Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Mobil İşletim Sistemleri

2,744 views

Published on

Nilgün ÖZDAMAR KESKİN

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Mobil İşletim Sistemleri

  1. 1. Mobil İşletim Sistemleri Nilgün ÖZDAMAR KESKİN
  2. 2. Akıllı Telefonlar Resim 1 – IBM Simon Dünyanın ilk akıllı telefonu - 1992 Faks, çağrı cihazı gibi özellikleri ve takvim, elektronik posta, ajanda, dünya saatleri, not defteri, oyunlar gibi araçlara sahip olan bu cihazın dokunmatik ekranına parmak ya da özel kalemi ile dokunarak işlem yapılabiliyordu. Telefonun işletim sistemi olarak 1989 yılında geliştirilen Datalight DOS olarak da bilinen gömülü disk işletim sistemi ROM-DOS kullanıldı. Bu telefon Londra Bilim Müzesinde sergilenmektedir.
  3. 3. Akıllı Telefonlar • 1996 yılında dünyanın ikinci akıllı telefonu Nokia 9000 Communicator piyasaya sürüldü. Katlanan bir ekrana sahip olan akıllı telefon, Intel 24 Mhzlik işlemciye, 8Mb’lik hafızaya, 4 Mblık ön belleğe ve grafiksel kullanıcı arabilimi kullanan GeOS 3.0 işletim sistemine sahipti. Dünyanın ilk tam QWERTY klavyeli cep telefonu olarak tarihe geçti
  4. 4. Akıllı Telefonlar Akıllı telefon ilk olarak 1997’de Ericsson GS88 ile kullanılmaya başlandı.
  5. 5. Akıllı Telefonlar • PDA (Personal Digital Assistant – Kişisel Sayısal Yardımcı) cep bigisayarı olarak da bilinir. PALM Treo 700w modelini piayasaya sundu. PalmOS denilen özel bir işletim sistemine sahip cihazlar çoğunlukla PDA (cep bilgisayarı) olarak kullanılmaktadır. • 2007 yılında iPhone mobil pazarda büyük bir dönüşüm başlattı. Nokia, Ericsson gibi telefon firmaları her ne kadar Apple’ı ciddiye almasalar da Apple’nın akıllı telefon tarihinde bir milat yarattığı sonraki yıllarda herkes tarafından kabul edildi. • Tayvanlı HTC ilk Android işletim sistemi HTC Dream adındaki akıllı telefonu piyasaya sürdü. T-Mobile G1 olarak da bilinen telefon da Google firmasının Gmail, Google Talk, Google Harita gibi uygulamaların neredeyse tamamı kullanılabiliyordu
  6. 6. MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ Yıl Android IOS Windows Phone Blackberry OS Others 2015 78,0% 18.3% 2,7% 0.3% 0.7% 2014 81.2% 15.2% 2.5% 0.5% 0.7% 2013 75,5% 16.9% 3.2% 2.9% 1.5% 2012 59.2% 22.9% 2.0% 6.3% 9.5%
  7. 7. MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ • Mobil işletim sistemlerinde yerleşik Uygulama Mağazası hizmeti sayesinde ise farklı kategorilerde sunulan, ücretli ve ücretsiz olarak indirilebilen uygulamalara erişebilmektedir. • Mobil işletim sistemleri üzerinde çalışan uygulamalar kullanıcılara hareketlilik kazandırmıştır. Mobil uygulamalar sayesinde kullanıcılar nöbetçi eczane, otobüs saatleri, uçuş bilgileri, en yakın hastane, en yakın restoran gibi acil ve gerek duyulan bilgilere ulaşabilmektedir. • Mobil cihazlarda bulanan sensörleri kullanan uygulamalar sayesinde kullanıcılar nabız ve kalp atış hızlarını takip edebilmekte, GPS alıcısı ve dijital pusulayı kullanan uygulamalar ile konum bilgilerine ulaşabilmekte ve diğer kullanıcılarla bu bilgileri paylaşabilmektedir.
