Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Lunch lecture on Dutch World War 2 underground newspapers at the NIOD on 12-05-2015

809 views

Published on

Lunch talk about the Wikiproject Verzetskranten at the NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies in Amsterdam on 12-05-2015.

This Wikiproject is about describing and interlinking Dutch illegal, underground, resistance newspapers of WW2 on Wikipedia and Wikidata. - https://en.wikipedia.org/wiki/nl:Wikipedia:Wikiproject/Verzetskranten

Slides also available on Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:LunchLezingNIOD_Verzetskranten_12052015_OJ_GK.pdf

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Lunch lecture on Dutch World War 2 underground newspapers at the NIOD on 12-05-2015

  1. 1. Verzetskranten op Wikipedia Lunchlezing NIOD, 12-05-2015 Olaf Janssen (Koninklijke Bibliotheek) & Gerard Kuys (Wikimedia Nederland) olaf.janssen@kb.nl - gkuys@xs4all.nl
  2. 2. Wat wij willen vertellen vanmiddag… Beschrijving verzetskranten op Wikipedia • Achtergrond & meerwaarde • Aanpak • Huidige status slideshare.net/OlafJanssenNL
  3. 3. http://www.4en5meiamsterdam.nl/attachment/47454
  4. 4. Tijdens WO2 zijn ± 1.200 verzetsbladen(titels) uitgegeven In allerlei soorten en maten… http://www.4en5meiamsterdam.nl/attachment/47454
  5. 5. http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010436323 http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010442948 http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010447825 http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010450508 Van de grote bekende titels (o.a. Parool, Vrij Nederland, Trouw, de Waarheid)
  6. 6. tot hele kleine onbekende eenmalige uitgaven… (pamfletten, 1-2 velletjes)
  7. 7. Jullie hebben er zoveel mogelijk bewaard https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Verzetskrant_in_archiefdozen_bij_het_NIOD.jpg – CC-BY-SA - OlafJanssen
  8. 8. http://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpg
  9. 9. http://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpg
  10. 10. http://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpg 1. Metadata 2. Content (full-text) 3. Context (achtergrondinfo) 4. Relaties van/tussen deze bladen zijn op dit moment nog verspreid over verschillende (ongekoppelde) bronnen
  11. 11. Metadata (catalogus NIOD, KB) (bijna) alle 1200 titels http://opac-gonext.oclc.org:8180/DB=8/XMLPRS=Y/PPN?PPN=107123223
  12. 12. Full-text content (Delpher) (bijna) alle 1200 titels
  13. 13. Bv. De Geus onder studenten http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel&cql[]=ppn+any+(107123223)
  14. 14. Op Delpher kun je deze krant lezen en full-text doorzoeken…
  15. 15. Maar stel, ik wil meer over deze krant weten • Wat voor soort verzetskrant was De Geus? • Wat is de geschiedenis van deze krant? • Wie zaten er achter? • Waar werd deze krant gedrukt? • Hoe werd De Geus verspreid? • Waren er relaties met andere verzetskranten/groepen? • Etc… Misschien onder “Details”?
  16. 16. OK, een paar metagegevens… Maar ik wil méér weten….
  17. 17. Gebrek in Delpher (en catalogus): Héél weinig contextuele informatie over de kranten(titels) https://thejungleisneutral.files.wordpress.com/2013/11/lost.jpg
  18. 18. Waar zouden veel mensen die meer over De Geus willen weten eerst gaan kijken? Wikipedia zeer vermoedelijk! (via Google)
  19. 19. Waar zouden veel mensen die meer over De Geus willen weten eerst gaan kijken? Wikipedia zeer vermoedelijk! (via Google) http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad)
  20. 20. http://www.oorlogsbronnen.nl/gebruikersonderzoek2015, mei 2015
  21. 21. Veel van ons gebruiken internet om informatie op te zoeken. [..]. Vaak noemen wij Wikipedia…
  22. 22. Alles staat natuurlijk op Wikipedia. Je hoeft maar een naam in te voeren en krijgt gelijk hele verhandelingen
