Xml orchuulga bayarbat purevkhuu

2,936 views

Published on

Xml orchuulga bayarbat purevkhuu

Published in: Technology, News & Politics
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,936
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
90
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Xml orchuulga bayarbat purevkhuu

  1. 1. XML технологи ба JavaTomasz JanowskiCenter for Electronic Governance post P.O. Box 3058, Macau email tj@iist.unu.edu tel +853 28712930 fax +853 28712940 url http://www.iist.unu.edu
  2. 2. UNU-IIST-eGov-course-XML-2ЗорилгоХоёр үндсэн зорилго байдаг:1) XML болон XML –тэй холбоотой тогсон ойлголтыг оюутануудад өгөх2) java application дээр XML боловсруулалтыг бичих чадвараа дээшлүүлэх a) SAX (XML-ийн энгийн application program inteface), b) DOM (бичиг баримтын обьектийн загвар) ба c) XSLT (өргөтгөсөн stylesheet хэлний хувиргалтууд).
  3. 3. UNU-IIST-eGov-course-XML-3Програм1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  4. 4. UNU-IIST-eGov-course-XML-4Цагийн хуваарь7 өдрийн цагийн хуваарь:• Оршил хэсэг буюу товч танилцуулга, Юникод• XML• DTD• Namespaces, XML схем• XPath, XSLT• Java XML with DOM• Java XML with SAX and XSLT
  5. 5. UNU-IIST-eGov-course-XML-5Бүтэц зохион байгуулалтДараах хэсгүүдээс бүрдэнэ:• лекцүүд• танилцуулгууд• зорилтууд (зорилтуудаа тодорхойлох)• төслийн ажил
  6. 6. UNU-IIST-eGov-course-XML-6Ном зүйW3C –ийн албан ёсны документууд дараах хаяганд байрлана:• World Wide Web Consortium, Technical Reports, http://www.w3c.org/TR/Өргөн хэрэглэгддэг номнууд:• Erik T. Ray, Learning XML, O’Reilly, 2001• Kenneth B. Stall, XML Family of Specifications, Addison Wesley, 2003
  7. 7. UNU-IIST-eGov-course-XML-7Цаашид унших номнуудӨргөн хэрэглэгддэг номнууд :• Processing XML with Java, E. R. Harold, Addison Wesley• XML Internationalisation and Localization, Yves Savourel, SAMS• XML Topic Maps, Jack Park (Ed.), Addison Wesley• Secure XML, D. E. Eastlake III and Kitty Niles, Addison Wesley• XML Data Management, A. Chaudhri et. al., Addison Wesley• ebXML, A. Walsh, Prentice Hall• XML Distributed Systems Design, A.M. Rambhia, SAMS• Modelling XML Applications with UML, D. Carlson, Addison Wesley• etc.
  8. 8. UNU-IIST-eGov-course-XML-8ТүүхӨмнө хийж байсан ажилууд:1) September 2003, UNU-IIST, Macau, 40 hours course for Macau IT staff from government, academia and industry.2) October 2003 – January 2004, University of Gdańsk, Poland, 120 hours (60 hours of lectures and 60 of exercises) monograph elective course for Master degree students.
  9. 9. Үндэслэл
  10. 10. UNU-IIST-eGov-course-XML-10Програм1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  11. 11. UNU-IIST-eGov-course-XML-11Дэлхийг хамарсан сүлжээӨдөр бүр сүлжээ руу хандаж буй сая сая хүмүүсийн давалгаа нь:• Гэрийн эзэгтэй хоол хийх жор, зөвлөгөөгөө олж авдаг.• Оюутанууд курсын ажил, бие даалт, хичээлтэй холбоотой мэдээллүүдээ хардаг.• Хөрөнгө оруулагчид хамгийн сүүлийн үеийн үнэт цаасны үнэлгээг олж авахыг эрэлхийлдэг.• Жуулчид хамгийн сайн амралттай газрыг судалдаг.• Уншигчид интернет номын худалдаанаас номнуудаа худалдаж авч уншидаг.• Судлаачид өөрсдтэйгээ ижил судалгаа хийж буй судлаачдын хамгийн сүүлийн үеийн судалгааны ажилуудыг авч судалдаг. Дэлхийг хамарсан сүлжээгээр эдгээр ажлуудыг ихээр хийдэг . Бас өөр юуг хийдэг вэ?
  12. 12. UNU-IIST-eGov-course-XML-12Сүлжээний асуудлууд1) Браузер-тодорхой өргөтгөлүүд2) Тодорхой браузерийг дэмжих3) Браузерийн чиг хандлага4) Бүтэц болон төрөл нягт холбогдсон байдаг5) Өгөгдөлийн солилцоо асуудалтай6) Тохирсон чиг хандлага7) Тодорхой чиглэд төвлөрөөгүй хайлтууд8) Статик контент9) нэг-хуудасны хязгаарлалт10) нэг-цорын ганц холбох арга11) гэх мэт.
  13. 13. UNU-IIST-eGov-course-XML-13Асуудалууд: Браузер-тодорхой өргөтгөлүүд Удаан хугацаанд Энэ HTML нь бидний шалгаж үзсэн хэрэглэгдэж байгаа браузер бүр дээр ялгаатай харагдаж HTML стандартуудыг авч байна : үзье. <html> Браузер-тодорхой <head> өргөтгөлүүдийг <title>Welcome Message</title> танилцуулах буюу </head> хэрэглэгчид хүргэхийг <body> <marquee>Welcome</marquee> борлуулагчид хүсэхэд . to the мэдээж хэрэглэгчид <blink>XML Technology</blink> дуртайяа хүлээн course! <img src="smiley.gif"/> зөвшөөрөхгүй </body> </html>
  14. 14. UNU-IIST-eGov-course-XML-14Demo: Браузер-тодорхой өргөтгөлүүд> cd "demos/browser-specific extensions"> dirsmiley.gif welcome.html> opera welcome.html> netscape welcome.html> iexplorer welcome.html> amaya welcome.html
  15. 15. UNU-IIST-eGov-course-XML-15Асуудлууд : Тодорхой браузерийг дэмжих тодорхой төрлийн • олон төрлийн браузеруудийг браузер хэрэглэгч нар дэмжидэг жишээ : янз янзын шалтгаанаас болж тэрхүү браузерийг <script language="javascript"> if (version < 4.0) хэрэглэдэг : location.href=’index1.html’; if (vendor == ’Netscape’) location.href=’index2.html’;• Зөвхөн хуучин if (vendor == ’Microsoft’) браузерийг ашигладаг location.href=’index3.html’;• Зөвхөн нэг браузерийг </script> <noscript> дэмжидэг <a href="index4.html"> No scripting. </a> </noscript>
  16. 16. UNU-IIST-eGov-course-XML-16Демо : Браузерийн чиг хандлагаЯмар нэгэн вэб браузер нь Java апплетийг HTML дээр аппликашинуудын хөдөлгөгч дуудаж ажилуулах : хүч болдог. <html>Энэ парадигм нь хэтэрхий <body> хязгаарлагдмал юм. <h1>XML Technology Course</h1>Бидэнд өдөр тутам тохиолддог <applet code="menuscroll2.class"> <param name="text1" value="XML"/> апликашинууд <param name="text2" value="DTD"/> <param name="text3" value="DOM"/> ...1. editors </applet>2. spreadsheets </body> </html>3. media players, . . .
  17. 17. UNU-IIST-eGov-course-XML-17Демо : Браузерийн чиг хандлага> cd "demos/browser orientation"> dirmenuScroll.html menuscroll2.class> opera menuScroll.html
  18. 18. UNU-IIST-eGov-course-XML-18Асуудлууд: Бүтэц болон төрлийн хослол• Бүтэцлэгдсэн элементүүд <html> ... (title) ба төрлийн элементүүд XML is <i>fun</i>. (i) HTML дээр чөлөөтэй цуг In Polish we say хослож орж болдог. <i>fajny</i> </html>• Иймэрхүү хавтаснуудыг нэг төрлийн үгсийн сангаар <html> ... холбох болон хөрвүүлэхэд XML is хүнд байдаг. <emphasis>fun</emphasis>. In Polish we say <foreign>fajny</foreign>. </html>
  19. 19. UNU-IIST-eGov-course-XML-19Асуудлууд: Мониторын чиг хандлага Интернет холболтын <html> <head>төхөөрөмжүүдийн тоо <title>Framed Page</title> хэмжээний өсөлт: </head> <frameset cols="100,*">1) компьютерууд <frame name="navigation" .../> <frame name="main" .../>2) утаснууд <noframes>3) Гар удирдлагатай <p> your browser does төхөөрөмжүүд not support frames</p>4) телевиз, гэх мэт. </noframes> </frameset> </html> Мэдээлэлийн дүрслэл нь төхөөрөмжөөс үл хамаарах ёстой.
