Cultuur van de Burgerij

     Genre schilderkunst
Iconologie en iconografie
Iconologie en iconografie
 kennis met betrekking tot de betekenis van sommige
  kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak...
Iconologie en iconografie
 kennis met betrekking tot de betekenis van sommige
  kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak...
Iconologie en iconografie
 kennis met betrekking tot de betekenis van sommige
  kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak...
Iconologie en iconografie
 kennis met betrekking tot de betekenis van sommige
  kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak...
Wat is genreschilderkunst?
Wat is genreschilderkunst?
 verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op
  taferelen uit het dagelijks leven
Wat is genreschilderkunst?
 verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op
  taferelen uit het dagelijks leven
 ...
Wat is genreschilderkunst?
 verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op
  taferelen uit het dagelijks leven
 ...
Wat is genreschilderkunst?
 verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op
  taferelen uit het dagelijks leven
 ...
Wat is genreschilderkunst?
 verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op
  taferelen uit het dagelijks leven
 ...
“Vrolijke Gezelschappen”
Johannes Vermeer




                   Willem Buitewech

              Vrolijk Gezelschap
                               ...
Johannes Vermeer




                       Dick Hals

            Vrolijk Gezelschap
                           1624
Johannes Vermeer




                Jan Miense Molenaer

           Jongens en Dwergen
                              1629
Muziek
Muziek
 Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de
  Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en
  rommelpots...
Muziek
 Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de
  Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en
  rommelpots...
Muziek
 Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de
  Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en
  rommelpots...
Gerard ter Borch

Luitspelende Vrouw
               ca. 1657
Pieter Codde

Musicerend Gezelschap
                    1624
Roken en drinken
Roken en drinken
 Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van
  vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding...
Roken en drinken
 Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van
  vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding...
Roken en drinken
 Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van
  vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding...
Roken en drinken
 Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van
  vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding...
Adriaen Brouwer

Herberginterieur
Adriaen Brouwer

Roker en Drinker
               1666
Pieter Codde

Jonge Roker
Bordelen
Bordelen
 taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar
  behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.
Bordelen
 taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar
  behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.
...
Bordelen
 taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar
  behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.
...
Cornelis Bega

Oude Vrijer
Johannes Vermeer




                       Dick Hals

            Vrolijk Gezelschap
                           1624
Beroepen
Beroepen
 voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden
  van nijvere, deugdzame mensen, die met hard we...
Beroepen
 voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden
  van nijvere, deugdzame mensen, die met hard we...
Beroepen
 voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden
  van nijvere, deugdzame mensen, die met hard we...
Beroepen
 voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden
  van nijvere, deugdzame mensen, die met hard we...
Beroepen
 voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden
  van nijvere, deugdzame mensen, die met hard we...
Jacob ochterveld

Visverkoper aan de Deur
                       1667
Adriaen van Ostade

De schilder in zijn Werkplaats
                             1663
Adriaen van Ostade

De Rechtsgeleerde
                 1680
Johannes Vermeer

De Geograaf
           1669
Dokters en kwakzalvers
Dokters en kwakzalvers
 In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of
  komische drama's waarin kwakz...
Dokters en kwakzalvers
 In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of
  komische drama's waarin kwakz...
Dokters en kwakzalvers
 In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of
  komische drama's waarin kwakz...
Dokters en kwakzalvers
 In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of
  komische drama's waarin kwakz...
Adriaen Brouwer

De Rugoperatie
Adriaen Brouwer

De Voetoperatie
Gerard Dou

De Kwakzalver
           1652
Frans Mieris

Het Doktersbezoek
                1657
Feest, spel en vermaak
Feest, spel en vermaak
 traditionele (boeren)feesten en populaire spelen:
  voortzetting van beeldtraditie uit de middele...
Feest, spel en vermaak
 traditionele (boeren)feesten en populaire spelen:
  voortzetting van beeldtraditie uit de middele...
Feest, spel en vermaak
 traditionele (boeren)feesten en populaire spelen:
  voortzetting van beeldtraditie uit de middele...
Adriaen van Ostade

