J Gerstehof + Lucernehof

972 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
972
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
21
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

J Gerstehof + Lucernehof

  1. 1. J Gerstehof + Lucernehof Proeftuin voor innovatief en duurzaam bouwen N adviesontwerplab Nagele
  2. 2. Gerstehof + LucernehofProeftuin voor innovatief en duurzaam bouwen inhoudsopgave 4 inleiding 4 plan van aanpak 6 analyse 9 eigendom 10 Gerstehof, collectieve kracht 11 thema’s 12 groen en tuinen 13 dubbele berging 14 gevelrenovatie 15 kopgevel voor collectieve energie 16 nieuwbouw Gerstehof 18 Lucernehof, individuele vrijheid 20 herbestemming mierenhoop 21 differentiatie als kwaliteit 22 inrichting hofweide J. Gerstehof + Lucernehof maakt onderdeel uit van een aantal themakaternen en een Masterplankaart opgezet door het Ontwerplab Nagele, in opdracht van Gemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus. Deze katernen met projecten en randvoorwaarden voor projecten vormen een handvat voor toekomstige ontwikkelingen van het dorp Nagele, een monument van de moderne tijd. Andere katernen zijn: A. Het Nieuwe Nagele B. Spelregels voor Het Nieuwe Nagele C. Dorpsentrees D. Park Nagele E. Dorpsweide F. Kerngebied G. Wonen en werken in het bedrijvenpark H. Verkeer en parkeren in Het Nieuwe Nagele I. Injecties voor Het Nieuwe Nagele J. Gerstehof + Lucernehof K. Vlashof + Klaverhof L. Koolzaadhof M. Karwijhof -3-
  3. 3. inleiding plan van aanpakNagele is gebouwd als modern en vooruitstrevend Sterke punten:dorp. De toegepaste bouwmethodes waren voor die - Relatief grote woningentijd zeer innovatief. Ook vertegenwoordigde Nagele - Belangrijke schakel in de historie van heteen nieuw maatschappelijk ideaal. Gelijkheid en nieuwe bouwen.collectiviteit stonden hierbij centraal. Tegenwoordig is - Grote tuinenduurzaamheid een belangrijk maatschappelijk thema. - MierenhoopHet oorspronkelijke ideaal biedt unieke kansen om de - Mercatus kan volledig eigendom herstellen inmaatschappelijke relevantie van Nagele weer actueel Gerstehofte maken.De Gerstehof en Lucernehof zijn gebouwd rond Zwakke punten:1967. De seriematig geproduceerde woningen - Rommelige voortuinenontworpen door Van Egteren zijn op verschillende - Beeldkwaliteit gevelplaatsen in Nederland gerealiseerd. De woningen - Blinde muur bergingenvertegenwoordigen op basis van zeldzaamheid geen - Wooncomfortuitzonderlijke cultuurhistorische waarde. Omdat de - Weinig bergruimtearchitectuur in deze hofjes geen zeldzaamheidswaarde - Eenzijdig woningaanbodheeft kan ze ruimte maken voor innovatieve en - Grote tuinenduurzame nieuwbouw of renovatie.In de context van Nagele en `Het nieuwe bouwen` is Er zijn een aantal projecten die, door gebruik te makener echter wel degelijk sprake van cultuurhistorische van de sterke punten, een oplossing kunnen biedenwaarde. Lucernehof en Gerstehof zijn een vroeg voor de zwakke punten.voorbeeld van succesvolle seriematig geproduceerdewoningbouw die op grote schaal is gerealiseerd. Per direct:Het rationaliseren van het bouwproces ligt aan de basis Aanpassen verkoopstrategie Mercatusvan het gedachtegoed van Nagele. De woningen vanVan Egteren zijn vanuit dit oogpunt een continuering Korte termijn:van dit gedachtegoed en spelen als zodanig een -Verbeteren beeldkwaliteit openbaar groen en