota en begeleidden de innovatieve aanbesteding. dekmantel voor bezuinigingen, maar gewoon een beroep op Zij zien duidelijke overeenkomsten tussen deze vernieuwende aan- solidariteit, naastenliefde. Daar is niks mis mee volgens mij.” besteding en de nieuwe aanbestedingswet die 1 april 2013 van kracht wordt. Zo is deze aanbesteding niet gegund op prijs, maar op visie, kwali- Gedeelde visie en gezamenlijk belang teit en duurzaamheid: Total Cost of Ownership. Verder kregen ook klein- “Deze partnerschap draait om een gedeelde visie en een gezamen- ere marktpartijen een kans in deze aanbesteding. Terwijl de samen- lijk belang,” verklaart Leunessen. “Als gemeente willen wij bezuini- werking loopt, werken de partijen hun gezamenlijke visie verder uit. Er gen, maar wel op een verantwoorde wijze. Daarom beperken we is iedere drie jaar een ijkmoment waarop de partijen de samenwerking het aantal geleverde uren tot die gevallen waar hulp écht nodig kunnen voortzetten of beëindigen. Zo blijven de risico’s beheersbaar en is en er geen andere slimme oplossingen voorhanden zijn.” is de flexibiliteit optimaal in deze vernieuwende aanbesteding. “Samen zorgen we ervoor dat burgers niet tussen de wal en het Roger Ruijters (l) en Harry Leunessen (r) schip vallen, dat de gemeente haar begroting op orde krijgt en8 Overheid in Beweging | Nummer 6 Overheid in Beweging | Nummer 6 9
  6. 6. VRAAGGESTUURD WERKEN INSPIRATIE Kijk met andere ogen“Bepaal eerst de vraag, Muziek in keten- dan het beleid en aanbod” samenwerking IJle lucht in ons Vraaggestuurd werken: geen gemeente kan er nog omheen. Een logische Inspiratie voor ketensamenwer- Muziek is méér dan de ontwikkeling, maar wel één die voor spanningen zorgt. Omdat de vraag uit king vind je overal. Bij een koor noten volgen platte landje “Net als in iedere samenwerking alle hoeken kan komen, is het een enorme aanslag op de efficiency. Tenzij bijvoorbeeld. John Bakker diri- volgt een koor regels: de muziek- noten. Zij bepalen voor ons het ‘hoe’ In het magazine Overheid in Beweging gaat de vraag vooraf beter ingeschat kan worden. Hoe beter de gemeente haar geert koren tot wel 350 personen en ‘wat’. Maar alles draait om de emo- het regelmatig over samenwerking. En te- inwoners kent, hoe effectiever zij haar beleid kan inrichten. Coresta Market- en heeft daarbij als regisseur een tie, het ‘waarom’. En daar is onder- recht, want het is een belangrijk thema. On- nemend gedrag voor nodig: passie, langs waren de langzaam voortkabbelende services voorziet bedrijven en instellingen van achtergrondinformatie om duidelijk doel voor ogen. talent, kracht, creativiteit en geloof ICT-samenwerkingen weer in het nieuws hun marktbewerking- en informatiestrategieën te verbeteren. Directeur René in jezelf en je team.” en ook de zojuist gestarte omgevingsdien- Regisseren met het hart sten en gemeenten blinken nog niet uit in van der Meer licht zijn visie op vraaggestuurd werken toe. “Door de emotie van een muziekstuk over Het gaat om de ruimte tussen voortvarende samenwerking. En dan is er te brengen, raken wij ons publiek. Een jacquet de muzieknoten natuurlijk ook nog ‘het zwaard van de en stokje heb ik niet nodig, ik bereik meer “Die laat ik mijn koorleden zélf ont- decentralisaties’. René van der Meer door vertrouwen uit te stralen. Ik sta er dekken en invullen. Passie is de motor als mezelf, met hart en ziel. Als een spiegel die zorgt dat een samenwerking loopt, Grote wijzigingen in het zorgstelsel komen op versterk ik het resultaat. Pink ik een traantje een onderlinge klik laat het team ons af. Wat dit betekent voor mens en organisatie Data inzetten als bouwstenen voor beleid ten, die steeds meer de regierol toebedeeld “Ketensamenwerkingen worden nu vaak op van ontroering weg, dan raken de koor- stralen.” is nog lang niet helder. Maar één ding weten Van der Meer beschrijft Nederland als één krijgen, kunnen deze kennis inzetten.” portefeuilleniveau ingericht. Als gemeenten leden zelf ook in vervoering. Zo zet ik ze we al wel; het moet op grotere schaal. In de in- van de meest informatiedichte landen ter de ketensamenwerkingen breder regisseren in beweging.” Als er een klik is, ontstaat er middels beruchte Decentralisatiebrief roept wereld: “Gemeenten, wijken, straten, maar Bewegingsdata leveren schat aan − over de portefeuilles heen − kunnen zij hun een ‘flow’ Minister Plasterk op tot robuuste samenwer- ook huishoudens zijn zeer goed gedocumen- informatie beleid versterken en faciliteiten multi-disci- “Wij voelen altijd direct de reactie van kingsverbanden van minimaal 100.000 inwoners teerd. We kennen de gezinssamenstellingen, “Om de vraag van burgers in te schatten ge- plinair inzetten. Bij écht vraaggestuurd ons publiek. Is er geen klik, dan is het om de transities tot een succes te maken. Als woningwaarden, woningtypes, auto’s, vakan- bruiken gemeenten informatie die onbewust denken is dit