SlideShare a Scribd company logo

พุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายมาธยมิกะ

ดาวน์โหลดไฟล์นี้ได้ที่ www.philosophychicchic.com พุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายมาธยมิกะ ในพระพุทธศาสนาก็มีการตีความภาวะนามธรรม เช่น เรื่องความหลุดพ้น หรือ ธรรมชาติของสรรพสิ่งแตกต่างกันไป แบ่งเป็น ๒ ฝ่าย คือ ฝ่ายที่โน้มเอียงไปในทางยืนยันภาวะ (บางอย่าง) กับฝ่ายปฏิเสธ นาคารชุน เสนอหลักการศูนยวาทขึ้นมา เพื่อชี้ให้ชาวพุทธทั้งหลายมองเห็นทางสายกลางที่ไม่ใช่ทั้งการยืนยัน หรือปฏิเสธภาวะ >> เพราะส่วนสุดทั้ง ๒ เป็นมิจฉาทิฏฐิ ไม่ช่วยให้หลุดพ้นจากทุกข์และสังสารวัฏ

1 of 60
พระพุทธศาสนา
มหายาน
นิกายมาธยมิกะ
โดย อ. สรณีย์ สายศร วิชาพระพุทธศาสนามหายานเทอม 1/2557
“สิ่งซึ่งไม่อิงอาศัยกันเกิด ไม่มี.....
ด้วยเหตุผลเดียวกันนี้....
สิ่งซึ่งไม่ใช่สุญญตา ก็ไม่มี”
มูลเหตุการเกิดขึ้นของสานักมาธยมิกะ
 ในสมัยพุทธกาล มีทิฏฐิหรือทัศนะต่างๆ เกิดขึ้นมากมายนับได้ ๖๒
ทิฏฐิ >> เห็นว่าตัวตนและโลกเที่ยง, บางอย่างเที่ยง บางอย่างไม่เที่ยง,
โลกมีที่สุดและไม่มีที่สุด, สิ่งต่างๆ มีขึ้นเอง ไม่มีสาเหตุ เป็นต้น
 มีปัญหาที่พระพุทธเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ >> ปัญหาอัพยากฤต เช่น โลก
เที่ยงหรือไม่เที่ยง, โลกมีที่สุด หรือไม่มีที่สุด, ชีวะ (Self) กับสรีระ
(Body) เป็นอันเดียวกัน หรือคนละอัน , สัตว์ตายแล้วเกิด หรือไม่เกิด
หรือเกิดก็ไม่ใช่ ไม่เกิดก็ไม่ใช่
 ปัญหาเหล่านี้ทรงนิ่งเฉยเมื่อถูกถามเพราะถือว่าไม่มีประโยชน์ ไม่ช่วย
ให้ผู้ฟังพ้นทุกข์ได้
 ในบรรดาความคิดทั้งหลาย สามารถแบ่งได้เป็น ๒ กลุ่มใหญ่ คือ
 สัสสตทิฏฐิ >> ความเห็นว่าเที่ยง อัตตาและโลกเป็นสิ่งที่เที่ยงแท้
แน่นอน มีอยู่ตลอดไป >> ยืนยันการมีอยู่ของภาวะบางอย่าง
 อุจเฉททิฏฐิ >> ความเห็นว่าขาดสูญ คนและสัตว์จุติจากอัตภาพ
นี้แล้วขาดสูญ >> ปฏิเสธการมีอยู่ของภาวะบางอย่าง
 ในพระพุทธศาสนาก็มีการตีความภาวะนามธรรม เช่น เรื่อง
ความหลุดพ้น หรือ ธรรมชาติของสรรพสิ่งแตกต่างกันไป
แบ่งเป็น ๒ ฝ่าย คือ ฝ่ายที่โน้มเอียงไปในทางยืนยันภาวะ
(บางอย่าง) กับฝ่ายปฏิเสธ
 ***นาคารชุน เสนอหลักการศูนยวาทขึ้นมา เพื่อชี้ให้ชาวพุทธ
ทั้งหลายมองเห็นทางสายกลางที่ไม่ใช่ทั้งการยืนยัน หรือปฏิเสธ
ภาวะ >> เพราะส่วนสุดทั้ง ๒ เป็นมิจฉาทิฏฐิ ไม่ช่วยให้หลุดพ้น
จากทุกข์และสังสารวัฏ
• ในคัมภีร์มัธยามิกะนั้น ท่านนาคารชุนได้เริ่มปณามคาถาไว้ว่า
ไม่มีการเกิดขึ้น ไม่มีการดับไป
ไม่มีความขาดสูญ ไม่มีความเที่ยงแท้
ไม่มีอรรถนานาประการ
ไม่มีการมา ไม่มีการไป
ท่านผู้ใดกล่าวไว้เป็นปฏิจจสมุปบาทธรรม
ท่านผู้นั้นคือ พระพุทธเจ้าองค์นั้น
โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง โลกมีที่สุดหรือไม่มีที่สุด
ชีวะ(Self) สรีระ(Body)เป็นสิ่งเดียวกันหรือคนละสิ่ง
ภาวะของพุทธะมีอยู่หรือไม่มีหลังจากปรินิพพาน

Recommended

วิชาพระพุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายโยคาจาร
วิชาพระพุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายโยคาจารวิชาพระพุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายโยคาจาร
วิชาพระพุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายโยคาจารPadvee Academy
 
ความรู้พื้นฐานและบ่อเกิดพุทธศาสนามหายาน
ความรู้พื้นฐานและบ่อเกิดพุทธศาสนามหายานความรู้พื้นฐานและบ่อเกิดพุทธศาสนามหายาน
ความรู้พื้นฐานและบ่อเกิดพุทธศาสนามหายานPadvee Academy
 
พุทธศาสนามหายาน นิกายสุขาวดี | Pure Land Buddhism
พุทธศาสนามหายาน นิกายสุขาวดี | Pure Land Buddhismพุทธศาสนามหายาน นิกายสุขาวดี | Pure Land Buddhism
พุทธศาสนามหายาน นิกายสุขาวดี | Pure Land BuddhismPadvee Academy
 
พระพุทธศาสนา
พระพุทธศาสนาพระพุทธศาสนา
พระพุทธศาสนาPadvee Academy
 
ศาสนาพราหมณ์ ฮินดู
ศาสนาพราหมณ์ ฮินดูศาสนาพราหมณ์ ฮินดู
ศาสนาพราหมณ์ ฮินดูJani Kp
 
ชีวิตและผลงานของพระพุทธโฆสาจารย์
ชีวิตและผลงานของพระพุทธโฆสาจารย์ชีวิตและผลงานของพระพุทธโฆสาจารย์
ชีวิตและผลงานของพระพุทธโฆสาจารย์Padvee Academy
 
บทที่ 4 กิริยาศัพท์
บทที่ 4  กิริยาศัพท์บทที่ 4  กิริยาศัพท์
บทที่ 4 กิริยาศัพท์Gawewat Dechaapinun
 
แนวคิดและอุดมคติพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายาน
แนวคิดและอุดมคติพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายานแนวคิดและอุดมคติพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายาน
แนวคิดและอุดมคติพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายานPadvee Academy
 

More Related Content

What's hot

ศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลามศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลามPadvee Academy
 
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุ
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุ
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุPadvee Academy
 
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญา
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญาวิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญา
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญาPadvee Academy
 
พุทธศาสนานิกายมหายาน
พุทธศาสนานิกายมหายานพุทธศาสนานิกายมหายาน
พุทธศาสนานิกายมหายานChainarong Maharak
 