  20. 20. UNU-IIST-eGov-course-XML-20Асуудлууд: Чиглэлгүй хайлтын машинХамгийн сайн хайлтын машин нь тухайн хавтсан дахь үгүүдийндавтамжийн индексээр шалгах зарчимаар ажилладаг, оносон бахамгийн их алдсан мянган мэдээллийг харуулдаг. Бид энэхүүхавтасны агууламжтай ойролцоо мэдээллийг мэдээллэх хэрэгтэй.<html> <head> <meta name="keywords" content="XML course macao"/> <meta name="description" content="This site ..."/> <title>XML Technology Course</title> </head> <body> <p> We invite applications to attend ... </p> </body></html>
  21. 21. UNU-IIST-eGov-course-XML-21Илүү асуудлууд• Өгөгдөл солилцох хүндрэлтэй асуудал HTML нь одоогоор өгөгдөл солилцох боломжгүй байгаа: өөр өөр эх үүсгүүрүүдээс нэгтгэх болон шүүдэг , хүссэн төрөлтэй өгөгдөлийг шалгадаг.• Статик контент Вэб сайтан дээрх мэдээлэл, контент нь давтамжтай өөрчлөгддөг. өгөгдсөн контентийн хувьд харгалзах харагдах байдал үүсгэх бөгөөд, энэ нь контентийг өөрчлөх бүрд шинээр үүсдэг.
  22. 22. Ерөнхий төсөөлөл
  23. 23. UNU-IIST-eGov-course-XML-23Програм1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  24. 24. UNU-IIST-eGov-course-XML-24XMLИймэрхүү асуудлуудыг шийдэхийн тулд XML-ийг дууддаг.• XML нь HTML-ийг орлогч биш.• HTML ээс (ерөнхийдөө) XML ийг агуулсан цэвэр HTML-ийн өөрийн хувилбар болох XHTML гэж байдаг.• XML хувьд интернет технологид илүү нэгдмэл ба уян хатан сан үүсгэх явдал юм.
  25. 25. UNU-IIST-eGov-course-XML-25XML гэж юу вэ?1) Мэдээллийг агуулах болон удирдах протокол юм.2) Технологийн хүрээнд тэр нь документуудыг бичих, бататгах, зохион байгуулахаас боловсруулах хүртэлх ямар нэгэн зүйлийг хийж чаддаг3) бvтэц бvхий єгєгдлийг хадгалах, хэрэглэхэд ашиглах боломжтой
  26. 26. UNU-IIST-eGov-course-XML-26Юу XML-д байдаггүй вэ?• Энэ нь програмчлалын хэл биш: XML машинаас гадагшаа тээвэрлэх дамжуулах үйлдэл байдаггүй, Java ... адилгүй• Энэ нь харагдах байдлын буюу HTML шиг хэл биш : XML документыг тайлбарлах томьёолох заавар зөвлөмжүүдийг агуулдаггүй Postscript .... адилгүй
  27. 27. UNU-IIST-eGov-course-XML-27XML хэлээрХэлний хувьд XML-д “L” гэж товчилж тэмдэглэдэг.XML өөрийнхөө дүрсэлсэн өгөгдөлийг бичих тэмдэглэх боломжтой..Өөр төрөлтэй өгөгдлийн бүтцийг нэгтгэж авдаг.• синтакс: XML документуудын хувьд синтак нь сайн тодорхойлогдсон байдаг.
  28. 28. UNU-IIST-eGov-course-XML-28XML Mета-хэлээрeXtensible-ийг XML-д “X” гэж товчилж тэмдэглэдэг.XML мета-хэлний синтакс нь бусад хэлүүдээр дүрслэгддэг.Эдгээр хэлүүд нь олон янзын үйлдвэрийн домайнуудыг хамарч чаддаг.
  29. 29. UNU-IIST-eGov-course-XML-29XML домайнууд Босоо домайнууд Хэвтээ домайнуудХууль LegalXML Баталгаатай XML Schema буюу Хүчин төгөлдөрМэдээ NewsML Өөрчлөлт XSLT хувиргалтСанхүү Visa Invoice танилцуулга XSL-FOБизнес ebXML Навигац XLinkУтас VoiceXML ретривал XML QueryХэвлэл XHTML Хувиарлалт SOAPудирдлага GovML Хамгаалалт XML Encryption … …
  30. 30. UNU-IIST-eGov-course-XML-30XML мета тэмдэгтийн хэлТэмдэгтийг XML-д “M” гэж товчилж тэмдэглэдэг.XML –ийн энэ авч үзэж буй хэлүүд нь тэмдэгтийн хэлүүд юм:Тэдгээр нь тэдний дүрслэлүүд буюу гадаад байдал (документууд) –ыг тэдгээрийн гол бүтцээс тэмдэгтээртайлбаладаг. Тэмдэгт гэж юу вэ?
  31. 31. UNU-IIST-eGov-course-XML-31Тэмдэгт• Тэмдэгт нь найдвартай аргуудаар сайжруулан документ руу нэмсэн мэдээлэл, документын хэсгүүдийг таньж тогтоосоноор тэдгээрийн бусадтай хэрхэн яаж хамаарахыг илэрхийлдэг.• Тэмдэгтийн хэл нь тэмдэгтүүдийн олонлог юм. Тэр нь тэдгээрийн хэсгүүдийн хаяг болон хил хязгаарыг тогтоон документын текстэн дотор хувиаралах буюу байрлуулдаг.
  32. 32. UNU-IIST-eGov-course-XML-32Жишээ: XML тэмдэгт<?xml version="1.0"?> • boundaries– эхлэлийн ба<message date="15.09.2003"> төгсгөлийн тагууд<from>Tomasz</from> • roles –элементийн үүргийг<to>Participants</to> тогтоох тагийн нэр<subject>Welcome</subject><body> • meta-data – контентийнWelcome to the талаар мэдээлэлдэг<emphasis>XML Technology атрибутууд</emphasis> course! • position – элементийн<cheers img="smiley.jpg"/> байрлал</body> • containment – элементийн</message> дотор агуулагдах • relationships – гадаад холболт
  33. 33. UNU-IIST-eGov-course-XML-33Демо : Браузеруудын XML> cd "demos/xml in browsers"> lswelcome.xml> opera welcome.xml> iexplore welcome.xml
  34. 34. UNU-IIST-eGov-course-XML-34XML-ийн ерөнхий төсөөлөл1. XML нь интернэт протоколуудад ашиглагдаж 5. XML нь ямар нэгэн лиценз чадна (HTTP, MIME ...). нэхэхгvй. Энэ нь Олон улсын2. Энэ нь мэдээллийг стандартын байгууллагаар интернэтээр хэрэглэх маш зохицуулагдаж байдаг сайн формат3. XML нь application-д 6. GSML-тэй зохицдог хязгаарлагддаггvй. Ямар ч 7. XML нь бvл технологи юм. программ XML баримтуудыг XML нь хувьслын дvнд Style дэмжиж, тvvнийг ашиглаж Sheets, hyperlink, DOM чадна (document object model)-4. XML нь платформ уудыг багтаасан. хязгаарлагддаггvй. Машины тєрєлд зохицон Unicode зэрэг технологийн хэрэглэдэг.
  35. 35. UNU-IIST-eGov-course-XML-35XML-ийн ерөнхий төсөөлөл:• XML нь SGML ба HTML-ийн бvх <?xml version="1.0"?> сайн чанарыг багтаасан, зохицох <message date="15.09.2003"> чадвар сайтай, єндєр хэрэглээтэй <from>Tomasz</from> ба ямар ч программд ”бvтэц бvхий” <to>Participants</to> єгєгдлийг хадгалах, хэрэглэхэд <subject>Welcome</subject> ашиглах боломжтой markup <body> language юм. Welcome to the <emphasis>XML Technology </emphasis> course! <cheers img="smiley.jpg"/> </body> </message>
  36. 36. UNU-IIST-eGov-course-XML-36XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: Нийтлэгзориулалтын буюу уян хатан бүтэцжүүлэлтӨгөгдлийг загварчлалын аппроксимацлах буюу төсөөтгөх хоёр арга байдаг:1. XML гол өгөгдлийг элементийн дотор бүх өгөгдөлд хадгалдаг.2. XML гол документыг текст доторх элементүүдэд хавсаргаж өгдөг .XML нь хоёулангаар нь төсөөтгөх буюу аппроксимацладаг .
  37. 37. UNU-IIST-eGov-course-XML-37Жишээ: документийн-төв буюу голөгөгдөлтэй харьцуулахад<?xml version="1.0"?> <?xml version="1.0"?><message date="15.09.2003"> <message><from>Tomasz</from> <from>Tomasz</from> sends<to>Participants</to> a welcome message to<subject>Welcome</subject> <to>Participants</to>:<body> Welcome to theWelcome to the <emphasis>XML Technology<emphasis>XML Technology </emphasis> course!</emphasis> course! <cheers img="smiley.jpg"/><cheers img="smiley.jpg"/> </message></body></message>
  38. 38. UNU-IIST-eGov-course-XML-38XML-ийн ерөнхий төсөөлөл:бүтэц-төрөлхоорондын үл хамааралXML –ийг HTML-тэй харьцуулахад:1. XML нь өгөгдлийн бүтцийг тодорхойлдог,харагдах байдал нь юуг ч үл харгалзадаг.2. HTML агуулдаг бүтцийн хослол (title) ба тэмдэгт дүрслэл (table) .
