The Continuity of Life: Cellular Reproduction<br />Hoofdstuk 11<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
mitose<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
Waarom delen cellen?<br />Voortplanting<br />Ongeslachtelijke voortplanting<br />eencelligen <br />Groei<br />Van bevrucht...
Een nieuwe cel …<br />Kern<br />DNA / chromosomen<br />Cytoskelet<br />Centriolen<br />In dierlijke cel<br />Kernspoeldrad...
Kern<br />Functie:<br />Beschermt DNA<br />Bouw:<br />Dubbel kernmembraan<br />Kernporiën<br />Grote moleculen kunnen erdo...
Cytoskelet<br />Functie:<br />Steun<br />Handhaaft vorm cel<br />Aanhechting organellen<br />Beweging<br />Beweging van ce...
Centriolen<br />Functie:<br />Kerndeling<br />In dierlijke cellen<br />Begeleiden met kernspoeldradende chromosomen tijden...
De deling…<br />Wat wordt doorgegeven aan dochtercellen?<br />Een exacte kopie van het genetisch materiaal (DNA)<br />Mito...
Mitose<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />prophase<br />(pro-metaphase)<br />Interphase<br />anaphase<br /...
Interfase<br />90% van de celcyclus<br />Cel voert het ‘dagelijkse werk’ uit<br />RNA synthese, eiwitsynthese<br />Voorber...
Cel heeft een ‘cyclus’<br />Cel wordt gevormd na mitotische deling<br />cel groeit & deelt<br />opnieuw<br />cell groeit &...
Interfase<br />Verdeeld in 3 fasen:<br />G1 = 1eGroeifase		<br />‘dagelijks werk’<br />Groei cel<br />S = DNA Synthese<br ...
Activiteit 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />
Interfase<br />Duidelijke kern<br />DNA gedespiraliseerd<br />Voorbereiding voor mitose<br />Replicatie chromosomen<br />P...
Profase<br />Condensatie chromatine<br />Zichtbare chromosomen<br />Centrosomen (ieder bestaande uit 2 centriolen) begeven...
Pro-metafase<br />Kernspoeldraden verbinden zich met het kinetochoor (gelegen op het centromeer)<br />Chromosomen beginnen...
Metafase<br />Chromosomen begeven zich naar middenvlak<br />Gecoördineerd door kernspoeldraden<br />Zorgt ervoor dat chrom...
Anafase<br />Chromatiden splitsen op het kinetochoor<br />Bewegen naar tegenoverliggende polen<br />Via kernspoeldraden<br...
Telofase<br />Chromosomen arriveren op tegenoverliggende polen<br />Dochter kernen vormen<br />Nucleoli worden gevormd<br ...
Cytokinese in een dierlijke cel<br />Cel deelt zich in twee dochtercellen<br />Ring van microfilamenten rondom het centrum...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />21<br />
Cytokinese in een plantencel<br />Golgi-apparaat vormt blaasjes<br />Versmelting op het middenvlak<br />Sint Oelbertgymnas...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />23<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />
Nogmaals…<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
Regulatie van celdeling<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />
Regulatie celdelingen<br />Celdelingen in verschillende weefsels en organen moeten gereguleerd worden<br />Van belang voor...
Frequentie celdelingen<br />Frequentie verschilt per celtype<br />embryo<br />celcyclus &lt; 20 minuten<br />huidcellen<br...
Twee onomkeerbare punten in de celcyclus<br />Replicatie van het genetisch materiaal (DNA)<br />Splitsen van chromatiden<b...
Checkpoints<br />Celcyclus gereguleerd door chemische STOP & GO signalen<br />Signalen duiden aan of bepaaldeprocessen goe...
Checkpoints<br />Drie belangrijke checkpoints<br />G1/S<br />kan DNA replicatiestarten?<br />G2/M<br />Is de DNA replicati...
G1/S Checkpoint<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />32<br />
G1/S Checkpoint<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />33<br />
Activiteit 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />
Meiose<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />35<br />
Mitose …<br />Productie van cellen met identiek DNA<br />Identieke dochtercellen<br />Exacte kopieën<br />Klonen<br />Geli...
Ongeslachtelijke voortplanting<br />Eencellige eukaryoten<br />Schimmels<br />Paramecium, Amoeba<br />Sint Oelbertgymnasiu...
Hydra</li></ul>Voordelen??<br />
En wij dan ??<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />38<br /><ul><li>Wat gebeurt er als een complex meercellig  organ...