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนา
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนาผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนา
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนาPadvee Academy
 
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดีย
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดียปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดีย
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดียPadvee Academy
 
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออก
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออกปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออก
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออกPadvee Academy
 
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัย
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัยวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัย
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัยพระอภิชัช ธมฺมโชโต
 
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)Padvee Academy
 
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์Padvee Academy
 

What's hot (20)

ความหมายและประเภทของศาสนา
ความหมายและประเภทของศาสนาความหมายและประเภทของศาสนา
ความหมายและประเภทของศาสนา
 
บทที่ ๓ กรรม (ฉบับปรับปรุง)
บทที่ ๓ กรรม (ฉบับปรับปรุง)บทที่ ๓ กรรม (ฉบับปรับปรุง)
บทที่ ๓ กรรม (ฉบับปรับปรุง)
 
พระพุทธศาสนาในประเทศอินเดีย
พระพุทธศาสนาในประเทศอินเดียพระพุทธศาสนาในประเทศอินเดีย
พระพุทธศาสนาในประเทศอินเดีย
 
ศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลามศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลาม
 
ปฏิจจสมุปบาท
ปฏิจจสมุปบาท ปฏิจจสมุปบาท
ปฏิจจสมุปบาท
 
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุ
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุ
ชีวประวัติและอุดมคติแห่งชีวิตของท่านพุทธทาสภิกขุ
 
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญา
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญาวิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญา
วิชาพุทธปรัชญา : พื้นฐานพุทธปรัชญา
 
พุทธศาสนานิกายมหายาน
พุทธศาสนานิกายมหายานพุทธศาสนานิกายมหายาน
พุทธศาสนานิกายมหายาน
 
กรรมฐาน (สื่อการสอน ๒) สัปดาห์ที่ ๒
กรรมฐาน (สื่อการสอน ๒) สัปดาห์ที่ ๒กรรมฐาน (สื่อการสอน ๒) สัปดาห์ที่ ๒
กรรมฐาน (สื่อการสอน ๒) สัปดาห์ที่ ๒
 
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนา
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนาผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนา
ผลกระทบของลัทธิการเมืองกับพระพุทธศาสนา
 
ศาสนาคริสต์
ศาสนาคริสต์ศาสนาคริสต์
ศาสนาคริสต์
 
บทความ (สังขาร)
บทความ (สังขาร)บทความ (สังขาร)
บทความ (สังขาร)
 
พระไตรปิฎก
พระไตรปิฎกพระไตรปิฎก
พระไตรปิฎก
 
กรรมฐาน (เอกสาร ๑)
กรรมฐาน (เอกสาร ๑)กรรมฐาน (เอกสาร ๑)
กรรมฐาน (เอกสาร ๑)
 
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดีย
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดียปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดีย
ปรัชญาทั่วไป ตอน ปรัชญาอินเดีย
 
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออก
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออกปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออก
ปรัชญาเบื้องต้น บทที่ ๖ ปรัชญาตะวันออก
 
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัย
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัยวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัย
วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาในสมัยสุโขทัย
 
ธรรมภาคปฏิบัติ ๓ Ppt
ธรรมภาคปฏิบัติ ๓ Pptธรรมภาคปฏิบัติ ๓ Ppt
ธรรมภาคปฏิบัติ ๓ Ppt
 
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)
วิชาปรัชญาจีน ตอน ปรัชญาบั๊คจื๊อ (ม่อจื๊อ)
 
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์
อภิปรัชญา ความจริงของโลก และ มนุษย์
 

Viewers also liked

อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายาน
อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายานอัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายาน
อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายานPadvee Academy
 
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhism
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhismพระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhism
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana BuddhismPadvee Academy
 
พุทธศาสนามหายานในไทย
พุทธศาสนามหายานในไทยพุทธศาสนามหายานในไทย
พุทธศาสนามหายานในไทยPadvee Academy
 
พระพุทธศาสนานิกายเซน
พระพุทธศาสนานิกายเซนพระพุทธศาสนานิกายเซน
พระพุทธศาสนานิกายเซนPadvee Academy
 
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม  แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม Padvee Academy
 
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะ
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะ
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะPadvee Academy
 
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)Padvee Academy
 

Viewers also liked (7)

อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายาน
อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายานอัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายาน
อัคคิวัจฉโคตตสูตร บ่อเกิดแนวคิดมหายาน
 
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhism
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhismพระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhism
พระพุทธศาสนาวัชรยาน Vajrayana Buddhism
 
พุทธศาสนามหายานในไทย
พุทธศาสนามหายานในไทยพุทธศาสนามหายานในไทย
พุทธศาสนามหายานในไทย
 
พระพุทธศาสนานิกายเซน
พระพุทธศาสนานิกายเซนพระพุทธศาสนานิกายเซน
พระพุทธศาสนานิกายเซน
 
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม  แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม
แนวคิดเรื่อง “สังฆะ” ของหมู่บ้านพลัม
 
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะ
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะ
ศิลปะแห่งความสุขขององค์ดาไล ลามะ
 
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)
สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus of The True Law)
 

Similar to พุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายมาธยมิกะ

กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิต
กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิตกลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิต
กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิตfreelance
 
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้น
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้นบทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้น
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้นGawewat Dechaapinun
 
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนา
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนาสสารและ พลังงานในพุทธศาสนา
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนาPunya Benja
 
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนแนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนTongsamut vorasan
 
แรงบันดาลใจจากความตาย
แรงบันดาลใจจากความตาย แรงบันดาลใจจากความตาย
แรงบันดาลใจจากความตาย Maha Duangthip Dhamma
 
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนแนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนTongsamut vorasan
 
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏ
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏพุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏ
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏCUPress
 
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011 Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011 Wat Thai Washington, D.C.
 
03ศาสนาเชน...ใหม่ 007
03ศาสนาเชน...ใหม่ 00703ศาสนาเชน...ใหม่ 007
03ศาสนาเชน...ใหม่ 007Dream'Es W.c.
 
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสาร
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสารหลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสาร
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสารguestf16531
 
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์Panda Jing
 
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิด
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิดกลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิด
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิดfreelance
 
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555Carzanova
 
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์pentanino
 

Similar to พุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายมาธยมิกะ (20)

กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิต
กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิตกลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิต
กลุ่มน้องเต่าชิกูเมะ --มนุษยกับการแสวงหาความจริงและความหมายของชีวิต
 
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้น
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้นบทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้น
บทที่ 1 ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาเทววิทยาเบื้องต้น
 
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนา
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนาสสารและ พลังงานในพุทธศาสนา
สสารและ พลังงานในพุทธศาสนา
 
02life
02life02life
02life
 
What is life
What is lifeWhat is life
What is life
 
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนแนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
 
แรงบันดาลใจจากความตาย
แรงบันดาลใจจากความตาย แรงบันดาลใจจากความตาย
แรงบันดาลใจจากความตาย
 
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชนแนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
แนวคิดเรื่องกรรมและความจริงสูงสุดของศาสนาเชน
 
นวโกวาท
นวโกวาทนวโกวาท
นวโกวาท
 
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏ
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏพุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏ
พุทธอภิปรัชญา ความจริงเกี่ยวกับจักรวาล โลก มนุษย์และสังสารวัฏ
 
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011 Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011
Saeng Dhamma Vol. 37 No. 437 September 2011
 
