SlideShare a Scribd company logo
1 of 2
Download to read offline
kowe przygotowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego. Wystawę zrealizowano także przy finansowym
wsparciu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz ze środków dotacji podmiotowej, która na pokrycie wkładu własnego została zwiększona Uchwałą Rady Miasta.

Wystawa:
Eksponaty pochodzą ze zbiorów własnych Muzeum
oraz Instytutu Archeologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Tekst folderu: JolantaDofinansowano ze środkówŁoś
Szałkowska-Łoś i Józef
Ministra Kultury

Zdjęcia: Wojciech Woźniak, Łukasz Maklakiewicz,
i Dziedzictwa Narodowego
Wojciech Kuczkowski, Józef Łoś
Rysunki do animacji komputerowych: Arkadiusz Jaszkowski, Paulina
Balcerak, Katarzyna Fryckowska
Organizator

Oprawa plastyczna: Katarzyna Wolska, Bożena Januszewska
Aplikacje komputerowe: dr Łukasz Czyżewski, Marcin Wachniak
Materiały i teksty o stanowiskach archeologicznych:
prof. dr hab. Tadeusz Grabarczyk, prof. dr hab. Ryszard Grygiel,
dr Józef Bednarczyk, dr Grzegorz Osipowicz,
dr, Iwona Sobkowiak-Tabaka, Anna Grossman,
Aleksandra Kowalczyk, Adriana Romańska.

Eksploracja grobu skrzynkowego VI – V w. przed Chr., Orle, gm. Mrocza

Patronat honorowy

kłodzie. Opisywany w  źródłach historycznych okres wędrówek
ludów z IV-VI w. na pograniczu wielkopolsko-pomorskim znajduje potwierdzenie tylko w jednostkowych odkryciach (głównie
ozdób i monet).
Muzeum przygotowało także publikację wyników badań na
cmentarzyskach kultury pomorskiej i wielbarskiej w Zakrzewskiej Osadzie na Krajnie. Pozyskane stamtąd w trakcie prac wykopaliskowych zabytki w istotny sposób wzbogaciły wystawę ze
względu na walory ekspozycyjne i naukowe. Opracowanie książ-

MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA
KUJAWSKO-POMORSKIEGO
Piotr Całbecki

PREZYDENT MIASTA
BYDGOSZCZY
Rafał Bruski

Na okładce: Zdobiona bransoleta z brązu, przełom epoki brązu i żelaza.

Dofinansowano ze środków
Ministra Kultury
Dofinansowano ze środków
i Dziedzictwa Narodowego
Ministra Kultury
Dofinansowano ze środków
i Dziedzictwa Narodowego
Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego

Fragment ekspozycji

Organizator
Organizator
Organizator

Patronat honorowy
Patronat honorowy WOJEWÓDZTWA
MARSZAŁEK
KUJAWSKO-POMORSKIEGO
Patronat honorowy Całbecki
Piotr

MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA
KUJAWSKO-POMORSKIEGO
Piotr Całbecki
MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA
KUJAWSKO-POMORSKIEGO
Piotr Całbecki

Patronat medialny
Grób skrzynkowy VI-V w. przed Chr., Zakrzewska Osada, gm. Więcbork

Prace wykopaliskowe - Zakrzewska Osada, gm. Więcbork

PREZYDENT MIASTA
BYDGOSZCZY
Rafał Bruski
PREZYDENT MIASTA
BYDGOSZCZY
Rafał Bruski
PREZYDENT MIASTA
BYDGOSZCZY
RADA MIASTA BYDGOSZCZY
Rafał Bruski

Opieka medialna

Na pograniczu
Na pograniczu
Wielkopolski i Pomorza.
Wielkopolski i Pomorza.
Bydgoszcz i region
Bydgoszcz i region
u zarania dziejów
u zarania dziejów
Trzy epoki – trzy surowce – trzy wyroby, grot krzemienny, grot brązowy, grot żelazny

