The Urinary System<br />Hoofdstuk 35<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
Homeostase<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
Aanpassing vs. regulatie<br />Twee evolutionaire opties<br />reguleren van het interne milieu<br />relatief constante inte...
Homeostase<br />De balans handhaven<br />Dierlijk lichaam moet veel systemen reguleren	<br />temperatuur<br />bloedsuikers...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
Meercellig organismen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />CO2<br />CO2<br />O2<br />NH3<br />az<br />NH3<br...
Meercellige organismen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />7<br /><ul><li>Evolutiesysteemvooruitwisseling
nutrientenverdelen
bloedvatenstelsel
afvalverwijderen
uitscheidingsstelsel</li></ul>CO2<br />CO2<br />NH3<br />O2<br />NH3<br />CO2<br />NH3<br />CO2<br />CO2<br />NH3<br />O2<...
Osmoregulatie<br />Waterbalans<br />zoet water<br />hypotoon<br />water in cellen + verlies zouten<br />zout water<br />hy...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />Afvalproducten<br />9<br />O<br />H<br />H<br />|<br />|<br />|<br />C–OH<br />–C–<...
Stikstofverbindingen verwerken<br />Ammonia<br />zeer giftig<br />carcinogeen<br />zeer oplosbaar<br />passeert celmembran...
Stikstofverbindingen verwerken<br />In water<br />waterverlies geen probleem<br />ammonia<br />meest giftig<br />Op land<b...
Organismen in zoetwater<br />Water en stikstofverbindingen verwijderen <br />Water verwijderen<br />Overmaat water gebruik...
Organismen op land<br />Water schaars: lastig om ammonia te verdunnen<br />ammonia omzetten<br />ureum = groter molecuul =...
Organismen op land + eieren<br />Uitscheiding in ei onmogelijk	<br />behoefte aan minder giftige stikstofverbinding<br />u...
Urinezuur<br />Groot molecuul	<br />Slaat neer<br />schaadt het embryo in een ei niet<br />volwassen vogels maken ook nog ...
nieren – Bouw & werking<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
Nieren<br />Zouten uit bloed filteren + terugresorptie water en gewenste zouten<br />Functies<br />filtratie<br />water en...
Nieren<br /> aorta <br />ondersteholleader<br />bijnier<br />nier<br />nefron<br />urineleider<br />nierader & nierslagade...
Nefron<br />Niereenheid<br />1 miljoen nefronen per nier<br />Functie<br />filteren urea en andereopgeloste stoffen (suike...
Nefron<br />Interactie tussen uitscheidingsstelsel en bloedvatenstelsel<br />Bloedvatenstelsel<br />Glomerulus = ‘bal’ van...
Nefron - filtratie<br />In de glomerulus<br />Gefilterd:<br />water<br />glucose<br />zouten/ionen<br />ureum<br />Niet ge...
Nefron - terugresorptie<br />Begin nierkanaaltje (proximale tubulus)<br />terugresorptie in bloed<br />NaCl<br />actief tr...
Nefron - terugresorptie<br />Lis van Henle (‘Loop of Henle’)<br />afdalend deel<br />hoge permeabiliteit voor H2O<br />vee...
Nefron - terugresorptie<br />Lis van Henle (‘Loop of Henle’)<br />stijgend deel<br />lage permeabiliteit voor H2O<br />Cl-...
Nefron - terugresorptie<br />Einde nierkanaaltje (distaletubulus)<br />geresorbeerd<br />zouten<br />H2O<br />HCO3-<br />b...
Nefron – terugresorptie & excretie<br />Verzamelbuisje<br />terugresorptie<br />H2O<br />excretie<br />geconcentreerde uri...
Nefron – osmotische waarde<br />Hoe vindt terugresorptie plaats?<br />sterke osmotische controleom de energetische kostenv...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />28<br />
Samenvatting<br />Niet gefilterd<br />cellen<br />eiwitten<br />Terugresorptie d.m.v. actief transport<br />Na+, Cl-, amin...
nieren - homeostase<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
Negatieve feedback<br />31<br />hormoon / zenuwsignaal<br />hormoonklier / zenuwstelsel<br />verlaging factor<br />(richti...
Handhaven lichaamstemperatuur<br />32<br />zenuwsignaal<br />hersenen<br />zweten/ verwijdenbloedvatenhuid<br />hoog<br />...
Osmotische waarde bloed<br />33<br />ADH<br />hypofyse<br />toenameterugabsorptiewater / toenamedorst<br />hoog<br />senso...