03ศาสนาเชน...ใหม่ 007
03ศาสนาเชน...ใหม่ 00703ศาสนาเชน...ใหม่ 007
03ศาสนาเชน...ใหม่ 007
 
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.2 ภาคเรียนที่ 1
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.2 ภาคเรียนที่ 1 หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.2 ภาคเรียนที่ 1
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.2 ภาคเรียนที่ 1
 
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.๒
 หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.๒ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.๒
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ม.๒
 
Saengdhamma in august 2010
Saengdhamma in august 2010Saengdhamma in august 2010
Saengdhamma in august 2010
 
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสาร
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสารหลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสาร
หลวงพ่อทูล วัฏฏะสงสาร
 
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์
เรียนรู้วิธีออกจากทุกข์
 
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิด
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิดกลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิด
กลุ่มทับทิมกรอบ --เรื่องมนุษย์กับความคิด
 
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555
เชิญร่วมงานสาธยายพระไตรปิฎก วัดมเหยงคณ์ วันที่ 5 เดือน 5 2555
 
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์
สายธารปรัชญาคือที่มาของสรรพศาสตร์
 

More from Padvee Academy

หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]
หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]
หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]Padvee Academy
 
Onpage stucture checklist
Onpage stucture checklist Onpage stucture checklist
Onpage stucture checklist Padvee Academy
 
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)Padvee Academy
 
ปรัชญากับวิถีชีวิต
ปรัชญากับวิถีชีวิตปรัชญากับวิถีชีวิต
ปรัชญากับวิถีชีวิตPadvee Academy
 
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญา
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญาปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญา
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญาPadvee Academy
 
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์Padvee Academy
 
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส ฮอบส์ (Thomas hobbes)
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส  ฮอบส์ (Thomas hobbes)สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส  ฮอบส์ (Thomas hobbes)
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส ฮอบส์ (Thomas hobbes)Padvee Academy
 
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อ
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อวิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อ
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อPadvee Academy
 
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang tzu)
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang  tzu)ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang  tzu)
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang tzu)Padvee Academy
 
Timeline : history of philosophy
Timeline : history of philosophyTimeline : history of philosophy
Timeline : history of philosophyPadvee Academy
 
Timeline : A History of Eastern Philosophy
Timeline : A History of Eastern PhilosophyTimeline : A History of Eastern Philosophy
Timeline : A History of Eastern PhilosophyPadvee Academy
 
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์Padvee Academy
 
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)Padvee Academy
 
ศิลปะแห่งความรัก
ศิลปะแห่งความรักศิลปะแห่งความรัก
ศิลปะแห่งความรักPadvee Academy
 
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจ
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจ
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจPadvee Academy
 
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...Padvee Academy
 
ธรรมนิเทศ Dhamma Communication
ธรรมนิเทศ Dhamma Communicationธรรมนิเทศ Dhamma Communication
ธรรมนิเทศ Dhamma CommunicationPadvee Academy
 
ศาสนาบาไฮ
ศาสนาบาไฮศาสนาบาไฮ
ศาสนาบาไฮPadvee Academy
 
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทย
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทยประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทย
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทยPadvee Academy
 
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา)
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา) อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา)
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา) Padvee Academy
 

More from Padvee Academy (20)

หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]
หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]
หนังสือสอนใช้ WordPress สำหรับผู้เริ่มต้น [ฉบับ E-book]
 
Onpage stucture checklist
Onpage stucture checklist Onpage stucture checklist
Onpage stucture checklist
 
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)
ปรัชญาอัตถิภาวนิยมของ ฌอง ปอล ซาร์ต (Jean paul sartre)
 
ปรัชญากับวิถีชีวิต
ปรัชญากับวิถีชีวิตปรัชญากับวิถีชีวิต
ปรัชญากับวิถีชีวิต
 
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญา
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญาปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญา
ปรัชญาทั่วไป ตอน ทำความรู้จักกับปรัชญา
 
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์
5 ขั้นตอนที่ต้องรู้ก่อนทำเว็บไซต์
 
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส ฮอบส์ (Thomas hobbes)
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส  ฮอบส์ (Thomas hobbes)สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส  ฮอบส์ (Thomas hobbes)
สรุปเนื้อหา ปรัชญาเบื้องต้น ตอน โทมัส ฮอบส์ (Thomas hobbes)
 
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อ
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อวิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อ
วิเคราะห์ปรัชญาขงจื๊อ
 
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang tzu)
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang  tzu)ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang  tzu)
ปรัชญาหยางจื๊อ (Yang tzu)
 
Timeline : history of philosophy
Timeline : history of philosophyTimeline : history of philosophy
Timeline : history of philosophy
 
Timeline : A History of Eastern Philosophy
Timeline : A History of Eastern PhilosophyTimeline : A History of Eastern Philosophy
Timeline : A History of Eastern Philosophy
 
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์
รูปภาพ Infographic สรุปแนวคิดที่สำคัญทาง จริยศาสตร์
 
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)
เทพเจ้ากรีกและโรมัน (The greek and roman gods Infographic)
 
ศิลปะแห่งความรัก
ศิลปะแห่งความรักศิลปะแห่งความรัก
ศิลปะแห่งความรัก
 
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจ
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจ
ความฉลาดทางอารมณ์และการพัฒนาจิตใจ
 
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...
รากฐานแห่งอภิปรัชญาของศีลธรรม โดย ค้านท์ (Kants groundwork of the metaphysics...
 
ธรรมนิเทศ Dhamma Communication
ธรรมนิเทศ Dhamma Communicationธรรมนิเทศ Dhamma Communication
ธรรมนิเทศ Dhamma Communication
 
ศาสนาบาไฮ
ศาสนาบาไฮศาสนาบาไฮ
ศาสนาบาไฮ
 
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทย
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทยประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทย
ประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของไทย
 
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา)
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา) อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา)
อัจฉริยภาพ 8 ด้าน (ทฤษฎีพหุปัญญา)
 

