Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Egzamin maturalny - nauka o jezyku

3,656 views

Published on

Egzamin maturalny z języka polskiego - przykładowe pytania z nauki o języku, autoka Krystyna Osińska-Francuz

Published in: Education
  • Be the first to comment

Egzamin maturalny - nauka o jezyku

  1. 1. Egzamin maturalny z języka polskiego Przykładowe pytania z nauki o języku
  2. 2. Do czego mogą być wykorzystywane w tekstach wyrazy o zabarwieniu emocjonalnym? • Barwa emocjonalna wyrazu, stosunek emocjonalny do przedmiotu, pojęcia lub czynności nazwany danym wyrazem; może być obojętny, dodatni lub ujemny, większość słów ma barwę emocjonalną wyrazu obojętną, np. błękit, czerwień, koń, głowa, ziemia; wyrazy o barwie emocjonalnej wyrazu dodatniej (zwykle deminutywy) wyrażają pozytywny stosunek, np. matusia, wujaszek, jabłuszko; wyrazy o barwie emocjonalnej wyrazu ujemnej (tzw. pejoratywy) wyrażają ujemny, negatywny stosunek do osób, przedmiotów, pojęć czy czynności, np. staruch, brudas, pleciuch, chłopaczysko • Zdrobnienia, zgrubienia, wulgaryzmy, kolokwializmy • Mają na celu nazywanie rzeczywistości w sposób subiektywny. • Mają charakter wartościująco –oceniający
  3. 3. Czy zapożyczanie wyrazów obcych przez współczesną polszczyznę jest koniecznością? • Zapożyczenie- każdy element językowy przejęty z innego języka. Najczęściej mówimy o zapożyczeniach leksykalnych (wyrazów, związków frazeologicznych).
  4. 4. Język jako narzędzie manipulacji czy perswazji? • MANIPULACJA JĘZYKOWA • kształtowanie poglądów albo postaw osób dokonywane poza ich świadomością - manipulowanie odbiorcą przy użyciu środków językowych ma na celu nakłonienie kogoś do jakiegoś działania albo zmiany postawy czy poglądów. Termin ma zdecydowanie negatywny wydźwięk- ukrywane są prawdziwe intencje nadawcy. Nieuczciwość intencji nadawcy różni manipulację różni się od → perswazji. • PERSWAZJA JĘZYKOWA por. łac. persuadere ´namówić, przekonać´- zabiegi językowe służące do nakłonienia kogoś do jakiegoś działania lub zmiany postawy, ale pozostawia odbiorcy możliwość wyboru.
  5. 5. Dlaczego twórcy stosują zabieg stylizacji? • Stylizacja językowa • polega na celowym wprowadzeniu do wypowiedzi środków językowych, które są charakterystyczne dla innych odmian języka. Zabieg ten służy określonym celom: może wprowadzać w realia epoki czy przedstawianego środowiska, bywa źródłem humoru, czasem też np. czyni tekst patetycznym, podniosłym.
  6. 6. Jakie funkcje w języku może pełnić ironia? • Ironia może: • Wyrazić dezaprobatę • Ukazać śmieszność ludzkich postaw i zachowań • Okazać dystans wobec zjawisk lub osób • Wzmocnić przywołaną argumentację • Wydrwić poglądy • Urozmaicić wywód
  7. 7. Czy istnieje tylko jeden język polski? • Odmiany języka polskiego: • Język ogólny inaczej: dialekt kulturalny, język literacki. Ogólna odmiana języka narodowego. W przeciwieństwie do dialektów i gwar ludowych ma szeroki zasięg (ogólnopaństwowy, ogólnonarodowy). Jest upowszechniany przez szkołę, administrację państwową, środki społecznej komunikacji, literaturę. Jest znany ogółowi wykształconych przedstawicieli narodu i służy im do komunikacji we wszystkich dziedzinach. Podstawowe odmiany języka ogólnego to odmiana ustna i pisana.
  8. 8. Czy w Internecie obowiązuje kultura języka?