Wystawa Na pograniczu Wielkopolski i Pomorza. Bydgoszcz
i region u zarania dziejów ukazuje najdawniejsze dzieje naszego regionu od początków osadnictwa (ok. 12 -10 tys. p.n.e.) aż
po okres wędrówek ludów (V – VI w). Historie żadnego miasta, terenu, kraju nie toczą się samoistnie. Wszystkie są wprzęgnięte w ciąg wydarzeń o szerszym zasięgu. W związku z tym,
że Bydgoszcz i jej okolice położone są na styku dwóch wielkich
krain geograficznych: Wielkopolski i Pomorza, prahistorię tych
terenów ukazano w szerszym ujęciu chorologicznym. Obszar
ten od tysiącleci przejawia ciągłość osadniczą, której materialne
pozostałości w postaci różnorodnych artefaktów odkrywają kolejne pokolenia archeologów, z różnych ośrodków. Na ekspozycji
wykorzystano zabytki i dokumentację z badań prowadzonych
głównie na terenie Kujaw, Pałuk i Krajny. Na podstawie odkryć
wykonano rekonstrukcje pradziejowych sprzętów i obiektów
archeologicznych. Wystawa została utrzymana w nurcie narracyjnym, prezentując poszczególne okresy pradziejów w układzie
chronologicznym, z typowymi wyznacznikami danej epoki.
Dzięki temu możemy prześledzić przeobrażenia technologiczne
(surowiec i sposób wytwarzania) oraz ewolucję myśli ludzkiej,
która stopniowo zmierzała do opanowania środowiska i ulepszenia jakości życia. Prezentujemy również oddziaływania na tereny
ziem polskich ludów europejskich, których osiągnięcia wpływały za zmianę oblicza kulturowego i politycznego Europy np. Celtów i Germanów. Ich obecność odnotowujemy także w naszym
sąsiedztwie, dzięki czemu potwierdzamy, że dzieje tego regionu
splotły się z cywilizacją europejską już w starożytności. Wykorzystanie nowoczesnych środków multimedialnych pozwoliło na
umieszczenie dużego zasobu informacji naukowych przygotowanych przez kilku archeologów z różnych ośrodków naukowo-badawczych. Poprzez multimedia zachęcamy też zwiedzających
do interaktywnego poznawania przeszłości.

Starsza i środkowa epoka kamienia (paleolit i mezolit)
Po wycofaniu się ostatniego lodowca, kiedy to obszary dorzeczy
Odry i Wisły stawały się możliwe do zasiedlania, na tereny Wielkopolski, Kujaw i Pomorza napływają grupy ludności łowiecko-zbierackiej. Nieliczne, materialne ślady w postaci wyrobów
krzemiennych i szczątków zwierzęcych z tego okresu, prezentowane na wystawie mają ok. 12-10 tys. lat. Wraz z ocieplaniem
się klimatu zachodzą zmiany we florze i faunie, przybywa zwierzyny łownej, następuje stabilizacja i intensyfikacja osadnicza. Po
prowadzących koczowniczy tryb życia traperach z mezolitu (od
ok. poł. X tys. – 2 poł. VI tys.przed Chr.) pozostały narzędzia
krzemienne, kościane groty oszczepów i ostrza harpunów.

Ząb mamuta

Młodsza epoka kamienia (neolit)
Pierwsze grupy ludności potrafiące uprawiać zboża, hodować
zwierzęta, wylepiać i wypalać naczynia, wyrabiać nowy asortyment narzędzi zasiedlają prezentowane na wystawie terytorium od 2 poł. VI tys. przed Chr. Zmiany w gospodarce, umiejętność produkcji żywności sprawiają, że tryb życia nabiera
charakteru osiadłego. Oprócz konstrukcji półziemiankowych
powstawały domy o konstrukcji słupowej. Niektóre nazywamy
długimi domami ze względu na ich ogromne wymiary (np. odkryte w  Osłonkach, Brześciu Kujawskim). W czasie trwającej
około trzech tysięcy lat epoki następowały migracje ludności.
To wpływało na zmiany w organizacji społecznej i wierzeniach
religijnych. Spośród różnorodnych form grobów wyróżniają się
ogromne grobowce kamienno – ziemne (megality – zwane niekiedy polskimi piramidami).

