SlideShare a Scribd company logo

Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore

Mirsad
Mirsad
1 of 20
Tema:Zakonet dhe traditat e jetes
shqiptare te pasqyruara ne krijimtarine
popullore.
Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
 Në Shqipëri njihen dy grupime
të mëdha etnografike, të
konsoliduar që nga mesi i
shek.XVIII, që janë: Gegëria në
veri të lumit Shkumbin dhe
Toskëria në jug të tij. Gegëria
përbëhej nga Gegëria e
mirëfilltë, Dukagjini apo Leknia,
Malësia dhe Fushat Bregdetare të
Veriut, kurse në Toskëri bënin
pjesë: Toskëria e mirëfilltë,
Myzeqeja, Labëria e Çamëria.
Natyrisht, përbrenda këtyre
krahinave etnografike ekzistonin
edhe ndarje të tjera më të vogla.
 Vendbanimet në Shqipëri, qysh në
mesjetë, kishin arritur një stabilitet
dhe kishin kufij të përcaktuar mirë, që
ndanin një fshat nga të tjerët. Kufijtë
shënoheshin me gurë të mëdhenj të
ngulur në tokë, me grumbuj plisash,
me rrjedhën e përrenjve e të lumenjve,
me shenja në trungjet e drurëve, atje
ku kishte pyll, etj. Lëvizja e këtyre
shenjave konsiderohej një faj shumë i
rëndë. Çdo fshatar i njihte mirë kufijtë
e fshatit të vet dhe mund t’i tregonte
me lehtësi, duke përmendur
toponimet përkatëse.
Përbrenda kufijve të fshatit,
përfshiheshin trojet e banesave e
përqark tyre oborret e kopshtijet,
pastaj vinin arat ose tokat e punuara
dhe më tej kullotat dhe pjesa e malit a
e pyllit, që i përkiste fshatit.
 Familja përbëhet nga çifti i të martuarve
me fëmijët e tyre beqarë. Vajzat e
martuara jetojnë në familjen e burrit.
Djemtë e martuar, pak kohë pas martese,
veçohen nga familja e prindërve dhe
jetojnë më vete, por në shumë raste, djali
më i vogël mbetet në shtëpinë e prindërve
dhe jeton me ta. Kështu, mesatarja e
frymëve për familje është 5-6 vetë, por ka
fshatra, ku kjo mesatare është më e ulët.
Megjithatë, në kujtesën e njerëzve të
moshuar, ruhen raste familjesh të mëdha,
ku vëllezërit e martuar e fëmijët e tyre
jetonin së bashku. Në këto familje kishte
detyrimisht një rregull strikt në ndarjen e
punëve dhe të detyrave për të gjithë. Atje
ruheshin më gjatë edhe doke e zakone të
dikurshme të jetës familjare, praktika e
rite pagane, etj.
 Në ritet e besimet që kanë të
bëjnë me ciklin e jetës, pra me
lindjen, martesën e vdekjen,
studjuesit që janë marrë me to,
kanë mundur të hetojnë edhe
rite të lashta, të cilat, sado të
zbehta, jetojnë aty-këtu. Këto
janë kryesisht rite për të
ndjellë mbarësi për familjen e
çiftuar e çiftet e reja, që të
shtohen e të kenë sidomos
trashëgimtarë meshkuj. Ndër
zakonet e vdekjes, mund të
shënojmë se deri në Luftën e
Dytë Botërore, në disa krahina
ruhej vajtimi me “ligje” (këngë
mortore).