  39. 39. UNU-IIST-eGov-course-XML-39Жишээ: Бүтэцийг төрөлтэй харьуулахад<?xml version="1.0"?> <html><message date="15.09.2003"> <table><from>Tomasz</from> <tr><to>Participants</to> <td><b>from</b></td><subject>Welcome</subject> <td>Tomasz</td><body> ...Welcome to the </tr><emphasis>XML Technology </table></emphasis> course! Welcome to the<cheers img="smiley.jpg"/> <i>XML Technology</i> course!</body> <img src="smiley.gif"/></message> </html>
  40. 40. UNU-IIST-eGov-course-XML-40XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: Төрлийг гаднабайдлаар нь хадгалахXML –ийг HTML-тэй харьцуулахад:• HTML нь тухайлсан ба онцгойлсон харагдах байдлыг хязгаарладаг.• Ямар нэгэн XML документ нь өөр өөр арга замуудаар форматалж чаддаг.• Мэдээллийн форматыг stylesheet документд хадгалдаг.• The stylesheet шаардлагатай документоос хандах боломжтой.
  41. 41. UNU-IIST-eGov-course-XML-41Жишээ: Гадаад StylesheetӨгөгдсөн энэ CSS (Cascading Stylesheets) документ (welcome.css) to:before {content: "to:“} from:before {content: "from:“} subject:before {content: "subject:“} body {display:block}Энэ нь XML документ: <?xml version="1.0"?> <?xml-stylesheet type="text/css" href="welcome.css"?> <message>...</message>CSS-браузер нь энэ үр дүнг гаргадаг: from: Tomasz to: Participants subject: Welcome Welcome to the XML Technology course!
  42. 42. UNU-IIST-eGov-course-XML-42Жишээ: Өөр гадаад StylesheetЭнэ stylesheet-г ашиглах: to:before {content: “to:”} from:before {content: “from:”} to, from {display:block; font-weight: bold} subject {display:none} emphasis {font-style: italic}Энэ үр дүн нь дараах байдлаар гарна: from: Tomasz to: Participants Welcome to the XML Technology course!
  43. 43. UNU-IIST-eGov-course-XML-43Демо : Өөр өөр харагдах байдал> cd "demo/different presentations"> dirwelcome1.css welcome2.css welcome1.xml welcome2.xml> opera welcome1.xml> opera welcome2.xml
  44. 44. UNU-IIST-eGov-course-XML-44XML-ийн ерөнхий төсөөлөл : ДокументхувиргалтуудИлүү радикал үр дүнгүүдийг XSLT-ээр олж авч болно:• Өргөтгөсөн Stylesheet хэлний хувиргалтууд• XSLT нь XML хувиргалтануудад мэргэшисэн цогц зарлалтын програмын хэл юм.• XSLT програмууд нь XML дээр бичигдсэн байдаг.
  45. 45. UNU-IIST-eGov-course-XML-45Жишээ: XSLT 1 дээрх XML хувиргалтуудЭнэ програм дэлгэцэн <xsl:stylesheet xmlns:xsl="www.w3.org...">дээр мессеж харуулдаг <xsl:template match="message">HTML –ийг үүсгэдэг. <html> <table> ...XSLT –ийн элементийн <td><b>from</b></td>форматийн заавар xsl . <td> <xsl:value-of select="from"/> </td> </table> <xsl:value-of select="body"/> <img src="smiley.gif"/> </html> </xsl:template> </xsl:stylesheet>
  46. 46. UNU-IIST-eGov-course-XML-46Жишээ: XSLT 2 дээрх XML хувиргалтуудЭнд HTML үүссэн байна:<html> <table> <tr><td><b>from</b></td><td>Tomasz</td></tr> <tr><td><b>to</b></td><td>Participants</td></tr> </table> Welcome to the <i>XML Technology</i> course! <img src="smiley.gif"/></html>Браузерийн гаралт: from Tomasz to Participants subject Hello Welcome to the XML Technology course!
  47. 47. UNU-IIST-eGov-course-XML-47Демо: XSLT ээс HTML үүссэн байна> cd "demos/html generated by xslt"> dirwelcome.xml welcome.xsl smiley.gif> xalan welcome.xml welcome.xsl welcome.html> lswelcome.xml welcome.xsl welcome.html smiley.gif> opera welcome.html
  48. 48. UNU-IIST-eGov-course-XML-48Демо: XSLT –ийн Built-in хийх үе шат> cd "demos/built-in xslt processing"> dirwelcome.xml welcome.xsl smiley.gif> iexplore welcome.xml
  49. 49. UNU-IIST-eGov-course-XML-49XML ерөнхий төсөөлөл:Бид хаана байна?1. Өгөгдлийг өөрийнхөөрөө 9. Синтаксийн үүрэг дүрслэх 10. горимыг зааврын дагуу хийх2. Уян хатан бүтэц 11.Хэлнүүдийг үүсгэх3. Бүтэц –төрөл үл хамаарал 12.Хэлнүүдийг хүлээн4. Төрлийн гадаад байдал зөвшөөрөх хадгалалт 13.Хэлнүүдийн хамрах хүрээ5. Документийн хувиргалтууд 14.Технологийг өөрийнхөөрөө ЭНД! дүрслэх6. Документийн боловсруулалт 15. технологийг эмх цэгцтэй7. програмын дэмжлэг болгох8. ОУ дэмжлэг
  50. 50. UNU-IIST-eGov-course-XML-50XML ерөнхий төсөөлөл : ДокументийнболовсруулалтXML ээс HTML руу хувиргах нь боловсруулалтын яг нэг төрөл юм.Доорх байдлуудаар олон төрөлд хувиргах боломжтой:• XML ээс XML руу• XML ээс text руу• XML ээс PDF руу• XML ээс Latex руу• XML ээс troff руу• Гэх мэт.Tэд вэб дээр ямар нэгэн юм хийдэггүй байна.
  51. 51. UNU-IIST-eGov-course-XML-51Жишээ: XML ээс LaTeX руу• XSLT build руу <xsl:stylesheet мэдээлэл гарах xmlns:xsl="www.w3.org..."> <xsl:template match="message">• XML-ийн оролт documentclass{article} title{<xsl:value-of select="subject"/>}• LaTeX-ийн гаралт begin{document} ...• Тэмдэгтийн ялгаатай <xsl:apply-templates select="body"/> төрлүүдийн цуварсан end{document} зарлалтууд </xsl:template> <xsl:template match="emphasis"> {it <xsl:value-of select="."/>} </xsl:template> </xsl:stylesheet>
  52. 52. UNU-IIST-eGov-course-XML-52Демо: XSLT ээс LaTeX үүсгэх> cd "demos/latex generated by xslt"> dirwelcome.xml welcome.xsl smiley.eps> xalan welcome.xml welcome.xsl welcome.tex> dirwelcome.xml welcome.xsl welcome.tex smiley.eps> latex welcome.tex> dirwelcome.xml welcome.xsl welcome.tex welcome.auxwelcome.dvi welcome.log smiley.eps> yap welcome.dvi
  53. 53. UNU-IIST-eGov-course-XML-53XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: ПрограмыгдэмжихҮндсэн програмын хэлүүд бүгдээрээ XML-ийг дэмждэг.эдгээр нь C++, Java ба Perl-д орсон байдаг.XML parser гэвэл XML-ийг уншиж мэдээллийг авагч гэж ойлгож болно.Програмчлалын дэмжигч хэсгүүд• Үзэгдэл дээр суурилсан: XML-ийн ажиллаж байх үед XML-ийн парсинг үүсгэгдсэн үзэгдлүүдэд буюу event-үүдэд хариу үйлдэл өгдөг програм• Модон дээр суурилсан: XML-ийн үүсгэгдсэн парсинг документийн байрлалыг тодорхойлох болон шилжүүлдэг програм• Дүрэм дээр суурилсан: Давтан хувиргагч зарчмууд буюу (XSLT) документэд глобал өөрчлөлтүүдийг гүйцэтгэдэг програм
  54. 54. UNU-IIST-eGov-course-XML-54Жишээ: API документ обьектXML документэд package dom; public class Counter { үүсгэх JAVA-гийн public void count(Node node) { кодчлол switch (node.getNodeType()){ case Node.TEXT_NODE: { ... }Оролтын документ case Node.ELEMENT_NODE: { дээр дуудагддаг Node child = node.getFirstChild(); програмчлалын while (child != null) { парсинг. count(child); child = child.getNextSibling(); }}}}DOM API нь үүсгэгдсэн public static void main(String argv[]) { модны бүтэцтэй Counter counter = new Counter(); програмчлалын document = parser.parse(argv[2]); парсинг давталтанд counter.count(document); хэрэглэгддэг. } }
  55. 55. UNU-IIST-eGov-course-XML-55Демо: Java DOM API-ээр XML-ийгболовсруулах> cd "demos/xml processing with java dom api"> dirwelcome.xml> java dom.Writer welcome.xml> java dom.Counter welcome.xml> java dom.GetElementsByTagName -e message welcome.xml> java dom.GetElementsByTagName -a img welcome.xml
  56. 56. UNU-IIST-eGov-course-XML-56XML ерөнхий төсөөлөл: Олон улсындэмжлэгXML ийн Unicode дэмжлэгүүд:• UTF8 – 8-bit Unicode – үндсэн кодчлол• XML боловсруулалт нь ямагт UTF8 ба UTF16 хоёуланг нь дэмждэг• Эдгээр нь тэмдэгтийн олонлогийг олон талаас нь дэмжих үйл явцыг дэмждэг• Текст, элемент ба атрибут нэрүүдийг international гэж үздэг• Хэд хэдэн хэлүүд нь нэг документэд хамтдаа оршиж болдог
  57. 57. UNU-IIST-eGov-course-XML-57Жишээ: Polish-дээрх XML документPolish-ийн нэг ердийн <?xml version="1.0"мессеж. encoding="iso-8859-2"?> <wiadomość data="15.09.2003"> <od> Tomasz </od>iso-8859-2 нь төв европийн <do> Uczestnicy </do>кодчлол. <tytuł> Powitanie</tytuł> <treść>Текст ба таг/атрибутийн Witam na kursieнэрүүд нь бүгд Polish-р <ważne>Technologii XML</ważne>харагдана. <czołem obraz="smiley.jpg"/> This is a message in Polish: ąćęłńόśźĄĆĘŁŃÓŚŹŻ </treść> </wiadomość>
  58. 58. UNU-IIST-eGov-course-XML-58Демо: Polish дээрх XML> cd "demos/xml in polish"> lspolish.xml> opera polish.xml> iexplore polish.xml
  59. 59. UNU-IIST-eGov-course-XML-59XML ерөнхий төсөөлөл: Синтаксийн үүрэгAn XML document must be well-formed to be process-able byXML-compliant applications:• XML parsers are explicitly required not to process ill-formed XML, but to exit with a suitable error message• Браузерууд Browsers accept ill-formed HTML, trying to guess the intentions of the document’s author.• A lot of browser code goes to processing ill-formed HTML, increasing complexity and decreasing predictability.