tuinenbelangrijke rol in het cultuurhistorische verhaal dat inNagele verteld wordt. Middellange termijn:De kwaliteit van de huidige gevels is zeer matig en -Dubbele bergingwordt door veel bewoners als slecht ervaren. De -Herbestemming Mierenhoopoorspronkelijke gevels hadden echter wel de verfijnde -Kopgevel voor collectieve energiecompositie die past bij Nagele. Als gevolg van -Gevelrenovatieverschillende renovaties is deze kwaliteit in de loopder jaren verloren gegaan. Lange termijn:Door in het Gerstehof en Lucernhof duurzame, -Nieuwbouw;innovatieve en industriële bouwmethodes tot thema Collectieve kracht (Gerstehof)te verheffen kan in de toekomst het gedachtegoed van Individuele vrijheid (Lucernehof)Nagele nieuw leven in geblazen worden. restaura�e Karwijhof Vlashof Klaverhof Koolzaadhof versnipperd collec�ef eigendom eigendom Lucernehof Gerstehof innova�e -4-
  4. 4. Gerstehof Lucernehof Architect: Van Egteren 4.4 ha 98 woningenkaart Nagele 0 25 50 100 200 -5-
  5. 5. Meerwaanalyse De haak k oorspronk Eigendom Legenda 40 gezinswoningen Lucernehof Kans 2 Mercatus ‘de haak’ Particulier Noord 22 Mercatus 18 Pariculier Ontwikke het Gerste De overga Herontwi aan te tas Meerw Verrijking Eigendom Legenda Mercatus Door heri Particulier Noord verbeterd 39 gezinswoningen Gerstehof Kans 3: ‘de haak’ 12 gezinswoningen 31 Mercatus Bijzondere bebouwing Lucernehof 8 Particulier 7 seniorenwoningen Lucernehof ‘de overgang’ Gerstehof ‘de drempel’ ‘de drempel’ 12 Mercatus 7 Mercatus De Mierenhoop Volledig a atie als kw Meerwa Eigendom Legenda Meer ruim met een e Mercatus Particulier Noord Kans 4: De mieren dorpsweid91 Vaneg gezinswoningen 7 Seniorenwoningen -6- Meerwa
  6. 6. Bruto vloer oppervlakte Legenda Aantal woningen 60-70 m2 100-110 m2 70-80 m2 110-130 m2 80-90 m2 130-150 m2 90-100 m2 150+ m2 31 0 3 170 10 164 77 Energie prestatie Legenda Aantal woningen Slecht Middelmatig 354 139aarde Bruto vloer oppervlakte Legenda woningen Aantal Aantal woningen 60-70 m2 100-110 m2 -7-uw) 70-80 m2 110-130 m2
  7. 7. Vaneg woningen, doorsnede en plattegronden-8-
  8. 8. eigendom HaakGerstehof:Door het verschil in eigendomsverhouding is gekozenvoor een verschillende aanpak per hof. Indien Mercatushet volledig eigendom in het Gerstehof hersteld is een Drempelintegrale aanpak van het hof en de openbare ruimtemogelijk. Voor een duurzame toekomst van het hof is Eigendomdit van essentieel belang. Zowel voor nieuwbouw als Legenda Mercatus Noordtussentijdse renovatie en herstructureringsprojecten Overgang Particulier Stedenbouwkundige eenheidbiedt volledig eigendom de beste perspectieven. Deeenheid en collectieve kracht in het hof kan worden Huidige eigendomsituatiegegarandeerd en sluit aan bij het sociale karakter vanMercatus. HaakLucernehof:In het Lucernehof is herstel van volledig eigendomgeen haalbare optie. Op dit moment wordt al duidelijkhoe het versnipperde eigendom tot differentiatie inhet straatbeeld heeft geleid. Door in Lucernehof veelvrijheid te geven aan het individu kan nieuwbouw en Drempelrenovatie worden gestimuleerd waarbij de differentiatiein het straatbeeld tot kwaliteit wordt verheven. Het Eigendom Legendaverschil in aanpak draagt tevens bij aan een meer Mercatus Particulier Noord Overganggedifferentieerde woonomgeving en een duidelijke Stedenbouwkundige eenheididentiteit van het hof. Hedendaagse industriële