  Beugelbaan
             1677
Jan Steen

De Dorpsbruiloft
             1653
Jan Steen

De Eierdans
         1674
Gerard Dou

De Kwakzalver
           1652
Johannes Vermeer

  Meester van het Licht
Johannes Vermeer 1632 – 1675

      Het Melkmeisje
             olieverf op paneel
       (45,5 × 41cm) — 1658
   Rijksmus...
Het Melkmeisje (1658)
Het Melkmeisje (1658)
 Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met
  haar linkerhand ondersteunt zij de ...
Het Melkmeisje (1658)
 Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met
  haar linkerhand ondersteunt zij de ...
Het Melkmeisje (1658)
 Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met
  haar linkerhand ondersteunt zij de ...
Het Melkmeisje (1658)
 Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met
  haar linkerhand ondersteunt zij de ...
Vermeers ‘Keukenmeid’ is
heel subtiel belicht. Het licht
valt links door het raam.
Onder en naast het raam is
het wat sche...
Vermeer lette op details. Hij gaf
 allerlei kleine oneffenheden in
het witte pleisterwerk weer. Hij
  besteedde ook veel a...
...en aan licht dat door een
   gebroken ruitje schijnt...
De structuur van de verschillende
     materialen is goed getroffen:
               Glimmend koper...
...of korrelig brood...
Het is goed mogelijk dat Vermeer met dit schilderij de deugd ‘Matigheid’ heeft
willen uitbeelden. Het beeld van een vrouw ...
Vermeer heeft de ruimte rond de keukenmeid zorgvuldig geordend. Dat blijkt uit enkele
overschilderingen die door röntgenst...
De ‘Keukenmeid' is langs twee diagonale lijnen opgebouwd. Bij de rechterpols van
    de vrouw komen deze lijnen samen. Doo...
Cultuur Van De Burgerij  Schilderkunst2 V5
Cultuur Van De Burgerij  Schilderkunst2 V5
Cultuur Van De Burgerij  Schilderkunst2 V5
Cultuur Van De Burgerij  Schilderkunst2 V5
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Cultuur Van De Burgerij Schilderkunst2 V5

1,981 views

Published on

Burgerlijke cultuur in de 17e eeuw in de Nederlanden. Genreschilderkunst

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,981
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
52
Actions
Shares
0
Downloads
47
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Cultuur Van De Burgerij Schilderkunst2 V5