Osmotische waarde bloed<br />Hoge osmotische waarde bloed<br />teveel opgeloste stoffen in het bloed<br />dehydratatie, di...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hoofdstuk 35 - Audesirk

2,935 views

Published on

Uitscheiding, nieren

Published in: Education, Technology, Business
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,935
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
557
Actions
Shares
0
Downloads
50
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hoofdstuk 35 - Audesirk

  1. 1. The Urinary System<br />Hoofdstuk 35<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />1<br />
  2. 2. Homeostase<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
  3. 3. Aanpassing vs. regulatie<br />Twee evolutionaire opties<br />reguleren van het interne milieu<br />relatief constante intern milieu<br />aanpassen aan het externe milieu<br />intern milieu fluctueert met extern milieu<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />osmoregulatie<br />thermoregulatie<br />reguleren<br />reguleren<br />aanpassen<br />aanpassen<br />3<br />
  4. 4. Homeostase<br />De balans handhaven<br />Dierlijk lichaam moet veel systemen reguleren <br />temperatuur<br />bloedsuikerspiegel<br />energie productie<br />vochtbalans + afgifte van afvalstoffen<br />voedingsstoffen<br />ionenbalans<br />celgroei<br />“Steady state”<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />4<br />
  5. 5. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
  6. 6. Meercellig organismen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />CO2<br />CO2<br />O2<br />NH3<br />az<br />NH3<br />CO2<br />NH3<br />CO2<br />CO2<br />NH3<br />NH3<br />O2<br />CO2<br />CO2<br />CO2<br />az<br />NH3<br />NH3<br />NH3<br />CHO<br />CO2<br />CO2<br />az<br />CH<br /><ul><li>Diffusietelangzaam!</li></ul>az<br />O2<br />CH<br />CHO<br />CO2<br />az<br />NH3<br />CHO<br />CH<br />O2<br />az<br />
  7. 7. Meercellige organismen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />7<br /><ul><li>Evolutiesysteemvooruitwisseling
  8. 8. nutrientenverdelen
  9. 9. bloedvatenstelsel
  10. 10. afvalverwijderen
  11. 11. uitscheidingsstelsel</li></ul>CO2<br />CO2<br />NH3<br />O2<br />NH3<br />CO2<br />NH3<br />CO2<br />CO2<br />NH3<br />O2<br />NH3<br />CO2<br />CO2<br />CO2<br />az<br />NH3<br />NH3<br />NH3<br />CHO<br />CO2<br />CO2<br />Systemen die noodzakelijk zijn om meercellige organismen mogelijk te maken!<br />az<br />CH<br />
  12. 12. Osmoregulatie<br />Waterbalans<br />zoet water<br />hypotoon<br />water in cellen + verlies zouten<br />zout water<br />hypertoon<br />water uit cellen<br />land<br />droog milieu<br />water behouden essentieel<br />zouten behouden kan essentieel zijn<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />hypertoon<br />hypotoon<br />
  13. 13. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />Afvalproducten<br />9<br />O<br />H<br />H<br />|<br />|<br />|<br />C–OH<br />–C–<br />N<br />|<br />H<br />R<br />veel!<br />weinig!<br />CO2 + H2O<br />NH2=<br />ammonia<br />Welke producten?<br />bouwstenen voedsel<br />koolhydraten = CHO CO2 + H2O <br />vetten = CHO CO2 + H2O<br />eiwitten = CHON CO2 + H2O + N<br />nucleïnezuren = CHOPN CO2 + H2O + P + N<br />
  14. 14. Stikstofverbindingen verwerken<br />Ammonia<br />zeer giftig<br />carcinogeen<br />zeer oplosbaar<br />passeert celmembranen<br />verdunnen en afvoeren!<br />Methode om van stikstofverbindingen af te komen hangt af van:<br />wie je bent (evolutionair)<br />waar je leeft<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />10<br />
  15. 15. Stikstofverbindingen verwerken<br />In water<br />waterverlies geen probleem<br />ammonia<br />meest giftig<br />Op land<br />waterverlies een probleem<br />ureum<br />minder giftig<br />Op land + eieren<br />waterverlies een probleem<br />embryo in ei beschermen<br />ureumzuur<br />minst giftig<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />11<br />