  8. 8. IOS MOBİL İŞLETİM SİSTEMİ
  9. 9. IOS İŞLETİM SİSTEMİ • IOS, MAC işletim sistemi olan MAC OS X’ten türetilmiştir. Apple firması kendi ürettiği chipsetleri ile IOS arayüzünü birleştirmeyi başarmıştır. IOS işletim sisteminin üstünlüğü kullanışlı, stabil ve grafik biriminin çok güçlü olmasından gelmektedir. IOS platformu üzerinde yer alan Apple Store market sayesinde kullanıcılar istedikleri uygulamalara ücretli ve ücretsiz olarak erişebilmektedirler.
  10. 10. Kullanıcı dostu olması, güvenlik, gizlilik • Kullanıcı dostu olması, IOS işletim sisteminin kullanımı kolay arayüzünü ifade eder. IOS işletim sistemin en temel araçları tüm kullanıcıların rahatlıkla kullanabilecekleri basitlikte kolay anlaşılabilecek şekilde tasarlanmış olmasıdır. • Güvenlik açısından donanım, yazılım ve işletim sistemi mobil cihazın ve cihazdaki içeriklerin güvenliğini sağlamak için yerleşik özelliklere sahiptir. Bir başka deyişle donanım ve yazılım özellikleri zararlı yazılımlara ve virüslere karşı koruma sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. İşletim sistem, kimlik doğrulama desteği, parmak izini parola olarak kullanma gibi hizmetler sunmaktadır. • Gizlilik açısından mobil uygulamalar, takvim, kişiler, anımsatıcılar veya fotoğraflardan konum bilgilerini veya verilerinizi isterse kullanıcıdan izin almak zorundadır. Sanal sohbet araçlarındaki iletiler şifrelendiği için, yazılan iletilerin başkaları tarafından görülmesi ve okunması mümkün olmamaktadır. Aynı zamanda Safari özel web tarayıcısında kullanıcı eğer isterse internette gizliliğini koruyarak web sitelerini kullanabilir.
  11. 11. Uyum, çekici tasarım. • Uyum açısından Apple firması hem donanım hem de işletim sistemi tasarlamasından dolayı uyum içerisindedir. Akıllı telefon, tablet veya medya oynatıcısının tüm donanım özelliklerinden yararlanır ve cihazlar arasında senkranizasyon vardır. Örneğin iCloud aracılığıyla resimlerinize sahip olduğunuz tüm farklı IOS tabanlı cihazlardan erişebilirsiniz. IOS uygulamaların içeriklerini enerji açısından verimli zamanlarda günceller, örneğin kullanıcı tarafından çok sık kullanılan uygulamalar wi-fi’te bağlı olunduğunda ya da cihazı kullanıdığınızda gerçekleşir. • Çekicilik açısından IOS sahip olduğu yerleşik uygulamalarla basit görevleri bile daha çekici hale getiren bir arayüz tasarımına sahiptir.
  12. 12. IOS İşletim Sistemi Mimarisi
  13. 13. IOS İşletim Sistemi Mimarisi • IOS işletim sistemi mimarisi, Unix tabanlı çekirdeğin üzerinde yapılandırılmış dört servis katmanından oluşmaktadır. Bunlar “Çekirdek İşletim Sistemi”, “Çekirdek Hizmetleri”, “Medya Servisleri” ve “Cocoa Touch”’tır. Framework (çatı), dosyalar, resim dosyaları gibi kaynaklarla ilişkili dinamik paylaşımlı kütüphaneleri içeren bir paket’dir. Yapılandırılmış dizin olarak da ifade edilebilir. Bir uygulama geliştirirken direk olarak servislerle değil bu servislerde kullanılan çatıları (framework)’leri kullanırız.