Recommended

Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizikeDaniela Ela
 
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREVESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREroni45
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europianolinuhi
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boteroreXheni Marku
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriDonikaLici
 
traditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodranetraditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodraneEva Kajushi
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburFialdoMema
 

More Related Content

What's hot

Projekti me instrumente muzike
Projekti me instrumente muzikeProjekti me instrumente muzike
Projekti me instrumente muzikeS Gashi
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneJugerta Poçi
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Orven Bregu
 
prilli i thyer BISEDA LETRARE
 prilli i thyer BISEDA LETRARE prilli i thyer BISEDA LETRARE
prilli i thyer BISEDA LETRAREmanomano46
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Xhesiana Muka
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeAna Ana
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
Valet
ValetValet
ValetAn An
 
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMATPROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMATeraldzyberaj
 
Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiDenis Lezo
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareOlsi Sita
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiFlavioHabilaj
 
Rajonet e Europes
Rajonet e EuropesRajonet e Europes
Rajonet e EuropesKejti Cela
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutmikaela basha
 

What's hot (20)

Projekti me instrumente muzike
Projekti me instrumente muzikeProjekti me instrumente muzike
Projekti me instrumente muzike
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
 
prilli i thyer BISEDA LETRARE
 prilli i thyer BISEDA LETRARE prilli i thyer BISEDA LETRARE
prilli i thyer BISEDA LETRARE
 
Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!Qyteterimi ilir !!!!
Qyteterimi ilir !!!!
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshme
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
 
Valet
ValetValet
Valet
 
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMATPROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
PROJEKT: NDOTJA E MJEDISIT NGA ZHURMAT
 
Veriu i shqiperise
Veriu i shqiperiseVeriu i shqiperise
Veriu i shqiperise
 
Komunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne ShqiperiKomunizmi ne Shqiperi
Komunizmi ne Shqiperi
 
Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare Shqiptare
 
Gazeta e shkolles
Gazeta e shkollesGazeta e shkolles
Gazeta e shkolles
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
 
Rajonet e Europes
Rajonet e EuropesRajonet e Europes
Rajonet e Europes
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 

Viewers also liked

Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareInternet VloraAlb
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Xhoana Pepa
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!#MesueseAurela Elezaj
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzikaewwa93
 
Veshje popullore
Veshje populloreVeshje popullore
Veshje populloreselda20
 
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseVeshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseDiana Lamaj
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetAn An
 

Viewers also liked (10)

Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptare
 
Zakone dhe tradita
Zakone dhe traditaZakone dhe tradita
Zakone dhe tradita
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Veshje popullore
Veshje populloreVeshje popullore
Veshje popullore
 
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseVeshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
 
Projekt-Arte
Projekt-ArteProjekt-Arte
Projekt-Arte
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentet
 

Similar to Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore

Kenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutKenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutInternet VloraAlb
 
Traditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeTraditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeKlodjan Hoxha
 
Projekt shqiperipart1
Projekt shqiperipart1Projekt shqiperipart1
Projekt shqiperipart1res1ck
 
40 HANET E SHQIPERISE
40 HANET E SHQIPERISE40 HANET E SHQIPERISE
40 HANET E SHQIPERISEMarjan DODAJ
 
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )VatraBiblike
 
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIb
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIbProjekt Trashgimi Ervis Cara XIb
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIbErvis Cara
 
Mirësevini në peshkopi
Mirësevini në peshkopiMirësevini në peshkopi
Mirësevini në peshkopiSofia Nesimi
 
Guide turistike kukes
Guide turistike kukesGuide turistike kukes
Guide turistike kukesGenti Germizi
 

Similar to Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore (17)

Arte pawer-point
Arte pawer-pointArte pawer-point
Arte pawer-point
 
Dasmat shqiptare
Dasmat shqiptareDasmat shqiptare
Dasmat shqiptare
 
Kenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutKenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugut
 
PROJEKT SOCIOLOGJI - KL-11
PROJEKT SOCIOLOGJI - KL-11 PROJEKT SOCIOLOGJI - KL-11
PROJEKT SOCIOLOGJI - KL-11
 
Traditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeTraditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodranee
 
Projekt shqiperipart1
Projekt shqiperipart1Projekt shqiperipart1
Projekt shqiperipart1
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Dasma dibrane
Dasma dibraneDasma dibrane
Dasma dibrane
 
