Immunity: DefensesAgainstDisease<br />Hoofdstuk 36<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
inleiding<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
Waarom een immuunsysteem?<br />Aanval van buitenaf<br />dieren vormen een belangrijke voedselbron<br />cellen zijn ‘verpak...
Aanval<br />Aanval vanuit<br />spijsverteringsstelsel<br />luchtwegen<br />uitscheidingsstelsel<br />beschadiging in de hu...
afweersystemen<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />
Afweerlinie<br />Eerste afweerlinie<br />huid + lichaamsholten (darmkanaal & luchtwegen)<br />externe, niet-specifieke afw...
Afweerlinie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />
eerste afweerlinie<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />
Externe, niet-specifieke afweer<br />Fysieke en chemische verdediging<br />niet specifiek<br />Externe barrière<br />epith...
Externe, niet specifieke afweer<br />Huid<br />Fysische barrière<br />Dode, verhoornde cellen<br />Biochemische barrière<b...
Externe, niet-specifieke afweer<br />Spijsverteringsstelsel<br />Speeksel<br />lysozym<br />afbraak celwand bacterie<br />...
Externe niet-specifieke afweer<br />Luchtwegen<br />trilhaarcellen<br />verplaatsen ziekteverwekkers naar keelholte<br />s...
Externe, niet-specifieke afweer<br />Urinewegen<br />gespoeld met urine<br />Vagina<br />bacterieflora<br />biochemische b...
Tweede afweerlinie<br />Deel 4<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />15<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
Vorming bloedcellen<br />17<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
Leukocyten<br />Leukocyten (witte bloedcellen)<br />interne, niet-specifieke afweer<br />fagocyten<br />granulocyten<br />...
Leukocyten - Fagocyten<br />Aangetrokken door chemische signalen van beschadigde cellen<br />verwijderen celresten en path...
Leukocyten - Fagocyten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />
Leukocyten – NK cellen<br />Natural killer (NK) cellen<br />Perforeren celmembraan van virus-geïnfecteerde cellen <br />he...
Ontsteking<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />22<br />
Ontstekingsreactie<br />Afgifte histamine: <br />bloedvatverwijding: weefsel heet en rood<br />verhoging permeabiliteit bl...
Koorts<br />Als een lokale reactie niet voldoende is<br />macrofagen produceren eiwit interleukine-1<br />hypothalamus ver...
Derde afweerlinie<br />Deel 5<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
Specifieke afweer<br />Lymfocyten<br />B lymfocyten (B cellen)<br />T lymfocyten (T cellen)<br />Antistoffen<br />immuungl...
Hoe worden indringers herkend?<br />Antigenen<br />eiwitten die dienen als cellulair ‘label’<br />lichaamsvreemde antigene...
Lymfocyten<br />B cellen<br />rijpen in beenmerg<br />humorale immuniteit<br />‘humor’ = lichaamsvloeistof<br />produceren...
B cellen<br />Humorale immuniteit<br />bescherming tegen ziekteverwekkers in bloed en lymfe<br />Specifieke reactie<br />p...
Antistoffen<br />Eiwitten die specifieke antigenen binden<br />geproduceerd door B cellen<br />antigeen bindingsplaats pas...
Hoe antistoffen werken<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />31<br />
Type antistoffen<br />IgM<br />1eimmuunrespons<br />agglutinatie<br />IgG<br />2eimmuunrespons, belangrijkste antistof in ...
Immuunreactie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />33<br />
Immuunreactie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />
Primaire en secundairereactie<br />GeheugenB cellenzorgenvooreensnelle, versterktereactiebijherhaaldeinfectie<br />35<br /...
Productie antistoffen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />36<br />
Vaccinatie<br />Immuunsysteem blootgesteld aan verzwakte ziekteverwekker of antigenen van ziekteverwekker<br />actieve imm...
Passieve immunisatie<br />Antistoffen krijgen van een ander individu<br />Maternale immuniteit<br />antistoffen van moeder...
T-cellen<br />Cellulaire respons<br />immuunrespons tegen geïnfecteerde cellen<br />virussen, bacteriën, parasieten in cel...
Antigeen ‘label’ cellen<br />Major histocompatibility complex (MHC) eiwitten<br />MHC-I en MHC-II <br />antigeen glycoprot...
APC & T-helper-cel<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />41<br />T-cel<br />WANTED<br />APC’s verteren ziekteverwekk...
