Lec2

728 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
728
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
11
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lec2

  1. 1. Лекц № 2 Сүлжээний үйлдлийн системХэдийгээрхоѐр компьютер нь сүлжээний протокол болон ерөнхий төхөөрөмжтэй боловчтэдгээр нь сүлжээн дахь програмгүйгээр хоорондоо холбогдож чадахгүй байж болох юм.Өөрөөр хэлбэл компьютерүүдэд үйлчлүүлэгч болон үйлчлэгчийн үүргээр ажиллуулах.хүсэлт хариултыг шийдвэрлэх сүлжээний програм хангамжууд хэрэгтэй байдаг. Ихэнхсүлжээний орчиндкомпьютерүүд кодын түвшнийгшаарддагбатүүнийгсүлжээний үйлдлийнсистем буюу Network Operation System-NOS гэнэ. Энэ нь аль компьютер, аль хэрэглэгчсүлжээний эх сурвалжид хандаж зөвшөөрөл авсныг хянадаг. Өнөөдөр сүлжээний үйлдлийнсистемд Windows NT, Novell Netware (Intranet-ware) -ууд ордог. Сүлжээний үйлдлийн системнь үйлчлүүлэгч болон үйлчлэгч компьютерийн компоментуудыг хоѐуланг нь агуулдаг.Windows NT, Intranetware 4.1 нь сүлжээний серверт хэрэглэгддэг үйлдлийн системүүдийгтөлөөлдөг. Үйлчлүүлэгчийн ажлын хэсэгт ажилладаг үйлчлүүлэгчийн програм хангамж нь(Microsft, Novell фирмүүдийн алиных ч байсан ) иймэрхүү серверүүдэд хандах зөвшөөрлийголгодог. Сүлжээний орчинд ажиллаж байгаа сүлжээний хэрэглээний програмууд сүлжээнийүйлдлийн системийн нэг түвшинд байрладаг. Сүлжээний хэрэглээний програм нь сүлжээндхолбогдсон хэвлэх төхөөрөмж, мөн файл системд ханддаг төхөөрөмжүүд, файлыг өргөтгөгч,Web-ийг үзүүлэгч, электрон шуудангийн програм, сүлжээний тусгай утилитуудаас бүрддэг.Сүлжээний орчны харилцааны давхралдсан шинж чанарыг тодорхойлдог бүрхүүл программөн байдаг. Сүлжээний хэрэглээний програмууд нь дотоодсүлжээ болон өргөтгөсөнсүлжээн дэх комльютерүүдтэй мэдээллийг солилцох, хаяглах, илгээх мөн компьютерийнинтерфейсээр дамжуулан сүлжээний төхөөрөмжүүдэд хандах, сүлжээний протоколыгзааварчлахын тулд сүлжээний үйлдлийн систем 6а үйлчлүүлэгчийн програм хангамжийгхэрэглэдэг. Эдгээр давхарга бүр нь сүлжээний амжилттай холболт хийхэд зайлшгүй чухалбөгөөд дээд давхаргууд нь тусгай даалгавруудыг биелүүлэхдээ доод түвшнийхээдавхаргуудаас хамаардаг. Өөрөөр хэлбэл давхарга бүр нь дээд давхаргуудын сүлжээний үйлажиплагаанд тус тусын хувь нэмрийг оруулахын тулд үйпчилгээгээр хангадаг.DOS, DOS-Disk Operating Systemбуюу ДИСКНИЙ үйлдпийн систем бөгөөд анхны IВМ-ийнкомпьютерүүдийн үйлдлийн систем юм. Бүх IВМ-ийн компьютерүүдтэй зохицожажилладаг.DOS нь Windows-ийн хувилбарууд болохWindwos 3.1, Windwos 3.11 (Windows3.x) үйлдлийн системүүдийн үндэс болдог.