Eigendom na voltooiing huidigebouwmethodes zijn vanwege hun flexibiliteit ook zeer verkoopstrategie; 63 woningengeschikt voor de particulier met bouwplannen. - Beide haken hebben een versnipperd eigendom - Geen uniforme aanpak mogelijk binnen de haak - Hoven worden rommelig Haak Drempel Eigendom Legenda Mercatus Noord Particulier Overgang Stedenbouwkundige eenheid Koop 8 woningen Gerstehof Verkoop haak Lucernehof - Eigendom na voltooiing koop / verkoop strategie; 58 of 65 woningen - Nu en in de toekomst uniforme aanpak mogelijk voor alle stedenbouwkundige eenheden - Elk hof een eigen identiteit en aanpak -9-
  9. 9. GerstehofCollectieve kracht - 10 -
  10. 10. - 11 -
  11. 11. groen en tuinenKorte termijn:Mercatus en gemeente betrekken bewoners bijde inrichting van het openbaar groen tussen debouwstroken. In gezamenlijk overleg worden regelsen richtlijnen opgesteld die de beeldkwaliteit vande openbare ruimte waarborgt. Afhankelijk van dewensen van de bewoners kan het beheer van hetgroen bij de bewoner of Mercatus/gemeente NOPliggen. Hekken en erfafscheiding zouden in ieder gevaluit de voortuinen moeten worden geweerd. Mercatuskan planten ter beschikking stellen voor de bewonerswaardoor de relatie met de klant wordt versterkt. Rommelige voortuinen, saai gevelbeeldLangs de bestaande paden zijn hagen geplaatst, de bergingen zijn begroeid met klimop. - 12 -
  12. 12. dubbele bergingMiddellange termijn:Aansluitend op de overtuinen kunnen dubbelebergingen voor de woningen bijdragen aan debetrokkenheid bij de openbare ruimte en hettuinonderhoud. Veel bewoners ervaren de tuinen alste groot waardoor slecht onderhoud gepleegd wordt.Door het ontbreken van een zolder is er tevens eentekort aan bergruimte. Dit project biedt hiervoor eenoplossing.- Kleinere tuinen eigendom volledig Kansen bij transformatie gebruik openbare ruimte- Meer bergruimte- Sterkere betrokkenheid van bewoner bij openbare ruimte Huidige situatie Kleinere tuinen Extra berging Semi-openbare grote voortuin Huidige situatie Dubbele berging Sterkere betrokkenheid van bewoner bij openbare ruimte Parkeren voor de deur mogelijk A Berging aan voor- én achterzijde van de woning 1 berging aan achterzijde van de woning A-1 A-2 ontwerplab Nagele werkgroep wonen concept Gerstehof Lucernehof - 13 -
  13. 13. gevelrenovatieMiddellange termijn:Een gevelrenovatie in het Gerstehof zou debeeldkwaliteit en het wooncomfort aanzienlijkkunnen verbeteren. Voor het Gerstehof zijn despelregels van toepassing zoals vermeld in katern B,Spelregels voor het Nieuwe Nagele. Hier geldt dat Huidige gevelinnovatieve bouwmethodes en duurzaamheid alsbijkomend aandachtspunt centraal staan omdat integenstelling tot de meeste andere hofjes hier geennoodzaak bestaat het oorspronkelijke gevelbeeld teherstellen.Deze methodes zijn vaak kostenbesparenden veroorzaken door een snelle uitvoering weinigoverlast voor de bewoners. Hoogwaardige kwaliteitis gegarandeerd en zorgt voor maximaal comfort en Oorspronkelijke gevelweinig onderhoud.De gevels van de afzonderlijke woningen haddenoorspronkelijk een dusdanige indeling dat deze eeneenheid vormden met de aangrenzende woningen.De herkenbaarheid van de individuele woningwas ondergeschikt aan de herkenbaarheid van debouwstrook als eenheid. Deze kwaliteit is kenmerkendvoor Nagele moet in ieder geval worden hersteld. Samenhang in de compositie van de oorspronkelijke gevel Gevelrenovatie- 14 -