CytotoxischeT-cel<br />Doodt geïnfecteerde T-cellen<br />bindt aan MHC-I op doel-cel<br />uitscheiding perforine<br />vorm...
Immuunrespons<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />43<br />
Immuunrespons<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />44<br />
orgaan- en bloeddonatie<br />Deel 6<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />45<br />
ABO-bloedgroep<br />
Bloeddonatie<br />
Resus-bloedgroep<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />48<br />84% van de mensen heeft een resusfactor (ook wel D-an...
Orgaantransplantatie<br />Afstoting: leukocyten herkennen antigenen op donororgaan als lichaamsvreemd<br />hyperacute afst...
AIDS<br />Deel 7<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />50<br />
HIV<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />51<br />
afwijkingen van het immuunsysteem<br />Deel 8<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />52<br />
Einde<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />53<br />
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hoofdstuk 36 - Audesirk

1,818 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Hoofdstuk 36 - Audesirk

  1. 1. Immunity: DefensesAgainstDisease<br />Hoofdstuk 36<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
  2. 2. inleiding<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
  3. 3. Waarom een immuunsysteem?<br />Aanval van buitenaf<br />dieren vormen een belangrijke voedselbron<br />cellen zijn ‘verpakkingen’ van macromoleculen<br />geen celwand <br />dieren moeten zich beschermen tegen indringers<br />virussen<br />HIV, griep, mazelen, SARS, verkoudheid<br />bacteriën<br />longontsteking, tuberculose, hersenvliesontsteking<br />schimmels<br />ringworm, zwemmerseczeem<br />protisten<br />ziekte van Lyme, malaria<br />Aanval van binnenuit<br />verdediging tegen abnormale lichaamscellen: kanker<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />3<br />
  4. 4. Aanval<br />Aanval vanuit<br />spijsverteringsstelsel<br />luchtwegen<br />uitscheidingsstelsel<br />beschadiging in de huid<br />Aanval via<br />bloedvatenstelsel<br />lymfevatenstelsel<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />4<br />
  5. 5. afweersystemen<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
  6. 6. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />
  7. 7. Afweerlinie<br />Eerste afweerlinie<br />huid + lichaamsholten (darmkanaal & luchtwegen)<br />externe, niet-specifieke afweer<br />Tweede afweerlinie<br />fagocyten (macrofagen & granulocyten), natural killer cellen<br />interne, niet-specifieke afweer<br />Derde afweerlinie<br />T-lymfocyten, B-lymfocyten<br />specifieke afweer<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />7<br />
  8. 8. Afweerlinie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />
  9. 9. eerste afweerlinie<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />
  10. 10. Externe, niet-specifieke afweer<br />Fysieke en chemische verdediging<br />niet specifiek<br />Externe barrière<br />epitheelcellen + slijmcellen<br />huid<br />luchtwegen<br />spijsverteringsstelsel<br />uitscheidingsstelsel<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />10<br />
  11. 11. Externe, niet specifieke afweer<br />Huid<br />Fysische barrière<br />Dode, verhoornde cellen<br />Biochemische barrière<br />Zweetklieren + talgklieren<br />pH 3-5<br />Commensalen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />11<br />
  12. 12. Externe, niet-specifieke afweer<br />Spijsverteringsstelsel<br />Speeksel<br />lysozym<br />afbraak celwand bacterie<br />‘je wonden likken’<br />Maag<br />pH 2-3<br />eiwitverterende enzymen<br />Dikke darm<br />Darmflora<br />afscheiden stoffen om andere bacteriën te bestrijden<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />12<br />
  13. 13. Externe niet-specifieke afweer<br />Luchtwegen<br />trilhaarcellen<br />verplaatsen ziekteverwekkers naar keelholte<br />slijmcellen<br />binding ziekteverwekkers<br />Ogen<br />traanvocht<br />lysozym<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />
  14. 14. Externe, niet-specifieke afweer<br />Urinewegen<br />gespoeld met urine<br />Vagina<br />bacterieflora<br />biochemische barrière<br />lichtzuur milieu<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />14<br />
  15. 15. Tweede afweerlinie<br />Deel 4<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />15<br />
  16. 16. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
