Successfully reported this slideshow.
Your SlideShare is downloading. ×

D_16 Samskritham 21

Ad

Mr Nanda Mohan Shenoy
CISA CAIIB
<1/17>
Sanskrit -21
Day - 16
09-04-2020

Ad

Mr Nanda Mohan Shenoy
CISA CAIIB
<2/17>
Home Work
Recite Sloka
Sloka Meaning
Anusvaram
Home work for the day
Day- Agenda
र...

Ad

Mr Nanda Mohan Shenoy
CISA CAIIB
<3/17>
विग्रहम ्
• सन्धि:
 िममज्ञश्च
• समासः
 कम्बु इि ग्रीिा यस्य सः
In certain cases ...

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Ad

Upcoming SlideShare
D_15 Samskritham 21
D_15 Samskritham 21
Loading in …3
×

Check these out next

1 of 17 Ad
1 of 17 Ad

D_16 Samskritham 21

Samskritham 21 is an initiative to learn Sanskrit using Moola Ramayanam which is the first chapter of the Bala Kandam of the Valmiki Ramayanam. It is the simplest of the Sanskrit works for a beginner

Samskritham 21 is an initiative to learn Sanskrit using Moola Ramayanam which is the first chapter of the Bala Kandam of the Valmiki Ramayanam. It is the simplest of the Sanskrit works for a beginner

