Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

08 volkanizma

237 views

Published on

Environmental Geology

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

08 volkanizma

  1. 1. VOLKANLAR Bu sununun hazırlanmasında Prof.Dr. Kadir DİRİK’in sunularından ve ders notlarından yararlanılmıştır
  2. 2. JEOLOJİK OLAYLAR SONUCU OLUŞAN DOĞAL AFETLER METEOROLOJİK OLAYLAR SONUCU OLUŞAN DOĞAL AFETLER DEPREMLER VOLKANLAR HEYELANLAR (KÜTLE HAREKETLERİ) SEL BASKINLARI KASIRGA VE TAYFUNLAR
  3. 3. Aktif volkanizma, günümüzde diri olan kırık yada yarıklardan yerin içindeki magmanın yüzeye doğru yükselerek çıkması sonucu meydana gelmektedir
  4. 4. Fujiyama Mayon
  5. 5. •Tabla Şeklinde Volkanlar: Fazla akıcı bazaltik lavların yer kabuğunun yarık ve çatlaklarından çıkarak geniş alanlara yayılmalari ile meydana gelen volkan şekilleridir. Bunların kalınlıkları binlerce metre olabilir. Çok geniş yayılımlı lav platolarını oluşturular
  6. 6. Meke tuzlası, karapınar-Konya
  7. 7. boşaltılmıştır
  8. 8. Güney Afrika’da elmas madenciliği nedeniyle tamamen boşaltılmış bir Kimberlit bacası Kuzey Amerika’da (Wyoming) Kimberlit bacasında Elmas madenciliği
  9. 9. VOLKANİK ÜRÜNLER : LAV AKINTILARI KÜLLER GAZLAR VOLKAN BOMBALARI OLMAK ÜZERE DÖRT GRUPTA TOPLANABİLİR AYRICA VOLKANİZMA SIRASINDA VEYA SONRASINDA LAHAR ADI VERİLEN BÜYÜK ÇAMUR AKINTILARI DA GELİŞEBİLİR
  10. 10. •LAV: Püskürme sırasında yüzeye çıkan magma Lav adını alır. Yanardağın yamaçlarından bir nehir gibi akan lav akıntısının zamanla soğuyup katılaşmasıyla volkanik kayalar oluşur. Bir yanardağı püskürmesi sırasında sıkışmış gazların patlama biçiminde kurtulması sonucu havaya fırlayan lav kütlelerine piroklastlar denir. En iri piroklastlar bomba ve bloklardır.
  11. 11. •SÖNMÜŞ VOLKANLAR: Son 10.000 yıl içinde hiçbir etkinlik göstermemiş yanardağlar sönmüş olarak tanımlanır. Bunların yeniden etkin duruma gelme olasılığı yok gibidir. Ancak çok ender de olsa sönmüş yanardağın püskürdüğü olur. Sönmüş olduğuna inanıan Meksika’da ki El Chichon yanardağı 1982 yılında beklenmedik biçimde tekrar püskürmüştü.
  12. 12. AĞRI DAĞI SÖNMÜŞ BİR VOLKANDIR
  13. 13. •UYUYAN VOLKANLAR: Herhangi bir etkinlik belirtisi göstermemesine karşılık ,günün birinde yeniden püskürme olasılığı olan yanardağlar için bu terim kullanılr. Bunun yanı sıra günümüzde püskürmeyen ve güncelleştirilmiş etkinlik sınıfına giren yanardağlar da aynı biçimde tanımlanır. Bazı uyuyan yanardağlar kükürt ve karbondioksit gibi volkanik gazlar çıkarır.
  14. 14. PÜSKÜRME TÜRLERİ HAWAİİ TİPİ PÜSKÜRME STROMBOLİ TİPİ PÜSKÜRMELER VULCANO TİPİ PÜSKÜRMELER PİLİNİUS TİPİ PÜSKÜRMELER
  15. 15. HAWAİİ TİPİ PÜSKÜRME
  16. 16. STROMBOLİ TİPİ PÜSKÜRMELER
  17. 17. VULCANO TİPİ PÜSKÜRME
  18. 18. PİLİNİUS TİPİ PÜSKÜRME Lavın çok yoğun olduğu durumlarda görülür. Sıkışmış gazlar ,çok büyük patlamalarla kurtulur. Yanardağın püskürmeleri sırasında büyük miktarda volkanik kül gökyüzüne fırlatılır.
  19. 19. ÇEVRESEL ETKİLER • Birincil etkiler • Lavlar, yaklaşık 1200°C’lik bir sıcaklığa sahip olup, güzergahları üzerindeki tüm canlı yaşamı yok etmektedir. • Piroklastik gereçler ve ortaya çıkan volkanik bombalar en ölümcül felaketleri yaratmaktadırlar. Hiçbir yapı yada canlı volkanik bombaların çarpmasına dayanamaz. • Yanardağların çıkardığı lavlar ve piroklastik gereçler yerleşim birimlerini, can ve mal kaybına yol açarlar • Gazlar su buharı, CO2 ve SO2 başta olmak üzere H2S, H2, CO, HCl, HF, ve He ortaya çıkmaktadır. Bu gazlar da hava kirliliğini yaratmakta ve tüm ekosistemi tehdit etmektedirler. • İkincil etkiler • Lavlar ve piroklastik gereçler daha sonra yüzey yada yeraltı sularıyla karıştığında çamur akıntıları oluşabilir ve çeşitli heyelanların gelişmesini tetikleyebilir. Böylece köprü, otoyol ve mesken gibi yapılar da zarar görür. • Gazların atmosferde uzun süre kalması halinde küresel ısınma oluşabilir.