  17. 17. Vorming bloedcellen<br />17<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  18. 18. Leukocyten<br />Leukocyten (witte bloedcellen)<br />interne, niet-specifieke afweer<br />fagocyten<br />granulocyten<br />monocyten/macrofagen<br />natural killer cellen<br />mestcellen<br />specifieke afweer<br />T-lymfocyten<br />B-lymfocyten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />18<br />
  19. 19. Leukocyten - Fagocyten<br />Aangetrokken door chemische signalen van beschadigde cellen<br />verwijderen celresten en pathogene bacteriën<br />lysosoom<br />Granulocyten <br />meest voorkomend (70%)<br />Monocyten<br />in weefsel verandering naar macrofagen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />19<br />
  20. 20. Leukocyten - Fagocyten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />
  21. 21. Leukocyten – NK cellen<br />Natural killer (NK) cellen<br />Perforeren celmembraan van virus-geïnfecteerde cellen <br />herkennen membraaneiwitten<br />uitscheiding perforine<br />vormt poriën in doelcel<br />cel lyseert<br />apoptosis<br />Herkennen ook afwijkende lichaamseigen cellen<br />tumorcellen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />21<br />NK-cel<br />perforine<br />virus-geïnfecteerde cel<br />
  22. 22. Ontsteking<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />22<br />
  23. 23. Ontstekingsreactie<br />Afgifte histamine: <br />bloedvatverwijding: weefsel heet en rood<br />verhoging permeabiliteit bloedvaten: opzwellen wond<br />1 & 2 leiden tot stimulatie van pijnreceptoren: pijn<br />Signaalmoleculen<br />lokken granulocyten en monocyten/macrofagen middels chemotaxis. Deze verwijderen celresten en pathogene bacteriën<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />23<br />
  24. 24. Koorts<br />Als een lokale reactie niet voldoende is<br />macrofagen produceren eiwit interleukine-1<br />hypothalamus verhoogt de ‘thermostaat’ naar 39°C<br />hogere temperatuur stimuleert afweer<br />remming groei bacteriën<br />stimuleert fagocytose<br />versnelt herstel weefsel <br />virusgeïnfecteerde cellen producerenmeer interferon<br />beschermt naburige cellen tegen virus-infectie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />
  25. 25. Derde afweerlinie<br />Deel 5<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
  26. 26. Specifieke afweer<br />Lymfocyten<br />B lymfocyten (B cellen)<br />T lymfocyten (T cellen)<br />Antistoffen<br />immuunglobulinen<br />Reageert op<br />antigenen<br />specifieke ziekteverwekkers<br />specifieke toxines<br />abnormale lichaamscellen (tumorcellen)<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />
  27. 27. Hoe worden indringers herkend?<br />Antigenen<br />eiwitten die dienen als cellulair ‘label’<br />lichaamsvreemde antigenen veroorzaken een reactie van leukocyten<br />virussen, bacteriën, protozoa, parasitaire wormen, schimmels, toxines<br />niet-pathogeen: pollen en getransplanteerde cellen<br />B cellen en T cellen reageren op verschillende antigenen<br />B cellen herkennen intacte antigenen<br />ziekteverwekkers in bloed en lymfe<br />T cellen herkennen antigeen fragmenten<br />ziekteverwekkers die lichaamscellen hebben geïnfecteerd<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />27<br />
  28. 28. Lymfocyten<br />B cellen<br />rijpen in beenmerg<br />humorale immuniteit<br />‘humor’ = lichaamsvloeistof<br />produceren antistoffen<br />T cellen<br />rijpen in thymus<br />cellulaire immuniteit<br />Tijdens rijping leren B en T cellen om ‘eigen’ van ‘niet-eigen’ te onderscheiden<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />28<br />
  29. 29. B cellen<br />Humorale immuniteit<br />bescherming tegen ziekteverwekkers in bloed en lymfe<br />Specifieke reactie<br />produceren specifieke antistoffen tegen specifieke antigenen<br />Type B cellen<br />Plasma cel<br />produceren direct antistoffen<br />snelle reactie<br />geheugen B-cel<br />lange termijn immuniteit<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />29<br />
  30. 30. Antistoffen<br />Eiwitten die specifieke antigenen binden<br />geproduceerd door B cellen<br />antigeen bindingsplaats past op het antigen<br />‘sleutel-slot’<br />elke antistof is uniek en specifiek<br />miljoenen antistoffen reageren op antigenen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
  31. 31. Hoe antistoffen werken<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />31<br />
  32. 32. Type antistoffen<br />IgM<br />1eimmuunrespons<br />agglutinatie<br />IgG<br />2eimmuunrespons, belangrijkste antistof in plasma<br />stimuleert fagocytose door macrofagen<br />IgA<br />in slijm spijsverteringskanaal en moedermelk<br />IgE & IgD<br />minder algemeen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />32<br />