• Windows NT, Windows 2000, Windwos XP, Windows NT-ийн Workstation компьютертзориулагдсан Windows NT Workstation, сүлжээний удирдлагын сервер компьютертзориулагдсан Windows NT Server гэсэн гэсэн хоѐр хувилбар байдаг. Windows 2000болWindows NT-ийн дараагийн сайжруулсан хувилбар юм. Windows XP бол Windows 2000-
  2. 2. ийн дараагийн сайжруулсан хувилбар юм. Windows 2000-д хэд хэдэн хувилбар бий. Түүнийнэг болох Windows 2000 Professional бол хамгийн өргөн хэрэглэгддэг ширээнийкомпьютерийн үйлдлийн систем юм. Windows 2000 Server, Datacenter Server үйлдлийнсистемүүд нь сүлжээний сервер компьютерийн үйлдлийн систем юм. Мөн Windows ХР хэдхэдэн хувилбартай. Хамгийн гол хувилбарууд бол ширээний компьютерт эориулагдсанWindows XP Home, Windows XP Professional юм.■ Windows Server 2003. Windows server 2003 бол Microsoft-ийн бүтээл боловч энэ үйлдлийнсистем нь персональ компьютерт зориулагдаагүй. Unix. Unix бол сүлжээний удирдлагын хамгийн гол үйлдлийн систем 6а интернэтийн бүх хэрэглээний үеийн серверийн ажиллагааг зохицуулдаг.Linux.Linux бол Unix-ийн хялбаршуулсан хувилбар 6а Linux үйлдлийн системийнпрограмын код нээлттэй хандалттай байдаг. Энэ нь ихэвчлэн серверийн удирдлагадашиглагдана. OS/2. OS/2 үйлдлийн системийг хамтран бутээсэн ба ширээний компьютерүүдэд зориулагдаагүй. Харин тодорхой төрлийн сүлжээнд ашиглагддаг. Microsoft-ийн Windows NT-д OS/2 үйлдлийн системийн зарим гол гол функцуудыг авч ашигласан ба OS/2-г орлож чаддаг. Мас OS. Мас үйлдлийн систем зөвхөн Аррle Macintosh компьютерүүдэд сууж ажиллах ба ихэвчлэн боловсролын салбарт зургийн чиглэлээр ашигладаг. Үйлдлийн систем бүр дотоод үндсэн хоѐр хэсэгтэй. Эдгээр нь Shell(гаднаасаа харагдах байдлын хэсэг), kermel(бидний нүдэнд харагдахгүйтехник хангамжтай харьцах хэсэг) юм. Үйлдлийн системийн гүйцэтгэх үүрэг Үйлдлийн систем техник хангамжийг зохион байгуулах, файл катологийг зохион байгуулах гэсэн гол дөрвөн үүргийг гүйцэтгэдэг Командаар-удирдагдах интерфейс (command-driven interface) Цэсээр-удирдагдах интерфейс(menu-driven interface)Дүрсээр-удирдагдах интерфейс(icon-driven interface)Үйлдлийн систем файл ба катологуудыг файлын систем гэж нэрлэгдэх зохионбайгуулалтын аргыг ашиглан хоѐрдогч хадгалах төхөөрөмж болох СD, уяндиск. хатуу диск дээр эмх цэгцтэй хадгалдаг. Windows-ийн үйлдлийн системхэд хэдэн файлын системийг ашигладаг ба хамгийн өргөн хэрэглэгддэг нь FAT.NTFS юм.