Zdobiony toporek i kamienny, neolit

Skarb ozdób z brązu, 2 poł. II tys. przed Chr., Gromadno – Wojciechowo

Epoka brązu
Pod koniec III tys. przed Chr. znajomość wytopu brązu dociera
do Wielkopolski, Kujaw i na Pomorze. Rozwój metalurgii w kolejnych wiekach wpłynął na wzmożenie kontaktów handlowych.
To wiązało się nie tylko z wymianą wyrobów z brązu (ozdoby,
broń, narzędzia) ale też z przenikaniem myśli, idei. Poza zmianami w sferze materialnej, zachodzą też zmiany w kulturze duchowej. Zmiany w świecie wierzeń wyraziły się powszechnym
w Europie ciałopaleniem, przy zróżnicowanych formach grobów.
Czasami powstawały duże cmentarze z grobami popielnicowymi. Na odkrytej nekropoli w 1926 roku w Bydgoszczy, podczas
budowy szpitala miejskiego, wyeksplorowano kilkaset grobów.
Epoka żelaza
Powolny proces upowszechniania się nowego wynalazku
– żelaza, na terenie Polski rozpoczyna się od VII wieku
przed Chr. Koniec epoki brązu i początek epoki żelaza
wiąże się z powstawaniem na naszym terenie osiedli
obronnych (Biskupin, Idebno, Sobiejuchy, Kamieniec, Gzin). Od połowy I tysiąclecia przed Chr. do
połowy I tys. po Chr. przez ziemie dzisiejszego
województwa kujawsko-pomorskiego migrują
kolejne ludy. Niektóre osiedlają się na dłużej np. Goci, inne najeżdżają w wyprawach
łupieżczych, np. Scytowie. Na wystawie
zaprezentowano zabytki świadczące o tych
procesach i zmianach oblicza kulturowego
naszego regionu. W trwającym nadal, ciaPopielnica twarzowa, 550 – 400 przed Chr., Bydgoszcz kościół Klarysek

łopalnym obrządku pogrzebowym pojawia się nowy akcent. Na
urnach, w których składano ludzkie szczątki kostne zaznaczano
plastycznie lub ryto elementy twarzy ludzkiej. Te popielnice zwane twarzowymi najpierw (VI w. przed Chr.) pojawiają się na Pomorzu Gdańskim. Zwyczaj ten stopniowo objął Pojezierze Kaszubskie, Pojezierze Krajeńskie, Wielkopolskę oraz inne tereny
i przetrwał do III w. przed Chr. W ostatnich wiekach przed Chr.
społeczeństwa zamieszkujące dorzecza Wisły i Odry znajdowały
się pod wpływem cywilizacji celtyckiej. Obcowanie z Celtami zaowocowało przyjęciem nowych wynalazków (techniki produkcji,
żarna obrotowe, rozwinięta metalurgia i techniki kowalskie). Także pod ich wpływem następują zmiany w kulturze symbolicznej.
Do V w. cała Europa znajduje się w zasięgu oddziaływań cywilizacji rzymskiej. Na naszych terenach został zdynamizowany szlak
handlowy prowadzący po „złoto północy” – bursztyn. Na trasie
jego przebiegu znajdowane są monety zarówno z czasów Republiki jak i Cesarstwa. Na drodze wymiany z
prowincji rzymskich napływały
przedmioty z brązu i szkła,
ozdoby, naczynia tzw. terra
sigillata. W tym okresie nastąpił dalszy rozwój rzemiosł:
bursztyniarstwa, garncarstwa,
warzelnictwa soli, metalurgii
i innych. Region prezentowany na wystawie zajęty był w
Zapinka z brązu zdobiona złoconymi
tym czasie przez dwie archei srebrnymi aplikacjami, II/III w.
ologiczne kultury, wielbarska
na północy i przeworska na południu (w  mniejszym stopniu
wielbarska). Badania archeologiczne dostarczyły zróżnicowanych źródeł materialnych. Przez ich pryzmat możemy wnioskować o odmiennych aspektach w kulturze
symbolicznej, w tym rytuałach żałobnych. Na terenie
Kujaw zdumiewająca jest ilość miejsc kultowych, obiektów obrzędowych, pochówków zwierzęcych, zwłaszcza
psów. W obrządku pogrzebowym ciągle obowiązuje
ciałopalenie. Tereny położone na północ od Noteci
zajęte były przez osadnictwo kultury wielbarskiej, wiązanej też z przybyszami ze Skandynawii – Gotami. Wyróżniającymi ich elementami
są kręgi kamienne (odkryte m. in. w Odrach).
W grobach nie składano broni (często odkrywanej w grobach „przeworskich”). Na cmentarzyskach
spotyka się groby ciałopalne ale i szkieletowe. Zmarłych czasami składano do ziemi w łodzi lub drewnianej

More Related Content

Viewers also liked

Cs due arresti bancarotta fraudolenta
Cs due arresti bancarotta fraudolentaCs due arresti bancarotta fraudolenta
Cs due arresti bancarotta fraudolentaredazione gioianet
 
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagen
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagenPeter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagen
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagenVIRGOkonsult
 
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, un
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, unPermen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, un
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, unWinarto Winartoap
 
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...Fundação de Economia e Estatística
 
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosis
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosisAnimal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosis
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosisGlobal Risk Forum GRFDavos
 