พุทธศาสนามหายาน ตอน นิกายมาธยมิกะ

  • 1. พระพุทธศาสนา มหายาน นิกายมาธยมิกะ โดย อ. สรณีย์ สายศร วิชาพระพุทธศาสนามหายานเทอม 1/2557
  • 3. มูลเหตุการเกิดขึ้นของสานักมาธยมิกะ  ในสมัยพุทธกาล มีทิฏฐิหรือทัศนะต่างๆ เกิดขึ้นมากมายนับได้ ๖๒ ทิฏฐิ >> เห็นว่าตัวตนและโลกเที่ยง, บางอย่างเที่ยง บางอย่างไม่เที่ยง, โลกมีที่สุดและไม่มีที่สุด, สิ่งต่างๆ มีขึ้นเอง ไม่มีสาเหตุ เป็นต้น  มีปัญหาที่พระพุทธเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ >> ปัญหาอัพยากฤต เช่น โลก เที่ยงหรือไม่เที่ยง, โลกมีที่สุด หรือไม่มีที่สุด, ชีวะ (Self) กับสรีระ (Body) เป็นอันเดียวกัน หรือคนละอัน , สัตว์ตายแล้วเกิด หรือไม่เกิด หรือเกิดก็ไม่ใช่ ไม่เกิดก็ไม่ใช่  ปัญหาเหล่านี้ทรงนิ่งเฉยเมื่อถูกถามเพราะถือว่าไม่มีประโยชน์ ไม่ช่วย ให้ผู้ฟังพ้นทุกข์ได้
  • 4.  ในบรรดาความคิดทั้งหลาย สามารถแบ่งได้เป็น ๒ กลุ่มใหญ่ คือ  สัสสตทิฏฐิ >> ความเห็นว่าเที่ยง อัตตาและโลกเป็นสิ่งที่เที่ยงแท้ แน่นอน มีอยู่ตลอดไป >> ยืนยันการมีอยู่ของภาวะบางอย่าง  อุจเฉททิฏฐิ >> ความเห็นว่าขาดสูญ คนและสัตว์จุติจากอัตภาพ นี้แล้วขาดสูญ >> ปฏิเสธการมีอยู่ของภาวะบางอย่าง
  • 5.  ในพระพุทธศาสนาก็มีการตีความภาวะนามธรรม เช่น เรื่อง ความหลุดพ้น หรือ ธรรมชาติของสรรพสิ่งแตกต่างกันไป แบ่งเป็น ๒ ฝ่าย คือ ฝ่ายที่โน้มเอียงไปในทางยืนยันภาวะ (บางอย่าง) กับฝ่ายปฏิเสธ  ***นาคารชุน เสนอหลักการศูนยวาทขึ้นมา เพื่อชี้ให้ชาวพุทธ ทั้งหลายมองเห็นทางสายกลางที่ไม่ใช่ทั้งการยืนยัน หรือปฏิเสธ ภาวะ >> เพราะส่วนสุดทั้ง ๒ เป็นมิจฉาทิฏฐิ ไม่ช่วยให้หลุดพ้น จากทุกข์และสังสารวัฏ
  • 6. • ในคัมภีร์มัธยามิกะนั้น ท่านนาคารชุนได้เริ่มปณามคาถาไว้ว่า ไม่มีการเกิดขึ้น ไม่มีการดับไป ไม่มีความขาดสูญ ไม่มีความเที่ยงแท้ ไม่มีอรรถนานาประการ ไม่มีการมา ไม่มีการไป ท่านผู้ใดกล่าวไว้เป็นปฏิจจสมุปบาทธรรม ท่านผู้นั้นคือ พระพุทธเจ้าองค์นั้น โลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง โลกมีที่สุดหรือไม่มีที่สุด ชีวะ(Self) สรีระ(Body)เป็นสิ่งเดียวกันหรือคนละสิ่ง ภาวะของพุทธะมีอยู่หรือไม่มีหลังจากปรินิพพาน
  • 7. ทางสายกลางของมาธยมิกะ  มาธยมิกะ แปลว่า ทางสายกลาง >> ทางสายกลางระหว่างความมีและ ความไม่มี / ความเที่ยงกับความไม่เที่ยง >> ระหว่างสัสสตทิฏฐิ และ อุจเฉททิฏฐิ  มีทัศนะว่า >> โลกนี้มีจริงก็ไม่ใช่ ไม่มีจริงก็ไม่ใช่ แต่เป็นสิ่งที่สืบเนื่อง กันเป็นปฏิจจสมุปบาท (สิ่งทั้งหลายเกิดขึ้นและดาเนินไปตาม กระบวนการของเหตุและปัจจัย)  ทางสายกลางของมาธยมิกะ คือ วิธีการที่ไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่มีอยู่และ สิ่งที่ไม่มีอยู่ (ทวิภาวะ) >> เห็นว่าสิ่งทั้งหลายอยู่ในสภาวะที่ว่าง เรียกว่า สุญญตา หรือ ศูนยตา  เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า >> “นิกายศูนยตวาทิน”
  • 9. ประวัติของนาคารชุน  นาคารชุน หรือ คุรุนาคารชุน มีชีวิตอยู่ใน ระหว่างพุทธศักราช ๗๕๐–๘๕๐ เป็น พระภิกษุชาวอินเดีย ผู้ก่อตั้งสานัก มาธยมิกะ ในนิกายมหายาน ในราวพุทธ ศตวรรษที่ ๗  ท่านมีอัจฉริยภาพในด้านพุทธปรัชญาและ ตรรกวิทยาเป็นอย่างยิ่ง จนได้รับฉายาว่า “พระพุทธเจ้าองค์ที่ ๒”  ผลงานที่สาคัญ >> คัมภีร์ปรัชญา- ปารมิตา และ คัมภีร์มูลมาธยมิกะการิกา
  • 11. หลักคาสอนสาคัญของมาธยมิกะ  นิกายมาธยมิกะมีความเห็นขัดแย้งกับแนวคิดในพระอภิธรรมที่ ยอมรับว่า จิต เจตสิก รูป และนิพพาน เป็นสิ่งที่มีอยู่จริง หรือมี แก่นแท้ (สวภาวะ - being) โดยปฏิเสธความมีอยู่ของสภาวธรรม เหล่านั้น >> สภาวธรรมเหล่านั้นล้วนเป็นสิ่งสมมติ ไม่มีอยู่จริง ไม่มีสิ่งใดเลยที่มีอยู่เอง เป็นอยู่เองอย่างอิสระโดยไม่ต้องอิง อาศัยสิ่งอื่นๆ  สรรพสิ่งล้วนต้องอาศัยสิ่งอื่นเกิดขึ้นและเป็นไป (สัมพัทธ์) >> เมื่อสภาวธรรมเหล่านั้นไม่มีแก่นแท้ เกิดขึ้นด้วยตนเองไม่ได้ ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่ว่างเปล่า >> หลักสุญญตา (ศูนยตา)
  • 12. ปรมัตถธรรม – จิต เจตสิก รูป และ นิพพาน  ปรมัตถธรรม คือ ธรรมชาติที่มีอยู่จริง ที่ดารงลักษณะเฉพาะ ของตนไว้ เป็นธรรมที่ปฏิเสธความเป็นสัตว์ ความเป็นบุคคล ความเป็นตัวตนโดยสิ้นเชิง มี ๔ ประการ คือ  ๑. จิต คือ ธรรมชาติที่รู้อารมณ์ >> ธรรมชาติที่ทาหน้าที่เห็น ได้ ยิน รับกลิ่น รับรส รู้สัมผัสถูกต้อง ตลอดจนธรรมชาติ ที่ทาให้ เกิดการคิด นึก  ๒. เจตสิก คือ ธรรมชาติที่ประกอบกับจิต ปรุงแต่งจิต ทาให้เกิด ความรู้สึก นึก คิด ที่แตกต่างกัน ทั้งทางที่ดีและไม่ดี เช่น โลภะ โทสะ โมหะ สัทธา สติ กรุณา มุทิตา ฯลฯ
  • 13. ปรมัตถธรรม – จิต เจตสิก รูป และ นิพพาน  ๓. รูป หมายถึง ธรรมชาติที่แตกดับ ย่อยยับ สลายไปด้วยความ เย็นและความร้อน ในร่างกายของคนเราและสัตว์ทั้งหลายนั้นมี รูปประชุมกันอยู่ทั้งหมด ๒๘ ชนิด และรูปที่ประชุมกันอยู่นี้แต่ละ รูปต่างก็แตกดับย่อยยับสลายไปตลอดเวลา หาความเที่ยงแท้ ถาวรไม่ได้เลย เช่น มหาภูตรูป ๔ คือ ธาตุดิน (ปฐวี) ธาตุน้า (อาโป) ธาตุไฟ (เตโช) และธาตุลม (วาโย)  ๔. นิพพาน คือ ธรรมชาติที่สิ้นทุกข์ พ้นจากกิเลส และการเวียน ว่ายตายเกิด (สอุปาทิเสสนิพพาน / อนุปาทิเสสนิพพาน)