zonder meer mogelijk.” hard werken. Maar loopt alles, dan pavlovreactie gingen de hakken van de modale ties, abonnementen, enzovoort. Met al deze vaak uit steekproeven is opgebouwd. Ze bas- hoor je dat het koor vleugels krijgt gemeenten direct in het zand. Want juist deze data groeperen we huishoudens op basis eren zich op registraties van wat er gebeurt Effectiviteit verhogen en boven zichzelf uitstijgt. De koor- oud-minister van Onderwijs zou moeten weten van huishoudkarakteristieken zoals sociaal- bij een aantal personen in de wijk. Dit patroon “Met kennis over motieven en het daaruit leden stralen en in de zaal kun je een dat schaalvergroting niet per definitie leidt tot economische status, maatschappelijk en con- projecteren ze vervolgens op de hele buurt volgende gedrag kun je per buurt een eigen speld horen vallen. Dáár doen we het gewenste resultaat. sumptiegedrag. Van iedereen stellen we aan als grondslag voor beleid. Wij vinden echter ‘DNA’ vaststellen. Voor dat buurt-DNA be- het voor.” ● de hand van karakteristieken de gedrags- vooral de ‘beweging’ van iedereen in de wijk palen gemeenten en ketenpartners welke Maar hoe voortvarend werken gemeenten nu motieven vast.” interessant, liefst per huishouden. Een gezin inzet van faciliteiten en diensten het meest echt samen aan bovenlokale uitdagingen? met een pasgeboren baby heeft een piek in recht doet aan de buurt. Zo kunnen gemeen- Breien ze niet vooral rustig door aan de samen- Toekomstige klantvraag inschatten de uitgaven en gaat op termijn sportfaciliteiten ten prioriteiten stellen en capaciteiten inricht- werkingslappendeken? Ik ontwaar ook in ons “Deze gedragsmotieven zijn de sleutel tot be- gebruiken. De buren met oudere kinderen wil- en. Dit is effectiever én efficiënter dan iedere platte-pannenkoeken-landje regelmatig ijle lucht leid. Want als je de motieven van je doelgroep len misschien groter wonen. En de oudere portefeuille individueel optimaliseren. Ons die je in hogere sferen brengt. Waardoor je soms kent, kun je gedrag veel beter inschatten en buren sparen voor een verre reis nu het nog credo: georganiseerd vanuit het motief en de mooiste melodieën meent te horen... Laten we je aanbod en beleid sterker en efficiënter ont- kan, of hebben wellicht al zorg nodig. Het is gedrag, wint ieder plan aan effectiviteit.” ● de dreigende patstelling voorkomen en samen wikkelen. Dát is vraaggestuurd werken,” erg belangrijk te weten waarom iets gebeurt leren van geoliede voorbeelden uit andere stelt Van der Meer. “Ketenpartners van ge- en welke beweging erdoor ontstaat. Daar kun ketens: dat pak melk in de supermarkt, de dage- meenten, zoals zorg- en sportorganisaties, je beleid op maken. En dat kan ook, de infor- lijkse krant in de brievenbus of op de i-pad, het werken hierin met ons samen. Wij verwerken matie ligt er.” samen musiceren of het beklimmen van een berg. gedetailleerde ‘huishoud-data’ tot concrete En laten we besturen op vertrouwen. Klik. bouwstenen voor beleidsplannen rond wijk- Ketensamenwerkingen anders regisseren inrichting, welzijn, zorg, maatschappelijk Van der Meer voorziet dat de informatiestromen Peter ter Telgte vastgoed-exploitatie, enzovoort. Ook gemeen- binnen gemeenten in de toekomst veranderen: John Bakker Senior adviseur 10 Overheid in Beweging | Nummer 6 Overheid in Beweging | Nummer 6 11
  7. 7. MET PASSIE SAMENWERKEN Katja StaartjesSamenspelnaar de topKatja Staartjes is inspirerend spreker,interim-manager en coach. Daarnaastonderneemt ze expedities. Bergen zijnhaar grootste passie. Trektochten maken,kamperen in stilte en grenzen ver-leggen. Maar vooral: in teamverbandnaar de top klimmen.Staartjes initieerde en leidde een aantal klein-schalige expedities, onder andere naar de8.068 meter hoge Gasherbrum 1 in Pakistan.Het hele team van vier bereikte uiteindelijkde top van deze bergreus. Deze toppresta-tie behaalden ze door samenwerking binnenhet eigen team én met twee andere teamsdie gelijktijdig de beklimming deden.Staartjes: “Uiteraard moet je hetzelfde ge-meenschappelijke doel voor ogen hebbenom goed te kunnen samenwerken. Voor-waarden voor echte samenwerking?Elkaar vertrouwen geven, bereid zijn hetzware werk voor de ander te doen en nietin de laatste plaats: je van je eigen ego los-maken. In een team ontstaan vroeg of laatirritaties. Als je niet kunt incasseren en los-laten, gaat het mis. Iedereen zit daarbovenzo aan zijn grens, dat je je energie moetstoppen in klimmen, overleven en zo nodigzorgen voor de ander, maar niet in diep-zinnige gesprekken. Die moeten wachtentot je weer terug bent in het basiskamp.Het gaat wel eens mis als iemand zó am-bitieus is dat hij zijn eigen grens niet kent.Die combinatie is levensgevaarlijk. Danbereik je wel de top, maar overleef je deafdaling niet. Je hebt je doel pas bereiktals je met z’n allen weer veilig terug bentin het basiskamp.” ●12 Overheid in Beweging | Nummer 6

×