  20. 20. LAV AKINTILARI Pahoehoe ve aa tipi lavalar olmak üzere iki grupta incelenirler Pahoehoe tipi lavlar daha akıcı yapıdadırlar Aa tipi lavlar ise yoğun gaz içerdikleri için püskürme sırasında oluşan gaz kaybı nedeniyle daha viskoz yapıdadırlar
  21. 21. “pahoehoe” TİPİ LAVLAR DAHA AKICI YAPIDADIRLAR
  22. 22. “aa” TİPİ LAVLAR İSE DAHA VİSKOZ YAPIDADIRLAR
  23. 23. VOLKANİK PATLAMALAR DA YÜZEY KIRIKLARINA VE KABUK HAREKETLERİNE NEDEN OLUR
  24. 24. LAV AKINTILARI EKONOMİK KAYIPLARA YOL AÇARLAR
  25. 25. Victims of pyroclastic flow during Mount Merapi eruption of 2010
  26. 26. AYRICA, VOLKANİK FAALİYETLERİN NEDEN OLDUĞU İKİNCİL BİR AFET DE; LAHAR ADI VERİLEN ÇAMUR AKINTILAR VE SELLERDEN KAYNAKLANIR
  27. 27. LAHAR
  28. 28. St. Helen Volkanı
  29. 29. VOLKANİK ALANLAR HİDROTERMAL AKTİVİTENİN DE YOĞUN OLARAK GÖZLENDİĞİ BÖLGELERDİR
  30. 30. VOLKANİK FAALİYETLERİ ÖNCEDEN KESTİRME ÇALIŞMALARI • Volkanik etkinliklerden korunmak için volkanik püskürmelerin kökenleri, tipleri, oluşum mekanizmaları ve periyotları hakkında bilgiye gereksinim vardır. • Bu bilgi de potansiyel püskürmeleri kaydeden sistemlerin alt yapısını geliştirmekle ve planlı, sağlıklı, bilimsel bir eşgüdümle sağlanabilir. • Püskürme öncesinde atmosferde fumarol gazları (özellikle HCI ve SO2) oranlarındaki değişim, sıcak kaynaklarda su sıcaklığının artması, yeni sıcak kaynakların ortaya çıkması, kablo yada radyo dalgalarında iletişimin hızlanması, yerel mıknatıs gücünde düşme, sıvı magma sıcaklığı nedeniyle elektrik değişimlerinin olması, püskürme öncesinde volkanik alanın zemininde yükselme ve belirli biçim değişimleri olması, uydu görüntülerinde morötesi ışınlardaki değişim ve volkan yakınındaki arazilerden hayvanların, tıpkı depremlerde olduğu gibi kaçıştıkları da gözlenmiştir (Foley ve diğerleri, 1993).
  31. 31. TÜRKİYE’NİN ÖNEMLİ BAZI YANARDAĞLARI • Ülkemizin genç yanardağları, Anadolu bugünkü biçimini aldıktan sonra gelişen yanardağlardır. • Anadolu, yaklaşık 100 milyon yıl evvel kuzeyde Avrasya, güneyde Gondwanaland kıtalarının bulunduğu okyanusal bir alanı temsil etmekteydi. Bu okyanusal alan, zamanla tüketilmiş ve iki kıtanın çarpması sonucu Alp-Himalaya dağ kuşağı oluşmuştur. • Alp-Himalaya dağ kuşağının Anadolu’daki kesimi, halen kıtaların çarpışmasına yol açan yaklaşık K-G doğrultulu sıkışmanın güdümündedir. • Bu sıkışmanın sonucunda diri fayların yanı sıra genç volkanizma da gelişmiştir. Günümüzde aktif olmayan, ancak tarihi devirlere kadar etkinliğini koruyan yanardağlar genç volkanizmanın ürünüdürler.
  32. 32. Türkiye’nin genç volkanitleri ve önemli diri fayları
  33. 33. • Batı Anadolu Volkanitleri (BAV) • Kula volkanizması, Uşak yöresinde yaklaşık 1 milyon yıl önce başlamış ve son lav püskürmesi yaklaşık 10 000 yıl önce gerçekleşmiştir. Olasılıkla atalarımızın da tanık olduğu bir volkanizmadır. • İç Anadolu Volkanitleri (İAV) • Hasan dağı 14 milyon yıl önce oluşmaya başlamış ve son olarak 8800 yıl önce püskürmüştür. Erciyes dağı ise yaklaşık bir milyon yıl önce oluşmaya başlamış ve günümüzde herhangi bir volkanik etkinlik gözlenmese de yerbilimciler onu sönmüş bir yanardağ olarak kabul etmiyor. • Doğu Anadolu Volkanitleri (DAV) • Bölgenin en önemli yanardağları Ağrı, Tendürek, Süphan ve Nemrut yanardağlarıdır. Bazılarında halen gaz ve buhar çıkışı gözlemleniyor. Helyum izotop analizleriyle manto kökenli oldukları saptanan gaz çıkışları bu yanardağların halen “canlı” olduklarını ancak “uyku” dönemini geçirdiklerini göstermektedir. • Güneydoğu Anadolu Volkanitleri (GAV) • Güneydoğu Anadolu’da geniş bir yayılım sunan Karacadağ bazaltları magmanın yaklaşık K-G doğrultulu bir açılma kırığından çıkması sonucu oluşmuştur. Tabla biçiminde olan yanardağ, 120 km çapında dairesel bir yapı sunmaktadır. Diyarbakır surları, bu bazaltlardan yapılmıştır.
  34. 34. VOLKANİZMA KONUMUZ BİTTİ.

×