  23. 23. Ruim de helft van ons vindt dat Wikipedia en Google bijdragen aan onze kennis van geschiedenis Wanneer wij buiten de klas moeten zoeken naar informatie over WO2 richten wij ons volledig op digitale bronnen zoals Google en Wikipedia.
  24. 24. http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel &cql[]=ppn+any+(107123223) http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad) staat in Context over De Geus onder studenten
  25. 25. http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel &cql[]=ppn+any+(037009184) https://nl.wikipedia.org/wiki/Ons_Volk_(verzetskrant) staat in Context over Ons Volk: den vanderlant ghetrouwe
  26. 26. Kortom: Wikipedia kan Delpher helpen met contextualisering van ondergrondse kranten … Dat is makkelijk vanwege - Wikipedia API http://nl.wikipedia.org/wiki/Speciaal:APIZandbak#action=query - CC-licentie op Wikipedia-teksten
  27. 27. In de zoekresultatenlijst..
  28. 28. De Geus (volledig De Geus onder studenten) was een verzetsblad,dat vanaf 4 oktober 1940 .. Lees verder op Wikipedia Snippets uit Wikipedia De Geus (volledig De Geus onder studenten) was een verzetsblad,dat vanaf 4 oktober 1940 .. Lees verder op Wikipedia Voorbeeld API call http://nl.wikipedia.org/w/api.php?action=query&prop =extracts&format=xml&exchars=105&exintro=&titles= De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad) In de zoekresultatenlijst..
  29. 29. Over De Geus onder studenten De Geus (volledig De Geus onder studenten) was een verzetsblad, dat vanaf 4 oktober 1940 tot 13 juli 1945 werd uitgegeven door Jan Drion en Huib Drion, twee Leidse studenten. Het blad was de spreekbuis van de Raad van Negen die het studentenverzet leidde. Het blad keerde zich fel tegen de Nederlandse Unie en was een belangrijk instrument bij het verzet tegen de door de Duitse bezetter geëiste loyaliteitsverklaring, de studentenstaking en de tewerkstelling van Nederlandse studenten in Duitsland. … Lees verder op Wikipedia Voorbeeld API call http://nl.wikipedia.org/w/api.php?action=query&prop=extracts&format=xml &exintro=&titles=De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad) Of in de objectpresentatie
  30. 30. https://nl.wikipedia.org/wiki/Categorie:Illegale_pers_in_de_Tweede_Wereldoorlog De gebruikte voorbeelden zijn uitzonderingen 1. Er zijn maar weinig ondergrondse kranten met een eigen WP-artikel 2. De overzichten van deze kranten op Wikipedia zijn verre van compleet
  31. 31. Maar daar kunnen we wat aan doen! KB + partners kunnen Wikipedia helpen …
  32. 32. Wikiproject Verzetskranten “het systematisch en uniform beschrijven en koppelen van alle ± 1200 Nederlandse verzetskranten die tijdens WO2 zijn uitgegeven op Wikipedia” tinyurl.com/verzetskranten
  33. 33. • http://www.wikimedia.nl/project/de-tweede-wereldoorlog • https://nl.wikimedia.org/wiki/De_Tweede_Wereldoorlog Onderdeel van overkoepelend project over WO2 door Wikimedia Nederland
  34. 34. 1. Complementeren overzichten verzetskranten op WP Van 18  1200 artikelen
  35. 35. 1. Complementeren overzichten verzetskranten op WP
  36. 36. 2. Relevante bronnen vrijkrijgen, structureren en koppelen t.b.v. Wikipedia-artikelen De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers Dit boek (“de Winkel”) bevat beschrijvingen van vrijwel alle ± 1.200 ondergrondse kranten uit WO2
  37. 37. De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers Dit boek (“de Winkel”) bevat beschrijvingen van vrijwel alle ± 1.200 ondergrondse kranten uit WO2 1200 titels?? 1500 titels! André de Rijck is NL grootste privéverzamelaar van verzetskranten
  38. 38. Lydia Winkel Wikipedia-artikel over De ondergrondse Pers 1940-1945 http://nl.wikipedia.org/wiki/De_ondergrondse_pers_1940-1945
  39. 39. Lydia Winkel Wikipedia-artikel over Lydia Winkel http://nl.wikipedia.org/wiki/Lydia_Winkel
  40. 40. “De Winkel” De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers Puike bron voor Wikipedia-artikelen!
  41. 41. Elke lemma heeft een uniek ID (“Winkel-ID”) Voorbeeldlemma – Winkel 199
