Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Western i antywestern - charakterystyka i rozwój gatunku filmowego

3,110 views

Published on

Kilka słów o gatunku filmowym i jego rozwoju w dziejach kina z uwględnieniem współczesnych hybryd gatunkowych.

Published in: Education
  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

Western i antywestern - charakterystyka i rozwój gatunku filmowego

  1. 1. WWEESSTTEERRNN II AANNTTYYWWEESSTTEERRNN Opracowanie: Radosław Wolski
  2. 2. TEMATYKA WESTERNÓW • Walki osadników z Indianami • Budowa pierwszych linii komunikacyjnych • Konflikty drobnych farmerów z wielkimi posiadaczami ziemskimi • Historie szeryfów • Dzieje pewnej miejscowości i społ. w obliczu podbijania / eksploracji / rozwoju miast • Walki hodowców ze złodziejami bydła • Opowieści o mścicielach i cowboyach wyjętych spod prawa
  3. 3. CECHY GATUNKOWE • wyrazista akcja o dobitnie zarysowanym konflikcie dramatycznym (stracie sił dobra z siłami zła) • obowiązkowe składniki awanturnicze; strzelaniny, bójki, napady, pościgi • operowanie plenerami Dzikiego Zachodu (skaliste wąwozy, rozległe prerie + charakterystyczne miejsca – kolej, saloon) • Klasyczny – nie stawia dylematów moralnych, etycznych – jest jednoznaczny w wymowie
  4. 4. Andre Bazin, We ste rn, czyli film ame ryka ński par e xce lle nce • O specyfice tego gatunku nie świadczy ani temat, ani atrybuty, ale mit. „Western narodził się ze spotkania określonej mitologii z określonymi środkami wypowiedzi”. Mitologia Dzikiego Zachodu – przetworzona prawda historyczna. Western składa się z mitów w stanie czystym. KWINTESENCJA AMERYKAŃSKIEJ GATUNKOWOŚCI FILMOWEJ
  5. 5. Bohaterowie westernu SĄ ŁATWI DO ZIDENTYFIKOWANIA • Dobry i zły cowboy • Traper. Przez długie lata to postać pozytywna – zabija Indian, bo kiedyś spalili mu dom, zabili żonę i synka. 1959 mit rozwiewa Richard Brooks w filmie Ostatnie polowanie • Indianie. Dzicy i okrutni, łatwo ich wyprowadzić w pole • Żołnierz, tchórz, pijak - nie może sobie pozwolić na działanie na własną rękę • Bandyci. Bracia James: Jessie i Frank, którzy obrabowali kilkaset pociągów, nierzadko łącząc rabunek z morderstwem. Billy Kid (Willim Bonney) – bandyta powieszony w 20 roku życia za zamordowanie kilkudziesięciu ludzi • Szeryf. Niedoświadczony, zdobywa szlify, energiczny szeryf, ostatnia rozgrywka (konwencję łamie np. „Django”) • Kobiety. Dobre i cnotliwe, upadłe i zepsute, ale nigdy nie są czarnymi bohaterami. Pierwsza postać: narzeczona. Potem dziewczyna z salonu – to dodaje pikanterii. Shirley Temple, Grace Kelly. L. 50 kobieta silna, kobieta wesołek
  6. 6. Etapy rozwoju westernu • Edwin S. Porter (1869-1941): 1898 Cripple Creeck – po raz pierwszy na ekranie saloon; Napad na ekspres (1903) – akcja równocześnie w kilku miejscach. Film ten był przełomowy, ponieważ wprowadził będące do dziś standardem konwencje fabuły definiujące western: dobro kontra zło, czarny bohater kontra bohaterowie pozytywni; napad, po którym następuje pościg i kulminacyjny pojedynek • Dawid W. Griffith: Ostatnia kropla wody, Bitwa, Masakra (1911- 1912) – zapowiedzi formy widowiskowej: napad na dyliżans, ratunek w ostatniej chwili; ale większy wpływ miał Griffith na rozwój melodramatu • Najczęstszy temat: walki z Indianami; rzadziej: melodramat
  7. 7. Etapy rozwoju westernu c.d. RRODUCENCI · Najwięksi producenci: „Essanay” Gilbert M. Anderson (Broncho Billy) z producentem G.K. Sporem zakłada 1908 wytwórnię „Essanay” (S&A) – co tydzień film cowboyski. · „Bison 101” Carla Laemmle dla którego filmy kręci Thomas Ince. Laemmle nie może odżałować, że rozwiązał kontrakt z Incem i nie mogąca ponownie zawiązać współpracy napada ze statystami na miasteczko filmowe Bisona zwane „Inceville” – rozpędzają konie, niszczą sprzęt; na pomoc przychodzą sąsiedzi z planu obok – komiczni bohaterowie z filmów Macka Senneta (bijatyka jak za czasów wojny patentowej, kiedy to agenci Edisona okładali kijami pracowników innych wytwórni, które nie wnosiły opłaty licencyjnej). · Wytwórnia „Biograph”, w której w 1908 roku filmem „Przygody Dolly” debiutuje jako samodzielny reżyser Dawid Wark Griffith