  • 14.  ชีวิตประกอบไปด้วย ขันธ์ ๕ ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ (นาม รูป)  จิต คือ วิญญาณขันธ์  เจตสิก คือ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์  รูป คือ รูปขันธ์  *** จิต เจตสิก และ รูป >> สังขตธรรม (ธรรมที่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง)  *** นิพพาน >> อสังขตธรรม (ธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง)  จิต เจตสิก และรูป อยู่ภายใต้กฎ “ไตรลักษณ์ >> อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา)
  • 16.  อภิธรรม >> นามรูป (ร่างกาย จิตใจ) ทั้งหลายเป็นเพียงสิ่งสมมติ เป็นมายา แต่ธรรมที่ก่อให้เกิดมายาภาพ เช่น มหาธาตุ ๔ หรือ จิตที่เป็นตัวรู้ จาเป็นต้องมีอยู่ เพื่อเป็นฐานรองรับมายาภาพทั้ง ปวง  มาธยมิกะ >> ทั้งธรรมและนามรูป ล้วนแต่เป็นความจริงสมมติ เป็นมายาภาพไม่แตกต่างกัน ไม่มีอะไรที่มีสารัตถะหรือความ จริงแท้ในตัวเอง ไม่มีอะไรที่เกิดขึ้นได้เอง หรือเป็นอิสระจากสิ่ง อื่น >> เมื่อธรรมทั้งปวงไม่มีแก่นแท้ เกิดด้วยตัวเองไม่ได้ มันจึง ว่างเปล่า ธรรมทั้งปวงเป็นเพียงปัจจัยที่เอื้อต่อกัน >> อยู่ใน ภาวะสัมพัทธ์
  • 17. ความรัก เป็น ศูนยตา หรือไม่จ้ะ ??^___^
  • 18. หลักคาสอนสาคัญ  ๑. หลักสุญญตา  ๒. หลักปฏิจจสมุปบาท  ๓. หลักการเรื่องความจริง  ๔. วิภาษวิธีของนาคารชุน  ๕. ท่านพุทธทาสภิกขุ นาคารชุนแห่งเถรวาท  ๖. ความว่าง จิตว่าง ความไร้ตัวตน และความสุข
  • 19. • คาสอนหลัก : ทฤษฎีศูนยตา สัจจะมี 2 ประการ คือ - สมมติสัจจะ “ทุกสิ่งคือปรากฏการณ์” - ปรมัตถสัจจะ “ความจริงคือความว่าง “สรฺวมฺ ศูนฺยมฺ” ความมีอยู่ของความว่างขึ้นอยู่กับความมีอยู่ของปรากฏการณ์ “สรรพสิ่งอิงอาศัยกันและกัน”
  • 20. ๑. หลักสุญญตา  สุญญตา หรือ ศูนยตา >> สรรพสิ่งไม่มีลักษณะที่เป็นแก่น สารในตัวเอง ไม่มีสิ่งใดที่มีอยู่จริงๆ หรือ มีอยู่อย่างเป็น อิสระจากสิ่งอื่นๆ (สวภาวะ)  ความมีอยู่ของสิ่งๆ หนึ่งต้องขึ้นอยู่กับความมีอยู่ของสิ่งๆ หนึ่ง >> การมีอยู่ของสรรพสิ่งล้วนต้องอิงอาศัยซึ่งกันและกัน (สัมพันธภาวะ) >> สิ่งใดที่อาศัยปัจจัยทาให้เกิด สิ่งนั้นเป็น “ความว่าง” (สุญญตา)  ทางสายกลาง คือ ความว่าง และความว่าง คือ การที่สิ่ง ทั้งหลายเกิดขึ้นและดาเนินไปในวงจรปฏิจจสมุปบาท
  • 21. • ศูนยตาในนิกายนี้ หมายถึงการไม่มี สวลักษณะ หรือ สภาวะ คือไม่มีสิ่งใดในโลกที่จะเป็นอยู่ มีอยู่ด้วยตัวของมันเอง โดยไม่มี ความสัมพันธ์กับสิ่งอื่นๆ อีก และไม่มีสิ่งใดที่จะคงอยู่ถาวรตลอดไป • ตามนัยนี้นิกายนี้จึงเห็นว่า ทุกสิ่งทุกอย่างมีความสัมพันธ์กันหมด เพราะฉะนั้น “ปฏิจจสมุปบาทธรรมอันใด ศูนยวาทก็อันนั้น” • ในอินเดียมีทัศนะเกี่ยวกับธรรมชาติของโลก 2 ทัศนะ(สุดขั้ว) • อัตถิกทิฏฐิ “เรามีชีวิตอยู่ท่ามกลางโลกธรรมชาติที่เป็นจริง” • กับนัตถิกทิฏฐิ “เรามีชีวิตอยู่ท่ามกลางโลกธรรมชาติที่เป็นความลวง” “โลกตามทัศนะของพุทธปรัชญากล่าวไม่ได้ว่ามีอยู่หรือไม่มีอยู่”
  • 22. • มนุษย์เกิดมาและมีชีวิตอยู่ท่ามกลางสรรพสิ่งที่เรียกรวม ๆว่า “ธรรมชาติ” • ธรรมชาติเหล่านี้ปรากฏอยู่ในการรับรู้ของเราตั้งแต่วันแรกที่ลตมตาดูกลก • อะไรคือความจริงของธรรมชาติ • ความแท้จริงคตอสภาวะเดียวกันกับที่ปรากฏแก่การรับรู้ของเราใช่หรตอไม่ หรตอว่าสิ่งปรากฏเหล่านี้คตอความลวง ความมี(Being) - ความไม่มี (Non-Being) ความว่างเปล่า พุทธปรัชญา: อนิจจตาและทุกขตาเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงไม่ใช่มายา (สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค พระไตรปิฏกเล่มที่ 18 ข้อที่1)
  • 23. นิกายศูนยวาทถือว่า โลกไม่เป็นทั้งสัตและอสัต เช่นนี้ หากมีคาถามว่า กระนั้นแล้วโลกเป็นอะไร ท่านนาคารชุนได้ตอบว่า “โลกเป็นปฏิจจสมุปบาทธรรมคือ ธรรมอันอาศัยเหตุและผลเกิด เมื่อเป็นปฏิจจสมุปบาทธรรม จึงชื่อว่า ศูนยตา”
  • 24.  สุญญตา >> เป็นสัจธรรม ไม่ใช่ แนวคิด ทฤษฎี / ไม่ใช่ ภาวะใดๆ  สุญญตา >> สภาวธรรมทุก อย่างไม่มีแก่นแท้ในตัวเอง เกิดจากเหตุปัจจัยปรุงแต่ง เมื่อเกิดขึ้นด้วยตัวเองไม่ได้ จึงเป็นสิ่งที่ว่างเปล่า....ดุจสิ่ง มายา
  • 25. คาถามชวนคิด ^____^  คุณคิดว่าความรู้เรื่องสุญญตา มีคุณค่าอย่างไรต่อชีวิต??  สรรพสิ่งเป็นสุญญตา ว่างจากแก่นสาร ตัวตนที่เที่ยงแท้ เป็นเพียงกระแสแห่งเหตุปัจจัย.... คุณคิดอย่างไร เห็น ด้วยหรือไม่??  จงยกตัวอย่าง ความเป็นสุญญตาของสิ่งใกล้ๆตัว  สุญญตา เกี่ยวข้องกับ ความสุข ความทุกข์ในชีวิตคุณ อย่างไร???
  • 26. ๒. หลักปฏิจจสมุปบาท  ปฏิจจสมุปบาท (ปฏิจฺจ – อิงอาศัยกันและกัน / สมุปฺปาท – เกิดขึ้นพร้อม) หมายถึง การที่ธรรมทั้งหลายอาศัยกันและกัน เกิดขึ้นพร้อม  เป็นการที่สรรพสิ่งเป็นปัจจัยเอื้อแก่กันในการเกิดขึ้น หรือ การ อิงอาศัยกันและกันเกิดขึ้นของสรรพสิ่ง  สรรพสิ่งทั้งหลายในโลก ล้วนมีความสัมพันธ์และเป็นเหตุปัจจัย ของกันและกัน...ไม่มีสิ่งใดที่สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยวโดยไม่ ต้องเกี่ยวข้องกับสิ่งอื่น....