  14. 14. kopgevel voor collectieve energieMiddellange termijn:De Vaneg woningen zijn gebouwd in de tijd dat decentrale verwarming in opkomst was. Aanvankelijkwaren de bouwstroken ontworpen met een collectiefketelhuis op de kopgevels. Dit ketelhuis is uiteindelijkmaar op één plek gerealiseerd. Tegenwoordig doetde warmtepomp zijn intrede. Een warmtepompkan met minimaal energieverbruik voorzien in dewarmtebehoefte van een woning. Omdat dezetechnologie nog relatief nieuw is zijn de kosten vooraanschaf hoog. Collectief gebruik van een warmtepompis zowel kostentechnisch als energetisch efficiënter.Het alsnog verwezenlijken van de ketelhuizen voorhet herbergen van warmtepompen of andere ketelhuisduurzame installaties wordt aangeraden. Behalve aanduurzaamheid kan dit project vanwege het collectievekarakter bijdragen aan de leefbaarheid.De lagere energierekening is, voor de inkomens die inNagele lager liggen dan het landelijk gemiddelde, eenaantrekkelijk vooruitzicht. Mercatus kan hierbij eenfaciliterende rol spelen. principe warmtepomp - 15 -
  15. 15. nieuwbouw GerstehofLange termijn:In het Gerstehof komen zowel de haak als de drempelop lange termijn in aanmerking voor nieuwbouw.Nieuwbouw biedt de volgende kansen;Comfort:Nieuwbouw biedt de kans moderne woningen terealiseren die aan alle hedendaagse eisen van comfortvoldoen.Gevarieerder woningaanbod:Nieuwbouw biedt kansen nieuwe woningtypologieënte introduceren.Innovatie:Nagele is gebouwd als modern en vooruitstrevenddorp. De toegepaste bouwmethodes waren voor dietijd zeer innovatief. Door nieuwbouw kan Nagelezich wederom op dit punt profileren. Innovatievebouwmethodes kunnen het modernistische imago vanNagele nieuw leven in blazen.Maatschappelijk ideaal:Nagele vertegenwoordigde een nieuw maatschappelijkideaal. Gelijkheid en collectiviteit stonden hierbijcentraal. Tegenwoordig is duurzaamheid een belangrijkmaatschappelijk thema. Duurzaamheid als thema biedtunieke kansen om de maatschappelijke relevantie vanNagele weer actueel te maken.Nieuwbouw als impuls:Hoogwaardige nieuwbouw zal een nieuwe impulsgeven aan het hof. De waardering van de woningen inde directe omgeving zal toenemen. Ook de motivatieom huis en tuin goed te onderhouden neemt toe.- 16 -
  16. 16. HaakSpelregels nieuwbouw Gerstehof:Voor het Gerstehof zijn de spelregels van toepassingzoals vermeld in katern B Spelregels voor het NieuweNagele. De belangrijkste regels zijn hier samengevat. MierenhoopHaak:- Aanbouw op kopgevels is alleen toegestaan voor Drempel collectieve installaties t.b.v. duurzame energie.- Aanvullend moet bij nieuwbouw van de haak extra Stedenbouwkundige eenheid Overgang aandacht besteed worden aan duurzaamheid. noord- Om innovatieve bouwmethodes te stimuleren kan onderzocht worden of de oorspronkelijke fundering gehandhaafd kan blijven met als doel het gebruik van lichtgewicht constructies te bevorderen. Ook indien de bestaande fundering niet gehandhaafd wordt moet er een maximaal toelaatbare grondbelasting worden bepaald. Hiervoor is nog nader onderzoek nodig.Drempel:Ook hier dient extra aandacht besteed te worden aanduurzaamheid en lichte bouwmethodes.- Zowel strokenbouw, geschakelde woningen, vrijstaande woningen en bijzondere bebouwing zijn toegestaan.- Bij nieuwbouw op de drempel worden geen tuinen toegestaan. Alleen terrassen en balkons waarvan de balustrades of afscheidingen integraal deel uit maken van het ontwerp zijn toegestaan.- Vernieuwende en bijzondere architectuur is wel toegestaan zolang deze geen afbreuk doet aan het karakter van Nagele. Mogelijke nieuwbouw drempel - 17 -