  33. 33. Immuunreactie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />33<br />
  34. 34. Immuunreactie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />
  35. 35. Primaire en secundairereactie<br />GeheugenB cellenzorgenvooreensnelle, versterktereactiebijherhaaldeinfectie<br />35<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  36. 36. Productie antistoffen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />36<br />
  37. 37. Vaccinatie<br />Immuunsysteem blootgesteld aan verzwakte ziekteverwekker of antigenen van ziekteverwekker<br />actieve immunisatie<br />stimuleert immuunsysteem tot aanmaak antistof tegen ziekteverwekker<br />snelle reactie bij herhaalde infectie<br />Werkt het best bij virussen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />37<br />
  38. 38. Passieve immunisatie<br />Antistoffen krijgen van een ander individu<br />Maternale immuniteit<br />antistoffen van moeder naar baby via placenta of moedermelk<br />belang van borstvoeding<br />moeder maakt antistoffen tegen ziekteverwekkers van kind<br />Injectie<br />injectie van antistoffen<br />alleen korte termijn immuniteit<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />38<br />
  39. 39. T-cellen<br />Cellulaire respons<br />immuunrespons tegen geïnfecteerde cellen<br />virussen, bacteriën, parasieten in cellen<br />verdediging tegen ‘niet-eigen’ cellen<br />tumorcellen en getransplanteerde cellen <br />Type T cellen<br />helper-T-cellen<br />activeert immuunsysteem<br />cytotoxischeT-cellen<br />valt geïnfecteerde lichaamscellen aan<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />39<br />
  40. 40. Antigeen ‘label’ cellen<br />Major histocompatibility complex (MHC) eiwitten<br />MHC-I en MHC-II <br />antigeen glycoproteïne<br />MHC presenteert cellulair materiaal uit het cytosol op het celmembraan<br />laat zien wat er in de cel gebeurt<br />geeft het oppervlak van een cel een uniek label<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />40<br />T-cel<br />MHC eiwitten<br />tonenzelf-antigenen<br />
  41. 41. APC & T-helper-cel<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />41<br />T-cel<br />WANTED<br />APC’s verteren ziekteverwekkers en MHC–II eiwitten presenteren dit op het celoppervlak<br />antigeen presenterende cel (APC)<br />waarschuwt T-helper-cellen<br />T-helper-cellen activeren cytotoxischeT-cellen en B-cellen<br />geïnfecteerdecel<br />MHC eiwittenpresenterenlichaamsvreemdeantigenen<br />T-cel antigen receptor<br />
  42. 42. CytotoxischeT-cel<br />Doodt geïnfecteerde T-cellen<br />bindt aan MHC-I op doel-cel<br />uitscheiding perforine<br />vormt poriën in doelcel<br />cel lyseert<br />apoptosis<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />42<br />CytotoxischeT-cel<br />perforine<br />virus-geïnfecteerde cel<br />
  43. 43. Immuunrespons<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />43<br />
  44. 44. Immuunrespons<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />44<br />
  45. 45. orgaan- en bloeddonatie<br />Deel 6<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />45<br />
  46. 46. ABO-bloedgroep<br />
  47. 47. Bloeddonatie<br />
  48. 48. Resus-bloedgroep<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />48<br />84% van de mensen heeft een resusfactor (ook wel D-antigeen genoemd) op hun rode bloedcellen<br />Resusnegatieve mensen maken na contact antistoffen tegen de resusfactor<br />Contact tijdens bevalling van 1e resuspositieve kind<br />Rode bloedcellen van 2e resuspositieve kind worden afgebroken<br />
  49. 49. Orgaantransplantatie<br />Afstoting: leukocyten herkennen antigenen op donororgaan als lichaamsvreemd<br />hyperacute afstoting<br />binnen enkele minuten<br />aanwezigheid antistoffen tegen donorantigenen<br />acute afstoting<br />binnen enkele dagen tot enkele weken<br />T-cellen zien donor-MHC als lichaamseigen MHC met een vreemd antigeen<br />activatieB-cellen en cytotoxischeT-cellen<br />chronische afstoting<br />binnen enkele maanden<br />oorzaak onbekend <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />49<br />
  50. 50. AIDS<br />Deel 7<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />50<br />
  51. 51. HIV<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />51<br />
  52. 52. afwijkingen van het immuunsysteem<br />Deel 8<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />52<br />
  53. 53. Einde<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />53<br />

×