  • 28. ปฏิจจสมุปบาท >> อิทัปปัจจยตา  เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี  เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้น สิ่งนี้จึงเกิดขึ้น  เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้จึงไม่มี  เมื่อสิ่งนี้ดับ สิ่งนี้จึงดับ *****ปฏิจจสมุปบาท……เป็นกฎธรรมชาติ หรือ กฎแห่งเหตุผล ที่ใช้อธิบายการเกิดขึ้น และ การดับไปของทุกข์....โดยเฉพาะกระบวนการ ทางจิตที่เกิดความทุกข์ใจ
  • 31. ความหมายขององค์ธรรมในปฏิจจสมุปบาท 1. อวิชชา – ความไม่รู้ความเป็นจริง 2. สังขาร – ความคิดปรุงแต่ง เจตจานง หรตอทุกสิ่งที่จิตสะสมไว้ 3. วิญญาณ – ความรับรู้ต่อสิ่งที่ถูกรู้ - การเห็น การได้ยิน การรู้เรต่องทางใจ ฯลฯ 4. นามรูป – ส่วนประกอบของชีวิตทั้งกายและใจ 5. อายตนะ – ช่องทางรับรู้ 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) 6. ผัสสะ – การสัมผัสรับรู้ ติดต่อกับกลก – การประจวบกันของอายตนะ/อารมณ์/วิญญาณ 7. เวทนา – ความรู้สึก ชอบ ไม่ชอบ เฉยๆ 8. ตัณหา – ความอยาก ความต้องการ – อยากได้ อยากเป็น อยากไม่เป็น 9. อุปาทาน – ความยึดมั่นถตอมั่น 10. ภพ – ภาวะชีวิตที่เป็นอยู่เป็นไป ผลรวมของกรรมทั้งหมดของบุคคล 11. ชาติ – การเกิดมีตัวตนขึ้นมา การปรากฏแห่งขันธ์ทั้งหลายที่ยึดถตอเป็นตัวตน 12. ชรา มรณะ......ทุกข์
  • 32. ทุกข์เกิดจากการไม่รู้ปฏิจจสมุปบาท เมื่อมีอวิชชา ไม่รู้ความจริงของชีวิต หรือ อริยสัจ เห็นสิ่งที่ชอบใจ (ผัสสะ ,สุขเวทนา) ก็เกิดความ อยากได้ (ตัณหา) จึงยึดมั่นถือมั่นหมกมุ่น อยาก ให้เป็นของของเรา หรือเป็นอย่างใจเรา(อุปาทาน) เกิดความผูกพันยึดถือเป็น ตัวตน ของตนอย่างรุนแรง (ภพ ,ชาติ) เกิดทุกข์ จากความเสียใจ ผิดหวัง กับ ความสูญเสีย หรือ ความเปลี่ยนแปลง ไม่เป็นดั่งใจในสิ่งที่ ตนยึดมั่นไว้
  • 33.  วงจรปฏิจจสมุปบาท ชี้ให้เห็นวงล้อการเกิดขึ้นของสิ่งทั้งหลาย >> สิ่งทั้งหลายเกิดจากการประชุมกันของเหตุปัจจัยที่มีอยู่ ๑๒ หัวข้อ คือ อวิชชา เป็นเหตุให้เกิดสังขาร > สังขารเป็นเหตุให้เกิด วิญญาณ > วิญญาณเป็นเหตุให้เกิดนามรูป > นามรูปเป็นเหตุให้ เกิดอายตนะ....ผัสสะเป็นเหตุให้เกิดเวทนา > เวทนาเป็นเหตุให้ เกิดตัณหา > ตัณหาเป็นเหตุให้เกิดอุปาทาน > อุปาทานเป็นเหตุ ให้เกิดภพ > ภาพเป็นเหตุให้เกิดชาติ > ชาติเป็นเหตุให้เกิด ชรา มรณะ ทุกข์  หลักปฏิจจสมุปบาท แสดงให้เห็นความเกิด - ดับของทุกข์
  • 34. สุญญตา กับ ปฏิจจสมุปบาท  นิกายมาธยมิกะ นาหลักการปฏิจจสมุปบาทมาใช้ในการทาความ เข้าใจว่าว่าสภาวะทุกสิ่งที่ปรากฏ ไม่มีแก่นสารในตัวเอง  สรรพสิ่งล้วนเกิดจากเงื่อนไขต่างๆ ประกอบกันขึ้นมา มีอยู่ใน แบบอิงอาศัยกันและกันเกิดขึ้น (สัมพัทธ์) ดังนั้น จึงไม่สามารถ ยึดถืออะไรได้เลย เพราะว่างเปล่าจากตัวตน และว่างเปล่าจาก การยึดถือใดๆ  ทางสายกลาง (มาธยมิกะ) หรือ ความว่าง (สุญญตา) ก็คือ การ หยั่งรู้ปฏิจจสมุปบาท
  • 35. ทางสายกลาง=สุญญตา=ปฏิจจสมุปบาท=อริยสัจสี่  ทางสายกลางของมาธยมิกะ คือ การประจักษ์ถึงความไร้แก่นสารของ สรรพภาวะ สิ่งทั้งปวงมีอยู่ได้ด้วยการอิงอาศัยกันและกัน เมื่อไม่มี ลักษณะแก่นแท้จึงว่าง ว่างคือ เห็นปรากฏการณ์ทั้งหลายเป็นมายา ยึดถือไม่ได้  ดังนั้น ทางสายกลาง คือ ความว่าง  ความว่างคือยึดถือแก่นสารไม่ได้ >> ความเป็นไปในวงจรปฏิจจสมุปบาท  วงจรปฏิจจสมุปบาท ก็คือ การแสดงให้เห็นความจริงอันประเสริฐ ๔ ประการ (อริยสัจ ๔ ) ที่จะนาไปสู่ความหลุดพ้น  ** ความรู้ในเรื่องทั้ง ๔ มีจุดมุ่งหมาย คือ การหลุดพ้นจากกองทุกข์อย่าง สิ้นเชิง
  • 38.  ท่านนัท ฮันห์ ยังเป็นผู้ฉลาดในการนาพาให้เราเห็นกลกด้วยปัญญา กล่าวคตอไปพ้นจาก ความหลงแห่งทวิภาวะที่มองสิ่งต่าง ๆ แยกออกเป็นขั้ว ๆ ท่านชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่มองเห็น เป็นขั้วนั้นแท้จริงเป็นอีกด้านของเหรียญเดียวกัน ไม่ว่า ได้-เสีย มา-ไป เกิด-ตาย เรา-ผู้อต่น ขยะ-ดอกไม้ เหยต่อ-อาชญากร ทั้งหมดนี้ไม่ได้แยกจากกัน คนที่เป็นอาชญากรนั้นก็เคยเป็น เหยต่อมาก่อน เช่นเดียวกับขยะซึ่งในอดีตเคยเป็นดอกไม้ และในอนาคตก็จะกลายเป็น ดอกไม้อีก  ในกลกแห่งความเป็นจริง ทุกอย่างล้วนสัมพันธ์กันและเป็นเหตุปัจจัยให้แก่กันและกัน (ดัง ท่านเรียกว่า “เป็นดั่งกันและกัน” หรตอ interbeing) เมฆกับกระดาษ เกี่ยวข้องกันอย่างแยก ไม่ออก ไม่มีเมฆ ไม่มีฝน ก็ไม่มีต้นไม้ และไม่มีกระดาษ ด้วยเหตุนี้ท่านจึงย้าให้เรามอง กระดาษจนเห็นก้อนเมฆ ดวงอาทิตย์ และคนตัดไม้ กล่าวอีกนัยหนึ่งกระดาษนั้นไม่มี ตัวตนของมันเอง หากเกิดขึ้นมาจากสิ่งที่ไม่ใช่กระดาษ เช่นเดียวกับร่างกายของเราล้วน เกิดขึ้นจากธาตุหรตอสารต่าง ๆ ที่ไม่ใช่ตัวเรา เช่น คาร์บอน แคลเซียม เหล็ก ฯลฯ ด้วยคา สอนง่าย ๆ ที่ฝึกให้เรามองสิ่งต่าง ๆ อย่างเพ่งพินิจ ท่านได้พาให้เราเข้าใจความจริงอัน ลึกซึ้งอันได้แก่อนัตตา คตอความไม่มีตัวตน
  • 40. ดั่งกันและกัน “...ดอกไม้เอ๋ย เจ้าเติบโตมาจาก ปุ๋ ยและขยะ กลิ่นเหม็นฉุน ขยะเอ๋ย วันหนึ่ง เจ้าจะ แปรเปลี่ยนเป็นดอกไม้ งดงาม ส่งกลิ่นหอมขจรไกล สรรพสิ่งล้วนเป็นดั่งกันและกัน"
  • 46. ๓. หลักการเรื่องความจริง  ตามทัศนะของมาธยมิกะ สิ่งที่เรียกว่า “ความเป็นจริง” มี ๒ ระดับ  ๑.ความจริงสมมติ หรือ สมมติบัญญัติ หมายถึง ความจริงที่เรา เข้าใจ หรือ สมมติกันว่าจริง  ๒. ความจริงแท้ หรือ ปรมัตถสัจ หมายถึง การหยั่งรู้ ปรากฏการณ์ทั้งหลายว่าเป็นสิ่งสมมติ