Dasmat shqiptare
Dasmat shqiptareDasmat shqiptare
Dasmat shqiptare
 
40 HANET E SHQIPERISE
40 HANET E SHQIPERISE40 HANET E SHQIPERISE
40 HANET E SHQIPERISE
 
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )
Buletini Jeta e Vatres Biblike nr 82 ( 30 Gusht 2019 )
 
Berati
BeratiBerati
Berati
 
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIb
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIbProjekt Trashgimi Ervis Cara XIb
Projekt Trashgimi Ervis Cara XIb
 
Mirësevini në peshkopi
Mirësevini në peshkopiMirësevini në peshkopi
Mirësevini në peshkopi
 
Guide turistike kukes
Guide turistike kukesGuide turistike kukes
Guide turistike kukes
 

Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore

  • 1. Tema:Zakonet dhe traditat e jetes shqiptare te pasqyruara ne krijimtarine popullore.
  • 3.  Në Shqipëri njihen dy grupime të mëdha etnografike, të konsoliduar që nga mesi i shek.XVIII, që janë: Gegëria në veri të lumit Shkumbin dhe Toskëria në jug të tij. Gegëria përbëhej nga Gegëria e mirëfilltë, Dukagjini apo Leknia, Malësia dhe Fushat Bregdetare të Veriut, kurse në Toskëri bënin pjesë: Toskëria e mirëfilltë, Myzeqeja, Labëria e Çamëria. Natyrisht, përbrenda këtyre krahinave etnografike ekzistonin edhe ndarje të tjera më të vogla.
  • 4.  Vendbanimet në Shqipëri, qysh në mesjetë, kishin arritur një stabilitet dhe kishin kufij të përcaktuar mirë, që ndanin një fshat nga të tjerët. Kufijtë shënoheshin me gurë të mëdhenj të ngulur në tokë, me grumbuj plisash, me rrjedhën e përrenjve e të lumenjve, me shenja në trungjet e drurëve, atje ku kishte pyll, etj. Lëvizja e këtyre shenjave konsiderohej një faj shumë i rëndë. Çdo fshatar i njihte mirë kufijtë e fshatit të vet dhe mund t’i tregonte me lehtësi, duke përmendur toponimet përkatëse. Përbrenda kufijve të fshatit, përfshiheshin trojet e banesave e përqark tyre oborret e kopshtijet, pastaj vinin arat ose tokat e punuara dhe më tej kullotat dhe pjesa e malit a e pyllit, që i përkiste fshatit.
  • 5.  Familja përbëhet nga çifti i të martuarve me fëmijët e tyre beqarë. Vajzat e martuara jetojnë në familjen e burrit. Djemtë e martuar, pak kohë pas martese, veçohen nga familja e prindërve dhe jetojnë më vete, por në shumë raste, djali më i vogël mbetet në shtëpinë e prindërve dhe jeton me ta. Kështu, mesatarja e frymëve për familje është 5-6 vetë, por ka fshatra, ku kjo mesatare është më e ulët. Megjithatë, në kujtesën e njerëzve të moshuar, ruhen raste familjesh të mëdha, ku vëllezërit e martuar e fëmijët e tyre jetonin së bashku. Në këto familje kishte detyrimisht një rregull strikt në ndarjen e punëve dhe të detyrave për të gjithë. Atje ruheshin më gjatë edhe doke e zakone të dikurshme të jetës familjare, praktika e rite pagane, etj.
  • 6.  Në ritet e besimet që kanë të bëjnë me ciklin e jetës, pra me lindjen, martesën e vdekjen, studjuesit që janë marrë me to, kanë mundur të hetojnë edhe rite të lashta, të cilat, sado të zbehta, jetojnë aty-këtu. Këto janë kryesisht rite për të ndjellë mbarësi për familjen e çiftuar e çiftet e reja, që të shtohen e të kenë sidomos trashëgimtarë meshkuj. Ndër zakonet e vdekjes, mund të shënojmë se deri në Luftën e Dytë Botërore, në disa krahina ruhej vajtimi me “ligje” (këngë mortore).