Versmelten van eicel en spermacel
Maken we eicellen en spermacellen door middel van mitose?</li></ul>+<br />46<br />92<br />46<br />eicel<br />spermacel<br ...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />39<br />Vrouwelijkkaryotype<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />40<br />Mannelijkkaryotype<br />
Homologe chromosomen<br />Gepaarde chromosomen<br />beide chromosomen dragen ‘gelijke’ informatie<br />Bepalen dezelfde er...
Eicellen en spermacellen …<br />Het aantal chromosomen reduceren<br />Halvering: 46  23<br />46<br />46<br />23<br />23<b...
Meiose: productie van gameten<br />Alternerende stadia<br />Diploïd  haploïd<br />2n  n<br />Mensen: 46  23<br />Meiose...
Meiose<br />Reductiedeling<br />Speciaal voor geslachtelijkevoortplanting<br />Diploïd  haploïd<br />2n  n<br />Sint Oel...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />45<br />
Meiose 1<br />Verdelen van homologe paren<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />46<br />
Meiose 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />47<br />Verdelen van chromatiden<br />Vergelijkbaar met mitose<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />48<br />
Activiteit 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />49<br />
Profase 1<br />Crossing-over<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />50<br />
Crossing-over<br />Drie stappen<br />Cross over<br />Verbreken van DNA<br />Opnieuw aanhechten van DNA<br />Nieuwe combina...
Activiteit 4<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />52<br />
Mitose vs Meiose<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />53<br /><ul><li>Mitose
1 deling
dochter cellen genetisch identiek aan ouder cell
produceert 2 cellen
2n  2n
produceert cellen voor  groei & herstel
geen crossing over
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hoofdstuk 11 - Audesirk

2,622 views

Published on

mitose, meiose, celregulatie

1 Comment
4 Likes
Statistics
Notes
  • ziet er weer strak uit meneer!
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
2,622
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
72
Comments
1
Likes
4
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hoofdstuk 11 - Audesirk

  1. 1. The Continuity of Life: Cellular Reproduction<br />Hoofdstuk 11<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
  2. 2. mitose<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
  3. 3. Waarom delen cellen?<br />Voortplanting<br />Ongeslachtelijke voortplanting<br />eencelligen <br />Groei<br />Van bevruchte eicel tot meercellig organisme<br />Herstel/vernieuwing<br />Vervangen van cellen als gevolg van schade, slijtage <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />3<br />
  4. 4. Een nieuwe cel …<br />Kern<br />DNA / chromosomen<br />Cytoskelet<br />Centriolen<br />In dierlijke cel<br />Kernspoeldraden<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />4<br />
  5. 5. Kern<br />Functie:<br />Beschermt DNA<br />Bouw:<br />Dubbel kernmembraan<br />Kernporiën<br />Grote moleculen kunnen erdoor<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
  6. 6. Cytoskelet<br />Functie:<br />Steun<br />Handhaaft vorm cel<br />Aanhechting organellen<br />Beweging<br />Beweging van cel<br />Cilia, flagellen, etc<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />
  7. 7. Centriolen<br />Functie:<br />Kerndeling<br />In dierlijke cellen<br />Begeleiden met kernspoeldradende chromosomen tijdens mitose<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />7<br />
  8. 8. De deling…<br />Wat wordt doorgegeven aan dochtercellen?<br />Een exacte kopie van het genetisch materiaal (DNA)<br />Mitose = kerndeling<br />Organellen, cytoplasma, celmembraan, enzymen<br />Cytokinese = celdeling<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />
  9. 9. Mitose<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />prophase<br />(pro-metaphase)<br />Interphase<br />anaphase<br />metaphase<br />telophase<br />
  10. 10. Interfase<br />90% van de celcyclus<br />Cel voert het ‘dagelijkse werk’ uit<br />RNA synthese, eiwitsynthese<br />Voorbereiding op celdeling<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />10<br />
  11. 11. Cel heeft een ‘cyclus’<br />Cel wordt gevormd na mitotische deling<br />cel groeit & deelt<br />opnieuw<br />cell groeit & deelt niet meer<br />G1, S, G2, M<br />G1G0<br />lever cellen<br />epitheel cellen,bloedcellen,<br />stamcellen<br />hersen / zenuwcellenspiercellen<br />Cel cyclus<br />11<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  12. 12. Interfase<br />Verdeeld in 3 fasen:<br />G1 = 1eGroeifase <br />‘dagelijks werk’<br />Groei cel<br />S = DNA Synthese<br />Kopiëren DNA<br />G2= 2eGroeifase<br />voorbereiden op deling<br />Groei cel<br />Productie organellen, eiwitten, etc<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />12<br />evt. G0 fase<br />
  13. 13. Activiteit 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />
  14. 14. Interfase<br />Duidelijke kern<br />DNA gedespiraliseerd<br />Voorbereiding voor mitose<br />Replicatie chromosomen<br />Productie eiwitten en organellen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />14<br />
  15. 15. Profase<br />Condensatie chromatine<br />Zichtbare chromosomen<br />Centrosomen (ieder bestaande uit 2 centriolen) begeven zich naar tegenoverliggende polen<br />Vorming kernspoeldraden<br />Nucleolus verdwijnt<br />Afbraak kernmembraan<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />15<br />
  16. 16. Pro-metafase<br />Kernspoeldraden verbinden zich met het kinetochoor (gelegen op het centromeer)<br />Chromosomen beginnen te bewegen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
  17. 17. Metafase<br />Chromosomen begeven zich naar middenvlak<br />Gecoördineerd door kernspoeldraden<br />Zorgt ervoor dat chromosomen correct splitsen<br />Elke kern krijgt slechts 1 kopie vanelk chromosoom<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />17<br />
  18. 18. Anafase<br />Chromatiden splitsen op het kinetochoor<br />Bewegen naar tegenoverliggende polen<br />Via kernspoeldraden<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />18<br />
  19. 19. Telofase<br />Chromosomen arriveren op tegenoverliggende polen<br />Dochter kernen vormen<br />Nucleoli worden gevormd<br />Chromosomen despiraliseren<br />Kernspoeldraden verdwijnen<br />Cytokinese start<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />19<br />
  20. 20. Cytokinese in een dierlijke cel<br />Cel deelt zich in twee dochtercellen<br />Ring van microfilamenten rondom het centrum van de cel  deze trekt zich samen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />
  21. 21. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />21<br />
  22. 22. Cytokinese in een plantencel<br />Golgi-apparaat vormt blaasjes<br />Versmelting op het middenvlak<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />22<br />
  23. 23. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />23<br />
  24. 24. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />
  25. 25. Nogmaals…<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
  26. 26. Regulatie van celdeling<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />
  27. 27. Regulatie celdelingen<br />Celdelingen in verschillende weefsels en organen moeten gereguleerd worden<br />Van belang voor normale groei en ontwikkeling<br />Reguleer wanneer cellen delen<br />Reguleer hoe snel cellen delen<br />Niet alle cellen hebben dezelfde celcyclus<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />27<br />
  28. 28. Frequentie celdelingen<br />Frequentie verschilt per celtype<br />embryo<br />celcyclus &lt; 20 minuten<br />huidcellen<br />Delen je hele leven lang<br />Delen elke 12-24 uur<br />levercellen<br />Behouden vermogen tot delen, maar delen gemiddeld slechts eens per twee jaar<br />volgroeide zenuwcellen & spiercellen<br />Delen niet meer<br />permanent in G0<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />28<br />
  29. 29. Twee onomkeerbare punten in de celcyclus<br />Replicatie van het genetisch materiaal (DNA)<br />Splitsen van chromatiden<br />Checkpoint<br />Beoordelen processen en eventueel stoppen<br />Regulatie celcyclus<br /><br /><br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />29<br />
  30. 30. Checkpoints<br />Celcyclus gereguleerd door chemische STOP & GO signalen<br />Signalen duiden aan of bepaaldeprocessen goed verlopenzijn <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
  31. 31. Checkpoints<br />Drie belangrijke checkpoints<br />G1/S<br />kan DNA replicatiestarten?<br />G2/M<br />Is de DNA replicatie correct uitgevoerd?<br />Metafase/Anafase<br />Liggen de chromosomen correct op het middenvlak?<br />Kunnenchromatiden correct gesplitstworden?<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />31<br />
  32. 32. G1/S Checkpoint<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />32<br />
  33. 33. G1/S Checkpoint<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />33<br />
  34. 34. Activiteit 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />
  35. 35. Meiose<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />35<br />
  36. 36. Mitose …<br />Productie van cellen met identiek DNA<br />Identieke dochtercellen<br />Exacte kopieën<br />Klonen<br />Gelijke hoeveelheid DNA<br />Gelijk aantal chromosomen<br />Identieke genetische informatie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />36<br />
  37. 37. Ongeslachtelijke voortplanting<br />Eencellige eukaryoten<br />Schimmels<br />Paramecium, Amoeba<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />37<br /><ul><li>Simpele meercellige eukaryoten
  38. 38. Hydra</li></ul>Voordelen??<br />
  39. 39. En wij dan ??<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />38<br /><ul><li>Wat gebeurt er als een complex meercellig organisme (zoals wij) zich wil voortplanten?