  42. 42. Elke lemma heeft metadata • Titel, ondertitel, leus • Plaats van uitgave • Periode van uitgave (eerste t/m laatste nr) • Frequentie (dagelijks, wekelijks, 2-3 keer per week, onregelmatig, eenmalig etc.) • Vorm (bv stencil, druk, getypt, handgeschreven) • Inhoud (opinie, artikelen, gedichten, illustraties, satire, humor etc.) • Oplage (min – max) • Aanwezigheid in NIOD-collectie Metadata deels niet in catalogus en Delpher! Voorbeeldlemma – Winkel 199
  43. 43. Contextuele informatie Voorbeeldlemma – Winkel 199
  44. 44. Bij deze krant betrokken personen Voorbeeldlemma – Winkel 199
  45. 45. Voorbeeldlemma – Winkel 199 Relaties met andere verzetskranten • 106 = Cereales Vadeness (studentenverzetsblad, Wageningen) • 360 = Leidsche Brief (studentenverzetsblad, Leiden) • 748 = Sol Justitiae (studentenverzetsblad, Utrecht)  semantiek, linked data!
  46. 46. Ook in Winkel: registers • Plaatsen van uitgave • Personen - (hoofd)redacteurs, illustratoren, drukkers, koeriers, financiers etc. Registers in De Winkel
  47. 47. Ook in Winkel: registers • Plaatsen van uitgave • Personen - (hoofd)redacteurs, illustratoren, drukkers, koeriers, financiers etc. Registers in De Winkel
  48. 48. Ook in Winkel: registers • Plaatsen van uitgave • Personen - (hoofd)redacteurs, illustratoren, drukkers, koeriers, financiers etc. Registers in De Winkel Relaties tussen personen en verzetskranten  semantiek, linked data!
  49. 49. “De Winkel” De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers C Helaas heeft niet elke Wikipedia-schrijver De Winkel in de kast staan…. Dus het is handig als het online komt te staan , bij voorkeur als linked data
  50. 50. “De Winkel” De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers C Goed nieuws! De KB mag de Winkel digitaliseren en online zetten! (overeenkomst NIOD-KB, sept 2010)
  51. 51. 2. Relevante bronnen selecteren en vrijkrijgen De Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen Uitgevers Elke beschrijving heeft een uniek ID (“Winkel-ID”) Beter nieuws!! 15-8-2014 : NIOD geeft Winkel vrij onder CC-BY-SA http://www.niod.nl/nl/de-ondergrondse-pers-1940-1945 Doorzoekbare PDF met prima OCR
  52. 52. Ook op Wikimedia Commons & Wikipedia
  53. 53. Ook op Wikimedia Commons & Wikipedia
  54. 54. Samenvattend De Winkel is dus • online beschikbaar (PDF) • onder vrije licentie (CC-BY-SA) maar nog niet in gestructureerde en linked-data vorm!
  55. 55. Maak een verzetskrantendatabase! • Koppel Winkel aan catalogus en Delpher m.b.v. PPN (Excel, Olaf) • Converteer naar LOD-triplestore • Koppel aan andere LOD-bronnen (Gerard) http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/97/TankshermanM4.jpg
  56. 56. Winkel-ID
  57. 57. http://opac-gonext.oclc.org:8180/DB=8/XMLPRS=Y/PPN?PPN=107123223 PPN/catalogus PPN/Delpher
  58. 58. http://opac-gonext.oclc.org:8180/DB=8/XMLPRS=Y/PPN?PPN=107123223 Titel / Wikipedia-titel
  59. 59. Metadata
  60. 60. • Contextuele info • Persoonsnamen • Relaties tussen kranten
  61. 61. • Hoe je van een boek Linked Open Data kunt maken • Door een ‘gelinkt’ boek te koppelen aan andere ‘linkbare’ boeken verrijk je informatie LOD-triplestore - Kernideeën
  62. 62. DBpedia
  63. 63. • DBpedia is software, die machineleesbare data extraheert uit Wikipedia • Elk lemma in Wikipedia wordt omgezet naar een datastructuur (een ‘graaf’) met de juiste verknopingen • Dit leidt tot een database die dient als gemeenschappelijk referentiepunt voor tal van domeinspecifieke dataverzamelingen DBpedia
  64. 64. Lydia Winkel Lydia Winkel - Wikipedia
  65. 65. Lydia Winkel als Linked Open Data
  66. 66. Lydia Winkel De Ondergrondse Pers 1940-1945 - Wikipedia
  67. 67. De Ondergrondse Pers 1940-1945 als Linked Open Data
  68. 68. De Ondergrondse Pers als Linked Open Data
  69. 69. Het illegale blad: Het Dagblad (Zwijndrecht) – Winkel nr. 126
  70. 70. Het Dagblad (Zwijndrecht) Het Dagblad (Zwijndrecht) als Linked Open Data