  60. 60. UNU-IIST-eGov-course-XML-60Жишээ: Ill-Formed XML1. Огноог хашилтгүйгээр бичсэн <?xml version="1.0"?> <message date=15.09.2003> <from>Tomasz</from>2. Тодруулсан нь алдаж <to>Participants</to> бичэгдсэн <subject>Welcome</subject> <body>3. Чипүүдийг төгсгөхгүй Welcome to the <emphasis>XML Technology </emphazis> course!4. Мессеж болон биеийн <cheers img="smiley.jpg"> давхцал </message> </body>
  61. 61. UNU-IIST-eGov-course-XML-61Demo: Ill-Formed XML> cd "demos/ill-formed xml"> dirwelcome.xml welcomeIll.xml> cp welcomeIll.xml welcome.xml> opera welcome.xml> emacs welcome.xml> opera welcome.xml> emacs welcome.xml> opera welcome.xml> emacs welcome.xml> opera welcome.xml> emacs welcome.xml> opera welcome.xml
  62. 62. UNU-IIST-eGov-course-XML-62XML-ийн ерөнхий төсөөлөл : Ажиллахгоримыг шууд олгохWell-formedness д синтаксийн шалгах суурь дүрэм, XML документуудын бүх төрлүүд нийтлэг агуулагддаг.propert-уудыг шалгах ба шилжүүлэх ерөнхийгөөс тухайлсан XML ийн жишээ хэлнүүд:• Документ нь тодорхой үүрэгтэй компялуудыг зөв тодорхойлж өгсөн хэл.• Шилжүүлэх ямар нэгэн иймэрхүү арга нь Документ төрөл тодорхойлолт.• Документ ill-formed хүчингүй бол, ill-formed хэрэгтэй биш ба документ нь хүчинтэй байдаг.
  63. 63. UNU-IIST-eGov-course-XML-63Жишээ: утга олгогдоогүй сайн-зохионбайгуулагдсан документЭнэ message сайн- <?xml version="1.0"?> зохион байгуулагдсан, <message date="15.09.2003"> гэвч хэн нэгэн хүлээн <from>Tomasz</from> авдаг уу? <subject>Welcome</subject> <body> Welcome to the <emphasis>XML Technology </emphasis> course! <cheers img="smiley.jpg"/> </body> </message>
  64. 64. UNU-IIST-eGov-course-XML-64Жишээ: Ирсэн документуудыг хүчинтөгөлдөр болгоххүчин төгөлдөр болгох <?xml version="1.0"?> горимууд: <!DOCTYPE message welcome.dtd> <message date="15.09.2003"> ...1. message бол язгуур </message> буюу үндсэн элемент welcome.dtd2. Энэ нь форм элементээр агуулагддаг, <!ELEMENT message (from,to,subject,body)> <!ATTLIST message date CDATA #IMPLIED> to, subject ба body <!ELEMENT from (#PCDATA)>3. бас сонголтын date <!ELEMENT to (#PCDATA)> aтрибут болон character <!ELEMENT subject (#PCDATA)> <!ELEMENT body (#PCDATA | emphasis | өгөгдөл зэргийг агуулдаг cheers)*>4. Гэх мэт. <!ELEMENT emphasis (#PCDATA)> <!ELEMENT cheers EMPTY> <!ATTLIST cheers img CDATA #REQUIRED>
  65. 65. UNU-IIST-eGov-course-XML-65Демо: хүчингүй XML> cd "demos/invalid xml"> dirwelcome.xml welcomeInvalid.xml> cp welcomeInvalid.xml welcome.xml> xerces welcome.xml> emacs welcome.xml> xerces welcome.xml
  66. 66. UNU-IIST-eGov-course-XML-66XML ерөнхий төсөөлөл:Бид хаана байна?1. Өгөгдлийг өөрийнхөөрөө 9. Синтаксийн үүрэг дүрслэх 10. горимыг зааврын дагуу хийх2. Уян хатан бүтэц 11.Хэлнүүдийг үүсгэх3. Бүтэц –төрөл үл хамаарал 12.Хэлнүүдийг хүлээн4. Төрлийн гадаад байдал зөвшөөрөх хадгалалт 13.Хэлнүүдийн хамрах хүрээ5. Документийн хувиргалтууд 14.Технологийг өөрийнхөөрөө ЭНД! дүрслэх6. Документийн боловсруулалт 15. технологийг эмх цэгцтэй7. програмын дэмжлэг болгох8. ОУ дэмжлэг
  67. 67. UNU-IIST-eGov-course-XML-67XML ерөнхий төсөөлөл:Хэлнүүдийг үүсгэхDTD нь хэлнүүдийн тодорхойлолтын механизмыг хангадаг:• welcome.dtd file leaves: – хүчинтэй XML документууд бүтэц шиг чөлөөтэй байдаг – иймэрхүү документуудын текст контентууд шиг илүү чөлөөтэй байдаг• Бүх XML документуудын хүчинтэй байх нь “хүлээн авсан message”-ийн хэл нь welcome.dtd ээс тогтоно
  68. 68. UNU-IIST-eGov-course-XML-68Жишээ: өөр хүчинтэй аүлээн авсан документПрограм хангамжийн <?xml version="1.0"?>төслийн менежментийн <!DOCTYPE message welcome.dtd>эх үүсгүүрүүдийн хүлээн <message>авсан application-уудын <from>UNU/IIST</from>. <to>Students</to> <subject>Welcome</subject> <body> We invite applications to attend the Software Project Management course. The deadline is <emphasis>15.09.2003 </emphasis>. Please apply to <emphasis>spm@iist.unu.edu </emphasis>. </body> </message>
  69. 69. UNU-IIST-eGov-course-XML-69Демо : Хүчин төгөлдөр XML> cd "demos/valid xml"> dirprojectManagement.xml welcome.dtd> xerces projectManagment.xml
  70. 70. UNU-IIST-eGov-course-XML-70XML ерөнхий төсөөлөл:Хэлнүүдийг хэрэглэжэхлэхбидний тодорхойлсон хэлнүүдийн оронд, түгээмэл XML үүд байх боломжтой байдаг.Яг бидэнд хэрэгтэй хэлүүд.XML ийн зуу зуун хэлүүдийг дурьдаж болно:1. MathML –XML дахь математик2. SVG –XML дахь вектор график3. DocBook –XML дахь номын зохиогч нар4. CML – хиймийн молекул бүтцийн дүрслэлүүд5. Visa Invoice –XML дуу авиаг бичих6. XHTML –XML дахь том хэмжээний текст документийн аутор7. Өөр олон байдаг
  71. 71. UNU-IIST-eGov-course-XML-71Жишээ: MathMLMathML-ийн багахан <?xml version="1.0"?> хэсгийг авч үзье – <!DOCTYPE math XML нь математик "http://www.w3.org/mathml.dtd"> дүрслэл <math> тэмэдглэлүүдийг <mi>x</mi><mo>=</mo> тодорхойлдог. <mfrac> <mrow> <mrow>mathml.dtd нь энэ <mo>-</mo><mi>b</mi> хэлний нийтлэг DTD . </mrow> <mo>&PlusMinus;</mo> <msqrt> ... </msqrt> </mrow> <mrow> ... </mrow> </mfrac> </math>
  72. 72. UNU-IIST-eGov-course-XML-72Demo: MathML> cd "demos/mathml"> dirmath.xml> xerces math.xml> opera math.xml> amaya math.xml
  73. 73. UNU-IIST-eGov-course-XML-73Жишээ: Вектор графикуудSVG нь: <?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE svg "http://www.w3.org/svg.dtd"> vector graphics <svg width="12cm" height="3.6cm"> тодорхойлсон хэл. <text fill="blue"> <textPath xlink:href="#MyPath">SVG тэмдэгт нь Welcome to theХүлээн авах тесктийг <tspan dy="50" fill="red"> синусойдын дагуу XML Technology үзүүлдэг. </tspan> course! </textPath>svg.dtd нь энэ хэлний </text> нийтлэг DTD <rect width="998" height="298"/>. </svg>
  74. 74. UNU-IIST-eGov-course-XML-74Жишээ: Вектор графикууд> cd "demos/scalable vector graphics"> dirwelcome.svg> xerces welcome.svg> opera welcome.svg> amaya welcome.svg> iexplore welcome.svg
  75. 75. UNU-IIST-eGov-course-XML-75XML ерөнхий төсөөлөл:Хэлнүүдийн хамраххүрээХэд хэдэн үгсийн сангууд ижил документийг ашигладаг:• Элемент болон хэлнээс ирсэнээр нь индеклэдэг: svg:title title from SVG xhtml:title title from XHTML math:title title from MathML• Угтвөр нь зарлагдаад хэлнүүдийн үндсэн URL руу илгээгддэг.• Элементийн үйл явц хэрхэн яаж ажиллахыг XML процесс гэж нэрлэдг, эсвэл гадаад аппликашнийг хэрэглэх шаардлагатай.