  • 7.  Dibra si vend i vjetër ka dhe traditën e vjetër të saj, e cila mund të themi se në mënyrë fanatike ruhet edhe sot. Ajo ka karakteristikat e saja të veçanta me të cila dallohet nga rrethet tjera. Edhe pse ka pasë ndikime të kulturave tjera, dibranët akoma i rruajnë zakonet e vjetra, këngët e tyre të vjetra, lojrat, veshjen dhe të gjithë simbolet tjera etnografike.
  • 8. Këshilli për ruajtjen e pastërtisë së zakoneve dibrane, që ka firmosur dhe këtë vendim-besëlidhje, siç e quajnë ata, ka shënuar se ky vendim është normë obligative e çdo qytetari të Dibrës. Rastet e gëzimit janë shumë të rëndësishme për njeriun dhe kanë një sërë adetesh, që në Dibër i zbatojnë. Në lindjen e fëmijës, lehonës në spital duhet t’i bëjnë vizitë vetëm anëtarët e ngushtë të familjes, ndërsa për këshillin tradita e dërgimit të petullave ditën e daljes së lehonës nga spitali duhet vazhduar. Ndërkohë që, po sipas këshillit, ndalohet kategorikisht praktika e organizimit të koktejlit te shtëpia e nënës së lehonës. Për emrin e fëmijës përparësi kanë ato autentikë dhe emrat tradicionalë. Fëmijët nuk duhet të pagëzohen me emra të huaj dhe të pakuptueshëm. Dhurata merr vetëm i porsalinduri e lehona, madje ato duhet t’ia dërgojnë vetëm familja e vajzës. Dhuratat s’duhet të tregohen para të tjerëve dhe s’duhet të përfliten jashtë rrethit të ngushtë. Me vendosjen e emrit të fëmijës përfundon dhe ceremonia e të porsalindurit. Syneti është një nga ceremonitë më të rëndësishme për familjet që kanë djem. Qerasja fillon me hallvë dhe me një darkë familjare.
  • 9.  Sipas dibranëve, akti i fejesës duhet të lidhet edhe me shkues. Shkuesi duhet të hapë një kuti me llokume, ose bonbone për të vërtetuar fjalën e dhënë pozitive. Nuses i dërgohet unaza vetëm në ndërrimin e nishaneve, ndërkaq që gjatë festave, deri në martesë, nuses së re nuk duhet t’i dorëzohet asnjë dhuratë. Eshtë detyra e prindërve të kompletojnë dhomën e gjumit. Ditën e premte që ka qenë zakon vështrimi i pajës nga rrethi familjar në Dibër ndalohet kategorikisht dhe është quajtur mendjemadhësi e sëmurë. Dhoma e nuses duhet të qëndrojë e mbyllur, me qëllim që vizitorët të kenë objekt nusen dhe jo pajën që ajo ka sjellë. Këshilli e ka quajtur të domosdoshme ndërprerjen e dhënies së lekëve në formë detyrimi për të ftuarit në darkë. Madje në ftesat e dasmës duhet të shënohet: “Nuk pranojmë kurrfarë dhuratash. Do të na detyroni t’ua kthejmë”. Në darkë bëhet kurorëzimi i çiftit nga përfaqësuesi i fesë dhe nis darka pa alkool.