  71. 71. Het Dagblad (Zwijndrecht) Het Dagblad (Zwijndrecht) als Linked Open Data
  72. 72. Het Dagblad (Zwijndrecht) Trouw Vrij Nederlandt) Het Parool (Amsterdam) Hier is Londen) Enzovoort) <<bron Alle bladen in ‘Winkel’ als Linked Open Data
  73. 73. • Datamodel van Library of Congress – Voor boeken en periodieken • Bedoeld om aan te sluiten op Linked Open Data Het BibFrame vocabulaire (http://bibframe.org)
  74. 74. • Datamodel van Library of Congress – Voor boeken en periodieken • Bedoeld om aan te sluiten op Linked Open Data Het BibFrame vocabulaire (http://bibframe.org)
  75. 75. Het linken van een illegaal blad als Linked Open Data
  76. 76. Het linken van een illegaal blad als Linked Open Data
  77. 77. • Met de ‘Zie ook’-s in de beschrijvingen van Winkel laat zich voor illegale bladen een bladen-stamboom en/of affiliatieketen construeren • Maar daarmee is over de ‘kleur’ van het illegale blad niet genoeg gezegd • Victor de Boer heeft bij het NIOD een project gedaan waarbij ‘Het Koninkrijk…’ in Linked-Data formaat is gezet: het ‘Verrijkt Koninkrijk’ • Aandachtspunt daarbij was de verzuiling • Als we de data van het KB-project koppelen aan die van het ‘Verrijkt Koninkrijk’- project, krijgen we misschien betere gegevens over de ‘kleur’ van veel illegale bladen De eerstvolgende uitdaging?
  78. 78. OK, we bouwen dus een LOD-database met verzetskranteninformatie M.b.v. een artikelsjabloon kunnen we vervolgens uniforme en onderling gekoppelde WP-stubs gaan genereren https://c1.staticflickr.com/9/8281/7699231918_11a7356c38_b.jpg
  79. 79. https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad) 3. Artikelsjabloon maken
  80. 80. https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad) 3. Artikelsjabloon maken Titels  uit de database
  81. 81. 3. Artikelsjabloon maken Metadata  uit de database
  82. 82. 3. Artikelsjabloon maken Betrokken personen  uit de database
  83. 83. 3. Artikelsjabloon maken Gerelateerde kranten  uit de database
  84. 84. 3. Artikelsjabloon maken Link naar full-text krantenafleveringen op Delpher  uit de database http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel&cql[]= ppn+any+(107123223)
  85. 85. 3. Artikelsjabloon maken Link naar KB-catalogusrecord  uit de database http://opc4.kb.nl/PPN?PPN=107123223
  86. 86. 3. Artikelsjabloon maken Vaste WP-categorie
  87. 87. 4. Van stub naar volwaardig artikel = mensenwerk “Vrije ruimte” voor WP-schrijvers
  88. 88. Wikipedia-stubs over verzetskranten uitbreiden • Primaire doelgroep: Wikipedianen • Daarnaast: OB-leden, historische verenigingen, klanten regionale archieven, Documentatiegroep 40-45 ed. • Schrijfdagen/weken, wedstrijden ed. • I.s.m. NIOD, Wikimedia NL, Delpher-partners (mn. krantenarchieven), krantenuitgevers etc. Media-aandacht via nog bestaande ex-verzetskranten: 4. Van stub naar volwaardig artikel = mensenwerk http://digitalassets.lib.berkeley.edu/calheritage/ucb/jvac/figures/j12EG-783A.jpg
  89. 89. Huidige status https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikiproject/Verzetskranten#Actuele_status.2Flogboek_activiteiten http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/12/Planning_tank_operations,_Siege_of_Tobruk_cph.3b18203.jpg
  90. 90. Huidige status https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikiproject/Verzetskranten#Actuele_status.2Flogboek_activiteiten Stapsgewijze aanpak Januari - nu • Olaf vult Excel pluk voor pluk • Gerard vult triplestore pluk voor pluk • Petra Dreiskämper maakt sjabloon - 1e iteratie o.b.v. testsetje van 23 titels Z.s.m. • Wikipedianen er bij betrekken • Grote titels aparte subprojecten (VN, Parool, Trouw, Waarheid) • Plukje voor plukje meer stubs genereren http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/12/Planning_tank_operations,_Siege_of_Tobruk_cph.3b18203.jpg
  91. 91. Vragen? olaf.janssen@kb.nl - @ookgezellig gkuys@xs4all.nl tinyurl.com/verzetskranten

×