  • 47. ๑.ความจริงสมมติ หรือ สมมติบัญญัติ  ความจริงสมมติ หมายถึง ความจริงที่เราเข้าใจ หรือ สมมติกัน ว่าจริง แต่ไม่ใช่ความจริงแท้ คือ การที่เรารับรู้สิ่งต่างๆ ว่ามีแก่น สาร หรือมีอยู่จริง  มาธยมิกะ ถือว่า สรรพสิ่งที่ปรากฏในโลกล้วนเป็นกระบวนการ ทางานของจิตทั้งสิ้น (จิตทาให้เกิดการรับรู้ การยึดมั่นถือมั่น และความรู้สึกต่างๆ) จึงไม่มีความเป็นจริง หรือ มีแก่นแท้ใดๆ  ความเป็นจริงของสิ่งต่างๆ ที่ปรากฏจึงเป็นเพียงความคิด ไม่ใช่ ความจริง เพราะโลกที่ปรากฏเป็นสุญญตา หรือ ว่างเปล่าจากสิ่ง ที่เป็นแก่นแท้
  • 48. ๒. ความจริงแท้ หรือ ปรมัตถสัจ  ความจริงแท้ หรือ ปรมัตถ หมายถึง การหยั่งรู้ปรากฏการณ์ ทั้งหลายว่าเป็นความจริงสมมติ (รวมทั้ง กฎธรรมชาติ หลักคา สอน และนิพพาน)  เป็นสิ่งสมมติ เพราะมีการอิงอาศัยปัจจัยอื่นในการมีอยู่ ว่างจาก แก่นแท้ >> โลกเป็นปรากฏการณ์ที่เป็นไปตามกระบวนการของ เหตุผล  ความจริงปรมัตถ์ คือ การหยั่งรู้ความเป็นไปตามธรรมดาของ โลก หยั่งเห็นสิ่งสมมติ และเป็นอิสรภาพ หลุดพ้นจากแก่นสาร ทั้งปวง
  • 49. ธรรมะ เป็น ความจริง หรตอ แก่นสารอะไรหรตอไม่?  ในระดับปรากฏการณ์ หลักคาสอนของพระพุทธเจ้าถูกบัญญัติ ขึ้นมาเพื่อช่วยให้เกิดปัญญา หยั่งเห็นความจริง  มาธยมิกะ ชี้ว่า ความรู้ในเรื่องเหล่านี้มีไว้เพื่อปล่อยวาง ไม่ให้ ยึดถือทฤษฎีอะไรที่นาไปสู่การยึดมั่นถือมั่น  ต่างจากเถรวาทตรงที่ >> คาสอนทั้งหลายแม้เห็นว่าจริง ก็ยึดถือ เป็นจริงไม่ได้ เพราะเป็นเพียงอุบายวิธี หรือ อุปกรณ์เพื่อช่วยให้ เราถึงที่หมาย คือ เกิดญาณทัศนะ เพื่อความหลุดพ้น  หลักธรรมของพุทธศาสนา มาธยมิกะ ถือว่า เป็น “วิถี” หรือ “อุบาย” มากกว่าเป็นความจริง
  • 50.  “...นิพพานไม่แตกต่างจาก สังสารวัฏ....สิ่งใดที่เป็นบาป หรือกิเลสตัณหา สิ่งเหล่านี้ คือ ปัญญาญาณ สิ่งใดเป็นความเกิด และความตาย สิ่งนั้น คือ นิพพาน” นาคารชุน
  • 51.  ความหลุดพ้น คือ การหยั่งเห็นความเป็นไปของสิ่งทั้งหลายใน ลักษณะอิงอาศัยกันและกัน...หรือ สุญญตา  ท่านนาคารชุนมีทัศนะว่านิพพาน เป็นภาวะทางจิตวิทยา จึงยัง อยู่ในกฎอิทัปปัจจยตาด้วย >> เมื่อมีการปฏิบัติธรรมที่เพียงพอ แก่การดับกิเลส....นิพพานก็จะเกิดมีขึ้น >> จิตที่หมดกิเลส  พุทธศาสนาเถรวาท >> นิพพานเป็น “อสังขตธรรม”  เมื่อจิตหยั่งเห็นความไร้แก่นสาร ไม่มีสิ่งใดให้ยึดมั่นถือมั่นได้ เมื่อนั้นจิตคลายความยึดติด จึงเข้าสู่ภาวะนิพพาน
  • 52.  “เมื่อทุกสิ่งเป็นสุญญตา แล้วการบาเพ็ญ เพียรเพื่อมรรคผลนิพพาน ไม่เป็นสิ่งไร้ สาระหรือ?”  นาคารชุน >> “เพราะสิ่งทั้งปวงเป็นสุญญตา ปราศจากสิ่งที่เป็นอยู่ด้วยตัวของมันเอง ปุถุชนจึง บาเพ็ญเพียรเป็นพระอริยบุคคลได้คนชั่วจึงตก นรก คนดีจึงไปสู่สวรรค์ หากมีสิ่งที่เป็นอยู่ด้วยตัว มันเองแล้ว ปุถุชนจึงบาเพ็ญเพียงเป็นพระ อริยบุคคลได้ คนชั่วจึงไปนรก คนดีจึงไปสู่สวรรค์ หากมีสิ่งที่เป็นอยู่ด้วยตัวของ มันเองแล้ว มันจะ เกิดดับเปลี่ยนแปลงจากภาวะปุถุชนไปเป็นพระ อริยเจ้าได้อย่างไร”
  • 53. มีอยู่แล้ว ขณะใดจิตไม่มี “ตัวกู” นิพพานก็ปรากฏอยู่ ณ จิตนั้น แต่พอ “ตัวกู” เกิดได้ในจิตนั้น สังสารวัฏพลันก็ปรากฏแทน พุทธทาส อินทปัญโญ พระสูตรเกี่ยวกับความว่างของเถรวาท ชื่อ จูฬสุญญตสูตร
  • 54. ๔. วิภาษวิธีของนาคารชุน • วิภาษวิธี เป็นวิธีการแสวงหาความรู้อย่างหนึ่งโดยการโต้แย้ง เพื่อให้คู่สนทนาที่คิดว่าตัวเองรู้เรื่องนั้นๆ จริง ตระหนักว่า >> ความจริงแล้วผู้ที่ยืนยันนั้นไม่ได้รู้อะไรเลย >> การทาเช่นนี้ เพื่อให้คนที่คิดว่าตนรู้อะไรบางอย่างดี เกิดความไม่แน่ใจว่าตนรู้ จริงหรือไม่ • นาคารชุน ใช้วิธีแย้งความคิดของนักปรัชญาสานักต่างๆ เพื่อ แสดงว่าสานักปรัชญาเหล่านั้นไม่ได้หยั่งเห็นความจริงสูงสุด ตามที่ตนอ้าง >> จากนั้นก็แสดงหลักสุญญตา
  • 55. จตุกโกฏิ – ๔ มุมปัญหาที่พระพุทธเจ้าไม่ทรงตอบ • วิภาษวิธีของนาคารชุน ใช้กับคน ๒ พวก • ๑. พวกที่ยึดถือคัมภีร์ หรือ ศรัทธาโดยไม่พิสูจน์ • ๒. พวกที่ยืนยันทัศนะบางอย่างที่แน่นอนเกี่ยวกับสัจภาวะ • โครงสร้างของจตุโกฏิ • - ยืนยัน (โลกเที่ยง) • - ปฏิเสธ (โลกไม่เที่ยง) • - ทั้งยืนยัน และปฏิเสธ (โลกทั้งเที่ยงและไม่เที่ยง) • - ไม่ทั้งยืนยัน และปฏิเสธ (จะว่าโลกเที่ยงก็ไม่ใช่ ไม่เที่ยงก็ไม่ใช่)
  • 56. • จากลาดับคาตอบของจตุโกฏิ >> เพื่อสรุปว่าการยืนยันความเห็น ข้อใดใน ๔ ข้อนี้ ล้วนเป็นทิฏฐิที่เอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ยังติด อยู่ในระดับสมมติสัจจะ มีด้านคู่ตรงข้าม เป็น “ทวิภาวะ” >> จึง ยังไม่อาจหยั่งเห็นทางสายกลางที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติไว้ • ทางสายกลางที่แท้จะต้องหลุดพ้นไปจากมุมทั้ง ๔ • หรือ หลุดพ้นไปจากทัศนะ ๒ ขั้ว คือ ยืนยันภาวะเที่ยง กับปฏิเสธ ทุกภาวะ >> เป็นความหลุดพ้นไปจากพันธนาการความคิดในทุก แง่มุม • สุญญตาเป็นวิธีการที่ถูกนามาใช้ เพื่อช่วยให้คนคลายความยึด มั่นถือมั่น >> สู่อิสรภาพ
  • 57. คาถามชวนคิด ^____^  คุณคิดว่าความรู้เรื่องสุญญตา มีคุณค่าอย่างไรต่อชีวิต??  สรรพสิ่งเป็นสุญญตา ว่างจากแก่นสาร ตัวตนที่เที่ยงแท้ เป็นเพียงกระแสแห่งเหตุปัจจัย.... คุณคิดอย่างไร เห็น ด้วยหรือไม่??  จงยกตัวอย่าง ความเป็นสุญญตาของสิ่งใกล้ๆตัว  สุญญตา เกี่ยวข้องกับ ความสุข ความทุกข์ในชีวิตคุณ อย่างไร???