Advertisement
Advertisement

More Related Content

Advertisement

D_16 Samskritham 21

  1. 1. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <1/17> Sanskrit -21 Day - 16 09-04-2020
  2. 2. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <2/17> Home Work Recite Sloka Sloka Meaning Anusvaram Home work for the day Day- Agenda रामो राजमण िः सदा विजयते रामं रमेशं भजे रामे ाभभहता निशाचरचमिः रामाय तस्मै िमिः । रामान्िास्स्त पराय ंपरतरं रामस्य दासोस्ययहं रामे चचत्तलयस्सदा भितु मे भो राम मामुद्धर ॥ Agenda
  3. 3. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <3/17> विग्रहम ् • सन्धि:  िममज्ञश्च • समासः  कम्बु इि ग्रीिा यस्य सः In certain cases samasa vigraham is not possible it is called Nityasamasam Vigraham in english is easy In Sanskrit we need to keep in mind • Lingam • Vibhakthi • Vachanam For examination students this is very important समासः - broadly four types - Under तत्पुरुष: you have number of sub classes समास समस्त पद विग्रहपद समास प्रनत दिनम् दिनं दिनम् इतत अव्य यी भाि: राम बाणम् रामस्य बाणम् तत्पुरु ष: Table lamp रामल क्ष्मणौ रामश्च लक्ष्मणश्च द्ि धद्ि: चक्रपा णण: चक्रम् पाणौ यस्य सः बहुव्री दह:
  4. 4. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <4/17> समस्तपद बहुव्रीहह: तत्पुरुष: रामेश्िर: रामः ईश्िरः यस्य सः रामस्य ईश्िरः - (शििः) रामः एि ईश्िरः- (रूपक) लम्बोिरः Ganapati One who has a big tummy लम्बोिरम्** ---------- Big tummy नीलकण्ठ: Shiva(blue throated person) One whose throat is blue in color नीलकण्ठम्(नपुम्सकम्) ** ---------- Blue throat विभायमः (पुन्ललङ्गं) Rama Divorced person or one whose wife is not alive न्ितक्रोि: न्ितः क्रोिः यस्य सः कम्बुग्रीि: कम्बु इि ग्रीिा यस्य सः आिानुबाहु: आिानु बाहू यस्य सः ** karma dharaya समास Feedback Special Usage and confusing मुतनपुङ्गि: िानरषमभ: नरिािूमल: पुरुषव्याघ्रः कवपकु ञ्िरः
  5. 5. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <5/17> समास
  6. 6. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <6/17> Homework समास
  7. 7. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <7/17> समास
  8. 8. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <8/17> अस्रेणोधमुक्तमात्मानं ज्ञात्िा पैतामहाद्िरात् । मषमयन्राक्षसाधिीरो यन्धरणस्ताधयदृच्छया ।।1.1.76।। ततो िग्ध्िा पुर ं लङ्कामृते सीतां च मैथिल म् । रामाय वियमाख्यातुं पुनरायाधमहाकवप: ।।1.1.77।। सोऽथिगम्य महात्मानं कृ त्िा रामं ििक्षक्षणम् । धयिेियिमेयात्मा दृष्टा सीतेतत तत्त्ित: ।।1.1.78।। ततस्सुग्रीिसदहतो गत्िा तीरं महोििे: । समुद्रं क्षोभयामास िरैरादित्यसन्धनभै: ।।1.1.79।। ििमयामास चात्मानं समुद्रस्सररतां पतत: । समुद्रिचनाच्चैि नलं सेतुमकारयत् ।।1.1.80।। Sloka 76-80
  9. 9. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <9/17> अस्रे ोन्मुक्तमात्मािं ज्ञात्िा पैतामहाद्िरात । मषषयन्राक्षसान्िीरो यस्न्र स्तान्यदृच्छयया ।।76।। अस्रेण उधमुक्तम्आत्मानम्ज्ञात्िा पैतामहात्िरात्। मषमयन्राक्षसान्िीर: यन्धरण: तान्यदृच्छया ।। िीर: पैतामहात्िरात्आत्मानम्उधमुक्तम्ज्ञात्िा, यन्धरण: तान्राक्षसान् मषमयन्यदृच्छया ग्रहणं समुपागमत् (75) Poll 1601 िीर: mighty warrior, Hanuman, पैतामहात्by Brahma's, िरात् boon, आत्मानम्his own self, अस्रेण by the weapon (given by Brahma), उधमुक्तम्released, ज्ञात्िा coming to know, यदृच्छया casually (in the expectation of his another objective of seeing Ravana), यन्धरण: restrained by ropes, तान्राक्षसान्those rakshasas, मषमयन्while enduring Sloka 76 Valours(refers to Hanuman) having known that he was free from(by) the Brhamstra due to boon of Brahma . He who was tied down by the ropes endured those rakshasas , with his own will.
  10. 10. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <10/17> ततो दग्ध्िा पुर ं लङ्कामृते सीतां च मैचलल म । रामाय वप्रयमाख्यातुं पुिरायान्महाकवप: ।।77।। तत: िग्ध्िा पुर म् लङ्काम्ऋते सीताम् च मैथिल म् । रामाय वियम्आख्यातुम्पुन: आयात्महाकवप: ।। महाकवप: पुन: आयात् तत: महाकवप: मैथिल म्सीतां ऋते लङ्कां पुर म्िग्ध्िा च रामाय वियम्आख्यातुम्पुन: आयात् महाकवप: Hanuman तत: thereafter, मैथिल म ्सीतां ऋते except Sita (Mythili), लङ्कां पुर म ्the city of Lanka, िग्ध्िा having burnt, रामाय for Rama, वियम्welcome tidings, आख्यातुम्to deliver, पुन: आयात्returned again. Sloka 77 महाकवप: पुन: आयात ् Thereafter, he burnt the whole of Lanka except the place where Sita was and returned to deliver the good news to Rama.