  14. 14. IOS İşletim Sistemi Mimarisi • Çekirdek işletim sistemi katmanı: IOS işletim sistemi mimarisindeki en alt katman olan Core OS, çekirdeğe (kernel) en yakın katmandır. • Çekirdek hizmetleri katmanı: Uygulamalara yönelik temel sistem hizmetlerini içeren katmandır. Objective C ile uygulama geliştirirken kullanılan NSObject, NSString ve NSDictionary gibi sınıfları barındıran Foundation Framework ve bu uygulama çatısının C dilinde yazılmış versiyonu Core Foundation Framework bu servis katmanında bulunmaktadır. Ayrıca bu katman lokasyon, iCloud, sosyal medya ve ağ gibi özellikleri destekler
  15. 15. IOS İşletim Sistemi Mimarisi • Medya Hizmeti katmanı: Bu katman IOS işletim sisteminde ses, video, animasyon ve grafiksel işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlar. • Cocoa Touch Katmanı: IOS işletim sistemin en üstünde yer alan Cocoa Touch, API API (Uygulama Geliştirme Arayüzü) olarak bilinmektedir. Bu katman, Mac OS X Cocoa API’sinin dokunmatik cihazlar için özeleştirilmiş halidir.
  16. 16. IOS İşletim Sisteminde Uygulama Geliştirme • IOS işletim sistemine yönelik uygulama geliştirmek için IOS SDK (IOS Software Development Kit, IOS Yazılın Geliştirme Kiti) isimli bir yazılım geliştirme kitinin kurulması gerekir. Uygulamalar Objective C diliyle yazılır ve IOS SDK içerisinde bulunan hazır sınıf ve kütüphanelerden yararlanılır.
  17. 17. Model-View-Controller • IOS uygulaması geliştirirken Model-View-Controller (MVC) (Veri-Kullanıcı Arayüzü-Denetleyici) mimarisi kullanılır. Model verinin şekillendirilmiş halidir. Uygulamada yapmamız gereken hesaplamalar ve işlemler gerçekleştirilir. Kullanıcının uygulamayla etkileşime geçtiği pencere View (kullanıcı arayüzü)’dir ve Model (Veri)’nin içindeki içeriğin görüntülenmesinden sorumludur. Kullanıcıdan gelen talepler önce arayüz tasarımına daha sonra Controller (denetleyici)’a gönderilir. Controllar ise veri ve arayüz tasarımı arasında köprü görevini görmektedir
  18. 18. ANDROİD İŞLETİM SİSTEMİ • Android, cep telefonu ve tablet gibi mobil cihazlar için tasarlanmış Linux tabanlı bir işletim sistemidir. Ancak günümüzde akıllı televizyon, e- okuyucular, akıllı saat, Google glass gibi teknolojileri de kapsayacak şekilde oldukça geniş kullanım alanına sahiptir. Uygulama geliştirme JAVA program dili ile yapılmaktadır, ancak C/C++ dilllerini de destekler. Geliştirilen uygulamaların uzantısı “.apk”’dır. Youtube, Facebook gibi en yaygın kullanılan sosyal ağlar, Gmail ve Gmail takvim gibi hizmetlere kullanıcılar kolaylıkla erişebilir.
  19. 19. ANDROİD İŞLETİM SİSTEMİ
  20. 20. Android İşletim Sisteminin Tarihsel Gelişimi • Android işletim sistemine yönelik tarihçe çok eski değildir. İlk Android işletim sistemi 2003 yılında Andrew Rubin, Rich Miner, Nick Sears ve Chris White tarafından Android firması altında Amerika Birleşik Devletlerinde gerçekleştirildi. Android firmasının amacı taşınabilir cihazlara ilişkin gelişmiş Linux tabanlı, esnek, güncelleştirilebilir işletim sistemi yaratmaktı. • 2005 yılında Android firması Google tarafından satın alındı. 5 Kasım 2007 yılında Google’ın çeşitli donanım, yazılım ve mobil operatör firmalarının yer aldığı (Broadcom, HTC, Sony, Dell, Intel, Motorala, Qualcomm, Texas Instruments, Samsun, LG, T-Mobile, Nvidia vb.) Open Handset Alliance isimli topluluğu (konsorsiyum) kurdu. • Bu topluluğunun amacı telefon sektöründe Apple ve Nokia gibi firmalara karşı ortak, açık ve standart bir platform oluşturmaktı. Google Android adında açık kaynak kodlu Linux kernel (çekirdek) v2.6 tabanlı bir mobil işletim sistemini tüm kamuoyuna duyurdu. • Desteklediği platformlar ise ARM, MIPS ve x86 olarak lanse etti ve geliştiriciler için yazılım geliştirme kitini (Software development kit – SDK) 12 Kasım 2007 tarihinde yayınladı. • Android, 2008 yılından bu yana kullanıcı sayısı açısında en hızlı büyüyen teknoloji platformu olarak tarihe geçti.
