Л И Ц ААЏИ-ТРАЈКО, богаташ, лихварВЕЛИКА, негова женаЛЕНЧЕ, нивна ќеркаДОНКА, нивна слугинкаМИРСА, Трајкова сестраБОШКО, м...
ЧИН ПРВИ         Соборно место, каде вo недела и празнични дни младештаигра оро. Десно куќата на аџи-Трајка, висока на два...
ТРЕТАТА ДЕВОЈКАСтодрам шарлаган турил на неа. Сè за Перса.(Ја имитира).Дане, сакам да си ми убав како писан, му вели.     ...
ПЕТАТА ДЕВОЈКААко се украдам.                            ДОСЕ(вадејќи од џеп чантиче, обложено сo шарен вез од монистра, п...
Е-е-е, што е боза! Само за девојки и за беќари. (Се свртува констарите). Ама не е лоша и за стари. (Неколку момци и девојк...
ВТОРИОТ МОМОКИ нејќе ни да игра до тебе. Ете, ти три ора едно пo друготанец водеше, a таа ни еднаш не се фати до тебе.    ...
орото меѓу Ленче и Досета. Настанува мешкање сo викови и смеа,во кое Досе се најдува до опашката на орото меѓу двајца момц...
БОШКОКе играме сo пеење.                           ТРЕНДО(точејќи им боза на старите наоколу). Ајде, деца, заиграјте малце...
ДРУГ ОД СТАРИТЕДевриите ќе излезат да шетаат! Ајде подома!                          ТРИПКО(седи пред меаната). Ајде, како ...
Шеста појава                  Трипко и Шишко                          ШИШКО(кој и досега влегува и излегува често од меана...
Осма појава                        Трендо и Донка                           ДОНКА(излегува сo канче в рака). Што, чо-Тренд...
ТРЕНДОПраво велиш, Донке, арен ум ми даваш: да ја продадамбозава, да спечалам вечера. Ај добра ти ноќ, Донке. Слатко даспи...
ДОСЕНе, туку, ете, се лутам, зашто таа не ја испи . А се лутам изашто сe игpa, ете, до оној Бошко, а до мене ич не се фаќа...
ДОСЕЕ, вистина ... Ете и мене ми e срам нејзе да и речам.A тизборува ли таа за мене?                             ДОНКАЗбор...
ДОСЕНишто, ете, така. И, блазе си ти, Донке !       Ништо,ништо,кажувај.                          ДОНКАЌе си легнеме заедн...
ДОСЕСега јас да ти кажам, Донке. И jac, ете, неа ја бацувам ... И,да знаеш само колку пати ...                            ...
ДОСЕИ-и, многу ли се радува, жити младос !                            ДОНКАМногу. Ни кога била малечка, кога татко и идоне...
ДОСЕИ, ете ... да ...                           ДОНКАШто ?                            ДОСЕИ, ете, да ја ... бациш еднаш .....
БОШКОHe смееш овде да шеташ. Да не сум те видел веќе во овојсокак, разбра ли?                            ДОСЕЈа, зошто ? Т...
БОШКО(откако тиe поминуваат, излегува и разгледува наоколу). Неманикој. Штама ! (Ce качува на седиштето и преку ѕидот глед...
ЛЕНЧЕКако што? He ли ти реков: до венчање нема бацување.                          БОШКОАма, кога не можам веќе... Тешко е....
ЛЕНЧЕБре, ако смееш!                            БОШКОА, мислиш ми e страв? Сега...(Ја испружува во портата раката даја пре...
БОШКОНејќам, жими ти!                          ЛЕНЧЕВо мајка ти заколни се!                          БОШКОЖими мајка!     ...
удрени. Ha есен куќата ќе биде готова, и ќе се венчаме. Ќебидеш моја, моја!                          ЛЕНЧЕЧекај, Бошко, ка...
БОШКОКолку побргу, толку поарно. Нека биде в недела.                          ЛЕНЧЕB недела! Што зборуваш, Бошко. Зар ова ...
Петнаеста појва                    Бошко и момците                    ПРВИОT МОМОКАјде, Бошко, ене ги девриите во велешкио...
ЧИН        ВТОРИ        Гостинска соба во аџи-Трајковата куќа со миндерлаци, нанив перници. Во левиот угол во длабочината ...
ВЕЛИКА(воздивнува). Донка ... Само таа што ќе пушти глас.. кога таткоти не е дома ... да ја развесели куќава... Инаку, cе ...
ЛЕНЧЕЗошто, мајко, нe ли e арен ?                          ВЕЛИКАЗа арен, арен си е, туку татко ти ... знаеш што ќе рече: ...
ТРАЈКОМитре абаџијата ?                           ВЕЛИКАА, Митре. Рече пак ќе дојде.                           ТРАЈКОЌe до...
со длабок поклони, шепоти молитви). Услиши молитву рабатвојего, господи!.. Господи боже милостиви, услиши ипомилуј, помилу...
фатија да носат она...       како го викаат ...       алаврангапанталони.                          ТРАЈКОЗнам, Митре, туку...
ТРАЈКОАј, сега! Да свршиме, Мигре. Да видиме уште за лихва налихвата.                           МИТРЕАман, аџија, немој ве...
Шеста појава                            Трајко                          ТРАЈКОНи во пиењето, ни во спиењето! Така, синко м...
ВЕЛИКАЕ, Мирсо, седни.                             МИРСАДа седнам, туку кој знае што имате, што сe вели, да сизборувате.  ...
МИРСАТака! И ти ја браниш! И ти нејзината страна ја држиш. Така,држи се за полата од жената. А сестрата? Кој ти ја бакари ...
ТРАЈКОШто? (Избувнува). Ce сака? Co кого? Кој е тој?                             МИРСАЕ, кој! Mи е срам дури да ти кажам! ...
МИРСАОстави ја сега, брате. Co лошо, полошо ќе биде. Тепај јакучката колку сакаш, што се вели, таа пак ќе појде накасапниц...
ТРАЈКОВистина, чорбаџи Стојко е од најбогатите луѓе во градот.                          ВЕЛИКААма син му е од најбудалите....
ТРАЈКО(пo долго двоумење). Оди!                            ВЕЛИКАЛеле, Трајко!                            МИРСАТака те сак...
ТРАЈКОАко. Колцина се зеле така... па пак си живеат. A меракот неможе да вирее во немаштината како цвеќе во мраз. Кога ќен...
Десета појава                      Велика и Ленче                             ЛЕНЧЕ(влегува). Мајко!                      ...
ЛЕНЧЕДонке, сестро, да знаеш што ме најде!                          ДОНКАЗнам, сестро! (Ја прегрнува). Ленче прости ми, Ле...
за јадење сум мислила, a зa ништо друго. За тоа го лажев тојмежбун дека ти го сакаш...                          ЛЕНЧЕЛеле,...
ЛЕНЧЕМислиш тоа е полесно?                          ДОНКАСамо ако сакаш, и тој ако сака.                          ЛЕНЧЕТој...
ЛЕНЧЕ.Ќе ти умрам! Ha место венци, крст ќе ми целиваш!                          ВЕЛИКАЛеле, леле, Ленче, греота е така... ...
ЛЕНЧЕСакам да те молам нешто.                              ТРАЈКОШто? (Пауза) Е ајде де! Кажи!                            ...
ЛЕНЧЕЈас само...                           ТРАЈКОДоста! Збери гo тој јазик, зарем ако го пуштиш уште малку, кети гo искуба...
ТРАЈКОДа ти пукне и да ти тресне! Ти ли мене ќе ми мадруваш. Закокошка поење и за жена мадрување,да речам, не е.          ...
ЕВРААрни. (Долга, мачна пауза). Вие се чудите: јас во вашата куќа...                          ВЕЛИКАЗашто, Евро, нашата ку...
ТРАЈКОЕ,е! Така џамбазите ги фалат на пазар атовите и агарињата. Aкогa ce зборува за човек, се прашува, да речам, од каква...
златници). Еве. Овие се лири, седум, a овие - вранги,дванаесет.                               ТРАЈКОTиe ли ce cитe пари? Б...
ЕВРАHe лути се, аџија, сo cилa убавина не бидува. Ако сумпрозборувала, ништо лошо не сум сторила.                         ...
ВЕЛИКАДетето не е од тиe... Cи ja гледа работата.                           ТРАЈКОA! Tиe под една работа кријат друга. He ...
СТОЈКОСполај на бога, и ние сме арно. Како ми поминуваш ти, aџиja?                           TPAЈКОПа со милоста божја арн...
CTОЈKОТака е.                            ЛЕНЧЕ(го послужува со слатко, прво Стојка па Трајка). Повели.                    ...
ТРАЈКОТака, човек, да речам, во Ѐ
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Бегалка
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Бегалка

3,533 views

Published on

Visit http://onlineeducenter.blogspot.com to find all our e-books, tutorials, programs!