  40. 40. Versmelten van eicel en spermacel
  41. 41. Maken we eicellen en spermacellen door middel van mitose?</li></ul>+<br />46<br />92<br />46<br />eicel<br />spermacel<br />zygote<br />
  42. 42. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />39<br />Vrouwelijkkaryotype<br />
  43. 43. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />40<br />Mannelijkkaryotype<br />
  44. 44. Homologe chromosomen<br />Gepaarde chromosomen<br />beide chromosomen dragen ‘gelijke’ informatie<br />Bepalen dezelfde erfelijke eigenschappen<br />Homoloog = dezelfdeinformatie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />41<br />diploid2n<br />2n = 4<br />
  45. 45. Eicellen en spermacellen …<br />Het aantal chromosomen reduceren<br />Halvering: 46  23<br />46<br />46<br />23<br />23<br />23<br />23<br />46<br />Meiose<br />Gameten<br />Zygote<br />Bevruchting<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />42<br />
  46. 46. Meiose: productie van gameten<br />Alternerende stadia<br />Diploïd  haploïd<br />2n  n<br />Mensen: 46  23<br />Meiose reduceert aantal chromosomen<br />Creëert gameten<br />Bevruchting herstelt aantalchromosomen<br />Haploïd  diploïd<br />n  2n<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />43<br />haploïd<br />diploïd<br />
  47. 47. Meiose<br />Reductiedeling<br />Speciaal voor geslachtelijkevoortplanting<br />Diploïd  haploïd<br />2n  n<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />44<br />
  48. 48. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />45<br />
  49. 49. Meiose 1<br />Verdelen van homologe paren<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />46<br />
  50. 50. Meiose 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />47<br />Verdelen van chromatiden<br />Vergelijkbaar met mitose<br />
  51. 51. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />48<br />
  52. 52. Activiteit 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />49<br />
  53. 53. Profase 1<br />Crossing-over<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />50<br />
  54. 54. Crossing-over<br />Drie stappen<br />Cross over<br />Verbreken van DNA<br />Opnieuw aanhechten van DNA<br />Nieuwe combinatie van eigenschappen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />51<br />Voordelen??<br />
  55. 55. Activiteit 4<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />52<br />
  56. 56. Mitose vs Meiose<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />53<br /><ul><li>Mitose
  57. 57. 1 deling
  58. 58. dochter cellen genetisch identiek aan ouder cell
  59. 59. produceert 2 cellen
  60. 60. 2n  2n
  61. 61. produceert cellen voor groei & herstel
  62. 62. geen crossing over
  63. 63. Meiose
  64. 64. 2 delingen
  65. 65. dochter cellen genetisch verschillend aan ouder cel
  66. 66. produceert 4 cellen
  67. 67. 2n  1n
  68. 68. produceert gameten
  69. 69. crossing over</li></li></ul><li>Geslachtelijke voortplanting!<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />54<br />Geslachtelijke voortplanting introduceert genetische variatie<br />combineren van chromosomen<br />crossing over<br />combineren van gameten<br />Stuurt evolutie<br />Zorgt voor genetische variatie<br />
  70. 70. Combineren van chromosomen<br />Homologe chromosomen willekeurig verdeeld over dochtercellen<br />223 (8.388.608) verschillende combinaties in gameten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />55<br />nieuwe gameten van kind<br />Vader<br />Moeder<br />Kind<br />
  71. 71. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />Crossing over<br />Crossing over creëert compleet nieuwe combinaties van eigenschappen op elk chromosoom<br />Sint Oelbert Gymnasium - 2009 - Klas 4<br />56<br />
  72. 72. Combineren van gameten<br />Elk ouderpaar produceert een zygote met 223 x 223 mogelijke combinaties<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />57<br />
  73. 73. Andere dieren, planten …<br />58<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  74. 74. Schimmels / eencelligen<br />59<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  75. 75. Mensen …<br />60<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  76. 76. Planten …<br />61<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  77. 77. Einde<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />62<br />

×