  76. 76. UNU-IIST-eGov-course-XML-76Жишээ: XHTML ба MathML ба SVGЭнэ документийг дараах <?xml version="1.0"?> гурван хэлэнд <html xmlns="www.w3.org/xhtml"> ашигладаг: <body> <p>Here is XHTML ... </p> <p>Here is MathML:1. XHTML, <math xmlns="www.w3.org/MathML">2. MathML ба ...3. SVG. </math> </p> <p>Here is SVG: <svg xmlns="www.w3.org/svg"> ... </svg> </p> </body> </html>
  77. 77. UNU-IIST-eGov-course-XML-77Демо: XHTML ба MathML ба SVG> cd "demos/xhtml and mathml and svg"> dirmixed.xml> amaya mixed.xml
  78. 78. UNU-IIST-eGov-course-XML-78XML ерөнхий төсөөлөл:Технологийгөөрийнхөөрөө дүрслэхтэдгээрийн синтаксууд нь XML-ийн өмнө CSS/DTD –ийг хэрэглэж байсанЕрөнхий чиг хандлага нь XML-ийн уламжлалт синтаксийг солих:• XSLT – XMLхувиргалтын хэл• XML Schema – XML класс дүрслэлийн хэл
  79. 79. UNU-IIST-eGov-course-XML-79Example: XML ийн XML хувиргалтXSLT нь XML-ийг <?xml version="1.0"?>бүхлээр шилжүүлдэг. <xsl:stylesheet xmlns:xsl="www.w3.org..."> <xsl:template match="message">XML-нь өөрөө XML <html>документийг хувиргах <table> ...програм. <td><b>from</b></td> <td> <xsl:value-of select="from"/>Хүлээн авсан мессежийг </td>хамгийн түрүүнд </table>хувиргадаг. <xsl:value-of select="body"/> </html> </xsl:template> </xsl:stylesheet>
  80. 80. UNU-IIST-eGov-course-XML-80Жишээ: XML дээрх XML классуудXML Schema – XML документуудын XML классуудыг тодорхойлдог хэл юм – нь XML-ийг бүхэлд нь дүрсэлдэг.<?xml version="1.0"?><xsd:schema xmlns:xsd="www.w3.org/XMLSchema"> <xsd:element name="message" type="Message"/> <xsd:complexType name="Message"> <xsd:sequence> <xsd:element name="from" type="xsd:string"/> <xsd:element name="to" type="xsd:string"/> <xsd:element name="subject" type="xsd:string"/> <xsd:element name="body" type="Body"/> </xsd:sequence> <xsd:attribute name="date" type="xsd:date" use="optional"/> </xsd:complexType> ...</xsd:schema>
  81. 81. UNU-IIST-eGov-course-XML-81Демo: XML Schema> cd "demos/xml schema validation"> dirwelcome.xml welcome.xsd welcomeInvalid.xml> cp welcomeInvalid.xml welcome.xml> xercesSchema welcome.xml> emacs welcome.xml> xercesSchema welcome.xml> emacs welcome.xml> xercesSchema welcome.xml> emacs welcome.xml> xercesSchema welcome.xml
  82. 82. UNU-IIST-eGov-course-XML-82XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: Технологийг эмхцэгцтэй болгохӨөр чиг хандлага бий болоход XMLийн технологууд нь өмнөх XML технологоо буцаан боловсруулдаг.XHTML, гурван аятайхан зүйл байдаг:• strict – хамгийн сайн XML руу-зөөх• transitional –HTML нь хуучин браузеруудаа буцааж хангалттай их ашигладаг• frameset – string XHTML-д frame-ууд нэмэхУламжлалт програм хангамжаас хамаардаг XML-бишээс XML руу зөөх.
  83. 83. UNU-IIST-eGov-course-XML-83Жишээ: XHTML<?xml version="1.0"?><!DOCTYPE html PUBLIC "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"><html> <body> <table> <tr><td><b>from</b></td><td>Tomasz</td></tr> <tr><td><b>to</b></td><td>Participants</td></tr> <tr><td><b>subject</b></td><td>Welcome</td></tr> </table> <p>Welcome to the <i>XML Technology</i> course! <img src="smiley.gif" alt="Cheers"/></p> </body></html>
  84. 84. UNU-IIST-eGov-course-XML-84Демо: XHTML> cd "demos/xhtml validation"> dirwelcome.html welcome.xhtml smiley.gif> opera welcome.html> opera welcome.xhtml> emacs welcome.xhtml> opera welcome.xhtml
  85. 85. UNU-IIST-eGov-course-XML-85XML ерөнхий төсөөлөл:Бид хаана байна?1. Өгөгдлийг өөрийнхөөрөө 9. Синтаксийн үүрэг дүрслэх 10. горимыг зааврын дагуу хийх2. Уян хатан бүтэц 11.Хэлнүүдийг үүсгэх3. Бүтэц –төрөл үл хамаарал 12.Хэлнүүдийг хүлээн4. Төрлийн гадаад байдал зөвшөөрөх хадгалалт 13.Хэлнүүдийн хамрах хүрээ5. Документийн хувиргалтууд 14.Технологийг өөрийнхөөрөө6. Документийн боловсруулалт дүрслэх7. програмын дэмжлэг 15. технологийг эмх цэгцтэй8. ОУ дэмжлэг болгох ЭНД!
  86. 86. Үүсэл буюу Эх үүсвэрүүд
  87. 87. UNU-IIST-eGov-course-XML-87Program1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  88. 88. UNU-IIST-eGov-course-XML-88XML-ийн цаг хугацааны шугам1967 GenCode1969 Generalized Markup Language1980’s GML adopted by government and industry1986 Standard Generalized Markup Language1989 World Wide Web = HTML + HTTP + URL1991 World Wide Web is online1994 XML is envisioned at the 2nd WWW Conference1994 World Wide Web Consortium is founded1996 W3C XML Activity Area starts1998 XML becomes W3C Recommendation1998 first applications of XML emerge1999 Internet Explorer 5.0 – the first browser to support XML
  89. 89. UNU-IIST-eGov-course-XML-89XML үүсэл: Генкод1967 Graphic Communication Association (GCA)-ийн GenCode төсөл нь электроникийн документуудийн контент болон пресинтэшнийн үл хамаарах төхөөрөмжүүдийг дүрсэлсэн тагуудыг ашиглах аргаар анх дэвшигдэж байсан.