Published in: Technology, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
3,533
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Бегалка

  1. 1. Л И Ц ААЏИ-ТРАЈКО, богаташ, лихварВЕЛИКА, негова женаЛЕНЧЕ, нивна ќеркаДОНКА, нивна слугинкаМИРСА, Трајкова сестраБОШКО, млад занаетчијаЕВРА, негова мајкаСТОЈКО, богат трговецДОСЕ, негов синТРЕНДО, бозаџијаМИТРЕ, занаетчија, мајсторТРИПКО, занаетчија, стар калфаСАНКО, заnаетчија, калфаМАНАС, бивш црквен псалтПЕТКО, слеп просјакШИШКО, меанџијаЕКРЕМ-АГАMOMЦИ, ДЕВОЈКИ, НАРОД, СВИРАЧИ,3АПТИИ, ЧАУШ. Дејството се случува во првата деценија ХХ векво Куманово. 4
  2. 2. ЧИН ПРВИ Соборно место, каде вo недела и празнични дни младештаигра оро. Десно куќата на аџи-Трајка, висока на два ката, сo балкон,убаво бојадисана и нашарана. Пред куќата градина. Густо лиснатодрвје се разгранува и преку високиот ѕид од дворот. Покрај ѕидот оддвете страни на портата ѕидани седишта. Лево Шишковата меана.Пред неа две стари криви врби. Ho длабочината куќи кои одвај сенаѕираат низ густото дрвје. Лево и десно улици. Празнично попладне. Младешта игра „шарено opo", момции девојки заедно, a старите наседнале наоколу-гледаат cеиp,разговарајќи меѓусебно нечујно, сo живи гестови и мимика.Неколцина пред меаната пијат ракија. Свират „тапанчиња": кларинет, труби, бас-баритон и тапан„тупанче" со часови. Свирката се слуша уште пред да се дигнезавесата, a пo дигањето, opoто e веќе пред кpaj. По свршувањето наорото, девојките се одделуваат и во групи пo две, пo три,погледнуваат скришно на момците, си шепотат и cе кикотат, aмомците исто така фрлаат погледи на девојките, нешто послободно,им даваат извесни знакови, нo се тоа претпазливо, да не забележатстарите. Прва појаваЛенче, Донка, Досе, Трипко, девојки, народ и свирачи ПРВИОТ МОМОК(на својот другар) И-и, што рачиче има онаа Васка, меко, мекокако памук . ВТОРИОТ МОМОКЈа па образите.... И ce расцутиле како трендафили. ПРВАТА ДЕВОЈКА(на својата другарка). Гледај гo Миланче, сo мустачиња. Самошто му нажегнале. ВТОРАТА ДЕВОЈКАA види, види како ја исчешлал Дане косата, како крава да голижела. 5
  3. 3. ТРЕТАТА ДЕВОЈКАСтодрам шарлаган турил на неа. Сè за Перса.(Ја имитира).Дане, сакам да си ми убав како писан, му вели. ТРЕТИОТ МОМОКЕ-е, на Гена и` се смкнал чорапот. ЧЕТВРТИОТ МОМОКВлечивлечка. ПЕТИОТ МОМОКА, Симке мори! (И` намигнува). ТРЕТАТА ДЕВОЈКАEгa ти испрснало тоа око, a! ПЕТИОТ МОМОКОкото не, туку срцето ќе ми се распрсне како печен костен одмерак за тебе. А, костенче бре! ШЕСТИОТ МОМОКMe изгоре, мори Севдо! He знам што да правам . ЧЕТВРТАТА ДЕВОЈКАРипни в бунар, та мртов да се угаснеш. ПРВИОТ МОМОКЕ, мори Васке, нејќеш ич да ме погледнеш! ЧЕТВРТАТА ДЕВОЈКАБре, што си мостра за гледање! ВТОРИОТ MOМOKА, Тинке мори, ме изеде! ВТОРАТА ДЕВОЈКАЖива рана те изела! ЧЕТВРТИОТ МОМОКНацо, вечер на вратниче! Ке излезеш? 6
  4. 4. ПЕТАТА ДЕВОЈКААко се украдам. ДОСЕ(вадејќи од џеп чантиче, обложено сo шарен вез од монистра, полносo пapи, оди кон свирачите и сè погледува каков ефект ќе направина Ленче). Пак за мене, ете... ПРВИОТ МОМОК(се испречува пред нeгo). He, ете, за тебе, туку, ете, за мене!Дека си имал многу пари, па сè ти ли да водиш танец? ДОСЕЕ, зорт ли ти е, ете, дека имам пари?! ВТОРИОТ МОМОКДа немаш пари, не би бил ни за на опашка, Досе, камо ли зана танец. ДОСЕАј бре, и ти копук! (Им подава на свирачите пари). Ha! ПРВИОТ МОМОК(Го отурнува назад и им дава пари на свирачите). Мене ќе мисвирите, или тапанот ќе ви го дупнам! ПРВИОТ СВИРАЧКе ти свириме, Јанко, туку уште малце да одмориме, зашто содуша работиме. Втора појава Досегашните и Трендо ТРЕНДO(уште од далеку). Слатка бозица, слатка-медена! Студена-ледена, Шар-планина! Ајде, ајде момчиња, ајде девојчиња, дави наточи чичо Трендо малце бозица, ајде како сте сестоплиле од играњето. 7
  5. 5. Е-е-е, што е боза! Само за девојки и за беќари. (Се свртува констарите). Ама не е лоша и за стари. (Неколку момци и девојкипијат боза за сето тоа време Тренто продолжува.) И - и, што јаимам, да ја немам, што е бозица! Студена како лед, слаткакако мед! Студена-ледена, слатка-медена! Шар-планина! Е,чекајте вие, беќари, прво на девојчињава. ПРВИОТ МОМОКА,A ти, батко Ѓорѓија - „Видеја арне девојке. . ." ДОСЕ(му привоѓа нa Тренда и му шепнува поверливо). Чо-Трендо, одинаточи, ете, на Ленче една боза од мене. ТРЕНДОВеднаш, Досе. (Оди до Ленчета и точи боза). Земи, Ленче, течести Досе. ЛЕНЧЕНејќам, чичо Трендо, не сум жедна. ТРЕНДОЕ, па јас веќе ја наточив, Ленче. ЛЕНЧЕИстури ја. ДОНКАНе, зашто да оди зијан? Дај, јас ке ја испијам. (Ја пие бозата). ТРЕНДОА, така да си ми жива, Донке! (Тивко). Будали честат, итрипијат. ПРВИОТ МОМОКЕ, бре Досе, јалова ти е работата. Нејќе Ленче ни боза од тебе. ДОСЕБре, што ти е тебе зор! 8
  6. 6. ВТОРИОТ МОМОКИ нејќе ни да игра до тебе. Ете, ти три ора едно пo друготанец водеше, a таа ни еднаш не се фати до тебе. ТРЕТИОТ МОМОКA до Бошка? Само нека дојде тој, веднаш ќе се најде до него. ЧЕТВРТИОТ МОМОКА, тој Бошко, многу му ја мати работата на Досета. ПЕТИОТ МОМОКА, бабачко е тој Бошко! Кога ќе се налути, не се шегува. ДОСЕБре, ич окцето не ми трепнува, ете, од него. (Орото почнува)Досе се фаќа до Ленче. (Ленче се мурти иja свртува главата надругата страна). ВТОРИОТ МОМОКДосе, поскраја од неа, поарно за тебе. ПЕТИОТ МОМОКЕве гo Бошко! ШЕСТИОТ МОМОКАјде, бре Бошко, каде си? ТРЕТИОТ МОМОКБргу, зашто Досе. . . Трета појава Досегашните, Бошко и Санко БОШКО(доваѓа, гo прострелува Досета сo поглед). Е в е м е . ПРВИОТ МОМОКАјде, Бошко! (Како танчар, тој скршнува и г o пресечува 9
  7. 7. орото меѓу Ленче и Досета. Настанува мешкање сo викови и смеа,во кое Досе се најдува до опашката на орото меѓу двајца момци, аБошко до Ленче). ЧЕТВРТИОТ МОМОКА, Јанко, што му стори на Досета! ДОСЕКе види тој, ќе види! (демонстративно си отидува, испратен собура од шеги и закачи). Четврта појава Досегашните без Досета ПРВАТА ДЕВОЈКАA, a, види го Ленчето. . . ТРЕТАТА ДЕВОЈКАА, колку се разрипа! ПРВИОТ СВИРАЧ(откако свирењето престанува). Пајдос! БОШКОУште една за мене! ПРВИОТ СВИРАЧПомина времето, Бошко, сатот удри. . . (Пред тоа избиваградскиот часовник). БОШКОСамо малце. ПРВИОТ СВИРАЧ А - a, не смееме, Бошко! Ќе не заберат заптиите, па сосвирките пo глава. . . Господ да чува! Ајде, па в недела. .. порано. . . (Отдидува со другите свиpaчи). Пета појава Досегашните без свирачите 10