  8. 8. Western – klasyka lat 20. · 1923 Kryty wóz (The Covered Wagon ) reż. James Cruze – epicka wędrówka pionierów 1848-1849 · 1924 Żelazny koń (The Iron Horse) reż. John Ford – autentyczne scenerie; opowieść o budowaniu pierwszej transkontynentalnej linii kolejowej „Union Pacific Railroad” 1862, a więc w okresie wojny Północy z Południem; „amerykańska Odyseja”, olbrzymie powodzenie
  9. 9. Western – sytuacje dramatyczne 1) Izolacja bohaterów od reszty świata - Dzieje miasteczka 1) Konflikt rozwiązywany za pomocą kuli, pozostały na placu walki walczy dalej w kolejnych perypetiach 2) Jeden lub kilku ludzi bierze na siebie obowiązek stania na straży prawa – grupa ludzi w obronie mieszkańców miasta
  10. 10. MIT, SYMBOLIKA • Mit „dzikiego zachodu” – miasto w obliczu nowej cywilizacji (budowa kolei) • Mit walki dobra i zła, dobrego i złego cowboya • Mit Kobiety – aby ją zdobyć bohater poddawany jest próbom. W świecie westernu kobiety są dobre, a mężczyźni nie. Mit kobiety zrodził się z warunków historycznych, gdzie najcenniejszymi dobrami była kobieta i koń. Za kradzież konia – stryczek. Dla obrony kobiety tworzy się mit.
  11. 11. • Galopujący cowboy – idea wolności, podboje, ekspansja • Bohaterowie pozytywni reprezentują: uczciwość, wierność, szlachetność – walczy dobro ze złem, sprawiedliwość z występkiem • Oparte na opowieściach, legendach „romantyczne historie” o dzikim zachodzie • To mity, a nie prawda historyczna
  12. 12. Rozwój westernu • Dźwięk wzbogaca dramaturgię: • Niektóre filmy zapożyczają nawet tytuły od piosenek, które są wokalnymi przerywnikami akcji: My Darling Clementine, jak brzmi oryginalny tytuł głośnego filmu Miasto bezprawia; • „końskie opery”; Gene Autry – „czysty cowboy”, film Tumbling Tumbleweeds (1934) dla wytwórni Republic jest początkiem tego podgatunku
  13. 13. 1939 Dyliżans Na przełomie lat 30.i 40. western zyskał świadomość swej tożsamości gatunkowej; 1939 Dyliżans (Stagecoach) John Ford oparty na Baryłeczce Maupassanta (kilka psychologicznie zróżnicowanych postaci w obliczu wielkiego niebezpieczeństwa). Andre Bazin: „John Ford osiągnął tu całkowitą równowagę między mitami społecznymi, reminiscencjami historycznymi, prawdą psychologiczną i tradycyjną tematyką westernowych inscenizacji”.
  14. 14. W samo południe 1952 Lata 50. apogeum gatunku; twórcy nadają westernom piętno autorskości poprzez grę z konwencją; · Jeździec z nikąd (Shane, 1953) George’a Stevensa – zdramat moralny połączony z estetyzmem zdjęciowym · W samo południe (High Noon, 1952) Freda Zinnemanna z Garym Cooperem i Grace Kelly –western psychologiczny, antywestern · Bazin: nadwestern – western, który wstydzi się być sam sobą i który szuka racji bytu na nowych obszarach: w sferze estetyki, socjologii, moralności, psychologii, polityki, erotyki
  15. 15. Antywestern • Fritz Lang rozprawia się z legendą Jessy’ego Jamesa w „Powrót J.J.” (1940) /wcześniej „Jessy James”, 1930/ • Dziki zachód przestał być miejscem, w którym wszystko podporządkowane jest legendzie • Bandyci również mają szlachetne cechy, stają się bohaterami, zyskują sympatię widzów
  16. 16. • Rzeczywistość gdzie wszystko nie jest „czarne” i „białe” • Obdarte z heroizmu czyny dobrych kowbojów • Okrucieństwo zastępuje szlachetne cnoty • Demitologizacja klasycznych wątków, ich zaprzeczenie • Indianie nie są dzikimi barbarzyńcami, a mającymi swoje osady ludźmi broniącymi swojej egzystencji, kultury, ofiarami cywilizacji (wątki wojny w Wietnamie)
  17. 17. Lata 60. i 70. • Lata 60. to okres modernizmu – Peckinpah i Penn nie polemizują z wymogami gatunku, ale je burzą • Sam Peckinpah (1961 Niebezpieczni Kompani , The Deadly Companions; 1962 Strzały o zmierzchu, Ride the High Country; 1969 Dzika Banda, The Wild Bunch; 1970 Ballada o Cable'u Hogue , The Ballad of Cable Hogue; 1973 Pat Garrett i Billy Kid, Pat Garrett and Billy the Kid; 1974 Dajcie mi głowę Alfredo Garcii, Bring Me the Head of Alfredo Garcia • Arthur Penn The Chase (1966), Little Big Man (1970)