  1. 1. Cultuur van de Burgerij Genre schilderkunst
  2. 2. Iconologie en iconografie
  3. 3. Iconologie en iconografie  kennis met betrekking tot de betekenis van sommige kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak verloren gegaan.
  4. 4. Iconologie en iconografie  kennis met betrekking tot de betekenis van sommige kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak verloren gegaan.  wetenschap van de voorstelling ofwel de beeldinterpretatie: houdt zich bezig met de problematiek van thema’s, motieven en symbolen.
  5. 5. Iconologie en iconografie  kennis met betrekking tot de betekenis van sommige kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak verloren gegaan.  wetenschap van de voorstelling ofwel de beeldinterpretatie: houdt zich bezig met de problematiek van thema’s, motieven en symbolen.  Door middel van de iconografie of de beeldbeschrijving kunnen we kunstwerken op onderdelen analyseren en nader bestuderen
  6. 6. Iconologie en iconografie  kennis met betrekking tot de betekenis van sommige kunstwerken is in de loop der eeuwen vaak verloren gegaan.  wetenschap van de voorstelling ofwel de beeldinterpretatie: houdt zich bezig met de problematiek van thema’s, motieven en symbolen.  Door middel van de iconografie of de beeldbeschrijving kunnen we kunstwerken op onderdelen analyseren en nader bestuderen  Laatste vijftien jaar: meer kritiek op de soms ver doorslaande interpretaties van de iconologen: In ieder detail wilde men een diepere betekenis vinden, maar het kan niet zo zijn dat de schilders bewust ieder object een symbolische duiding meegaven.
  7. 7. Wat is genreschilderkunst?
  8. 8. Wat is genreschilderkunst?  verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op taferelen uit het dagelijks leven
  9. 9. Wat is genreschilderkunst?  verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op taferelen uit het dagelijks leven  ‘Uit het leven gegrepen’: anekdotische genreschilderijen van de ‘kleine meesters’.
  10. 10. Wat is genreschilderkunst?  verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op taferelen uit het dagelijks leven  ‘Uit het leven gegrepen’: anekdotische genreschilderijen van de ‘kleine meesters’.  geïnspireerd op het leven van alledag, maar zijn zeker geen ‘snapshots’ te noemen.
  11. 11. Wat is genreschilderkunst?  verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op taferelen uit het dagelijks leven  ‘Uit het leven gegrepen’: anekdotische genreschilderijen van de ‘kleine meesters’.  geïnspireerd op het leven van alledag, maar zijn zeker geen ‘snapshots’ te noemen.  schilders arrangeerden hun composities zorgvuldig en brachten allerlei elementen bijeen die lang niet altijd direct in hun alledaagse omgeving te vinden waren.
  12. 12. Wat is genreschilderkunst?  verzamelnaam voor kunstwerken die geïnspireerd zijn op taferelen uit het dagelijks leven  ‘Uit het leven gegrepen’: anekdotische genreschilderijen van de ‘kleine meesters’.  geïnspireerd op het leven van alledag, maar zijn zeker geen ‘snapshots’ te noemen.  schilders arrangeerden hun composities zorgvuldig en brachten allerlei elementen bijeen die lang niet altijd direct in hun alledaagse omgeving te vinden waren.  ‘Mise-en-scène' heeft daarom soms een diepere betekenis of een moralistische strekking.
  13. 13. “Vrolijke Gezelschappen”
  14. 14. Johannes Vermeer Willem Buitewech Vrolijk Gezelschap 1617
  15. 15. Johannes Vermeer Dick Hals Vrolijk Gezelschap 1624
  16. 16. Johannes Vermeer Jan Miense Molenaer Jongens en Dwergen 1629
  17. 17. Muziek
  18. 18. Muziek  Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en rommelpotspelers tot elegante musicerende paren of gezelschappen.
  19. 19. Muziek  Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en rommelpotspelers tot elegante musicerende paren of gezelschappen.  Musicerende vrouwen werden in de zeventiende-eeuwse literatuur vaak in verband gebracht met de harmonie in de muziek en die in de liefde.