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approach
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approachZoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approach
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approachGlobal Risk Forum GRFDavos
 
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...Fundação de Economia e Estatística
 
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online grupodemidiasc
 
McKinsey Global Media Report 2015
McKinsey Global Media Report 2015McKinsey Global Media Report 2015
McKinsey Global Media Report 2015Naveen Kumar C
 
Nepal election result 2013
Nepal election result 2013Nepal election result 2013
Nepal election result 2013Sparrow SMS
 
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)Jorge Bermejo González
 

Viewers also liked (20)

Cs due arresti bancarotta fraudolenta
Cs due arresti bancarotta fraudolentaCs due arresti bancarotta fraudolenta
Cs due arresti bancarotta fraudolenta
 
Mywebmotor
MywebmotorMywebmotor
Mywebmotor
 
El deute extern
El deute externEl deute extern
El deute extern
 
Maneira de amar
Maneira de amar   Maneira de amar
Maneira de amar
 
Presentación Mecanismo Extraordinario Pago a Proveedores
Presentación Mecanismo Extraordinario Pago a ProveedoresPresentación Mecanismo Extraordinario Pago a Proveedores
Presentación Mecanismo Extraordinario Pago a Proveedores
 
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagen
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagenPeter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagen
Peter Norman 20131119; Etik och moral i de statliga bolagen
 
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, un
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, unPermen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, un
Permen tahun2013 nomor97 kriteria kelulusan, peserta didik, un
 
Props list
Props listProps list
Props list
 
HSCIC: Improving Data Quality
HSCIC: Improving Data QualityHSCIC: Improving Data Quality
HSCIC: Improving Data Quality
 
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...
Os desafios do setor público para construir um modelo de gestão de compras e ...
 
HSCIC: Treating Confidential Information with Respect
HSCIC: Treating Confidential Information with Respect HSCIC: Treating Confidential Information with Respect
HSCIC: Treating Confidential Information with Respect
 
Flashcards unidad 3
Flashcards unidad 3Flashcards unidad 3
Flashcards unidad 3
 
Transmedia
TransmediaTransmedia
Transmedia
 
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosis
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosisAnimal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosis
Animal-to-human transmission of Mycobacterium tuberculosis
 
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approach
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approachZoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approach
Zoonotic transmission of tuberculosis – the importance of a One Health approach
 
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...
Prof. Juarez Paulo Tridapalli,Dr Auditor Fiscal-AM Porto Alegre-RS - Gestão d...
 
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online
GMSC - Joinville - Aula de Mídia Online
 
McKinsey Global Media Report 2015
McKinsey Global Media Report 2015McKinsey Global Media Report 2015
McKinsey Global Media Report 2015
 
Nepal election result 2013
Nepal election result 2013Nepal election result 2013
Nepal election result 2013
 
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)
Jorge Bermejo Project History Freelance (September 2016)
 

Similar to Folder archeologia

Zakładka szkuta wiślana z xv wieku
Zakładka szkuta wiślana z xv wiekuZakładka szkuta wiślana z xv wieku
Zakładka szkuta wiślana z xv wiekuWojtas21
 
Szkuta wiślana z xv wieku
Szkuta wiślana  z xv wiekuSzkuta wiślana  z xv wieku
Szkuta wiślana z xv wiekuWojtek Skowron
 
Prezentacja jakub szczepanek
Prezentacja jakub szczepanekPrezentacja jakub szczepanek
Prezentacja jakub szczepanekJakubSzczepanek1
 
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osady
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osadyTruso - legenda odkryta. 40 lat badań osady
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osadyAnnaGrzelak4
 
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdf
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdfHISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdf
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdfTOMEK21
 
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...Stowarzyszenie Panorama Kultur
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...Małopolski Instytut Kultury
 
Czasopis №340 Лістапад 2020
Czasopis №340 Лістапад 2020Czasopis №340 Лістапад 2020
Czasopis №340 Лістапад 2020JahorViniacki
 
Czasopis №351 Лістапад 2021
Czasopis №351 Лістапад 2021Czasopis №351 Лістапад 2021
Czasopis №351 Лістапад 2021JahorViniacki
 
Michał Lis prezentacja
Michał Lis prezentacjaMichał Lis prezentacja
Michał Lis prezentacjaMichał Lis
 
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.gosia_p
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
 
Jubileusz 90-lecia Muzeum
Jubileusz 90-lecia MuzeumJubileusz 90-lecia Muzeum
Jubileusz 90-lecia MuzeumMuzeumBydgoszcz
 