  18. 18. Spaghetti western • Westerny produkowane są także w Europie: od 1963 we Włoszech • Sergio Leone „Za garść dolarów” (1964) – pobił rekordy kasowe i zapoczątkował lawinę „Spaghetti-westernów” • Apologia gwałtów i przemocy • Włoski cowboy nie jest postacią pozytywną. Nie ma podziału na dobrych i złych, tylko na silnych i słabych. Wszyscy walczą o złoto. Brak szacunku względem kobiet.
  19. 19. Cowboy na polskich dróżkach czyli western w Polsce • 1958 Ranczo Teksas reż. Wadim Berestowski – studenci zootechniki w Bieszczadach prowadzą życie cowboyów • 1968 Wilcze echa reż. Aleksander Ściobor-Rylski – przygody zdemobilizowanego podoficera Wojsk Ochrony Pogranicza w Bieszczadach • 2006 Summer Love (pl. Wakacyjna miłość) - polsko-amerykański western w reżyserii Piotra Uklańskiego; Plenery: Siedlec, Jura Krakowsko- Częstochowska; Val Kilmer, jako poszukiwany; Rafał Mohr, jako pomocnik sklepikarza; Katarzyna Figura, jako żona szeryfa; Karel Roden, jako nieznajomy; Bogusław Linda, jako szeryf
  20. 20. Western w Niemczech • Niemcy produkują już od l. 20. Opierają się na anachronicznych wzorach prymitywnego widowiska, lekceważąc ewolucję gatunku. Harald Reinl. Głównie na podst. twórczości Karola Maya. Old Shatterhand (Lex Barker – Amerykanin, dawny odtwórca roli Tarzana) i Winnetou (niebieskooki Francuz Pierre Brice). Ersatz-westerny.
  21. 21. EASTERNY • „Sukiyaki Western Django” (2007, Japonia) reż. Takashi Miike • „The Good, The Bad, The Weird” (2008, Korea Południowa) reż.: Ji-Woon Kim
  22. 22. Współczesne hybrydy i przykłady • „Wild wild west” (1999) • „Sexipistols” (2006) • „Truposz” (1995) • „Jeździec znikąd” (2013) • „Django” (2012) ZASTANÓW SIĘ: W jaki sposób odwołują się do tradycji w historii kina
  23. 23. HYBRYDY – c.d. „GWIEZDNE WOJNY” western osadzony w kosmosie ANALIZA: O podbojach… - tematyka Gwiezdni cowboye z mieczami świetlnymi Konie – pojazdy kosmiczne Dobro i zło - ?
  24. 24. Słynni cowboye • Broncho Billy – gra go Gilbert M. Anderson. Grał w Napadzie na ekspres, długo namawiał producentów, by zrealizować film o cowboyach. Z producentem G.K. Sporem zakłada 1908 wytwórnię „Essanay” (S&A) – co tydzień film cowboyski. Anderson nauczył się jeździć konno, ok. 400 dwuaktowych filmów.; 1913 zrzeka się pracy aktorskiej, prawa od ekranowego nazwiska sprzedaje producentom Adamowi Kesslerowi i Charlesowi O. Baumanowi, którzy w swojej wytwórni „Bison 101” kontynuują serię filmów cowboyskich; W Broncho Billy wciela się William Surrey Hart, wspaniały jeździec i aktor z dużą praktyką teatralną. Filmy reżyseruje początkujący w zawodzie Thomas Harper Ince.
  25. 25. Słynni cowboye-aktorzy RIO JIM. Gra go William Surrey Hart, który porzucił rolę Broncho Billy’ego; Hart – mając 18 lat wyjeżdża do Anglii gdzie występuje w cyrku jako woltyżer, epizody w teatrze. Po powrocie do Ameryki gra na scenach nowojorskich jako partner belgijskiej aktorki Mille Rhéi; później w zespole Heleny Modrzejewskiej. Szybko porzuca Broncho Billego i staje się uwodzicielskim, doświadczonym, z przeszłością Rio Jimem. Stosunek do konia – czule rozmawia z Fritzem (to pozwala widzom poznać problemy bohatera). Pedant w sprawie westernowych realiów.
  26. 26. Słynni cowboye-aktorzy Tom Mix - długi czas w armii, Chiny, Afryka, szeryf w Oklahomie, chodziło się do kina by zobaczyć „nowego Mixa”, dbałość o realia; nie strzela bez powodu, nie gra w filmach odstępujących od moralizatorskiej opowiastki; schludny, czysty na duchu i na ciele. Koń Tony. Wciąż popularny po przełomie dźwiękowym; bez dublerów, często w szpitalu, 1940 ginie w wypadku samochodowym
  27. 27. KOLEJNI AKTORZY • Gary Cooper • John Wayne • Clint Eastwood • Kevin Costner
  28. 28. REŻYSERZY • John Ford • Howard Hawks • Clint Eastwood • Sam Peckinpah • Sergio Leone

×