Editor's Notes

  1. ” ชาเกิดจากส่วนผสมที่ไม่ใช่ชา… หากชาเกิดจากชา… ในโลกนี้คงไม่มีชา แต่เพราะชาเกิดจากส่วนผสมที่ไม่ใช่ชา เราจึงมีชาอุ่นๆไว้จิบเพื่อดับกระหาย เธอลองพิจารณาลงไปในถ้วยชา… เธอจะพบว่า ในถ้วยชานี้มีหมู่เมฆ… มีสายฝน… มีดิน… มีปุ๋ย… มีหยาดเหงื่อของชาวไร่… มีพ่อค้า… มีนายทุน… มีนักการเมือง… มีการขนส่ง… มีอากาศ… มีถ้วยชา… มีคนชงชา และ มีชาอยู่ในถ้วยนี้ เมื่อไรก็ตามที่เธอมองเห็นว่าชาเกิดจากส่วนประกอบที่ไม่ใช่ชา เมื่อนั้นเธอจะคลายจากความยึดติดในความเป็นกลุ่มก้อน(ขันธ์/สังขาร) เธอจะเป็นอิสระจากการยึดติดในความจริงเพียงชุดเดียว ทัศนะของเธอจะเปิดกว้าง และเธอจะมองเห็นความจริงว่า โลกทั้งโลก จักรวาลทั้งหมด ล้วนเชื่อมโยงเป็นหนึ่งเดียวกัน “ ในชาหนึ่งถ้วย หากพิจารณาอย่างลึกซึ้ง เราจะหยั่งถึงอะตอมและจักรวาลว่าถ้วยแยกจากกันไม่ออก ความรู้ที่ว่าชาเกิดจากส่วนผสมที่ไม่ใช่ชาทำให้เรารู้จักมองโลกและชีวิตเป็นองค์รวม ทัศนะแบบแยกส่วน ตัดตอน มองอะไรเป็นส่วนๆเสี้ยวๆจะลดน้อยลงไป จิตใจจะเปิดกว้าง… เมื่อใจเปิดกว้าง ความสำคัญมั่นหมายว่า ตัวตนของตนดีเลิศที่สุด ก็จะพลันเบาบางลงไป เมื่อตัวตนของเราเบาบาง ความสดชื่นรื่นเย็น ก็จะสรงโสรจรดจิตใจให้ร่มเย็นอย่างง่ายดาย   ผมเห็นเลยว่า หากคนไทยทุกคนมีธรรมในการแยกแยะและฝึกการไม่ยึดติดความเป็นตัวตน ไม่ใช้ทัศนะแบบแยกส่วน… แต่มองชีวิตแบบองค์รวมของประเทศชาติ คนไทยก็จะรักกัน ให้เกียรติกัน ยอมรับความคิดเห็นที่อาจแตกต่างกันได้ เราจะเป็นดินแดนที่น่าอยู่ที่สุดในโลก
  2. วัฏจักรของน้ำ เริ่มต้นจากน้ำในแม่น้ำได้รับแสงแดดเพื่อระเหยกลายเป็นไอ รวมเป็นเมฆเพื่อกลั่นตัวออกมาเป็นฝนแล้วตกลงสู้พื้นป่าจากนั้นน้ำก็กลับเข้าสู่แม่น้ำเหมือนเดิม เปรียบได้การดำเนินชีวิตของพวกเราที่ถูกสั่งสอนมาตั้งแต่เกิดจนโต