Prezentacja radoslaw kolawa_30626
Prezentacja radoslaw kolawa_30626Prezentacja radoslaw kolawa_30626
Prezentacja radoslaw kolawa_30626radoslawkolawa
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
 
Najpiękniejsze polskie cmentarze
Najpiękniejsze polskie cmentarzeNajpiękniejsze polskie cmentarze
Najpiękniejsze polskie cmentarzeAria Memoria
 
Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.msowula
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowasuper138
 

Similar to Folder archeologia (20)

Zakładka szkuta wiślana z xv wieku
Zakładka szkuta wiślana z xv wiekuZakładka szkuta wiślana z xv wieku
Zakładka szkuta wiślana z xv wieku
 
Szkuta wiślana z xv wieku
Szkuta wiślana  z xv wiekuSzkuta wiślana  z xv wieku
Szkuta wiślana z xv wieku
 
Prezentacja jakub szczepanek
Prezentacja jakub szczepanekPrezentacja jakub szczepanek
Prezentacja jakub szczepanek
 
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osady
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osadyTruso - legenda odkryta. 40 lat badań osady
Truso - legenda odkryta. 40 lat badań osady
 
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdf
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdfHISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdf
HISTORIA ARCHITEKTURY EUROPEJSKIEJ TYLKO DLA ORŁÓW - SKRÓT.pdf
 
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...
XXII sezony spolecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach poludniowo-w...
 
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
 
Czasopis №340 Лістапад 2020
Czasopis №340 Лістапад 2020Czasopis №340 Лістапад 2020
Czasopis №340 Лістапад 2020
 
Czasopis №351 Лістапад 2021
Czasopis №351 Лістапад 2021Czasopis №351 Лістапад 2021
Czasopis №351 Лістапад 2021
 
Michał Lis prezentacja
Michał Lis prezentacjaMichał Lis prezentacja
Michał Lis prezentacja
 
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
 
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
 
Jubileusz 90-lecia Muzeum
Jubileusz 90-lecia MuzeumJubileusz 90-lecia Muzeum
Jubileusz 90-lecia Muzeum
 
Prezentacja radoslaw kolawa_30626
Prezentacja radoslaw kolawa_30626Prezentacja radoslaw kolawa_30626
Prezentacja radoslaw kolawa_30626
 
Węgrzy - Małopolska Wielu Kultur
Węgrzy - Małopolska Wielu KulturWęgrzy - Małopolska Wielu Kultur
Węgrzy - Małopolska Wielu Kultur
 
Zerwikaptur
ZerwikapturZerwikaptur
Zerwikaptur
 
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. ŚW. PIOTRA I PAWŁA W ŁAPSZACH WYŻNYCH (przewodnik)
 
Najpiękniejsze polskie cmentarze
Najpiękniejsze polskie cmentarzeNajpiękniejsze polskie cmentarze
Najpiękniejsze polskie cmentarze
 
Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.Prezentacja olkusz.
Prezentacja olkusz.
 
Prezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowa
 

More from MuzeumBydgoszcz

Program konferencji technika i nauka w muzeum
Program konferencji   technika i nauka w muzeumProgram konferencji   technika i nauka w muzeum
Program konferencji technika i nauka w muzeumMuzeumBydgoszcz
 
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacja
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacjaWortal - Leon Wyczółkowski - prezentacja
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacjaMuzeumBydgoszcz
 
Technology and science in the museum mob 2013
Technology and science in the museum   mob 2013Technology and science in the museum   mob 2013
Technology and science in the museum mob 2013MuzeumBydgoszcz
 
Informator dla przedszkoli i klas 1-3
Informator dla przedszkoli i klas 1-3Informator dla przedszkoli i klas 1-3
Informator dla przedszkoli i klas 1-3MuzeumBydgoszcz
 
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanie
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanieRok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanie
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanieMuzeumBydgoszcz
 
Leon Wyczółkowski - 2012
Leon Wyczółkowski - 2012   Leon Wyczółkowski - 2012
Leon Wyczółkowski - 2012 MuzeumBydgoszcz
 
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.MuzeumBydgoszcz
 

More from MuzeumBydgoszcz (11)

Gdańska 4 prezentacja
Gdańska 4   prezentacjaGdańska 4   prezentacja
Gdańska 4 prezentacja
 
Muzeumbydgoszcz
MuzeumbydgoszczMuzeumbydgoszcz
Muzeumbydgoszcz
 
MOB folder zbiorczy
MOB   folder zbiorczyMOB   folder zbiorczy
MOB folder zbiorczy
 