  11. 11. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <11/17> सोऽचधगयय महात्मािं कृ त्िा रामं प्रद्क्ष म । न्यिेदयदमेयात्मा दृचष्टा सीतेनत तत्त्ित: ।।78।। स: अथिगम्य महात्मानम् कृ त्िा रामम् ििक्षक्षणम् । धयिेियत् अमेयात्मा दृष्टा सीता इतत तत्त्ित: ।। स: रामम् धयिेियत् अमेयात्मा स: महात्मानम ्रामम ्अथिगम्य ििक्षक्षणम्कृ त्िा “दृष्टा सीता” इतत तत्त्ित: धयिेियत् अमेयात्मा possessing boundless intellect, स: he (Hanuman), महात्मानम् highly courageous, रामम् Rama, अथिगम्य having reached, ििक्षक्षणम ् circumambulation, कृ त्िा having made, दृष्टा seen, सीता Sita, इतत in this manner, तत्त्ित: truthfully,in detail धयिेियत् informed. Sloka 78 स: रामम् धयिेियत ् Reaching Rama the great Hanuman gifted with boundless intellect circumambulated him and in fact informed him that he had seen Sita.
  12. 12. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <12/17> अनुस्िार सन्धिः स्िर व्यञ्िन अच् हल् :अंअनुस्िारं विसगमः सस्न्ध अच हल अल्All varnas : खर् हि ् # Combination सस्न्ध 6 अं (म ्)+अल ्  # Input Output 6.1 म ्+अिसानम ् No Change 6.2 म ्+अच ् Samhita 6.3 म ्+हल ् पिाधतम ् अं@ म ्+हल ्* अपिाधतम ् अनुनाशसका6.4 Excluding ि्, ष ्,स्, ह् where 6.3 will be applicable @ Optionally it can also become अनुनाशसका अल् हल(3) अल्(2) (4)ि ्,ष्,स ्, ह्
  13. 13. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <13/17> तर लङ्काम् (6.3)समासाद्य पुर म् (6.3)रािणपाशलताम्(6.1) । िििम सीताम् (6.3)्यायधतीम् (6.2)अिोकितनकाम् (6,3) गताम्(6.1) || तर लङ्कां समासाद्य पुर ं राि पाभलताम । ददशष सीतां ्यायन्तीमशोकिनिकां गताम अपदान्तम 6.4 6.4 गङ्गाकू ले िेिगधििमसङ्कािास्तर (4)ि ्,ष ्,स् पिाधतम् Poll 1604 # Input Output 6.1 म ्+अिसानम ् No Change 6.2 म ्+अच ् Samhita 6.3 म ्+हल ् पिाधतम ् अं$ म ्+हल ्* अपिाधतम ् अनुनाशसका6.4 * Excluding ि ्, ष ्,स ्, ह् where 6.3 will be applicable सस्न्ध
  14. 14. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <14/17> संथि:  सन्धिः  6.4 संस्कृ तम् 6.3 संभिाशम  सम्भिाशम  6.4 गङ्गा  6.4 संशयम  6.3 बबभेद च पुिस्सालान्सप्तैके ि महेषु ा । चगररं रसातलं चैि जियन्प्रत्ययं तला ।।66।। बबभेि (3) च (3)पुन : (5) सालान् (2)सप्त (1)एके न महेषुणा । थगररम् (6.2)रसातलम् (6.3) च (1)एि िनयन् (2)ित्ययम् तिा # Input Output 6.1 म ्+अिसानम ् No Change 6.2 म ्+अच ् Samhita 6.3 म ्+हल ् पिाधतम ् अं$ म ्+हल ्* अपिाधतम ् अनुनाशसका6.4 * Excluding ि ्, ष ्,स ्, ह् where 6.3 will be applicable सस्न्ध
  15. 15. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <15/17> ततस्सुग्रीिसहहतो गत्िा तीरं महोदधे: । समुद्रं क्षोभयामास शरैराहदत्यसस्न्िभै: ।।79।। तत: सुग्रीिसदहत: गत्िा तीरम् महोििे: । समुद्रम् क्षोभयामास िरै: आदित्यसन्धनभै: ।। तत: सुग्रीिसदहत: राम: महोििे: तीरम ् गत्िा आदित्यसन्धनभै: िरै: समुद्रम ्क्षोभयामास तत: thereafter, सुग्रीिसदहत: together with Sugriva, महोििे: तीरम् shore of mighty ocean, गत्िा having reached, आदित्यसन्धनभै: resembling sharp and hot rays of sun, िरै: with shafts, समुद्रम् Samudra, lord of the waters, क्षोभयामास agitated. Sloka 9 राम: समुद्रम् क्षोभयामा स Thereafter, Rama reached the shore of the ocean together with Sugriva and saw the ocean agitated with shafts burning like the Sun.
  16. 16. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <16/17> दशषयामास चात्मािं समुद्रस्सररतां पनत: । समुद्रिचिा्चैि िलिः सेतुमकारयत ।।80।। ििमयामास च आत्मानम ् समुद्र: सररताम ् पतत: । समुद्रिचनात् च एि िलिः सेतुम ् अकारयत् ।। समुद्र: आत्मानम् ििमयामास िलिः सेतुम ् अकारयत् Visarga remains as it is 3rd case other than क्प् (Optional) Only in three cases cases in 100 slokas this is seen 68, 80 and 81 all other places it is becoming e.g 1 :तपस्स्िा्यायतनरतं (applicable to ि ्,ष ्,स ्) सररतां पतत: समुद्र: आत्मानम्ििमयामास सररतां पतत: lord of rivers, समुद्र: Samudra, आत्मानम ् in his own form, ििमयामास appeared (to Rama), समुद्रिचनात् च एि on the advice of Samudra , नलम ् through Nala, सेतुम ् a bridge, अकारयत् got it built Sloka 80 नल: सेतुम ् अकारयत् Samudra, lord of rivers, (afraid of Rama's anger) and having appeared in his own form, and on his advice got a bridge built with the help of Nala. समुद्र: आत्मानम ् ििमयामास
  17. 17. Mr Nanda Mohan Shenoy CISA CAIIB <17/17> Please note the change in format from today This is to save time and as the process is matured now. Once you submit the exercise the answer will be seen on the scree itself. Hence tomorrow onwards will not be discussing the answer as the justification is given to you immediately on completing the exercise. Homework

Editor's Notes

  • Table is visheshana
    क्षत्रिय- uppada samas
    Words in bahivrihi gets converted to visheshana and they must agree with the nam
    Ramena sah – madhyama pad lopi prajabhihi sah varthante
    Page 665 prakriya bhashyam-ghatkaapadas
  • Anusvarasya yayi parasavarna 6.3
  • Va shari

×