  8. 8. БОШКОКе играме сo пеење. ТРЕНДО(точејќи им боза на старите наоколу). Ајде, деца, заиграјте малце,без тоа тара-тара, со песна, та и ние старите да се потсетимена нашето старо време и на нашата младос`. БОШКОАјде, Санко, почни ја една. САНКО(почнува да пее, другите по него, и во исто време почнува оро). Стојне ле, Стојне, руса невесто, заврти танец накуде мене, ја да ти виду тој бело лице, да ли е бело како што беше! Стојне ле, Стојие, руса невесто, заврти танец накуде мене ја да ти виду теј црни очи, да ли с црне како што бева! Е, море лудо, лудо ем младо! Што да ме видиш? Ти фајду немаш! Ти си женето, ја см дадено, и ја си имам мушко детенце, ЕДЕН ОД СТАРИТЕАјде, доста веќе, деца, се стемни! (Орото продолжувасо новипесни).Огрејала месечина, Дано, Дано, месечина.Што е јасна месечина, Дано, Дано, месечина,што е коњи за крадење, Дано, Дано, за крадење,што е моми за грабење, Дано, Дано, за грабење,на далеку за носење, Дано, Дано, за носење,низ три гори, низ зелени, Дано, Дано, низ зелени,низ пет води, низ студени, Дано, Дано, низ студени.Грабиле ја, Мавродијa, Дано, Дано, Мавродија, Мавродијаџангидија, Дано, Дано. 11
  9. 9. ДРУГ ОД СТАРИТЕДевриите ќе излезат да шетаат! Ајде подома! ТРИПКО(седи пред меаната). Ајде, како кокошки на легање! A завалиидеца, не им се оди: младост, срцето се разиграло. . . САНКОАјде уште една, деца, па доста. Ајде една за чичо Трендо!(Почнува. Орото продолжува). Умреја батко Ѓорѓија, леле, умреја батко Ѓорѓија He e умреја од болес`, леле, тиќи умреја од лудос`: што види арно у село, мори, све сака да е његово. Видеја арни волови, мори, па сака да с његови. Видеја жути алтни, мори, па сака да с његови. Видеја арне девојке, мори, па сака да с његове. ЕДЕН ЖЕНСКИ ГЛАС Ајде, Тинке, зашто портата ке ти ја затворам. (Девојките во група тргнуваат, а момците по нив пеејќи). Ha срце ми лежи, мила мамо, една лута змија; не ми била змија, мила мамо, туку карасевдах. Севдините очи, мила мамо, черни черешови, Севдините веѓи, мила мамо, морски пијавици. Оди да ја сакаш, мила мамо, дал ке ми ја дадат, Ако ми ја дадат, мила мамо, качи ја на пајтон, ако не ја дадат, мила мамо, постој, погледај ја! 12
  10. 10. Шеста појава Трипко и Шишко ШИШКО(кој и досега влегува и излегува често од меаната, им шепнуванешто и на Трипка и уште двајца, кои останале последни. Двајцатадоиспиваат, плаќаат и co одат, a Трипко останува)Ама, ти Трипко, нe чу? ТРИПКОЧув. Велиш, си чул дека гости имаме в град. Па, добро нидошоле. . . He ce ни први, ни последни. ШИШКОма, велат, агиве, како да ги надушиле, па. . .Кој знае штоможе да биде. . .Поарно секој порано дома да си e. . .(Меѓу речениците и зборовите штo и фрла искинати, со шепот, гивнесува внатре масичињата и ги спушта кепенците). ТРИПКОЕј, Шишко, баш сакаш дома да си умреш. Ај добра ти ноќ. (Cиотидувa) ШИШКОТвоја подобра. (3аклучува и со запален фенер в рака си отидува). Седма појава Трендо ТРЕНДО(откако cитe cе разотидуваат, доваѓа и застанува пред аџи-Трајковата порта). Слатка бозица, слатка-медена! Ајде Донке,Ајде, Ленче! (за себе) Ајде да погодам која ќе излезе: Дончели, Ленче ли. Донче, Ленче. . . Донче, Ленче. . . Донче. .. 13
  11. 11. Осма појава Трендо и Донка ДОНКА(излегува сo канче в рака). Што, чо-Трендо? ТРЕНДОНишто, погаѓам која ке излезе. ДОНКААјде, наполни го грнајчево. (My гo подава канчето). Ha! ТРЕНДОЕ, чекај де, да те погледам малце. ДОНКАШто ке ме гледаш? He cy кадро за гледање. ТРЕНДОHe cи кадро, икона си. Убава, писана, како икона. Икона загледање и. . . ДОНКАТуго, туго, чо-Трендо-о-о! He ти личи, стар си. ТРЕНДОСтар сум, мори Донке, туку знам што е младоси убавина. Mиe мерак да ве гледам така млади и убави. Толку, и ништодруго. (Го полни канчето и гледајќи во Донка, не забележува декабозата му се истура). ДОНКА(која се беше загледала негде). Што правиш, чо - Трендо, сетабоза ти се истури! ТРЕНДОУф , не видов, Донче! Додека ти гледаше во месечината, јассе загледав во една ѕвезда. . . ДОНКАМоре, гледај, чо-Трендо да ја испразниш таа кофа. 14
  12. 12. ТРЕНДОПраво велиш, Донке, арен ум ми даваш: да ја продадамбозава, да спечалам вечера. Ај добра ти ноќ, Донке. Слатко даспиеш, слатко да сонуваш. ДОНКААј со здравје, чо-Трендо. ТРЕНДО(одејк и). Слатка бозица! Слатка-медена! Лади душа, сладигуша! Девета појава Донка и Досе ДОСЕ(доваѓа). Донке! ДОНКАШто, Досе ? He cи ти на шетање со ергените ? ДОСЕБре, со тие залангури јас да шетам ? He ce тие, ете, другариза мене. Мене ич не ми личи со нив да шетам: јас сум, ете,чорбаџиски син. Татко ми секој пат ми вели: „Досе, синко,немој со оние пурјаци да одиш, тие cе сите расипани, од нивчовеци не бидува. Немој со нив да cе ујдисаш, зашто човек сокакви ке појде, таков ке биде". Ете, така ме учи татко. ДОНКАТака, така, Досе, арно те учи, слушај си го татка ти. ДОСЕДонке, зошто, ете, Ленче не ја испи бозата? ДОНКАПа и беше срам, Досе. 3а тоа ме замоли мене ... A се лутишли, Досе, зашто јас ја испив бозата? 15
  13. 13. ДОСЕНе, туку, ете, се лутам, зашто таа не ја испи . А се лутам изашто сe игpa, ете, до оној Бошко, а до мене ич не се фаќа. ДОНКАHe смее, Досе. ДОСЕЗошто, од нeгo ли ce плaши? ДОНКАA, нe, туку cе плaши да не се разбере дека тебе те сака. ДОСЕМене .. . ДОНКАА-а, тебе. A до Бошка cе фака само онака...колку да мyзамачка очи на светот, да заметне трага... Разбираш ли ? ДОСЕРазбирам, Донке, разбирам. Е, многу е ѓавол тоа Ленче! Aвелиш ме сака, a? ДОНКАHa сто пати веќе сум ти кажала. ДОСЕИлјада, по илјада пати да ми кажеш, Донке, пак ќе ми бидемило. Кога ќе ми речеш: „Те сака, тебе те сака", ми cе чини ќеcе растопам како восок нa сонце, ете, од милина. A да е да мигo рече тоа таа сама. ДОНКАБи ти го рекла таа, Досе, туку cc срамува. 16
  14. 14. ДОСЕЕ, вистина ... Ете и мене ми e срам нејзе да и речам.A тизборува ли таа за мене? ДОНКАЗборува ли? Co мене за ништо друго не зборува, туку самоза тебе. ДOCEЗа мене, жити младос? ДОНКАЖими младос! Ce за тебе мисли, и дење и ноќе, и кога спие икога не спие. ДOCEИ кога спие... ДОНКАА – а, се’ тебе те сонува. ДOCEMe сонува? Вистина ли, жити младос, Донке? ДОНКАВо сонот се твоето име го извикува. Колку пати така ќе меразбуди! Како спиеме заедно... ДОСЕИ, Донке - е - е! И –и – и! ДОНКАШто? ДОСЕCo неа спиеш? ДОНКАCo неа. Ta што? 17
  15. 15. ДОСЕНишто, ете, така. И, блазе си ти, Донке ! Ништо,ништо,кажувај. ДОНКАЌе си легнеме заедно. Мене ми сe cпиe, cпиe, a таа ми зборуваза тебе, зборува, зборува, не мe остава да си заспијам. Зборуватака, до ниедно време, додека не ја наваса сонот и токму штосум си слатко заспала, ќе ме разбуди. Слушам „Досе, Досе,Досе !" ДОСЕДосе, Досе, Досе ! И-и-и ! Вистина ли е, Донке? ДОНКАА-а, тоа вика во сонот. ДOСЕИ, да можам да ја чујам ! Е да сум на твое место, Донке ! ДОНКАА, да е така, не би те совувала толку. Туку да ти кажам уште.Ке ја погледам, a што да видам: ја зграпчила пернацата, па јагушка, бацува, гушка, бацува. ДОСЕЈа бацува ! Перницата ! ДОНКАА-а, мисли ти си перницата, па те бацува. ДОСЕMe бацува. И-и ! ДОНКАА-а, ама во сонот. 18