Folder archeologia
Folder archeologiaFolder archeologia
Folder archeologia
 
Program konferencji technika i nauka w muzeum
Program konferencji   technika i nauka w muzeumProgram konferencji   technika i nauka w muzeum
Program konferencji technika i nauka w muzeum
 
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacja
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacjaWortal - Leon Wyczółkowski - prezentacja
Wortal - Leon Wyczółkowski - prezentacja
 
Technology and science in the museum mob 2013
Technology and science in the museum   mob 2013Technology and science in the museum   mob 2013
Technology and science in the museum mob 2013
 
Informator dla przedszkoli i klas 1-3
Informator dla przedszkoli i klas 1-3Informator dla przedszkoli i klas 1-3
Informator dla przedszkoli i klas 1-3
 
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanie
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanieRok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanie
Rok Leona Wyczolkowskiego - podsumowanie
 
Leon Wyczółkowski - 2012
Leon Wyczółkowski - 2012   Leon Wyczółkowski - 2012
Leon Wyczółkowski - 2012
 
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.
Współcześni. Zrozumieć niezrozumiałe. Edukacja artystyczna w społeczeństwie.
 

Folder archeologia

  • 1. kowe przygotowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawę zrealizowano także przy finansowym wsparciu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz ze środków dotacji podmiotowej, która na pokrycie wkładu własnego została zwiększona Uchwałą Rady Miasta. Wystawa: Eksponaty pochodzą ze zbiorów własnych Muzeum oraz Instytutu Archeologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu Tekst folderu: JolantaDofinansowano ze środkówŁoś Szałkowska-Łoś i Józef Ministra Kultury Zdjęcia: Wojciech Woźniak, Łukasz Maklakiewicz, i Dziedzictwa Narodowego Wojciech Kuczkowski, Józef Łoś Rysunki do animacji komputerowych: Arkadiusz Jaszkowski, Paulina Balcerak, Katarzyna Fryckowska Organizator Oprawa plastyczna: Katarzyna Wolska, Bożena Januszewska Aplikacje komputerowe: dr Łukasz Czyżewski, Marcin Wachniak Materiały i teksty o stanowiskach archeologicznych: prof. dr hab. Tadeusz Grabarczyk, prof. dr hab. Ryszard Grygiel, dr Józef Bednarczyk, dr Grzegorz Osipowicz, dr, Iwona Sobkowiak-Tabaka, Anna Grossman, Aleksandra Kowalczyk, Adriana Romańska. Eksploracja grobu skrzynkowego VI – V w. przed Chr., Orle, gm. Mrocza Patronat honorowy kłodzie. Opisywany w  źródłach historycznych okres wędrówek ludów z IV-VI w. na pograniczu wielkopolsko-pomorskim znajduje potwierdzenie tylko w jednostkowych odkryciach (głównie ozdób i monet). Muzeum przygotowało także publikację wyników badań na cmentarzyskach kultury pomorskiej i wielbarskiej w Zakrzewskiej Osadzie na Krajnie. Pozyskane stamtąd w trakcie prac wykopaliskowych zabytki w istotny sposób wzbogaciły wystawę ze względu na walory ekspozycyjne i naukowe. Opracowanie książ- MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Piotr Całbecki PREZYDENT MIASTA BYDGOSZCZY Rafał Bruski Na okładce: Zdobiona bransoleta z brązu, przełom epoki brązu i żelaza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury Dofinansowano ze środków i Dziedzictwa Narodowego Ministra Kultury Dofinansowano ze środków i Dziedzictwa Narodowego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Fragment ekspozycji Organizator Organizator Organizator Patronat honorowy Patronat honorowy WOJEWÓDZTWA MARSZAŁEK KUJAWSKO-POMORSKIEGO Patronat honorowy Całbecki Piotr MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Piotr Całbecki MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Piotr Całbecki Patronat medialny Grób skrzynkowy VI-V w. przed Chr., Zakrzewska Osada, gm. Więcbork Prace wykopaliskowe - Zakrzewska Osada, gm. Więcbork PREZYDENT MIASTA BYDGOSZCZY Rafał Bruski PREZYDENT MIASTA BYDGOSZCZY Rafał Bruski PREZYDENT MIASTA BYDGOSZCZY RADA MIASTA BYDGOSZCZY Rafał Bruski Opieka medialna Na pograniczu Na pograniczu Wielkopolski i Pomorza. Wielkopolski i Pomorza. Bydgoszcz i region Bydgoszcz i region u zarania dziejów u zarania dziejów