  17. 17. LucernehofIndividuele vrijheid - 18 -
  18. 18. herbestemming MierenhoopKorte termijn:De korte termijnprojecten voor het Gerstehof kunnenook op het Lucernehof worden toegepast.Middellange termijn:De Mierenhoop komt op korte termijn vrij voorherbestemming. Het gebouw is leent zich uitstekendvoor voorzieningen die kunnen bijdragen aan hetwoongenot het hof. Met beperkte middelen kunnenateliers, vergaderruimtes en werkplekken flexibel Mierenhoopworden ingericht. Referentie vrijstaande woning Referentie geschakelde woning- 20 -
  19. 19. differentiatie als kwaliteitMiddellange tot lange termijn:Op middellange en lange termijn is zowel nieuwbouwals renovatie mogelijk. Omdat een integrale aanpakvan het hof niet mogelijk is wordt er gekozen vooreen geleidelijke transformatie. In het Lucernehof zijnal veel woningen verkocht aan particulieren. Doordatmensen na verloop van tijd hun woning aanpassenaan hun persoonlijke smaak zien we dat het eentonigegevelbeeld doorbroken wordt. Deze kwaliteit wordt inLucernehof gearticuleerd door meer vrijheid te biedenaan individuele smaak en woonwensen dan elders inNagele.Spelregels nieuwbouw en renovatie Lucernehof transformatie in de tijdVoor het Lucernehof zijn de spelregels van toepassingzoals vermeld in katern B Spelregels voor het NieuweNagele. De belangrijkste regels zijn hier samengevat.Haak:De gevels in de haak hoeven niet identiek te zijn of eeneenheid te vormen. Er is een grote vrijheid in de keuzevan materiaalgebruik, kleur en gevelindeling zolangdeze past binnen een modernistische vormentaal.Om innovatieve bouwmethodes te stimuleren kande oorspronkelijke fundering verplicht wordengehandhaafd met als doel het gebruik van lichtgewicht eigendom mercatusconstructies te bevorderen.Spelregels overgang Lucernehof:Ook hier dient extra aandacht besteed te wordenaan duurzaamheid en lichte bouwmethodes. Zowelstrokenbouw, geschakelde woningen en vrijstaandewoningen zijn toegestaan. Het totaal gebouwd volumemag niet groter zijn dan maximaal mogelijk volgensde algemene bouwvoorschriften die op de haak vantoepassing zijn. Erfafscheidingen mogen alleen in devorm van hagen of indien integraal onderdeel van hetontwerp. particulier eigendom differentiatie - 21 -
  20. 20. inrichting van de hofweidesDuurzaam parkerenHet parkeren in Gerstehof en Lucernehof kan bijdragenaan het innovatieve en duurzame karakter van dehoven.GerstehofIn het Gerstehof is het hof overdekt met zonnepanelenwaaronder geparkeerd kan worden. plattegrond nieuwe situatie doorsnede nieuwe situatie- 22 -
  21. 21. LucernehofOver het Lucernehof is een stedelijk tapijt gedrapeerdwaarop geparkeerd kan worden. Naast parkeerplekfunctioneert het tapijt ook als warmtewisselaar,straatmeubilair en sportveld. Het centrum van St.Gallen in Zwitserland is hier als referentie gebruikt.Het geheel is omzoomd met een haag zodat het zichtop de auto’s wordt weggenomen. - 23 -
  22. 22. colofondeze uitgave is gemaakt door Ontwerplab Nagele in opdracht vanGemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus,Emmeloord d.d. 30 juni 2010

×