  20. 20. Muziek  Muziekscènes vormden een geliefd onderwerp in de Hollandse schilderkunst: van boerse draailier- en rommelpotspelers tot elegante musicerende paren of gezelschappen.  Musicerende vrouwen werden in de zeventiende-eeuwse literatuur vaak in verband gebracht met de harmonie in de muziek en die in de liefde.  Maar soms was er ook een negatieve connotatie, want achter het samenspel schuilden soms amoureuze bedoelingen: aan muziekinstrumenten werd vaak een erotische symboliek toegedicht.
  21. 21. Gerard ter Borch Luitspelende Vrouw ca. 1657
  22. 22. Pieter Codde Musicerend Gezelschap 1624
  23. 23. Roken en drinken
  24. 24. Roken en drinken  Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding van drinkers als verbeelding van de hoofdzonde gulzigheid stamt uit de middeleeuwen.
  25. 25. Roken en drinken  Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding van drinkers als verbeelding van de hoofdzonde gulzigheid stamt uit de middeleeuwen.  Van de nare gevolgen van het drinken werd zowel in de 16de- en 17de-eeuwse literatuur en beeldende kunst vaak gewaarschuwd.
  26. 26. Roken en drinken  Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding van drinkers als verbeelding van de hoofdzonde gulzigheid stamt uit de middeleeuwen.  Van de nare gevolgen van het drinken werd zowel in de 16de- en 17de-eeuwse literatuur en beeldende kunst vaak gewaarschuwd.  Begin 17de eeuw raakt ook het roken of het toebackdrinken in zwang. De pijp werd ook wel de tabakfles genoemd.
  27. 27. Roken en drinken  Drinkende en vechtende boeren vormen een eindeloze bron van vermaak. Herbergscènes met de uitbeelding van drinkers als verbeelding van de hoofdzonde gulzigheid stamt uit de middeleeuwen.  Van de nare gevolgen van het drinken werd zowel in de 16de- en 17de-eeuwse literatuur en beeldende kunst vaak gewaarschuwd.  Begin 17de eeuw raakt ook het roken of het toebackdrinken in zwang. De pijp werd ook wel de tabakfles genoemd.  Adriaen Brouwer maakte hier een geheel nieuw, zelfstandig thema in de genreschilderkunst.
  28. 28. Adriaen Brouwer Herberginterieur
  29. 29. Adriaen Brouwer Roker en Drinker 1666
  30. 30. Pieter Codde Jonge Roker
  31. 31. Bordelen
  32. 32. Bordelen  taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.
  33. 33. Bordelen  taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.  In de bordeelscènes speelt muziek vaak de rol van de verlokkende kracht.
  34. 34. Bordelen  taferelen van ‘slaapstedes’ of louche herbergen, waar behalve drank ook vrouwen en bedden beschikbaar waren.  In de bordeelscènes speelt muziek vaak de rol van de verlokkende kracht.  In de loop van de 17de eeuw werd in de genrestukken steeds minder aandacht besteed aan pikanterieën en de soms wat grove, volkse humor.
  35. 35. Cornelis Bega Oude Vrijer
  36. 36. Johannes Vermeer Dick Hals Vrolijk Gezelschap 1624
  37. 37. Beroepen
  38. 38. Beroepen  voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden van nijvere, deugdzame mensen, die met hard werken hun dagelijks brood verdienen.
  39. 39. Beroepen  voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden van nijvere, deugdzame mensen, die met hard werken hun dagelijks brood verdienen.  Jan Luyken (1649-1712): Spiegel van het menselyk bedryf (1694).
  40. 40. Beroepen  voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden van nijvere, deugdzame mensen, die met hard werken hun dagelijks brood verdienen.  Jan Luyken (1649-1712): Spiegel van het menselyk bedryf (1694).  Door de realistische uitbeelding van beroepen en ambachten op schilderijen en prenten hebben we tegenwoordig een tamelijk betrouwbaar beeld van de inrichting van de werkplaats en de werkomstandigheden van de handwerkers.