  16. 16. ДОСЕСега јас да ти кажам, Донке. И jac, ете, неа ја бацувам ... И,да знаеш само колку пати ... ДОНКААма на сон? ДОСЕПa на сон, де. A онака, ете, на јаве ... ДОНКАИ тоа ке биде, Досе, и на јаве ... ДОСЕИ, еднаш само да ја бацам, па да умрам веднаш ! ДОНКАМоре, ако ја бациш еднаш, ќе сакаш, ете, сто години даживееш ... Туку, многу се зазборувавме. Треба да си одам,зашто ако ме побара аџијата! (Погледува на неговиот цеп). ДОСЕЧекај малку, Донке, чекај. (И подава кесиче). На, ова на Ленче,за здравоживо. ДОНКАПак нешто за јадење ? ДОСЕМалце шеќерчиња, леблебии и суво грозје. ДОНКА(за себе). Блазе си ти, Донке, блазе си ти, имаш цела ноќ дазобаш ! ДОСЕШто рече, Донке ? ДОНКАВелам, колку ќе се израдува Ленче ! 19
  17. 17. ДОСЕИ-и, многу ли се радува, жити младос ! ДОНКАМногу. Ни кога била малечка, кога татко и идонесувалѓевреци од црква, не cе радувала толку. Да видиш само сокаков иштав ги јаде ! ДОСЕТолку ли ги сака, жити младос ? ДОНКАHe што ги сака толку, туку дека cе од тебе.Кога ќе купиме одчаршија, ќе касне малце, онака ... A од тебе, не може да сеизнајаде и да се насити, толку сладос, што осеќа. Вели:„Шеќеров-Досевата уста, леблебиите – неговите образи, aсувото грозје - неговите очи". И додека jaдe, ce’ ти си и воустата, само вика : „Сладок Досе, сладок Досе, сладокДосе." ДОСЕИ-и-и ! Сладок Досе, сладок Досе, сладок Досе ! И-и-и ! ДОНКАЛеле, пак cе зазборував ! (Поваѓа). Леле, аџијата . . . ДОСЕДонке, чекај ! Ќе речеш на Ленче .. . ДОНКАШто ќе речам ? ДОСЕЌе речеш, ете, здравоживо од Досета... Многу да и сeиоздравиш, многу. ДОНКАМногу, многу, два товара. 20
  18. 18. ДОСЕИ, ете ... да ... ДОНКАШто ? ДОСЕИ, ете, да ја ... бациш еднаш ... ДОНКАИ, што било ! Да ја бацам cтo пати, ако сакаш. ДОСЕАма, ете, онака, како за мене ... ДОНКААрно, Досе, за тебе. Ај добра ти ноќ. Слатко да спиеш, Ленчеда го сонуваш ! (Cи отидува). Десета појава Досе ДОСЕТака, Донке ! И, кога ќе можам сам ... И тоа ќе биде. He лиме сака толку ! Веднаш ќе го пратам татка да ми ја сврши.Ce бало-оро ќе се играм сo неа. (Пее и се врти во лударадост ). Пандишпан, пандишпан, тара, тара-рара ... A чекајти, Бошко ! Единаеста појава Досе и Бошко БОШКО(од далеку). Што, мене, ли нешто ми претиш, бре преклез ! ДОСЕНе, јас ништо ... Јас само така си пеам, си cе шетам. 21
  19. 19. БОШКОHe смееш овде да шеташ. Да не сум те видел веќе во овојсокак, разбра ли? ДОСЕЈа, зошто ? Твој ли е сокакот ? БОШКОДва петла на едно гумио не колваат, разбра ли ? Толку самоти кажувам ! ДОСЕА, јас ќе кажам на татко ми ! БОШКОКажи и на мајка ти, ако сакаш ! ДОСЕТатко ќе те каже на уќумат ! БОШКОНека ме каже и в Стамбол, ако сака ! Ај стопи се одовде, ида не те видам повеќе ! ДОСЕ(и отидува). Ај ќе видиме, ке видиме ! Дванаеста појава Бошко и заптиите(разгледува наоколу и ослушнува. Ce слушаат тешки стапки oдчизми). Деврии ! (Се затскрива зад еден угол). 3АПТИИТЕ(зловолни, намуртени, да би создавале паника, силно тропаат сoчизмите пo калдрмата и гласно, реско cеискашлуваат). Тринаеста појава Бошко 22
  20. 20. БОШКО(откако тиe поминуваат, излегува и разгледува наоколу). Неманикој. Штама ! (Ce качува на седиштето и преку ѕидот гледа воаџи-Трајковата куќа). Ене ја на пенџере. (Мавта сo рака и гизатресува гранките). А, ме виде ! Mи даде знак : Ќе излезе !(Слегнува и застенува кај портата). Четиринаеста појава Бошко и Ленче ЛЕНЧЕ(излегува плашливо). Зошто ме викаш, Бошко ? Ќe нeвидинекој! БОШКОНема никој, Ленче. ЛЕНЧЕМесечината свети како ден, гледај. БОШКОА, не сум оџа, не чекам Бајрам, та да гледам во месечината. ЛЕНЧЕ(ослушнува) . Го слушаш ли, Бошко, славејчето како извива? БОШКОМоре, не префрлај ме ти мене од рид на брег! Остави ги тиемаславати, Ленче, славејчиња и месечини. Твоето зборувањеми е помило од славејчевото пеење. Доста мие само тебе да теслушам и да те гледам, Ленче. (Воздивнува со силна желба) . Е,уште да мажам да те ... бацам! ЛЕНЧЕЛеле, Бошко! БОШКОЕ, што? 23
  21. 21. ЛЕНЧЕКако што? He ли ти реков: до венчање нема бацување. БОШКОАма, кога не можам веќе... Тешко е... ЛЕНЧЕБре, тешко било! Што не ми е тешко мене? БОШКОMope тешко ти e и тебе, туку ти таиш, не се издаваш . . .Е, мачка на грб паѓа ли? ЛЕНЧЕА, ти? - Мачор! My светнале очите како на мачор. БОШКОКако да не ми светат, Ленче кога тебе те гледам! He можамсамо да те гледам така. Не мачи меповеќе, Ленче! ЛЕНЧЕПа јас не те мачам. Ај доста, Бошко, да не ме побара татко... БОШКОЧекај уште малце... Да знаеш, Ленче болен сум. ЛЕНЧЕПа излекувај си сe... БОШКОСамо ти можеш. ЛЕНЧЕЈас не сум ни еќим, ни евзаџија, jac не продавам лекови. БОШКОАко не дадеш со арно, co cилa ќе те бацам ! 24
  22. 22. ЛЕНЧЕБре, ако смееш! БОШКОА, мислиш ми e страв? Сега...(Ја испружува во портата раката даја прегрне, нo таа вешто мy ce отима, втрчуваи му ја затвора предносот). ЛЕНЧЕ(Од натре се смее придушено). Ја баци ли портата? БОШКОА, така ли ти? ЛЕНЧЕТака, кога сакаш со сила! БОШКОПa кога не даваш со арно! ЛЕНЧЕТи се рекло: до венчање, нема бацување. БОШКОКоја душа ке истрае до венчање? ЛЕНЧЕЕ па, душо, трај, да видиш рај. БОШКОМоре, ти немаш душа, кога ме мачиш вака. Aј излези, достаси се крила, криенка - миженка ли ќе играме? ЛЕНЧЕА, да излезам, па да... БОШКОИзлези, де. ЛЕНЧЕСамо ако ми се заколнеш дека нејќеш... 25
  23. 23. БОШКОНејќам, жими ти! ЛЕНЧЕВо мајка ти заколни се! БОШКОЖими мајка! ЛЕНЧЕЕ така. (Излегува). БОШКОCлушaj, Ленче, јас вака повеќе нe можам, туку да се венчаме. ЛЕНЧЕЕ, a куќа? Нова куќа... БОШКО3ар ти нејќеш во стара куќа? ЛЕНЧЕНе, Бошко, јас и вo колиба би ти дошла, туку татк ... БОШКОВистина... He смеам ни да те побарам... Треба прво куќа данаправам. ЛЕНЧЕТреба да поиташ. БОШКОИтам јас, Ленче, само не cе стасува. Куса рака што cе вели.Сиромаштија... Туку од човечка рака ништо не куртулисува.Дење и ноќе ќе работам! Нешто веќе сум спечалил, нешто ќеземам на заем и ќе почнам веднаш да ѕидам. Дограма сам ќеси направам најубава, за мерак, за тебе: таванот какодебранска резба, вратите aмајлии, сo мрсна боја 26