  3. 3. (FAT - File Allocation Table) FAT16, FAT32(NTFS – New Technology File System) Track, sector, segment Диск дээр өгөгдөл хадгалах зайн хамгийн бага нэгжийг кластер (cluster) гэх ба нэг кластер нь нэг буюу хэд хэдэн сектороос бүрдэнэ. Файлын системийн төрлөөс үл хамааран үйлдлийн систем бүр дректор (Windows- каталог(folder) гэдэг) Root directory (c:/), child directory (c:/tools) C:wpdatamyfile.txt үүнийг тухайн файлд хүрэх зам (рath) гэх дууддаг Файлын нэрний эхний хэсэгт буюу цэгийн өмнө файлын нэр (myfile), дарaaгийн хэсэг буюу цэгийн ард файлын өргөтгөл(txt) бичигддэг ба өргөтгөл нь ихэвчлэн 3 буюу хэд хэдэн үсгээс бүрдэнэ. Файлын өргөтгөл нь файлын төрлийг тодорхойлоно. Microsoft Word-ийн баримт бичигийн файл .doc өргөтгөлтэй. Microsoft Excel-ийн хүснэгт файл нь .xls өргөтгөлтэй байдаг. Ажилийн горим Бодит (Real 16-bit), хамгаалагдсан(Protected 32-bit), мөн 064-битийн (64-bit) ажлын горимууд Ихэнх СPU-нүүд бодит болон хамгаалагдсан горим гэж нэрлэгддэг 16-бит, 32-битийн хоѐр горимд ажилладаг. Энэхүү хоѐр горимуудын хооронд хэд хэдэн ялгаа байдаг. Харин үндсэндээ бодит буюу 16-битийн горимд нэгж хугацаанд 16 бит өгөгдөл боловсруулдаг бол хамгаалагдсан буюу 32-битийн горимд нэгж хугацаанд 32 бит өгөгдөл боловсруулдаг 64 битийн горимд ажилладаг сүүлийн үеийн гурван процессор бол Intel Itanium, AMD Opteron, AMD Athlon64 нар юм. Windows ХР үйлдлийн системийн 64 битийн хувилбар нь энэ төрлийн процессоруудад зориулагдан бүтээгдсэн байна.Бодит горимд бүх техник хангамжийн төхөөрөмжүүдэд бүгдэнд нь саадгүйгээр хандажажиллах боломжтой байдаг бол хамгаалагдсан горимд техник хангамжид хэрхэн хандах,хандаж ажиллах боломжтой эсэхийг үйлдлийн системээс удирдан зохицуулдаг.Хамгаалагдсан горимд хугацааны нэг агшинд нэг буюу түүнээс олон програм ажиллахболомжтой байх ба ийм эохион байгуулалттай үйлдлийн системийг олонзорилгын(multitasking) гэдэг. Хамгаалагдсан горимд үйлдлийн систем бусад програмуудыг техникхангамжийн ресурсуудад тодорхой хязгаарын хүрээнд, тодорхой удирдлага бүхийхандалтуудыг з
  4. 4. Бодит горим backward-compatible зөвшөөрдөг. Өнөөгийн CPU-нүүд болон үйлдлийн системүүд нь бодит горимыг дэмждэг Үйлдлийн систем техник хангамжтай шууд холбогддоггүй. Үнэндээ үйлдлийн систем техник хангамжтай холбогдохдоо төхөөрөмжийн драйверууд болон BIOS-ыг ашигладаг компьютерийн програм хангамжууд Төхөөрөмжүүдийн драйверууд эсвэл BIOS-ийн програм хангамж Үйлдлийн системийн програм хангамж Хэрэгпээний програм хангамж BIOS-ийн програмууд дараах байдлаар гурав хуваагддаг: Оролт/гаралтын төхөөрөмжүүдийг удирдах програмууд (system BIOS гэгддэг) Компьютерийн эхлэлийг удирддаг програмууд (startup BIOS гэгддэг) СМОS-т хадгаlагдсан мэдээллийн тохиргоог өөрчлөх програмууд (CMOS BIOSгэгддэг)Төхөөрөмжийн удирдлагын програмууд нь системийн эх файлуудын нэг юм. Тэдгээр ньзаримдаа уйлдлийн системийн хэсэг болсон байдаг, зарим нь шинэ төхөөрөмж худалдажавахад төхөөрөмжтэйгөө хамт ирдэг, мөн зарим нь интернэтээс тухайн төхөерөмжийнүйлдвэрлэгчийн веб хуудаснаас татаж авах боломжтой байдлаар хангагдсан байдаг.Төхөөрөмжийн удирдлагын програм (device driver) гурван төрөл байдагТүгээмэл хэрэглэгдэх үйлдлийн систем MS-DOS (MС-ДОС)Энэ нь Майкрософтын зээрэнхийн үйлдлийн систем (MICROSOFT DISK OPERATING SYSTEM)гэсэн нэрийн товчлол юм. MS-DOS нь бичиж оруулсан командын үйлдлийг гүйцэтгэнэ.

×