  16. 16. Organismen in zoetwater<br />Water en stikstofverbindingen verwijderen <br />Water verwijderen<br />Overmaat water gebruikt om ammonia te verdunnen en uit te scheiden<br />sterk verdunde urine<br />Ammonia diffundeert ook via kieuwen<br />Verlies aan zouten compenseren<br />terugresorptie in nieren en/of actief transport via kieuwen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />12<br />
  17. 17. Organismen op land<br />Water schaars: lastig om ammonia te verdunnen<br />ammonia omzetten<br />ureum = groter molecuul = minder goed oplosbaar = minder giftig<br />2 NH2 + CO2 = ureum <br />geproduceerd in de lever<br />nieren<br />filter opgeloste stoffen<br />terugresorptie H2O (+ gewenste opgeloste stoffen)<br />afval uitscheiden<br />urine = ureum, zouten, overmaat suiker en water<br />urine is sterk geconcentreerd<br />geconcentreerd ammonia zou te giftig zijn<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />H<br />H<br />H<br />H<br />N<br />N<br />O<br />C<br />
  18. 18. Organismen op land + eieren<br />Uitscheiding in ei onmogelijk <br />behoefte aan minder giftige stikstofverbinding<br />urinezuur<br />vogels, reptielen, insecten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />14<br />
  19. 19. Urinezuur<br />Groot molecuul <br />Slaat neer<br />schaadt het embryo in een ei niet<br />volwassen vogels maken ook nog gebruik van uitscheiding d.m.v. urinezuur<br />niet vloeibaar, witte ‘pasta’<br />een reden waarom de meeste mannelijke vogels geen penis hebben<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />15<br />
  20. 20. nieren – Bouw & werking<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
  21. 21. Nieren<br />Zouten uit bloed filteren + terugresorptie water en gewenste zouten<br />Functies<br />filtratie<br />water en opgeloste stoffen<br />terugresorptie<br />selectief water en opgeloste stoffen resorberen<br />secretie<br />actief ongewenste stoffen in urine transporteren<br />excretie<br />geconcentreerde urine uit lichaam verwijderen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />17<br />
  22. 22. Nieren<br /> aorta <br />ondersteholleader<br />bijnier<br />nier<br />nefron<br />urineleider<br />nierader & nierslagader<br />epitheelcellen<br />urineblaas<br />urinebuis<br />
  23. 23. Nefron<br />Niereenheid<br />1 miljoen nefronen per nier<br />Functie<br />filteren urea en andereopgeloste stoffen (suiker, zouten)<br />bloedplasma in nefron gefilterd<br />hoge druk<br />selectieve terugresorptie van water engewenste opgeloste stoffen<br />grotere controle en flexibiliteit <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />19<br />
  24. 24. Nefron<br />Interactie tussen uitscheidingsstelsel en bloedvatenstelsel<br />Bloedvatenstelsel<br />Glomerulus = ‘bal’ vancapillairen<br />Uitscheidingsstelsel<br />nefron<br />kapsel van Bowman<br />lis van Henle<br />verzamelbuisje<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />Begin <br />nierkanaaltje<br />Eindenierkanaaltje<br />Kapsel van Bowman<br />Glomerulus<br />Glucose<br />H2O<br />Na+ Cl-<br />H2O<br />Aminozuren<br />H2O<br />Na+ Cl-<br />H2O<br />Mg++ Ca++<br />H2O<br />H2O<br />Lis van Henle<br />Verzamelbuisje<br />
  25. 25. Nefron - filtratie<br />In de glomerulus<br />Gefilterd:<br />water<br />glucose<br />zouten/ionen<br />ureum<br />Niet gefilterd<br />cellen <br />eiwitten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />21<br />Hoge bloeddruk in nieren: filtert water en opgeloste stoffen uit het bloedvat<br />GROOT probleem wanneer je van nature een hoge bloeddruk hebt: beschadiging nieren<br />
  26. 26. Nefron - terugresorptie<br />Begin nierkanaaltje (proximale tubulus)<br />terugresorptie in bloed<br />NaCl<br />actief transport Na+<br />CL- volgt middels diffusie<br />H2O<br />glucose<br />HCO3-<br />bicarbonaat<br />buffer voor pH bloed<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />22<br />
  27. 27. Nefron - terugresorptie<br />Lis van Henle (‘Loop of Henle’)<br />afdalend deel<br />hoge permeabiliteit voor H2O<br />veel aquaporines<br />lage permeabiliteit voor zout<br />weinig Na+ / Cl- kanalen<br />geresorbeerd<br />H2O<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />23<br />