  24. 24. удрени. Ha есен куќата ќе биде готова, и ќе се венчаме. Ќебидеш моја, моја! ЛЕНЧЕЧекај, Бошко, како рече, пари ќе земиш за куќата? БОШКОЌе земам под лихва. ЛЕНЧЕНе ! Само тоа немој, Бошко! Страшно е тоа... Секој ден идаттакви кај татко ми... Молат, плачат. He можат да сеоткинат.Срцето ми се кине... Греот не им се гледа... Немој,Бошко... БОШКО(силно возбуден). За тоа срце што го имаш такво, толку си миво срцево, Ленче, не само за убавината... He плаши се, Ленче,не земам многу пари. Ќе ја пуштам летово и мајка ми наафион... Како кога бев мал, кога ме ранеше сo аргатлак ..."Да ти поможам, ми вели, уште малце за куќата, после веќе неодам аргатка." He можам да ја запрам. Повеке и` се брза одмене: сака снаа дома да види .. Така, Ленче, на есен... Тукупак е далеку.., за она... Инаку да се погодиме, не до венчање,до свршување... За бацу... ЛЕНЧЕ(го прекинува). Работата не е за смешка, Бошко! БОШКОЗнам, Ленче. Баш за тоа треба да поитаме. "Кој превари, тојтовари". Може да те побара некој друг, па... ЛЕНЧЕЗа тоа имаш право, Бошко. Па кога мислиш да бидесвршувањето? 27
  25. 25. БОШКОКолку побргу, толку поарно. Нека биде в недела. ЛЕНЧЕB недела! Што зборуваш, Бошко. Зар ова е сипи, напиј се ...Тешко, Бошко. Е, де, господ да ни е на помоќ, ама... БОШКО3нам, татко ти ќе го молиш. A мајка ти - таа е добра, умнажена... ЛЕНЧЕ А, за неа е лесно. БОШКОПреку неа и co него ќе е полесно. И jac ќе ја пратам мајка ми.Две мајки, безбели ќе надвијат еден татко. ЛЕНЧЕHe верувам, Бошко. (Ослушнува песна). Еве ти ги другарите !Ај добра ти ноќ, Бошко! (Cи отидува). БОШКО(низ процепот на вратата). Твоја подобра, Ленче! Така како штоти реков! (Момците идат со песна). Сношти пројдов низ сокаци, моме видов на чардаци, каде стои, сонце грее, кога збори, бисер лee! (Бошко и момците). Сечи, моме, руси коси, прави скала да се качам, да ти видам бело лице, бело лице, рудо грлце! 28
  26. 26. Петнаеста појва Бошко и момците ПРВИОT МОМОКАјде, Бошко, ене ги девриите во велешкион сокак, навамуидат. БОШKOТји! Од една страва се препречиле старите, од друга серастрчале девриите. ТРЕТИОТ МОМОКЗа нас младите нема живот. САНКОК`е има. ПРВИОТ MOMOK(го гледа Бошка занесен во прозерецот на Ленче). Да може човек,би преседел саноќ под нејзиното пенџере, само да и ја гледасенката на пердето... БОШКОСанко, викни ја, само... полека... САНКО (Почнува да пee и cите по него, одејќи си полека). Темна магла, мамо, пo полето, мене тага, мамо, на срцето. Ил ме жени, мамо, ил ме убиј, пуста младос, мамо, не се трпи: не е вода, мамо, да претече, не е огон, мамо, да прегори! З А В Е С А 29
  27. 27. ЧИН ВТОРИ Гостинска соба во аџи-Трајковата куќа со миндерлаци, нанив перници. Во левиот угол во длабочината икона, покрај иконатана задниот ѕид слики од аџилак. Во средината уголемена аџи-Трајкова фотографија, султанова и владичина слика и низа малифотографии и картички. Haд нив сepиja слики Геновева. Десноголемо огледало - во рамка и ѕиден часовник. Лево близу доиконата долапче вѕидано шкавче, кое му слуво како каса на аџи-Трајка. Прва појава Ленче ЛЕНЧЕ(седи замислена и ja слуша Донка, која во другата соба пее) Никнало, никнало, цвеќе шарено во моми - во моминото пенџере Дење го, дење го, мома вадеше, ноќе го, ноќе го момче крадеше. Еј гиди, еј гиди, беќар будала не знаеш, не знаеш моме да љубиш caл знаеш цвеќе да крадеш.Донка, мене да ме развесели ... A, мaмa! Сега веќе ќе сепресрамам ! Втора појава Ленче и Велика ВЕЛИКА(влегува, cе загледува во Ленче и ја ниша тажно главатa). Ленче,што ми правиш, чедо? ... ЛЕНЧЕЕве, мајко ... ја слушам Донка како пee. 30
  28. 28. ВЕЛИКА(воздивнува). Донка ... Само таа што ќе пушти глас.. кога таткоти не е дома ... да ја развесели куќава... Инаку, cе карање иплачење ... Ти, пак, од некое време ce’ замислена и нажалена... He можам веќе да те гледам таква! ЛЕНЧЕМајко ! ВЕЛИКАHe треба од мајка да коиеш, чедо мое. Ти нешто таиш. Имашнешто во срцето онакво... што доваѓа во тие години ... Кажина мајка, душо. Мајка ќе ти помогне. Cи фрлила мерак нанекого, не ли? ЛЕНЧЕОф, мајко ? ВЕЛИКАПа немој да cе срамуваш. He е тоа ништо лошо.Меракот вотиe години cc развива како цвеќе во пролет. Туку од негоможе да се вене... Така многу ми венеш, цвеќе мое убаво.Мајка ќе ти побара лек, само ти кажи на мајка. Ha кого имашмерак? ЛЕНЧЕНа... на... на... ВЕЛИКАКако гледам ... нешто ... на Бошка Еврин ? ЛЕНЧЕ(и’ паѓа на скут со главa на страна). Мајко! Слатка мајче! ВЕЛИКА(воздивнува). Е, ќерко, тоа не ти чини: не си одбрала арно. 31
  29. 29. ЛЕНЧЕЗошто, мајко, нe ли e арен ? ВЕЛИКАЗа арен, арен си е, туку татко ти ... знаеш што ќе рече: не еод фамилија, сиромав е. При толку богаташки синови. ЛЕНЧЕСамо него си го сакам, мајко. И тој мене ... Денес, рече, ќе јапрати мајка му да ме побара. ВЕЛИКАДа те побара ? ЛЕНЧЕТреба веднаш да зборуваш со татка ! ВЕЛИКАЌе зборувам, ќерко, туку го знаеш каков е. ЛЕНЧЕЗнам, мајко, и многу ми е страв ... Туку пак верувам дека тиќе го наговориш и ќе го намолиш...Еве го иде. Зборувајведнаш, мајко. Речи му .. . ВЕЛИКААј сега, не учи ме ти мене. Знам како треба. ЛЕНЧЕ(ја прегрнува). Слатко мајче ле, никога не сум те молела какосега за ова ! (излегува). Трета појава Велика и Трајко(со чибук и бројаници во едната paкa, сo бастун ибосилок водругата, влегува). Доваѓа ли некој да ме бара ? BЕЛИKAТе бараше оној... како гo викаа... 32
  30. 30. ТРАЈКОМитре абаџијата ? ВЕЛИКАА, Митре. Рече пак ќе дојде. ТРАЈКОЌe дојде. Ќe дојде, да речам, сака-нејќе. (Го отклучувадолапчето, вади од џепот фишек лири, орои, ги реди во долапчето,запишува во тефтер. 3а тоа време си зборува за себе гласно. 3анесенво таа своја најпријатна работа, заборава на Велика, која молчејќинестрпливо чека да сврши, па да започне разговор). Од СтојанаТимин - пет лири. Една, две, три, четири, пет. Од Саздасамарџијата - три лири. Една, две, три. Токму. Од НавкаЛипковски две лири. Една, две. Така синци мајчини. (Ceсвртува, сe намуртува). А, овде си ти ?! BЕЛИКAОвде сум. Имам нешто да зборувам со тебе. ТРАЈКОШто ? BЕЛИКА(ослушнува, погледнува кон вратата). Уф, ете го тој Митре. ТРАЈКОА, иде ли? Арно. Оди си сега, па кога ке свршам со негoработа, ќе ми кажеш што имаш. ВЕЛИКААрно. (Излегува). Четврта појава Трајко ТРАЈКО(го заклучува бргу долапчето. 3астанува пред иконата,се крсти 33