  21. 21. Android 6.0 (Marshmallow) • Android 6.O Marchmallow, USB Type C formatını destekliyor. Böylece daha hızlı şarj, hızlı veri transferi, kablo üzerinden video aktarımı yaparken şarj yapabiliyor. Arka planda çalışan gereksiz pil ve veri harcayan uygulamaları durdurarak daha uzun pil ömre imkanı sağlıyor. Dinlenilen müzik, seyredilen film ve bulunduğunuz mekan gibi birçok bilgiye hızlı erişim sağlıyor. Wi-fi parolaları, uygulama kurulumları gibi verileri işletim sistemine yedekliyor. Birleştirilebilir hafıza özelliği sayesinde harici bir hafıza kartına dahili depolama yapılmasına izin veriyor. Uygulama izinleri yükleme sırasında değil yükledikten sonra gerektiğinde soruluyor. Parmak izi desteği sisteme eklendi. Bu sürümle sistem Android 5.0’e göre daha stabil, daha güvenli ve daha hızlı hale getirildi.
  22. 22. Android İşletim Sistemi Mimarisi
  23. 23. Android İşletim Sistemi Mimarisi • Temel yapı: Android işletim sistemi mimarisinin en altında Linux Kernel (çekirdek) bulunmaktadır. Linux Kernel katmanında bellek yönetimi, işlem kontrolü, güvenlik modeli, güç ve ağ yönetimi gerçekleştirilir. Donanım sürücüleri bu katmanda bulunur. Bir başka deyişle mobil cihazın içerisine entegre edilmiş çiplerin, kamera, bluetooth, wi-fi, GPS gibi mobil cihazda kullanılan temel fonksiyonların çalışabilmesi için tüm donanım sürücülerini (Driver) barındırır
  24. 24. Android İşletim Sistemi Mimarisi • Yerel (Sistem) kütüphaneler: Web tarayıcı, veri tabanı ve grafik-arayüz kütüphanelerinden oluşmaktadır. Yazılım uzmanları için gerekli olan bütün altyapıyı geniş bir kütüphane içerisinde sunulmaktadır. Android, çeşitli araçlar tarafından kullanılan bir dizi C/C++ kütüphanelerine sahiptir. Medya kütüphaneleri pek çok popüler ses formatını oynatma ve kayıtını desteklemektedir. Yerel kütüphanelere gömülü SGL birincil 2D grafik sağlayıcısı, açık GL/ES 3D grafik desteği sağlar. Internet tarayıcılarının küçük ekranlarda çalışması için Webkit, görüntüleme kontrolü sağlayan Surface Manager, grafik işlemleri için OpenGL, ses ve video işlemleri için gereken MediaFramework, veri yapıları kontrolü ve düzenlenmesi için SQLite gibi yapılar bulunur. Donanım erişimi uygulama geliştirenlerden soyutlanmıştır. Böylece cihazın üzerinde çalıştığı donanım hakkında ayrıntılı bilgiye gerek duymadan SDK yardımıyla kolayca donanım elemanlarına erişilebilir ve kontrol edilebilir. Özetlenecek olursa Linux tabanlı bu yapıda resimler ya da internete bağlanmak istediğinizde açılan tarayıcı (browser) ilk olarak bu katmanda değerlendirilir ve işlem yapılması için sistemdeki gerekli olan yerlere komutlar gönderilir.