  41. 41. Beroepen  voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden van nijvere, deugdzame mensen, die met hard werken hun dagelijks brood verdienen.  Jan Luyken (1649-1712): Spiegel van het menselyk bedryf (1694).  Door de realistische uitbeelding van beroepen en ambachten op schilderijen en prenten hebben we tegenwoordig een tamelijk betrouwbaar beeld van de inrichting van de werkplaats en de werkomstandigheden van de handwerkers.  omgeven door hun leerlingen en knechten, gereedschap, werkmaterialen en half- en eindproducten.
  42. 42. Beroepen  voorstellingen van handwerkslieden geïnterpreteerd als beelden van nijvere, deugdzame mensen, die met hard werken hun dagelijks brood verdienen.  Jan Luyken (1649-1712): Spiegel van het menselyk bedryf (1694).  Door de realistische uitbeelding van beroepen en ambachten op schilderijen en prenten hebben we tegenwoordig een tamelijk betrouwbaar beeld van de inrichting van de werkplaats en de werkomstandigheden van de handwerkers.  omgeven door hun leerlingen en knechten, gereedschap, werkmaterialen en half- en eindproducten.  ook peinzende geleerde, omgeven door zijn attributen in zijn studievertrek.
  43. 43. Jacob ochterveld Visverkoper aan de Deur 1667
  44. 44. Adriaen van Ostade De schilder in zijn Werkplaats 1663
  45. 45. Adriaen van Ostade De Rechtsgeleerde 1680
  46. 46. Johannes Vermeer De Geograaf 1669
  47. 47. Dokters en kwakzalvers
  48. 48. Dokters en kwakzalvers  In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of komische drama's waarin kwakzalvers en nep-dokters optreden; leedvermaak dus.
  49. 49. Dokters en kwakzalvers  In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of komische drama's waarin kwakzalvers en nep-dokters optreden; leedvermaak dus.  Op straat en op jaarmarkten liep men het gevaar te worden beetgenomen door kwakzalvers.
  50. 50. Dokters en kwakzalvers  In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of komische drama's waarin kwakzalvers en nep-dokters optreden; leedvermaak dus.  Op straat en op jaarmarkten liep men het gevaar te worden beetgenomen door kwakzalvers.  Deze nepdokters: geliefd onderwerp voor kunstenaars: draak wordt gestoken met de onnozelen die zich laten beetnemen. Niet alleen op straat, maar ook binnenshuis vindt het doktersoptreden plaats.
  51. 51. Dokters en kwakzalvers  In de 16de- en 17de-eeuwse literatuur: veel populaire kluchten of komische drama's waarin kwakzalvers en nep-dokters optreden; leedvermaak dus.  Op straat en op jaarmarkten liep men het gevaar te worden beetgenomen door kwakzalvers.  Deze nepdokters: geliefd onderwerp voor kunstenaars: draak wordt gestoken met de onnozelen die zich laten beetnemen. Niet alleen op straat, maar ook binnenshuis vindt het doktersoptreden plaats.  Daar vaak in relatie tot ‘minnepijn’ ofwel liefdesverdriet. Jan Steen is een van de eerste schilders die het ‘doktersbezoek’ als genremotief in beeld brengt.
  52. 52. Adriaen Brouwer De Rugoperatie
  53. 53. Adriaen Brouwer De Voetoperatie
  54. 54. Gerard Dou De Kwakzalver 1652
  55. 55. Frans Mieris Het Doktersbezoek 1657
  56. 56. Feest, spel en vermaak
  57. 57. Feest, spel en vermaak  traditionele (boeren)feesten en populaire spelen: voortzetting van beeldtraditie uit de middeleeuwen.
  58. 58. Feest, spel en vermaak  traditionele (boeren)feesten en populaire spelen: voortzetting van beeldtraditie uit de middeleeuwen.  Zowel de uitbeeldingen van allerlei spelen en het thema van de boerenbruiloft danken hun oorsprong en faam aan de zestiende-eeuwse Pieter Bruegel de Oude.
  59. 59. Feest, spel en vermaak  traditionele (boeren)feesten en populaire spelen: voortzetting van beeldtraditie uit de middeleeuwen.  Zowel de uitbeeldingen van allerlei spelen en het thema van de boerenbruiloft danken hun oorsprong en faam aan de zestiende-eeuwse Pieter Bruegel de Oude.  En Jan Steen introduceerde waarschijnlijk als eerste de Sinterklaasavond als thema in de schilderkunst.