  31. 31. со длабок поклони, шепоти молитви). Услиши молитву рабатвојего, господи!.. Господи боже милостиви, услиши ипомилуј, помилуј, господи помилуј, господи помилуј . . .Амин! . . . Петта појава Трајко и Митре MИТРЕ(влегува полека). Помози бог, аџија. ТРАЈКОЧек, чек, малце Митре! Да ја свршам молитвата. Услиши мја,господи, и помилуј... ( Се потихо шепоти). МИТРЕ(прави гест). „Море, ја знам јас твојата молитва!" ТРАЈКОАмин! (Се свртува). Е, сега . . . Бог ти помогол, Митре. МИТРЕ(воздивнува). Е, не помага, аџија. ТРАЈКОПа знаеш како cе вели: „Помогни си сам, та и Бог да типомогне“. МИТРЕНе можам, аџија, никако. Ce мачам, cе печам, ништо. Heстигнав да ти ја стокмам лихвата, аџија. Ќе те молам да мепочекаш уште некоја недела. ТРАЈКОАма уште ли да те чекам? Што е тоа од тебе? МИТРЕПа знаеш ли, аџија: полна куќа со деца, a работата слабо сеплаќа ... Занаетот ни удира назад: младите 34
  32. 32. фатија да носат она... како го викаат ... алаврангапанталони. ТРАЈКОЗнам, Митре, туку знам и нешто друго: пиеш. МИТРЕПа ... така, фатив веќе и да пијам, понекога. ТРАЈКОA тоа ич не ти чини. Вистина пиењето е, да речам,од богаблагословено, и во вангелијата пишува: „Винце возвесељаетлице", ама тоа кога се пие со ред, пo малце, како што реколгоспод. МИТРЕТака е, аџија, ама пo малце се пие кога се пие од ќев, a jac, акоседнам да пијам, од мака, да заборавам ... A ич в уста неклавав пиење... ТРАЈКОЕ, тоа си е твоја работа ... Само ти мене, да речам; лихватада ми ja платиш. Ајде, уште две недели ти давам. По двенедели од денес, да речам, да ми ja изброиш сета лихва, амани пара покусо, и ни еден ден повеке. Токму две недели одденес. МИТРЕАрно, аџија, ќе гледам до тога да присоберам, амаако нешто не стигнам ... ТРАЈКОНејкам веќе да чујам за тоа. He биде ли како што реков, ќе тедадам, да речам, на суд, покуќнината со телали ќе ти јапродадам. МИТРЕАман, аџија, немој така: немој да ме сосипеш сосем, аџија. 35
  33. 33. ТРАЈКОАј, сега! Да свршиме, Мигре. Да видиме уште за лихва налихвата. МИТРЕАман, аџија, немој веќе да ја качуваш. ТРАЈКОЕ, што било работа. He ли знаеш, водата стои, лихвата расте.Си расте таа со времето. Кога сакаш повеќе недели ... Чекајда изесапам. (Смета на памет, шепоти броеви). МИТРЕАман, аџија, немој многу да качиш! ТРАЈКОУште черек лира. МИТРЕМногу е, аџија, многу е. ТРАЈКОАј сега, не прави џева! Толку ти е. Тефтер со есап е ова,играчка не e! МИТРЕАрно, ти колку ќе речеш ... Проштавај, аџија, и седи сoздравје. ТРАЈКОАј со здравје! Уште две недели! Немој да заборавиш, даречам, во пиењото. МИТРЕНe, аџија, ни во пиењето, ни во спиењето. (Излегува). 36
  34. 34. Шеста појава Трајко ТРАЈКОНи во пиењето, ни во спиењето! Така, синко мајчин! (Гоотклучува долапчето). Седма појава Трајко и Велика ВЕЛИКА(влегува). Што, си отиде оној човек? ТРАЈКОCи отиде, па што? ВЕЛИКАЕдно кафе да му сваревме. ТРАЈКОA, му сварив јас кафе, да речам, саде кафе. (Пишува вотефтерот). Ha Митрета Докин уште черек лира лихва. Ете муго кафето. Нека му е на здравје! (Го склопува тeфтерот и гозаклучува во долапот). Е, сега да видиме што имаш да микажеш? ВЕЛИКАПа, нешто за Ленче. ТРАЈКОЗа Ленче? Осма појава Трајко, Велика и Мирса МИРСА(влегува брзо, задувана). Уф, eгa нога скршила, ќе ви го скршамразговорот! 37
  35. 35. ВЕЛИКАЕ, Мирсо, седни. МИРСАДа седнам, туку кој знае што имате, што сe вели, да сизборувате. ТРАЈКОДемек, тоа сакаш да знаеш. Седни, па ќе чуеш. МИРСА(седнува). He сум дошла да слушам, туку да зборувам. Имамнешто за Ленче ... ТРАЈКОИ ти за Ленче? МИРСАДемек и вие за неа сте зборувале? ТРАЈКОСамо што почна оваа. МИPCAЕ, ако си почнала, нека си настави. ВЕЛИКАHe ... jaс сакав онака ... МИРСАА, онака! Насамо. Ако, ако! Ама тоа не е правина!Tи сeкриеш од мене, како да сум некоја туна. ВЕЛИКАЈас не кријам ... МИРСАМолчи, молчи! Уште имаш уста да cе браниш: He криеш, тукуне кажуваш ... ТРАЈКОЕ, па и ако крие, де! Ce ли тебе да ти се каже? 38
  36. 36. МИРСАТака! И ти ја браниш! И ти нејзината страна ја држиш. Така,држи се за полата од жената. А сестрата? Кој ти ја бакари пакнеа? Та, што дека сум ти сестра? Што дека сме, што се вели,на еден скут растеле и едно млеко цицале? ТРАЈКОАма што фрлаш толку крупни зборови за ништо? МИРСАЗа ништо? За ништо не ме слагате и не ме прашувате – тоабило ништо! Kaкo да сум некоја сокачка или не знам каква.He ви e срам, да се засрамите! ВЕЛИКАЛеле, Мирсо, немој така! ТРАЈКOАма си дошла ли ти овде да се караш, да речам? МИРСАTи кажав јас зошто сум дошла: имам да зборувам за Ленче. ТРАЈКОЕ, ајде кажи. МИРСАДа ти кажам, да ти кажам, брате сладок, туку ми е жал не ќете израдувам. Е, колку ми падна мака кога ми кажаа мене.Дури не ми се веруваше ... Од неа да излезе такво нешто, однашето Ленче. ТРАЈКОАма што е тоа, што? Кажи еднаш, доста го завиткува. МИРСАCe сака, има љубовник! 39
  37. 37. ТРАЈКОШто? (Избувнува). Ce сака? Co кого? Кој е тој? МИРСАЕ, кој! Mи е срам дури да ти кажам! ТРА.ЈКОКажи го кој е? МИРСАНикој и ништо! Бошко Еврин! ТРАЈКОШто! Тој пурјак! Co него таа ... аџиска ќерка! ... (Н а Велика).Вистина ли е тоа? ВЕЛИКАВистина е ... туку нема ништo лошо ... Taa си има само меракна негo, онака... во срцето... a не нешто онака ... ТРАЈКОКако: вака, онака. МИРСАВелиш само мерак во срцето ... Ама меракот, штo се вели, сеизлева од срце в лице. Ce гледа тоа. Ce исцилибрила каконекоја кокона од бел свет. Ја гледам на оро; кога не е тој донеа, одвај ги мрда нозете, a дојде ли тој, се фати ли до неа, ќесе разигра како некоја ченгија, игра, штo се вели, игра, игра,на земја не гази. После, толку пати ја виделе co него намесечина... ТРАЈКОТака! А, дајте ми ја ваму! (Ha Велика). Доведи ми ја веднаш. ВЕЛИКАНемој, Трајко, немој така. 40
  38. 38. МИРСАОстави ја сега, брате. Co лошо, полошо ќе биде. Тепај јакучката колку сакаш, што се вели, таа пак ќе појде накасапница да дрпне џигер. Ако сакаш да не оди, нарани ја. ТPАЈКОHe те разбирам. МИРСАЌе ме разбереш. Седни и слушај. Девојката веќе ни стасала... ТРАЈКОКако стасала? Мала е таа уште. Колку години има? МИРСАHe ce гледаат само години. По некое дрвце порано узрева.Така и нашето Ленче, стасало пред време. Затоа треба совреме да гo мажиме. Што се вели зборот: „Врзана козица,мирна горица". ТРАЈКОПа јас не сум мислил за мажење. МИРСАЕ, ти не си мислил, ама таа... И ако ја оставиш така, ќе ја земеѓаволот, што се вели, ќе и пукне глас, па после не ќе можешда ја омажиш... Затоа гледај сега веднаш. Токму има еден аренксмет: Чорбаџи Стојко пуштил збор дека ја сака за Досета. ТРАЈКОЧорбаџи Стојко? BЕЛИКАЗа Досета? 41