  • 2. Trzy epoki – trzy surowce – trzy wyroby, grot krzemienny, grot brązowy, grot żelazny Wystawa Na pograniczu Wielkopolski i Pomorza. Bydgoszcz i region u zarania dziejów ukazuje najdawniejsze dzieje naszego regionu od początków osadnictwa (ok. 12 -10 tys. p.n.e.) aż po okres wędrówek ludów (V – VI w). Historie żadnego miasta, terenu, kraju nie toczą się samoistnie. Wszystkie są wprzęgnięte w ciąg wydarzeń o szerszym zasięgu. W związku z tym, że Bydgoszcz i jej okolice położone są na styku dwóch wielkich krain geograficznych: Wielkopolski i Pomorza, prahistorię tych terenów ukazano w szerszym ujęciu chorologicznym. Obszar ten od tysiącleci przejawia ciągłość osadniczą, której materialne pozostałości w postaci różnorodnych artefaktów odkrywają kolejne pokolenia archeologów, z różnych ośrodków. Na ekspozycji wykorzystano zabytki i dokumentację z badań prowadzonych głównie na terenie Kujaw, Pałuk i Krajny. Na podstawie odkryć wykonano rekonstrukcje pradziejowych sprzętów i obiektów archeologicznych. Wystawa została utrzymana w nurcie narracyjnym, prezentując poszczególne okresy pradziejów w układzie chronologicznym, z typowymi wyznacznikami danej epoki. Dzięki temu możemy prześledzić przeobrażenia technologiczne (surowiec i sposób wytwarzania) oraz ewolucję myśli ludzkiej, która stopniowo zmierzała do opanowania środowiska i ulepszenia jakości życia. Prezentujemy również oddziaływania na tereny ziem polskich ludów europejskich, których osiągnięcia wpływały za zmianę oblicza kulturowego i politycznego Europy np. Celtów i Germanów. Ich obecność odnotowujemy także w naszym sąsiedztwie, dzięki czemu potwierdzamy, że dzieje tego regionu splotły się z cywilizacją europejską już w starożytności. Wykorzystanie nowoczesnych środków multimedialnych pozwoliło na umieszczenie dużego zasobu informacji naukowych przygotowanych przez kilku archeologów z różnych ośrodków naukowo-badawczych. Poprzez multimedia zachęcamy też zwiedzających do interaktywnego poznawania przeszłości. Starsza i środkowa epoka kamienia (paleolit i mezolit) Po wycofaniu się ostatniego lodowca, kiedy to obszary dorzeczy Odry i Wisły stawały się możliwe do zasiedlania, na tereny Wielkopolski, Kujaw i Pomorza napływają grupy ludności łowiecko-zbierackiej. Nieliczne, materialne ślady w postaci wyrobów krzemiennych i szczątków zwierzęcych z tego okresu, prezentowane na wystawie mają ok. 12-10 tys. lat. Wraz z ocieplaniem się klimatu zachodzą zmiany we florze i faunie, przybywa zwierzyny łownej, następuje stabilizacja i intensyfikacja osadnicza. Po prowadzących koczowniczy tryb życia traperach z mezolitu (od ok. poł. X tys. – 2 poł. VI tys.przed Chr.) pozostały narzędzia krzemienne, kościane groty oszczepów i ostrza harpunów. Ząb mamuta Młodsza epoka kamienia (neolit) Pierwsze grupy ludności potrafiące uprawiać zboża, hodować zwierzęta, wylepiać i wypalać naczynia, wyrabiać nowy asortyment narzędzi zasiedlają prezentowane na wystawie terytorium od 2 poł. VI tys. przed Chr. Zmiany w gospodarce, umiejętność produkcji żywności sprawiają, że tryb życia nabiera charakteru osiadłego. Oprócz konstrukcji półziemiankowych powstawały domy o konstrukcji słupowej. Niektóre nazywamy długimi domami ze względu na ich ogromne wymiary (np. odkryte w  Osłonkach, Brześciu Kujawskim). W czasie trwającej około trzech tysięcy lat epoki następowały migracje ludności. To wpływało na zmiany w organizacji społecznej i wierzeniach religijnych. Spośród różnorodnych form grobów wyróżniają się ogromne grobowce kamienno – ziemne (megality – zwane niekiedy polskimi piramidami). Zdobiony toporek i kamienny, neolit Skarb ozdób z brązu, 2 poł. II tys. przed Chr., Gromadno – Wojciechowo Epoka brązu Pod koniec III tys. przed Chr. znajomość wytopu brązu dociera do Wielkopolski, Kujaw i na Pomorze. Rozwój metalurgii w kolejnych wiekach wpłynął na wzmożenie kontaktów handlowych. To wiązało się nie tylko z wymianą wyrobów z brązu (ozdoby, broń, narzędzia) ale też z przenikaniem myśli, idei. Poza zmianami w sferze materialnej, zachodzą też zmiany w kulturze duchowej. Zmiany w świecie wierzeń wyraziły się powszechnym w Europie ciałopaleniem, przy zróżnicowanych formach grobów. Czasami powstawały duże cmentarze z grobami popielnicowymi. Na odkrytej nekropoli w 1926 roku w Bydgoszczy, podczas budowy szpitala miejskiego, wyeksplorowano kilkaset grobów. Epoka żelaza Powolny proces upowszechniania się nowego wynalazku – żelaza, na terenie Polski rozpoczyna się od VII wieku przed Chr. Koniec epoki brązu i początek epoki żelaza wiąże się z powstawaniem na naszym terenie osiedli obronnych (Biskupin, Idebno, Sobiejuchy, Kamieniec, Gzin). Od połowy I tysiąclecia przed Chr. do połowy I tys. po Chr. przez ziemie dzisiejszego województwa kujawsko-pomorskiego migrują kolejne ludy. Niektóre osiedlają się na dłużej np. Goci, inne najeżdżają w wyprawach łupieżczych, np. Scytowie. Na wystawie zaprezentowano zabytki świadczące o tych procesach i zmianach oblicza kulturowego naszego regionu. W trwającym nadal, ciaPopielnica twarzowa, 550 – 400 przed Chr., Bydgoszcz kościół Klarysek łopalnym obrządku pogrzebowym pojawia się nowy akcent. Na urnach, w których składano ludzkie szczątki kostne zaznaczano plastycznie lub ryto elementy twarzy ludzkiej. Te popielnice zwane twarzowymi najpierw (VI w. przed Chr.) pojawiają się na Pomorzu Gdańskim. Zwyczaj ten stopniowo objął Pojezierze Kaszubskie, Pojezierze Krajeńskie, Wielkopolskę oraz inne tereny i przetrwał do III w. przed Chr. W ostatnich wiekach przed Chr. społeczeństwa zamieszkujące dorzecza Wisły i Odry znajdowały się pod wpływem cywilizacji celtyckiej. Obcowanie z Celtami zaowocowało przyjęciem nowych wynalazków (techniki produkcji, żarna obrotowe, rozwinięta metalurgia i techniki kowalskie). Także pod ich wpływem następują zmiany w kulturze symbolicznej. Do V w. cała Europa znajduje się w zasięgu oddziaływań cywilizacji rzymskiej. Na naszych terenach został zdynamizowany szlak handlowy prowadzący po „złoto północy” – bursztyn. Na trasie jego przebiegu znajdowane są monety zarówno z czasów Republiki jak i Cesarstwa. Na drodze wymiany z prowincji rzymskich napływały przedmioty z brązu i szkła, ozdoby, naczynia tzw. terra sigillata. W tym okresie nastąpił dalszy rozwój rzemiosł: bursztyniarstwa, garncarstwa, warzelnictwa soli, metalurgii i innych. Region prezentowany na wystawie zajęty był w Zapinka z brązu zdobiona złoconymi tym czasie przez dwie archei srebrnymi aplikacjami, II/III w. ologiczne kultury, wielbarska na północy i przeworska na południu (w  mniejszym stopniu wielbarska). Badania archeologiczne dostarczyły zróżnicowanych źródeł materialnych. Przez ich pryzmat możemy wnioskować o odmiennych aspektach w kulturze symbolicznej, w tym rytuałach żałobnych. Na terenie Kujaw zdumiewająca jest ilość miejsc kultowych, obiektów obrzędowych, pochówków zwierzęcych, zwłaszcza psów. W obrządku pogrzebowym ciągle obowiązuje ciałopalenie. Tereny położone na północ od Noteci zajęte były przez osadnictwo kultury wielbarskiej, wiązanej też z przybyszami ze Skandynawii – Gotami. Wyróżniającymi ich elementami są kręgi kamienne (odkryte m. in. w Odrach). W grobach nie składano broni (często odkrywanej w grobach „przeworskich”). Na cmentarzyskach spotyka się groby ciałopalne ale i szkieletowe. Zmarłych czasami składano do ziemi w łodzi lub drewnianej