  90. 90. UNU-IIST-eGov-course-XML-90XML ерөнхий төсөөлөл: GML1969 IBM ийн Charles Goldfarb, Ed Mosher and Ray Lorie нар GM-ийг хөгжүүлсэн – тодорхойлж өгсөн тагуудыг анх удаа ашигласан документ тэмдэгт юм. GML нь DTD-ийг GenCode руу нэмэж өгсөн.1980’s GML засгийн газар болон аж үйлдвэрт хэрэглэж эхэлсэн: 1. CALS хүснэгтийг US-ийн CALS групп-с анх гаргасан. 2. Berglund of CERN – Европийн эгэл бөөмийн Физикийн лабратори –SGML тест системийг хэвлэж хөгжүүлсэн.
  91. 91. UNU-IIST-eGov-course-XML-91XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: SGML1978 GML ажлын хэсэг Goldfarb ба GCA Gen-Code хорооноос American National Standards Institute (ANSI) бүрэлдэн бий болсон .1986 SGML –Standard Generalized Markup Language –нь ISO стандартаар (8879:1986) баталгаажисан. SGML- аппликашн үүсгэх синтакс тодорхойлогдсон ба тодорхой тэмдэгтийн хэлүүдийг DTD-ийн горим руу шилжүүлсэн.
  92. 92. UNU-IIST-eGov-course-XML-92XML ерөнхий төсөөлөл: HTML1989 Tim Berners-Lee анх WWW санаачилсан– access интернэтийн том хэмжээний текст руу ханддаг систем : 1. HTTP – HyperText Transfer Protocol 2. URL – Uniform Resource Locator 3. HTML – HyperText Markup Language HTML нь том хэмжээний текст документуудын SGML документ төрөлтэй, энгийн бөгөөд хялбар програм.
  93. 93. UNU-IIST-eGov-course-XML-93XML-ийн ерөнхий төсөөлөл: XML ирээдүй1994 C. M. Sperberg-McQueen and Robert F. Goldstein, „HTML to the Max: A Manifesto for Adding SGML Intelligence to the WWW”, 2nd WWW Conference: • HTML үүсэхэд GenCode-ийн зарчим нь үнэхээр их хэрэг болсон. • Adapt SGML for the Web? SGML is too complex. • ямар нэгэн шинэ хэл хэрэгтэй, HTML шиг, гэхдээ SGML-ийн ерөнхий дүр төрхийг хадгалсан байх шаардлагатай. • XML ирээдүйтэй.
  94. 94. UNU-IIST-eGov-course-XML-94XML ийн ерөнхий ойлголт: W3C бүрэлдэнбий болсон1994 WWW Consortium ийг MIT ийн ¼ ийг эзэмшидэг MIT, INRIA and Keio , Tim Berners-Lee-ийн удирдан анх үндэслэсэн.1995 HTML ажлын хэсэг W3C тийн зохион байгуулалтанд орсон.1996 XML Activity Area, Phase 1, W3C тийн зохион байгуулалтанд орсон.1997 Tim Bray ба C.M.Sperberg McQueen редакторууд. XML-ийн анхны төсөлийг буюу санаа төсөөллийг зохион байгуулж боловсруулсан,1998 HTML 4.0 W3C Recommendation болсон. HTML ажлын хэсэг XHTML шинэчилсэн.
  95. 95. UNU-IIST-eGov-course-XML-95XML ерөнхий ойлголт : XML нь W3C ийнзохион байгуулалтанд орсон1998 XML 1.0 W3C Recommendation болсон .анхны удаа, XML ээс хамаардаг W3C-ийн активийн 80% хамарч байсан.1998 XML анхны хэрэглээ: Mathematical Markup Language (MathML) ба Chemical Markup Language (1997).1998 XML media төрлүүд text/xml ба application/xml уудыг Internet Engineering Task Force (IEFT) санал болгон дэвшүүлсэн.
  96. 96. UNU-IIST-eGov-course-XML-96XML ерөнхий ойлголт : XML хэрэгжүүлэлт1998 DOM W3C Recommendation болсон.1999 Namespaces in XML нь W3C Recommendation болсон.1999 RDF нь W3C Recommendation болсон.1999 Internet Explorer 5.0 –XML-ийг дэмжидэг анхны үндсэн браузер.1999 “XML and the Second-Generation Web” –ийг АНУ эрдэмтэд болох Jon Bosak ба Tim Bray нар анх хэвлэж гаргасан.
  97. 97. UNU-IIST-eGov-course-XML-97XML ерөнхий ойлголт : Open-Source XMLInitiatives1999 Apache XML төсөл эхэлсэн, тун удалгүй XML цэсүүд: xerces, xalan, cocoon, batik, гэх мэт бий болсон.1999 ebXML – worldwide төсөл, XML бизнесийн төслүүд хэрэгжиж эхэлсэн: • UN/CEFACT (Trade Facilitation and Electronic Business organization) and • OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards).
  98. 98. UNU-IIST-eGov-course-XML-98XML ерөнхий ойлголт : Хэрэгжүүлэлтүүд1999 XSL and XPath W3C Recommendations болсон.2000 XHTML W3C Recommendation болсон.2000 Opera 4.0 XML дэмждэг болсон.2000 Netscape 6.0 нь XML дэмждэг болсон.2000 Amaya 4.0 HTML, XHTML, MathML, SVG дэмждэг хэлбэрээр анх бүтээгдсэн.
  99. 99. UNU-IIST-eGov-course-XML-99XML ерөнхий ойлголт : W3CRecommendations2001 XML Schema2001 XLink and XBase2001 Scalable Vector Graphics2001 XSL Formatting Objects2001 XML Information SetsЭнэ нь бодит түүх юм Түүний гэрч нь өнөөдөр юм
  100. 100. W3C
  101. 101. UNU-IIST-eGov-course-XML-101Програм1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  102. 102. UNU-IIST-eGov-course-XML-102W3C-н нээлт• W3C-г 1994 онд Тим Бернер гэдэг хүн Массажистийн сургуулийн технологын тусламжтай шинжлэх ухааны компьютер дээр хийжээ.• 1995 онд Европын холбоо INRIA (автомат цахилгаан тооллуурыг дахин сэргээхч үндэсний сургууль) дээр W3C-н анхны үйл ажилгаа явуулсан.• 1996 Япон улсын Кео сургууль дээр Аазын анхны үйл ажилгаа явуулсан.• 2003онд INRIA компьютер болон математекийн дахин сэргээх үүргийг хүлээн авсан.
  103. 103. UNU-IIST-eGov-course-XML-103W3C-н хуваагдал хэсэгW3C бүрдэл:• 24н цагын томоохон ажлын хэсэг.• Их бүрдэл нь: корпораци, удирдлагын агентлаг, сургуулиуд.W3C-н Web технологийн удирдамж, зөвөлгөө хариуцсан мэргэжилтнүүдийн томоохон тасаг байдаг.
  104. 104. UNU-IIST-eGov-course-XML-104Demo: Exploring W3C Site> opera http://www.w3.org/> opera http://www.w3.org/Consortium/> opera http://www.w3.org/Consortium/Member/List> opera http://www.w3.org/People/
  105. 105. UNU-IIST-eGov-course-XML-105W3C-н зөвлөгөө• W3C –н тодорхой хуультай бөгөөд тэрхүү хуулийн зөвлөгөө, зөвлөмжийн дагуу оруулдаг.• Баталгааны хэсэг: once a consensus is reached on a particular specification, there will be sufficient vendor and developer support so that compliance results from “peer pressure”• Энэ хэсэг нь хамгын сайн болсон ба одоогоор хэрэгжиж байгаа тогтоомж.
  106. 106. UNU-IIST-eGov-course-XML-106W3C зөвлөгөөний тухайW3C –н зөвлөгөө заавар нь олон хэл дээр тодорхой, нарийн бичсэн байдаг.• Та бүхэнд уншихад амар биш байсан болхоор W3C тайлбарлан хөгжиж XML болсон.• 400+ XML гэдэг ном байдаг ба энэ ном нь W3C –н зөвлөгөөний тухай бүлэг бүрд нь тодорхой ойлгомжтой гаргасан болно.
  107. 107. UNU-IIST-eGov-course-XML-107Demo: XML Resources> opera http://www.w3.org/TR/> opera www.amazon.com> opera www.xml.org
  108. 108. UNU-IIST-eGov-course-XML-108W3C Зөвлөгөөний хэсэгW3C-с үнэлгээ нь ихэнхдээ урт хугцааны үйл явцаас гарч ирэх үр дүн юм.1. Шинэ технологын санааны талбар нь: – гишүүн, – industry or – W3C-н бүлэг. Гэх мэт W3C –н товчлол болон хэвлэгдэж болно.1. Энэ хаяга нь Activity Area гарах нэмэгдхүүн болно, эсвэл хэрэв зохистой нэг ч үгүй бол шинэ Activity Area байгуулдаг.