  25. 25. Android İşletim Sistemi Mimarisi • Android çalışma zamanı, Temel Java kütüphaneleri ve Dalvik Sanal (virtual) Makinesi olarak iki önemli bileşeni vardır. Temel Java kütüphaneleri Java için çekirdek API’lerini içerir. Dalvik Sanal makinası, uygulamaların çalıştığı katmandır. Java ile yazılan uygulamalar alınır, Java kodları derlenerek bytecode dosyalarını çevrilir. Bu dosyalar dex dosyasına çevrilerek Dalvik Sanal Makinası’nın çalıştıracağı şekle sokar. Dalvik ortamı düşük işlemci gücü, az RAM ve sınırlı batarya koşullarına göre tasarlanmıştır. Bu katmanda Linux çekirdeğindeki kütüphaneleri Java ile birleşir. Dalvik Sanal Makinası Android’in beynidir. Tüm işlemlerin çalışmasında işlemleri kontrol eden, uygulamaları sıra ve belirlenen sistem içerisinde, gerek bazı uygulamaları aynı anda gerekse bazılarını çalıştırarak sistemi yöneten yapıdır.
  26. 26. Android İşletim Sistemi Mimarisi • Uygulama çatısı: Uygulama platformudur, Android yazılım geliştirilciler için zengin bir platform sunmaktadır. Etkinlik yöneticisi, görünümler, bildirim yöneticisi, içerik sağlayıcılar ve kaynak yöneticisi servislerini içermektedir. Veri paylaşımı, bildirimler almaya aynı zamanda telefon sistemine erişimine yönelik kullanılan uygulamaların yer aldığı alandır. Tamamen Java ile yazılmış Dalvik Sanal Makinesi tarafından yorumlanır.
  27. 27. Android İşletim Sistemi Mimarisi • Uygulamalar: Java uygulamaları içerir, android çatısı altındaki servisler ve sınıflar kullanılarak oluşturulan yerel ve üçüncü parti uygulamaları kapsar. Lokasyon tabanlı hizmetler, zemin servisleri desteği, harita tabanlı etkinlikler, 2D ve 3D grafiklerine yönelik uygulamalar bulunur. App Widgetleri ana ekrana gömülüdür.
  28. 28. Android İşletim Sisteminde Uygulama Geliştirme • Android işletim sisteminde uygulama geliştirmek için Android SD’nın, açık kaynak kodlu Eclipse ID’nin, Eclipse versiyonuna uygun ADT (Android Development Tools) eklentisinin ve SDK Manager’ı kullanarak en son sürüme sahip SDK araçlarının yüklenmesi gerekir. Bu işlemler yapıldıktan sonra Android geliştirici araçlarının ve Android Yazılım Geliştirme Kitinin son versiyon olması ve Eclipse’in versiyonu ile uyumlu olması gerekir. Eğer Eclipse kullanılması tercih edilmezse Command Line komutları ile de Android uygulaması derlenebilmektedir.
  29. 29. Android İşletim Sisteminde Uygulama Geliştirme • Tümleşik geliştirme ortamı sunan Android Studio Geliştirme Ortamı ile de Android uygulamaları geliştirilebilir. Android Studio Geliştirme Ortamı uygulama tasarımı, testi ve debug yapılabilmesi için tüm yazılım geliştirme araçlarını (Android SDK) içermektedir. Kod yazımın rahat olması, kod yazım hatalarının ve uyarılarının rahat izlenmesi, Google’ın kütüphanelerine kolay erişim özelliği geliştiriciler tarafından tercih edilmektedir. Windows, Mac OS X ve Linux platformlarına kurulabilir.