  28. 28. Nefron - terugresorptie<br />Lis van Henle (‘Loop of Henle’)<br />stijgend deel<br />lage permeabiliteit voor H2O<br />Cl- pomp<br />Na+ volgt middels diffusie<br />andere membraaneiwitten<br />geresorbeerd<br />zouten<br />houdt osmotische waardeop peil<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />
  29. 29. Nefron - terugresorptie<br />Einde nierkanaaltje (distaletubulus)<br />geresorbeerd<br />zouten<br />H2O<br />HCO3-<br />bicarbonaat<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
  30. 30. Nefron – terugresorptie & excretie<br />Verzamelbuisje<br />terugresorptie<br />H2O<br />excretie<br />geconcentreerde urine naar blaas<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />
  31. 31. Nefron – osmotische waarde<br />Hoe vindt terugresorptie plaats?<br />sterke osmotische controleom de energetische kostenvan excretie te beheersen<br />Waar mogelijk gebruik makenvan diffusie i.p.v. actief transport<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />27<br />
  32. 32. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />28<br />
  33. 33. Samenvatting<br />Niet gefilterd<br />cellen<br />eiwitten<br />Terugresorptie d.m.v. actief transport<br />Na+, Cl-, aminozuren, glucose<br />Terugresorptie d.m.v. diffusie<br />Na+, Cl-, H2O<br />Excretie<br />ureum, overschot opgeloste stoffen (glucose, zouten), gifstoffen, drugs <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />29<br />
  34. 34. nieren - homeostase<br />Deel 3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
  35. 35. Negatieve feedback<br />31<br />hormoon / zenuwsignaal<br />hormoonklier / zenuwstelsel<br />verlaging factor<br />(richtingsetpoint)<br />hoog<br />sensor<br />specifiekelichamelijke factor<br />laag<br />sensor<br />verhoging factor(richtingsetpoint)<br />hormoonklier / zenuwstelsel<br />hormoon / zenuwsignaal<br />
  36. 36. Handhaven lichaamstemperatuur<br />32<br />zenuwsignaal<br />hersenen<br />zweten/ verwijdenbloedvatenhuid<br />hoog<br />sensor<br />lichaamstemperatuur<br />laag<br />sensor<br />rillen/ vernauwenbloedvatenhuis<br />hersenen<br />zenuwsignaal<br />
  37. 37. Osmotische waarde bloed<br />33<br />ADH<br />hypofyse<br />toenameterugabsorptiewater / toenamedorst<br />hoog<br />sensor<br />osmotischewaardebloed<br />sensor<br />ADH=Anti-DiuretischHormoon<br />
  38. 38. Osmotische waarde bloed<br />Hoge osmotische waarde bloed<br />teveel opgeloste stoffen in het bloed<br />dehydratatie, dieet met hoge zoutconcentratie, etc<br />dorst = meer drinken<br />afgifte ADH vanuit de hypofyse<br />Anti-Diuretisch Hormoon<br />Verhoogt de permeabiliteit van het verzamelbuisjeen terugabsorptie van water in nieren<br />verhoging terugresorptie water in bloed<br />verminderen van urineproductie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />H2O<br />H2O<br />H2O<br />
  39. 39. Osmotische waarde bloed<br />35<br /> JGA<br />nefron<br />bijnier<br />JGA=JuxtaGlomerularApparatus<br />sensor<br />osmotischewaardebloed<br />laag<br />sensor<br />verhogingterugresoptie water en zouten in nier<br />renine<br />aldosteron<br />angiotensine<br />
  40. 40. Osmotische waarde bloed<br />Lage osmotische waarde bloed<br />JGA geeft renine af in de nier<br />renine zet angiotensinogen om in angiotensine<br />angiotensine zorgt ervoor dat arteriolen samentrekken<br />toename bloeddruk<br />angiotensine zorgt voor een afgifte van aldosterone door de bijnier<br />toename terugresorptie water en NaCl in de nier<br />meer water en zouten in het bloed<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />36<br />
  41. 41. Osmotische waarde bloed<br />37<br />ADH<br />hypofyse<br />toenameterugabsorptiewater / toenamedorst<br />hoog<br />sensor<br />osmotischewaardebloed<br />laag<br />sensor<br />verhogingterugresoptie water en zouten in nier<br />renine<br />aldosteron<br />angiotensine<br />
  42. 42. Einde<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />38<br />

×