  • 11.  Ndalohet mbajtja e rrobave të zeza nga gratë, si dhe përdorimi i shallit nga të rejat. Ky është një ndër vendimet e rëndësishme të marra nga këshilli për rastet e zisë. E gjithë ceremonia nuk duhet të shoqërohet me vaje, sepse në fenë islame është e tepërt kjo mënyrë. Zakonisht varrimi duhet të bëhet në mesditë, por në raste të veçanta edhe në orare të tjera. Pritjet zgjasin tre ditë dhe pas këtij afati konaku mbyllet. Vizita nuk duhet të ketë të martave dhe të premteve për gjashtë javë radhazi. Në zakonet dibrane, për të rejat zija mbahet vetëm 6 javë dhe për të moshuarat 6 muaj. Ky është një aspekt i veçantë i këtyre zakoneve, pasi në krahina të ndryshme zija mbahet më shumë për të renë e jo për të vjetrin. Këto ishin disa nga pikat e kësaj besëlidhjeje dibrane, ku secili është i detyruar të zbatojë vendimin e këshillit për pastërtinë dhe ruajtjen e zakoneve.
  • 12.  Akti i fejesës duhet të lidhet edhe me shkues. Shkuesi duhet të hapi një kuti me llokume ose bonbone për të vërtetuar fjalën e dhënë pozitive. Nuses i dërgohet unaza vetëm në ndërrimin e nishaneve. Gjatë festave, deri në martesë nuses së re nuk duhet t’i dorëzohet asnjë dhuratë. Eshtë detyra e prindërve të kompletojnë dhomën e gjumit. Ndalohet kategorikisht shikimi i pajës të premten. Dhoma e nuses duhet të qëndrojë e mbyllur me qëllim që vizitorët të kenë objekt nusen dhe jo pajën që ajo ka sjellë. Të ndërpritet dhënia e lekëve në formë detyrimi për të ftuarit në darkë. Madje në ftesat e dasmës duhet të shënohet “Nuk pranojmë kurrfarë dhuratash. Do të na detyroni t’ua kthejmë.
  • 13.  Dibranet jane njerëz të shquar, traditë, mikpritje. Nuk është e rastestësishme gjithashtu që tradita e gatimit të jetë një nga më të pasurat me pjata, prodhime dhe gatesat më të mira të Shqipërisë. Duke qënë antikisht një vend ku kanë “hyrë e dalë” tregti, zejtari, ushtri, të huaj, karvane, kjo trevë ka qenë e pasur në “ mall e gjë’”. Si rrjedhim, gatimi ka qenë një ndër majat e diamantit të kultures dhe traditës Dibrane. Nuk mund të lë pa përmendur disa nga gatesat më simbol të saj, gatuar siç dibranëve u pëlqen ta theksojnë « ka zojat e shpis », duke filluar nga « Sheçerpare, Shandetlije, Jufka me Pul Fshati, Kulloshtër n’Tav, Petllat e Malsis, Pule me Arra,e Pul m’Qull, Hallve Dibre, Fli’ me Renda, Bungur i Omël, « kompostot e reçelnat e me kumlla, molla, thana ne qershi », etj. Vetem e famshmja hallve Dibrane gatuhet gati në katër mënyra, me miell gruri, miell misri, me trahana dhe gështenja. Të gjitha këto gatime dibranët e dibranet i ruajnë me fanatizëm , sic ruajnë dialektin e tyre të rrallë dhe natyrën e pashoqe .
  • 14.  Dibrës duken sikur janë disa tipe, por në të vërtetë janë tetë, një i burrave dhe shtatë të grave. Sipas veçorive karakeristike kostumet popullore të grave grupohen: kostume popullore të krahinës së Zerqanit dhe Bulqizës,Gollobordës, Lurës,Ujë e më Ujës (Përroit të Gramës dhe lumit të Veleshicës), të fshatrave në të majt të Drinit të Zi, me shtrirje Reç- Komuna e Shupenzës dhe veshje të Fushës së Shehrit.  Kostumet popullore të grave, më i përhapuri ka qënë veshja, që mbahet nga fshatrat në të majtë të Drinit te Zi. Kostumi popullor i gruas të këtyre fshatrave përbëhej prej:rizës, këmishës së gjatë ose të shkurtër prej pambuku, pështamallit, xhamadanit pa mëngë, mbathje të gjata të bardha pambuku,brezi disa ngjyrësh, çorape leshi, opingave prej lëkure lope më gjalma leshi dhe xhupës prej shajaku me ngjyrë të bardhë e të qëndisur bukur në shpinë dhe gjoks.Katolikët e Lurës qëndisin dhe kryqin në shpinë të xhupës.