  39. 39. ТРАЈКОВистина, чорбаџи Стојко е од најбогатите луѓе во градот. ВЕЛИКААма син му е од најбудалите. МИРСАМалце е будалинка, ама пак е поарен од оној пурјак. ВЕЛИКАЗошто поарен? МИРСАЗашто е побогат. Зашто е од кука, од фамилија. ВЕЛИКАПак оној Бошко е поарен. МИРСАДа не сакаш за нeгo да ја дадеме? Во каква куќа да јапуштиме? Во плевна. Co кого да се засватиме? Co Еврапарталката. Јас поарно од вас би се одродила, отколку сo неада се засватам! ТРАЈКООставете тоа што не бива. Да видиме со чорбаџи Cтојко... МИРСАМоже веднаш да биде работата. Сè до тебе стои. Ако сакаш... ТРАЈКОАма, јас, и сакам и нејќам... He знам ни сам... МИРСАТреба да знаеш. Зашто може после ти да сакаш, тој да нејќе.Ако чуе што се зборува за Ленче ... A сега треба само едензбор да се каже. Да одам веднаш? (Напрегнато чека одговор). 42
  40. 40. ТРАЈКО(пo долго двоумење). Оди! ВЕЛИКАЛеле, Трајко! МИРСАТака те сакам, брату-у-у! (Бргу излегува, погледнувајќи ја Великапобеднички). Девета појава Трајко и Велика ВЕЛИКАЛеле, Трајко, што е ова што правиш! ТРАЈКОЈас што правам! A таа, ќерка ти? ВЕЛИКАПа таа, како секоја девојка. ТРАЈКОНе, не смее таа да биде како секоја. Таа е аџиска ќерка. ВЕЛИКААџиска, калајџиска, - девојка во тие години не може да синема мерак во срцето. ТРАЈКОМерак. Море, би и го искубал јас тој мерак, да речам, сосрцето заедно. Мерак! И нa кого? На еден пурјак! ВЕЛИКАКаков да е, за неа си е арен.Нели си го бендисала? A онојДосе, нејќе ни да го види. 43
  41. 41. ТРАЈКОАко. Колцина се зеле така... па пак си живеат. A меракот неможе да вирее во немаштината како цвеќе во мраз. Кога ќенема ни мед ни леб, ќе го снема меракот уште во медениотмесец. ВЕЛИКААма тој ич не е спроти неа. И не ли ја чу сестрати, сама вели дека е будала. ТРАЈКОЕ, ако бил малце тевеќелија, та.. Па господ, да речам, не давадве добра на едно место: ем пари, ем памет. Таму малкускусил од памет, ама пари многу дал. Многу. BЕЛИКAHe треба само пари да гледаш. За нашето Ленче треба момчеонака... убаво, младо. ТРАЈКОМладоста и убавината се, да речам, за време. Ете, и ти бешенекога млада, убава. A ceгa? Погледај се да се видиш каква си. ВЕЛИКААрно, арно. A ce гледаш ти? ТРАЈКОПа... и јас сум остарел малце... ВЕЛИКАОстави тоа, Трајко. Туку да трчам пo Mиpca, да се врати. ТРАЈКОНе. Тоа е свршено. Ајде кажи и на ќерка ти, како штo e ред.Јас ќе се вратам веднаш. (Отидува). 44
  42. 42. Десета појава Велика и Ленче ЛЕНЧЕ(влегува). Мајко! ВЕЛИКАОф, ќерко. ЛЕНЧЕHe ме дава? BЕЛИKAТе дава.. За друг... за оној... Досе. ЛЕНЧЕ(солзи ја обливаат). Леле! За негo! За тој... He! He давај ме,мајко! Оди, мајко, зборувај мy! BЕЛИKAMy зборував. ЛЕНЧЕОди пак! Гледај како знаеш, златна мајко! Бргу дури неизлегол! ВЕЛИКАОф, јас сирота! ( Излегува). Единаеста појава Ленче ЛЕНЧЕОф леле, леле! (Силно липање и го задушува гласот. Ја вовираглавата во перница на миндерот). Дванаеста појава Ленче и Донка ДОHKA(влегува). Ленче! 45
  43. 43. ЛЕНЧЕДонке, сестро, да знаеш што ме најде! ДОНКАЗнам, сестро! (Ја прегрнува). Ленче прости ми, Ленче. ЛЕНЧЕШто да ти простам, Донке, што си ми ти крива. ДОНКАКрива сум ти, сестро, многу сум ти крива! ЛЕНЧЕЗошто? ДОНКАОф, тешко ми e да ти кажам , Ленче. ЛЕНЧЕКажи, Донке. ДОНКАЈас го лажев оној мунѓул Досе... Тој секоја вечер ми давашепo нешто за јадење: шеќерчиња, леблебии, суво грозје... затебе. ЛЕНЧЕИ ти cи земала? ДОНКАЗемав, раката да ми ce исуши, и гo лажев дека ти примаш, aсама сé јадев, ала да ме изеде троглава! ЛЕНЧЕОф, Донке, зошто... ДОНКAСамо за јадење, само од пуста лакомос. Таква сум изешлива,болка да ме изеде, дрчна. Само 46
  44. 44. за јадење сум мислила, a зa ништо друго. За тоа го лажев тојмежбун дека ти го сакаш... ЛЕНЧЕЛеле, Донке, Донке! ДОНКАОф, леле, што сум ти направила! Кори ме, сестро,карај ме,многу сум ти згрешила. (Плаче силно). ЛЕНЧЕHe cи знаела, Донке, не си сакала! Молчи, сестро, не плачи!(Ја бацува). ДОНКАЛенче, сестро, колку си арна! ЛЕНЧЕОф, Донке, зошто ми е животот! Ќе се убијам, Донке! Сода ќеиспијам. ДОНКАГори многу, сестро! ЛЕНЧЕЌе рипнам од балкон! ДОНКАВисоко е. ЛЕНЧЕЌе рипнам в бунар! ДОНКАДлабоко е... Јас да сум на твое место, нешто друго бинаправила. ЛЕНЧЕШто? ДОНКАБи побегнала! 47
  45. 45. ЛЕНЧЕМислиш тоа е полесно? ДОНКАСамо ако сакаш, и тој ако сака. ЛЕНЧЕТој... A татко, мајка? ДОНКАОстави ги нив. Размисли за тоа, Ленче. Размисли убаво,сестро. Ќе те оставам. Насамо поарно се мисли. (Излегува) Тринаеста појава Ленче ЛЕНЧЕДа бегам! Бегалка!... Да поругам и татко и мајка. Леле, што даправам? (Плаче.) Четрнаеста појава Ленче и Велика ВЕЛИКАЛеле, само плаче. Немој, Ленче, немој, чедо, очите во солзи ќети истечат. ЛЕНЧЕНе, змии ќе ги испијат во гробот! ВЕЛИКАЛеле, што е тоа што зборуваш! ЛЕНЧЕЌе ти умрам, мајко, ќе ти умрам. ВЕЛИКАНе, душо мајкина, нe! 48
  46. 46. ЛЕНЧЕ.Ќе ти умрам! Ha место венци, крст ќе ми целиваш! ВЕЛИКАЛеле, леле, Ленче, греота е така... He ти е жал за мајка? ЛЕНЧЕA тебе, мајко? Што не ме браниш? Брани ме, мајко! ВЕЛИКАКога не можам, чедо мајкино! Така ти било писано, божјавоља! ЛЕНЧЕЗар таткова волја е божја волја? BЕЛИКAHe знам, ќерко, така останало од стари: татко да се слуша. ЛЕНЧЕЈас сама... ВЕЛИКАНемој, Ленче, немој чедо, само ќе го налутиш. Петнаеста појава Ленче, Велика и Трајко ТРАЈКО(влегува). Што е тоа, сте курдисале, да речам, лаф муабет, a негледате дa ce готвите. BЕЛИКAПа... ЛЕНЧЕТатко... ТРАЈКОШто. 49
  47. 47. ЛЕНЧЕСакам да те молам нешто. ТРАЈКОШто? (Пауза) Е ајде де! Кажи! ЛЕНЧЕЗа... моето... свршување... ТРАЈКО(избувнува). Што, за тоа! Девојка да зборува за своесвршување со својот татко! Зар имаш уста за тоа дазборуваш? Имаш ли, да речам, срам да се засрамиш? Каде тие образот? Пфу, резилак! ВЕЛИКААма, Трајко... ТРАЈКОСо тебе сега не зборувам! ЛЕНЧЕАма, татко... ТРАЈКОA тебе повеќе нејќам да те чујам! Што имаш ти за тоа мене дами зборуваш! ЛЕНЧЕАма, јас мислам... ТРАЈКОНема што ти да мислиш! Има, да речам, кој да мисли за тоа. ЛЕНЧЕЗнам, тате, дека ти мислиш за мене... туку за ова ... треба имене да ме прашаш. ТРАЈКОШто, тебе да те прашам? Од тебе ум да земам? Ти мене ќе меучиш! 50
  48. 48. ЛЕНЧЕЈас само... ТРАЈКОДоста! Збери гo тој јазик, зарем ако го пуштиш уште малку, кети гo искубам и на кучиња ќе го фрлам. ВЕЛИКАЛеле, Трајко! ЛЕНЧЕПа јас уште не сум прозборувала, татко, уште ништо не сумти кажала! ТРАЈКОHe треба да ми кажеш. Знам што ќе ми кажеш. Ќе биде какојас што кажав. Савршено е тоа. Јас дадов збор. Ај сега одизготви се, па кога ќе дојде свекор ти, за нишан, да излезешвесела и насмеана, како што прилега на аџиска ќерка. Ајдеоди! ЛЕНЧЕ(излегува липајќи). Оф, леле! Шеснаеста појава Велика и Трајко ВЕЛИКАДа излезе весела и насмеана? Ова ти е, божем оној. .грлофон, па да го курдисаш како сакаш, a не човечко срце. ТРАЈКОЧовечко срце поарно се курдисува, да речам,и од грлофони од сат. ВЕЛИКАСрце е тоа, осеќа... Ако гo стегнеш повеќе, ќе препукне. 51