  60. 60. Adriaen van Ostade Beugelbaan 1677
  61. 61. Jan Steen De Dorpsbruiloft 1653
  62. 62. Jan Steen De Eierdans 1674
  63. 63. Gerard Dou De Kwakzalver 1652
  64. 64. Johannes Vermeer Meester van het Licht
  65. 65. Johannes Vermeer 1632 – 1675 Het Melkmeisje olieverf op paneel (45,5 × 41cm) — 1658 Rijksmuseum, Amsterdam
  66. 66. Het Melkmeisje (1658)
  67. 67. Het Melkmeisje (1658)  Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met haar linkerhand ondersteunt zij de kan waaruit zij schenkt.
  68. 68. Het Melkmeisje (1658)  Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met haar linkerhand ondersteunt zij de kan waaruit zij schenkt.  Om haar heen zijn allerlei huishoudelijke zaken afgebeeld: brood, een steengoed kan, een mand en een koperen emmer. Om goed licht op haar werk te hebben staat de vrouw voor het raam.
  69. 69. Het Melkmeisje (1658)  Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met haar linkerhand ondersteunt zij de kan waaruit zij schenkt.  Om haar heen zijn allerlei huishoudelijke zaken afgebeeld: brood, een steengoed kan, een mand en een koperen emmer. Om goed licht op haar werk te hebben staat de vrouw voor het raam.  Het licht valt op haar handen; haar silhouet steekt donker af tegen de witte muur. Het subtiele spel met licht en schaduw in dit schilderijtje is intrigerend.
  70. 70. Het Melkmeisje (1658)  Rustig en geconcentreerd giet een vrouw melk in een kom. Met haar linkerhand ondersteunt zij de kan waaruit zij schenkt.  Om haar heen zijn allerlei huishoudelijke zaken afgebeeld: brood, een steengoed kan, een mand en een koperen emmer. Om goed licht op haar werk te hebben staat de vrouw voor het raam.  Het licht valt op haar handen; haar silhouet steekt donker af tegen de witte muur. Het subtiele spel met licht en schaduw in dit schilderijtje is intrigerend.  Dit is een van de genrestukken van Johannes Vermeer waarin hij een sfeer van intimiteit vastlegde. Hoewel de schilder zijn model van dichtbij gadeslaat, gaat zij onverstoorbaar door met haar werk.
  71. 71. Vermeers ‘Keukenmeid’ is heel subtiel belicht. Het licht valt links door het raam. Onder en naast het raam is het wat schemerig, maar de vrouw staat vol in het schijnsel. Wie goed kijkt, ziet dat Vermeer overal kleine glimlichtjes aanbracht: op de randen van de kan en schaal bijvoorbeeld, maar ook op de sluiting van de gele jurk en op het brood in de mand.
  72. 72. Vermeer lette op details. Hij gaf allerlei kleine oneffenheden in het witte pleisterwerk weer. Hij besteedde ook veel aandacht aan een spijkertje hoog op de witte muur
  73. 73. ...en aan licht dat door een gebroken ruitje schijnt...
  74. 74. De structuur van de verschillende materialen is goed getroffen: Glimmend koper...
  75. 75. ...of korrelig brood...
  76. 76. Het is goed mogelijk dat Vermeer met dit schilderij de deugd ‘Matigheid’ heeft willen uitbeelden. Het beeld van een vrouw die een kan leegschenkt werd hiervoor in de 17de eeuw vaker gebruikt, bijvoorbeeld door Jacques De Gheyn.
  77. 77. Vermeer heeft de ruimte rond de keukenmeid zorgvuldig geordend. Dat blijkt uit enkele overschilderingen die door röntgenstralen aan het licht zijn gekomen. Aanvankelijk had Vermeer achter de vrouw een schilderij geschilderd. Bovendien stond er nog een naaimand op de grond bij het stoofje. In de uiteindelijke versie van het schilderij was dit alles weggeschilderd. Dat heeft de achtergrond leger en overzichtelijker gemaakt en de compositie sterker.
  78. 78. De ‘Keukenmeid' is langs twee diagonale lijnen opgebouwd. Bij de rechterpols van de vrouw komen deze lijnen samen. Door deze compositorische truc vestigde Vermeer de aandacht op het schenken van de melk.

×