  30. 30. WİNDOWS MOBİLE İŞLETİM SİSTEMİ • Windows Mobile Microsoft tarafından PDA, akıllı telefonlar, tabletler gibi mobil cihazlar için tasarlanmış işletim sistemidir. Windows Mobile işletim sistemi Windows CE çekirdeği üzerine temellendirilmiştir. Windows Mobile kullanan PDA’lara Pocket PC denmektedir.
  31. 31. WİNDOWS MOBİLE İŞLETİM SİSTEMİ • 2012 yılında devrim niteliğinde bir karar alarak Microsoft, mobil işletim sistemini sıfırdan yenileyerek akıllı bir işletim sistemi haline getirmiştir ve bu yeni işletim sistemini piyasaya Windows Phone ismiyle sürmüştür. Windows Phone 8 sürümünde dosya sistemi (NTFS), ağ yığını, güvenlik elemanları, grafik motoru (DirectX), aygıt sürücüsü çerçevesi ve donanım soyutlama katmanı dahil olmak üzere Windows 8 ile aynı mimariyi paylaşan NT kernel üzerine kurulu bir platforma geçmiştir. 2013 yılında satın aldığı Nokia birlikte bu işletim sistemleri tanıtmakta, mobil pazarda rakipleri arasında yer bulmaya çalışmaktadır. Windows Phone 8 işletim sisteminin başlıca özellikleri Microsoft Cortana isimli sesli yardımcı, Word Flow Türkçe destekli klavyesi (tek parmağı sürükleyerek yazı yazma), Bildirim alanı, ekran butonları ve de uygulamaları SD karta taşıma özelliğidir. Windows Mobile 10 ile gelen evrensel ofis uygulamaları oldukça elverişlidir. Mobil cihazlar için bu uygulama tek elle kullanım için optimize edilmiş, hızlı düzeltmeleri not tutma ve görüntülemeleri kolaylaştıracak şekilde tasarlanmıştır.
  32. 32. Windows Mobile İşletim Sistemi Uygulaması Geliştirme • Windows Phone işletim sisteminde uygulama geliştirmek için resmi platform Visual Studio 2013’dür. Bu platform Windows 8 Pro veya Windows 8 Enterprise 64Bit bilgisayarlarda çalışır. Windows Phone 8 uygulaması geliştirmek için işlemcinizin SLAT (Second Level Address Translation) destekli olması, BIOS ayarlarında sanallaştırmanın aktif hale getirilmesi, Windows bileşenlerinden Hyper-V aktif olması, blgisayasarınızın RAM’i 4G ve üzeri olması gerekmektedir. Windows mobile 10 uygulaması geliştirmek için Visual Studio 2015 ile birlikte Windows 10 SDK kurulması gerekmektedir.
  33. 33. MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI • Mobil işletim sistemleri; yazılım, donanım, multimedya (Çokluortam), güç yönetimi ve geliştirme ortamı açılarından incelenebilir. Yazılım kategorisinde çağrı, bellek yönetimi ve çoklu görev yönetimi; donanım kategorisi işletim sistemleri tarafından desteklenen donanım özellikleri; çokluortam kategorisinde işletim sisteminin desteklediği ses, video ve medya uygulamaları; güç yönetimi kategorisi sistem enerji tasarrufu ve geliştirme ortamı kategorisinde ise üçüncü parti geliştirilciler için istenen platforma yönelik uygulama geliştirmeleri için ne kadar güvenilir olduğu yer alır. • Geliştiriciler için en önemli kategoriler yazılım ve geliştirme ortamı kategorileri olurken iş uygulamalarına yönelik en temel kategoriler yazılım ve donanım, sıradan kullanıcının en önem verdiği kategoriler ise güç yönetimi, çokluortam özellikleri ve donanım desteği olarak değişmektedir. • Kullanıcılar mobil işletim sistemini seçerken hangi özelliklerin onların gereksinimlerine daha uygun olduğuna farkında olarak seçmesi gerekir.

×