  49. 49. ТРАЈКОДа ти пукне и да ти тресне! Ти ли мене ќе ми мадруваш. Закокошка поење и за жена мадрување,да речам, не е. BЕЛИKAЈас не мадрувам, туку ти... Ова што го правиш ти, ич не еумно, и не е арно. И ако не се тргнеш, на лошо ке излезе. ТРАЈКОАј занеми! Немој да ми кобиш овде, да речам, како утка. ВЕЛИКАHe лути се, Трајко, и не викај, туку размисли малце: девојчетоможе и на животот да си пoceгнe... ТРАЈКОА, со тоа ли ќе ме плашиш? Ич не арчи збор за тоа! Седумнаеста појава Трајко, Велика и Евра ЕВРА ( влегува бојазливо). Помози бог... ТРАЈКО(промрморува нешто што не личи на поздрав и ја свртува главата). BEЛИКАДобро ти Бог дал, Евро. Повели, седни... ЕВРАКако сте, што правите? BЕЛИKAАрни сме, сполај богу. Вие како сте? 52
  50. 50. ЕВРААрни. (Долга, мачна пауза). Вие се чудите: јас во вашата куќа... ВЕЛИКАЗашто, Евро, нашата кука е за секого отворена. ЕВРАИ јас така мислам. Cи имате ќерка, да ви е жива,за мажење ...A на девојкина врата, се вели, секој ма право да почука. ТРАЈКОКако си можела да помислиш за тоа? ЕВРАЗашто, аџија? ТРАЈКОУште прашуваш! Каде е вашата куќа, a каде е нашата! ЕВРАМалку се далеку, туку пак се на земјата обете. ТРАЈКОHa земјата, туку далеку како од земјата до небото. Што смение, a што сте вие! ЕВРАПа и ние сме луѓе. ТРАЈКОИма луѓе и луѓе. Секој да си бара она што е за него, што му,да речам, прилега. ЕВРАЈас мислам, син ми прилегa за ќерка ви: млад,здрав, убавкако... 53
  51. 51. ТРАЈКОЕ,е! Така џамбазите ги фалат на пазар атовите и агарињата. Aкогa ce зборува за човек, се прашува, да речам, од каквафамилија е, што има. ЕВРАСин ми со тоа не може да се пофали. Татко му беше сиромав. ТРАЈКОКрпач! ЕВРАКрпач, ама чесен, домаќин. ТРАЈКОЕ,е, сега ќе почнеш и него да ми го фалиш. ЕВРАСин ми можам да си го фалам: си има златна алка на рака,занает. Вреден е, умен, работи, печали. Сега бргу куќа ќенаправи. ТРАЈКОЕ, да бива пилав со лав. ЕВРАHe со лав. Cи има пари, си спечалил тој. ТРАЈКОA - а, лесно се печалат, пустите! ЕВРАHe лесно, со мака, со пот. Занаетот му е арен. ТРАЈКОЗанает куќа одвај рани, a камо ли куќа да направи. ЕВРАЈас знаев, аџија, дека не ќе ми веруваш, затоа ги донесовпарите. (В ади од заврзани крпчиња неколку 54
  52. 52. златници). Еве. Овие се лири, седум, a овие - вранги,дванаесет. ТРАЈКОTиe ли ce cитe пари? Бpe, бре! Co тие пари син ти ќе направикуќа како оној во песната: „Куќа на три ката, тркало на врата,мешечки влагаш, грбечки излагаш". Xe-xe-xe! ВЕЛИКАНемој, Трајко, греота е ... ТРАЈКОA оваа? Како не и е срам да ... Фали ме, усто, оти ќе тераскинам! ЕВРА(ги голта солзите). Mи e срам, аџија. Сега би да зине земјата, даме голтне, та да не го голтам овој срам! ТРАЈКОНикој не те тера. ЕВРАСин ми... Фрлил мерак на неа, па ... ТРАЈКОТој! Тој да фрли мерак на аџиска ќерка, тој ... ЕВРАГо учам: „Остави се, синко, од тој мерак, не е таа за тебе". .. ТРАЈКОHe! Toj не е за неа! Тој ... ЕВРАТака, де ... Арно ама, ми вели: „Ја таа, ја никоја друга". ТРАЈКОA jac велам, секој да си ги пушти нозете колку му е чергата.Толку, не треба повеќе зборување! 55
  53. 53. ЕВРАHe лути се, аџија, сo cилa убавина не бидува. Ако сумпрозборувала, ништо лошо не сум сторила. ВЕЛИКАТака е, Евро, имаш право. ТРАЈКОРековме, секој има право да почука на девојкина врата, тукупак човек треба да гледа каде ќе почука. (Зајадливо). A титребаше да почукаш на подолна врата! ЕВРА(станува, cе исправува, спокојно и достоинствено, со тон нaсоветување). Е, аџија, секако иде: од високо човек може даслезе надолу, a оздола може да се искачи. Веков е какотркало, не стои на едно место. Проштавајте, седете сo здравје.(Си отидува). Осумнаеста појава Трајко и Велика ВЕЛИКА(испраќајќи ја до вратата). Co здравје, сестро, проштавај и ти. ТРАЈКОПурјаци без срам и без образ! Tиe да ја побараат ќерка ми!Што знаела таа, парталката! Тркало, искачување... Син инејзин ќе се искачил. Ке се качи тој - на бесилка! BЕЛИKA(се враќа). Леле, Трајко, што зборуваш! ТРАЈКОТака поминуваат такви: јали в апсана, јали сургун, јали ќефати пустина в планина. 56
  54. 54. ВЕЛИКАДетето не е од тиe... Cи ja гледа работата. ТРАЈКОA! Tиe под една работа кријат друга. He биди како ќоракокошка. Погледај гo ти само како го носи фесот, каков му еодот, погледот. И остависе друго, само ова што смее да јапобара ќерка ми! A и таа, кучка ... И ти, како мајка, даотвориш очи, да размислиш, да покараш, да поучиш!Таквикуќа не отвораат, туку затвораат. Еден ден ќе дојде она: „Семажила мома, да не седи дома". ВЕЛИКА(ослушнува и гледа надвор ). Леле, ене гo чорбаџи Стојко! ТРАЈКОА, иде ли? Е, сега гледај за него кафе да не заборавиш! Деветнаеста појава Трајко, Велика и Стојко СТОЈКО(влегува, се ракува). Помози бог! ВЕЛИКАДал бог добро ... Повели! ... ТРАЈКОДобро ми дојде, чорбаџи Стојко! Бујрум, седни овде до мене.A така! СТОЈКОПа како сте ми вие? ВЕЛИКАПа, сполај на господа, арно. A вие? 57
  55. 55. СТОЈКОСполај на бога, и ние сме арно. Како ми поминуваш ти, aџиja? TPAЈКОПа со милоста божја арно, чорбаџи Стојко. Ете, си ги бројамвезден, да речам, бројаниците и деновите. СТОЈКОЕ, уште многу ќе ги броиш, ишала, уште многу. ТРАЈКОА, прикрај се веќе, комај на прикрајка. Туку уште ќерка ми даје удомам, па ако сакаат, веднаш нека се прекинат. СТОЈКОА, не, аџија. Керка ќе удомиш, па внуче ќе чекаш, па друго ќедочекаш, па трето, ишала. Така е, Велике? ВЕЛИКАПа тоа е вo божја рака, a господ, сполај му, не прашува никога дава, ни кога зема. Дваеста појава Трајко, Стојко, Велика и Ленче ЛЕНЧЕ(влегува полека сo послужавник ). СТОЈКОТака е. Право има Велика. ТРАЈКОРаѓањето и умирањето е во божја рака. Ама за се друго требататкото да гледа. Ha прво место за венчање, зашто човекеднаш се раѓа, еднаш умира, и еднаш треба да се венча. 58
  56. 56. CTОЈKОТака е. ЛЕНЧЕ(го послужува со слатко, прво Стојка па Трајка). Повели. BEЛИКAДобро си дошол, чорбаџи Стојко. CTОЈКО(земајќи да се послужи). Да си ми жива! Ај добро сум нашол.(Зема слатко и пие вода). СИТЕНа здравје! СТОЈКОЗдравје да имате! ЛЕНЧЕ(излегува). Дваесет и прва појава Трајко, Стојко и Велика СТОЈКОЕ, што имате ќерка, господ да ви ја поживи! ВЕЛИКААмин! И тебе да ти е жив син ти. ТРАЈКОАма и ти имаш син, чорбаџи Стојко! Мирен, кроток, се гледадека е чорбаџиски син, од домаќинска куќа. He e, да речам,како оние пурјачки залангури. СТОЈКОЗошто го учам везден: „Дoce синко. Ако појдеш пo крив пат,во моја куќа место за тебе ќе нема. Јас се’ за тебе се мачам, дате направам човек. Дал господ имот, имот. Се’ тоа тебе ќе тиостане, твое ќе биде. 59
  57. 57. ТРАЈКОТака, човек, да речам, во Ѐ

×