  • 15. Traditat e lashta ne te cilat shkrihen besimet e ndryshme, manifestohen ne nje seri festash e ceremonish qe shpesh bazohen ne marrdheniet e ngushta te njeriut me natyren. Gjuha zyrtare- shqipja- eshte e paster dhe thuajse e njejte me ate letrare. Pothuajse te gjithe vlonjatet kuptojne ose flasin italishten, cka deshmon per nje lidhje te gjate te trasheguar mes dy popujve. Festat, martesat, jeta e perditshme, shoqerohen nga nje muzike e vecante dhe karakteristike per kete zone.
  • 16.  Muzika e treves se Vlores eshte nje nder me antiket ne Ballkan. Ne treven e Vlores gjenden menyra te te kenduarit, te cilat perbejne gjurme te nje kulture te lashte si: monofonia, kenge dyzereshe me dhe pa iso, kenge trizereshe pa iso, por me preres ose mbajtes, iso shumezereshe(polifoni) me tre e kater zera. Zerat njerezore zevendesojne gjithe instrumentat muzikore. Kur degjon kenget e Kurveleshit, Himares, Dukat- Tragjas, kenget e kenduara ne vallet eVranishtit, Terbacit, ndien se kontakton me nje art te lashte te tradites.
  • 17.  Ne vendet malore, me klime te ftohte, me blegtori te zhvilluar, veshjet popullore ne pjesen me te meadhe te tyre beheshin prej leshi. Ne luginat e malesise eshte perdorur dhe liri, gjithashtu edhe gjeshtra per veshje e shtroje.  Veshje me e vjeter e gruas labe eshte ajo me fustan. Nje veshje e mevonshme kane qene edhe citjanet, veshje e huajtur nga Orienti, qe ndryshon plotesisht nga veshja e vjeter tradicionale vendase.  Veshja e burrave eshte ruajtur origjinale-veshja me e vjeter eshte ajo me kemishe te gjate, me fustanelle e tirq kofshore, veshja me poture e tirq gjunjare, veshje me qillota. Ne veshjet me te vjetra vendase jane perdorur opinga te lopes, kepuce me profka, opinga me sholle te regjur, opingat me xhufka. Ne koke eshte mbajtur qylaf i bardhe me thumb ne maje.
  • 18.  Kuzhina e zonës së Vlorës është një kuzhinë tipike e zonave malore, por njëkohësisht dhe bregdetare. Në të përdoren prodhime të freskëta blegtorale të kopeve të dhirta dhe të të leshtave që rriten nëpër malet buzë detit me barin gjithnjë të njomë dhe erën e detit. Një tjetër karakteristikë e kuzhinës vlonjate janë pjatat me prodhimet e detit, peshk, midhje, karkaleca deti, aragosta etj. Pijet më tipike të Vlorës janë rakia si dhe dhalla shumë e shijshme produkt i kosit shumë cilësor.
  • 19.  Para se të planifikohej një bashkim mes dy familjesh, përmes lidhjes së kurorës nga çifti i ri, ajo që shikohej me vëmendje më parë nga të dyja palët, ishte zgjedhja e mikut. Krushqit, duhet patjetër që të ishin të një niveli ekonomik, social e kulturor, në mënyrë që të mos lindnin diferencime e mospërputhje klasore dhe të shmangeshin pakënaqësitë e përveçme.
  • 20. Punuan : Mirsad Shabani Klasa X9