  9. 9. Czy należy przestrzegać norm językowych, czy dopuszczalne są odstępstwa od nich? • Norma wzorcowa (oficjalna) • norma wzorcowa jest pewnym ideałem, do jakiego powinniśmy dążyć. Posługując się formami składającymi się na normę wzorcową, możemy być pewni, że nie popełnimy błędu. Norma wzorcowa powinna cechować zwłaszcza wypowiedzi o charakterze publicznym: w mediach, w kościele, na uczelni, w sejmie itd., a co za tym idzie – powinno się je oceniać właśnie pod kątem normy wzorcowej, a nie bardziej liberalnej normy użytkowej (o której mowa poniżej). • Norma użytkowa (potoczna) • Cechuje ona wypowiedzi w kontaktach nieoficjalnych, swobodnych, o różnorodnej tematyce. Z uwagi na szeroki zakres jej stosowania można wyróżnić kolejne, podrzędne normy: profesjonalną, potoczną regionalną oraz potoczną ogólną, jednak na potrzeby niniejszego tekstu ten dodatkowy podział wydaje się zbędny. • Błąd językowy • Wreszcie, oprócz normy wzorcowej i użytkowej, są jeszcze – dobrze nam wszystkim znane – błędy.
  10. 10. Jak ludzie porozumiewają się w różnych sytuacjach komunikacyjnych? (przypomnij schemat komunikacji)
  11. 11. Jaką rolę w komunikacji odgrywają środki pozawerbalne? Komunikacja niewerbalna to sposób w jaki ludzi komunikują bez słów; wskaźniki niewerbalne obejmują mimikę, ton głosu, gesty, pozycję i ruch ciała, dotyk i spoglądanie Funkcje komunikatów niewerbalnych 1. służą wyrażaniu emocji (okazujemy je przede wszystkim niewerbalnie) 2. służą przenoszeniu postawy (wobec drugiego człowieka – lubię nie lubię) 3. informują o cechach osobowości (introwertyzm, ekstrawertyzm, energiczność, flegmatyczność, nerwowość) 4. ułatwienie komunikacji werbalnej 5. Kanały komunikacji pozawerbalnej: mimika, gesty rąk, postawa ciała, ton, tembr
  12. 12. Jakie funkcje pełnią teksty językowe?
  13. 13. Jakie funkcje pełni zastosowanie języka potocznego w tekstach kultury? • Język potoczny jest tą odmianą, z którą mamy kontakt najwcześniej. Jest ona wspólna wszystkim Polakom i najbardziej swobodna. Komunikując się w sytuacjach nieoficjalnych, codziennych, używamy właśnie języka potocznego. • Charakterystyczne cechy języka potocznego to: • występowanie środków językowych wyrażających emocje: zdrobnień, zgrubień, wykrzykników, partykuł, • prosta składnia (równoważniki zdań, zdania pojedyncze, urwane, elipsy), • częste występowanie zaimków, zwłaszcza wskazujących • Podaj mi to.
  14. 14. W jakim celu wprowadza się do języka neologizmy?
  15. 15. Jakie funkcje językowe można wskazać w reklamie? Stosując funkcje językowe wyodrębniamy: - funkcję informatywną – ma na celu poinformowanie odbiorcy o zaletach produktu. Często stosowane są naukowe stwierdzenia typy „według profesora farmacji produkt A zawiera jedyne w swoim rodzaju kompleksowe połączenie”. Ma to zwiększyć u odbiorców przekonania, że dany produkt jest dla nich rzeczywiści najlepszy i posiada atesty. - funkcja ekspresywna – chodzi w niej o wzbudzanie emocji, np. „Ach ! Jakie to pyszne”, „Och, jakie skuteczne”, „Wprost niewiarygodne !!” itp. - funkcja impresywna – za jej pomocą można kształtować pożądane postawy u odbiorców, np. „Nie zwlekaj, kup już teraz” - funkcja poetycka – ma wywołać pozytywne emocje u odbiorców. Przykładami mogą być stosowane parafrazy, np. tekstów literackich. - funkcja fatyczna – podtrzymanie kontaktu z odbiorcą np. „Czy czujesz się zmęczony, zestresowany ?”, „Czy użyłaś już naszego wybielacza”.
  16. 16. Wskaż językowe zabiegi stosowane w reklamach W języku mówionym to przede wszystkim modulacja głosu oraz intonacja zdań. W języku pisanym podobny efekt otrzymuje się przez użycie znaków pisarskich, takich jak dwukropek, wykrzyknik, cudzysłów, nawias i inne. Środki gramatyczne często używane w reklamach, a oddziaływujące na wolę odbiorców to: - tryb rozkazujący i przypuszczający czasowników. - zdania wykrzyknikowe i równoważniki tych zdań, - zdania pytające, na które nie oczekuje się odpowiedzi. Środki słownikowe o podobnym znaczeniu często używane w reklamach to przede wszystkim przymiotniki i przysłówki wartościujące, np.: „...wymarzony...”, „...co najlepsze!”, „...unikatowe...”.

×