  109. 109. UNU-IIST-eGov-course-XML-109W3C Зөвлөгөөний хэсэг3. Энэ үйл ажилгааны хувирлалт: – Ажлын нэг групп, – онцгой, тусгай групп – Coordination групп.3. Хэрэв санал төлөвлөгөө үүсэх үед, ажлын групп эцсийн Draft ажлыг бүтээдэг.4. W3C –н гол ажлын хэсэг буюу тэжээлийн савын гишүүн, аж үйлдвэрийн өсөлт, дэвшилийн тусгай групп байдаг.
  110. 110. UNU-IIST-eGov-course-XML-110W3C Зөвлөгөөний хэсэг6. Subsequent сэргэлт ба хэвлэлийн газар: – Өдөр бүрийн өглөө, – Хэвлэлийн ажлын групп дараагын халаагаа иртэл ажилдаг6. The Last Working Draft can be: – зориглосон ажлын гол санааний олон ажлыг илгээгч, сэргээгч групп – Candidate зөвөлгөө зэрэг байдаг.
  111. 111. UNU-IIST-eGov-course-XML-111W3C Зөвлөгөөний хэсэг8. Candidate зөвөлгөөний аж үйлдвэрлэлийн тухай: – Их илүү, олон үйлдвэр ба – техник тэжээлийн хэсэг Энд хэвлэлийг гаргах зөв зохион байгуулалдтай групп үргэлж байдаг.8. Гадаад талын туршлаг бүхий үр дүний дагвар нь: – Эцсийн дүндээ Candidate зөвөлгөөн дотор Proposed зөвөлгөө бий болсон – Энэ нь хэвлэлийг түгээх үйл ажилгаанд тусалдаг.
  112. 112. UNU-IIST-eGov-course-XML-112W3C Зөвлөгөөний хэсэг10. Proposed зөвөлгөөний хэсгийг 3н сарын турш ажилаад сүүлийн сард нь бусад бүлгүүдэд тайлагнадаг.11. Сонголтын гишүүн болох W3C зөвөлгөөний хэсэгт: – Техник солих бэлэн хэсэг – working draft-н буцаах ажил – Үл хүлээн авах (drop from W3C activities).
  113. 113. UNU-IIST-eGov-course-XML-113Хаяга: W3C Зөвөлгөө> opera http://www.w3.org/TR/> opera http://www.w3.org/TR/#Recommendations> opera http://www.w3.org/TR/#PR> opera http://www.w3.org/TR/#PER> opera http://www.w3.org/TR/#CR> opera http://www.w3.org/TR/#WD
  114. 114. UNU-IIST-eGov-course-XML-114W3C DomainW3C –н үйл ажилгааны түгээлтийн 5н Domain байдаг ба үүнд:1. Architecture Domain: хүчин чадал бага технологоор хийсэн Web (e.g. HTTP, XML, DOM, Jigsaw).2. Document Formats Domain: тухайн сонгсон хэл дээр Web-н агуулгыг байгуулж чаддаг (e.g. SVG, XHTML, CSS) зэрэг Web- үүд.
  115. 115. UNU-IIST-eGov-course-XML-115W3C Domains3. Interaction Domain: энэ нэр нь харилцан сайжруулсан үйлдэл хийдэг Web(mobile access, multimedia, voice browsers)4. Technology and Society Domain: төрийн хууль эрх зүй болон төрийн бодлого, олон нийтийн оролцоотой үйл ажилгаанд хамаатай Domain. (encryption).5. Web Accessibility Initiative: тахир дутуу хүмүүсийн тэтгэлэг тусламжинд ашиглах нууцлалтай ерөнхий Web (web content guidelines).
  116. 116. UNU-IIST-eGov-course-XML-116W3C XML Ажлын группXML үйл ажилгааны 5н групп:1. XML гол ажлын групп: XML, ерөнхий бүтэц.2. XML схемийн групп: схемийн хэл.3. XML холбогч ажлын групп: XPointer, XLink, XML Base4. XML тэмдэгт ажлын групп: байгуулгын асуулттай өгөгдлийн загвар.5. XML зохциулагч групп: XML ажлын идвэхжилийн бүх зохциулалт.
  117. 117. UNU-IIST-eGov-course-XML-117W3C XML ажлын группW3C XML үйл ажилгааны 3н групп:1. XSL Ажлын групп: XML тээвэрлэлт болон гадаад асуудал.2. DOM Ажлын групп: баримт бичгийн загвар боловсруулах.3. Web Services Ажлын групп: XML-үндсэн протокол, урьдчилан төлөвлөлт.
  118. 118. UNU-IIST-eGov-course-XML-118Хаяга: W3C Ажлын группopera http://www.w3.org/Consortium/Activitiesopera http://www.w3.org/XML/
  119. 119. Unicode
  120. 120. UNU-IIST-eGov-course-XML-120Program1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  121. 121. UNU-IIST-eGov-course-XML-121XML болон Тэмдэгт түлхүүр үгТүлхүүр үгний асуудал:• XML хийсний дараа шаардагдах, энэ XML баримтанд шаардагдах хамгын сайн тэмдэгт (UCS).• XML үйл ажилгааны хийх ёстой тулгуур UTF-8 ба UTF-16 нь UCS-н түлхүүр үгнүүд болно.• UCS-н түлхүүр үгэнд ихэвчлэн тэмдэгтийг тулгуурлан ашигладаг, гэхдээ заавал тэмдэгт ашиглах шаардлаггүй.Ямар утгатай бэ?
  122. 122. UNU-IIST-eGov-course-XML-122Түлхүүр үгний нэр томъёоcharacter: Латин цагаан толгойн тэмдэгт, нэг оронтой тоонууд,тэмтэгтүүд.character set: туайн сонголтын группын дагуу сонгох ба сонгохдоо:Латнин үсгэн тэмдэгт, Хятад дүрс зураг, тэмдэгтүүдээс сонгон.coded character set: тэмдэгтийг ашиглах үед хаана байрлуулсанаасхамааран ASCII эсвэл Unicode гарна.
  123. 123. UNU-IIST-eGov-course-XML-123Тэмдэгтийг сонгохдооТэмдэгтийг сонгохдоо:• ISO ба• Unicode Consortium .Supports most of the existing written languages.
  124. 124. UNU-IIST-eGov-course-XML-124UCS-н Scripts праграмын тэмдэгтbasic latin 0000-007F hebrew 0590-05FFlatin supplement 0080-00FF arabic 0600-06FFlatin extended A 0100-017F syriac 0700-074Flatin extended B 0180-024F thanaa 0780-07BFIPA extensions 0250-02AF devanagari 0900-097Fspacing modifier 02B0-02FF bengali 0980-09FFdiactritical 0300-036F gurmukhi 0A00-0A7Fgreek 0370-03FF gujarati 0A80-0AFFcyrillic 0400-04FF oriya 0B00-0B7Farmenian 0530-058F tamil F 0B80-0BFF …
  125. 125. UNU-IIST-eGov-course-XML-125Бичиг, ХэлНэг бүхэл бичигНэг бичигний тусламжтай Зарим ангид хэлэнд нэг хэл бүтдэг Японыг сонговол:Крилээр бичэх тэмдэгт, 1. Kanji1. Russian, 2. Hiragana2. Bulgarian, 3. Katakana and3. Ukrainian. 4. Romaji scripts.
  126. 126. UNU-IIST-eGov-course-XML-126Demo: Greek Letters in Unicode> cd "demos/greek letters in unicode"> acroread U0370.pdf> opera polish-greek.xml> iexplore polish-greek.xml
  127. 127. UNU-IIST-eGov-course-XML-127UCS Тээвэрлэлтийн хэлбэр: UTF-8UTF-8 – 8 түлхүүр үг• ойролцоогоор 1-4 дарааллыг тэмдэгтийн тусламжтай олно.• UTF-8 эсвэл зарим сонголт ASCII Латин бичгээр тодохойлогдон.• Default for XML.
  128. 128. UNU-IIST-eGov-course-XML-128UCS Тээвэрлэлтийн хэлбэр: UTF-16UTF-16 – 16 –н түлхүүр үг• Each character дээд FFFF is encoded as a single 16-bit хэмжээ.• Characters above FFFF are represented as pairs of 16-bit values: high- and low-surrogates.• Starts with a single character (Byte Order Mark): FFFE – most significant byte first FEFF – most significant byte second
  129. 129. UNU-IIST-eGov-course-XML-129SurrogatesD800-DFFF is a surrogate block: D800-DBFF low surrogate DC00-DFFF high surrogateA pair of surrogate characters (L,H) represents a character: (H - D800) * 400 + (L - DC00) + 10000in the range 10000-10FFFF.
  130. 130. UNU-IIST-eGov-course-XML-130Тэмдэгтийн битүүдийн дараалалBOM – битүүдийн дараалалДокументийн анхны тэмдэгт төрөл :• FFFE – документ UTF-16 аар кодлогдсон, том-endian• FEFF – документ UTF-16 аар кодлогдсон, жижиг-endian• бусад character – документ UTF-8 аар кодлогдсон
  131. 131. UNU-IIST-eGov-course-XML-131Example: UTF-16 ба UTF-8“Gulliver” in UTF-16 and UTF-8: G u l l i v e rFE FF 00 45 00 75 00 6C 00 6C 00 69 00 76 00 65 00 72FF FE 45 00 75 00 6C 00 6C 00 69 00 76 00 65 00 72 00 45 75 6C 6C 69 76 65 72
  132. 132. UNU-IIST-eGov-course-XML-132Demo: UTF-16 Encoding> cd "demos/utf16 encoding"> lsdoc.xml> xvi32 doc.xml> opera doc.xml> iexplore doc.xml
  133. 133. UNU-IIST-eGov-course-XML-133 XML 1.0-н тэмдэгт хувьсахч 0001-0008 forbidden 0009 allowed – TAB 000A allowed – NEW LINE 000B-000C forbidden 000D allowed – CARRIAGE RETURN 000E-001F forbidden 0020 allowed – SPACE 0021-D7FF allowed D800-DBFF forbidden – low surrogate DC00-DFFF forbidden – high surrogate E000-FFFD allowed 10000-10FFFF allowed – encoded as pairs of surrogatesXML 1.1 permits representation of arbitrary Unicode characters.
  134. 134. UNU-IIST-eGov-course-XML-134XML ба UCSXML онцлох хэсэг:• XML зарлахын тулд UTF-8 ба UTF-16 түлхүүр үгнүүдийг хэрэглэнэ.XML багтаамж:• XML үйл ажилгааны сонголтын хувьсахч түхүүрийг агуулдаг.• Эдгээрийг тус тусд нь илэрхийлэх encoding чанар чанар байдаг.
  135. 135. UNU-IIST-eGov-course-XML-135UCS-н Alternative програмын түлхүүр үгiso-8859-1 Western Europe big5 traditional Chineseiso-8859-2 Central Europe gb2312 simplified Chineseiso-8859-3 Southern Europe euc-jp Japanese (unix)iso-8859-4 Northern Europe euc-kr Korean (unix)iso-8859-5 Cyrillic koi8-r Russianiso-8859-6 Arabic koi8-u Ukrainianiso-8859-7 Greek tis-620 Thaiiso-8859-8 Hebrew windows-* Windowsiso-8859-9 Turkish cp-* IBMiso-8859- Nordic us-ascii basic ASCII10 … ...... ...
  136. 136. XML
  137. 137. UNU-IIST-eGov-course-XML-137Program1) Оршил 3) XML технологууд a) Үндэслэл буюу a) Мэдээллийг баталгаажуулах шалтгаан (XML Schema) b) Ерөнхий a) хандах (XPath) төсөөлөл b) хувиргах (XSLT) c) Эх үүсвэр d) W3C 3) XML Java боловсруулалт a) Модон дээр суурилсан1) XML хэл програмчлал (DOM) a) Unicode b) Event буюу үзэгдэл дээр b) XML суурилсан програмчлал (SAX) c) DTD c) Тодорхой дүрмэн дээр суурилсан d) namespaces програмчлал (XSLT)
  138. 138. UNU-IIST-eGov-course-XML-138XML 1.0 – W3C зөвөлгөөний хэсэг• history: – 1998онд эхний хэвлэл – 2000 засаж залруулсан хэвлэл• editors: 1. Tim Bray (Textuality and Netscape), 2. Jean Paoli (Microsoft), 3. C. M. Sperberg-McQueen (WorldWideWeb Consortium), 4. Eve Maler (Sun Microsystems).
  139. 139. UNU-IIST-eGov-course-XML-139XML 1.0 – W3C зөвөлгөөний хэсэг• abstract: The Extensible Markup Language (XML) is a subset of SGML that is completely described in this document. Its goal is to enable generic SGML to be served, received, and processed on the Web in the way that is now possible with HTML. XML has been designed for ease of implementation and for interoperability with both SGML and HTML.• publication: http://www.w3.org/TR/REC-xml
  140. 140. UNU-IIST-eGov-course-XML-140XML 1.0 – W3C зөвөлгөөний хэсэгThe core of the document is presentation of EBNF productionrules to define the legal syntax of XML documents: document ::= prolog element Misc* prolog ::= XMLDecl? Misc* (doctypedecl Misc*)? XMLDecl ::= ’<?xml’ VerInfo EncodingDecl? SDDecl? S? ’?>’ VerInfo ::= S ’version’ Eq ("’" VerNum "’" | ’"’ VerNum ’"’) VerNum ::= ([a-zA-Z0-9_.:] | ’-’)+ Eq ::= S? ’=’ S? S ::= (#x20 | #x9 | #xD | #xA)+There are also references to the behavior of XML processors: Processors may signal an error if they receive documents labeled with versions they do not support.
  141. 141. UNU-IIST-eGov-course-XML-141XML 1.1 – W3C Candidate зөвөлгөөний хэсэгReasons for the new version:• to keep up with the changing Unicode standard• to add two more line-end characters• to permit representation of arbitrary Unicode characters
  142. 142. UNU-IIST-eGov-course-XML-142XML 1.1 – W3C Candidate зөвөлгөөний хэсэг1.1 дэвшүүлэх зөвөлгөө: XML 1.0 тодорхойлолтын нэр нь боломж олголгүй хориглох ба бүх зүйлийг нь эс зөвшөөрөн хориглож байдаг, харин XML 1.1 нэр бол шинэ загвар хийх ба бүх зүйлийг хориглолгүй зөвшөөрч (тодорхой учир шалтгааны тухай) боломж олгож байдаг.
  143. 143. UNU-IIST-eGov-course-XML-143Demo: XML W3C зөвөлгөөний хэсэг> opera http://www.w3.org/TR/REC-xml> opera http://www.w3.org/TR/xml11/
  144. 144. UNU-IIST-eGov-course-XML-144XML загварын зорилго 1шинэ загварын зорилгын тухай XML (XML 1.0 W3C-н зөвөлгөө):1. XML саадгүй ашиглах Internet-тэй болох.2. XML өргөн хүрээтэй олон зүйлийн хүсэлт гаргах.3. XML програмыг SGML тэй холбож тааруулах4. XML програм бичих үйл ажилгааг хялбар болгох.
  145. 145. UNU-IIST-eGov-course-XML-145XML загварын зорилго 25. Албан бус өвөрмөц шинжүүдийн үүсгэгчийг хамгын бага болгох6. XML хүнлэг буюу оюунлаг, өөрөө сэтгэх програмын бичлэгийг арилгах.7. XML загварыг хурдан, урьдчилсан бэлтгэлтэй болгох.8. XML загварыг товч бөгөөд албан ёсны хэлбэр болгох.9. XML –н програмын бичлэгийг хялбар бүтээх.10. XML –н чухал үнэлгээнд гарах алдааг туйлын бага болгох.
  146. 146. UNU-IIST-eGov-course-XML-146Жишээ: улсад нэвтрэх карт веезОюутны ангилалын карт• улсад нэвтрэх карт веез• Иргэн Jan Kowalski• XML-эр дотогш хөрвүүлнэ.
  147. 147. UNU-IIST-eGov-course-XML-147улсад нэвтрэх картын тэмтэгт үгXML програмын бичлэгийн falls into two categories:• markup – нь XML 12 ялгаатай олон картын төрлийг бахтаадаг.• character data – хэл зүйн ялгаатай эсвэл ялгаагүй хэсгийг тодорхойлдог
  148. 148. UNU-IIST-eGov-course-XML-148Жишээ: XML-н улсад нэвтрэх карт веезТэмдэгт өгөгдөл: <?xml version="1.0"?> <!DOCTYPE card SYSTEM "card.dtd"> <!-- arrival card for Jan Kowalski -->• Kowalski, <card type="arrival">• 24-630 Gdask, Poland <visitor> <name type="surname"> KowalskiХамгын зөв өгөгдөл. </name> ... </visitor> <address where="home"> 24-630 Gdańsk, Poland </address> ... <signature sigfile="mysig"/> </card>
  149. 149. UNU-IIST-eGov-course-XML-149XML үнэлгээ: 1-8no нэр example1 start tags <visitor>2 end tags </visitor>3 empty-element tags <signature/>4 entity references &copyright;5 character references ń6 comments <!-- whatever -->7 CDATA sections <!CDATA[ whatever ]]>8 document type declarations <!DOCTYPE ... >
  150. 150. UNU-IIST-eGov-course-XML-150XML үнэлгээ: 9-12no нэр example9 processing instructions <?myApp ... ?>10 XML declarations <?xml version= ... ?>11 text declarations <?xml encoding= ... ?>12 white space at the top level <?xml version="1.0"?> <card>...</card>
  151. 151. UNU-IIST-eGov-course-XML-151Тэмдэгтийн өгөгдлийн ялгаагүй хэсэгТэмдэгт өгөгдлийн ялгаагүй 2 тайлбар:• ялгаагүй (CDATA)  

×