Giotto

1,614 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,614
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
226
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • O Μπιάτζιο ή Ανιόλο , γωστός ως Τζιότο , γεννήθηκε στο Κόλε ντι Βεσπινιάνο , κοντά στη Φλωρεντία.
  • Giotto

    1. 1. GIOTTOΣτο μεταίχμιο του φόβου καιτης…………………..αγάπης……………………………
    2. 2. 1266 1267ή :Γεννιέται ο Τζιότο στο χωριό Βεσπινιάνο τηςΤοσκάνης.Πατέρας του είναι ο αγρότης Μποντόνε.1277 :Σύμφωνα με τον Βαζάρι συναντιέται με τον Τσιμαμπούε καιτον ακολουθεί στη Φλωρεντία , όπου γίνεται μαθητής του.1290: Παντρεύεται την Τσιούτα ντι Λάπο ντελ Πέλα , με την οποίααποκτά οκτώ παιδιά , τέσσερις γιους και τέσσερις κόρες.1290-1295 :πρώτος κύκλος ζωγραφικών εργασιών στην ΆνωΒασιλική του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης.1297-1299: Δεύτερος κύκλος ζωγραφικών εργασιών στην ΆνωΒασιλική του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης.
    3. 3. 1300:Ταξίδι και εργασία στη Ρώμη.1302 1304-1306 1309ή ή : Ζωγραφίζει το ΠαρεκκλήσιΣκροβένι στην Πάδοβα.1310 : Ταξίδι στη Ρώμη. Ψηφιδωτό της Ναβιτσέλα στον ΆγιοΠέτρο.1320-1325 : Ζωγραφίζει τα Παρεκκλήσια Μπράντι και Περούτζιστην Σάντα Κρότσε της Φλωρεντίας.1328-1333 : Διαμένει στη Νεάπολη στην αυλή του Ροβέρτου τουΑνζού.1334 : Αρχιτεκτονικά έργα στη Φλωρεντία.Στις 18 Ιουλίουεγκαινιάζονται οι εργασίες για το καμπαναριό (Καμπανίλε) τηςΝτουόμο της Φλωρεντίας.1337: Πεθαίνει στις 7 Ιανουαρίου στη Φλωρεντία.
    4. 4. π …………Θρύλος α ό την αρχήΟ Μπιάτζιο ή Ανιόλο , γνωστός ωςΤζιότο, γεννήθηκε στο Κόλε ντιΒεσπινιάνο , κοντά στη Φλωρεντία , το1267.Μέχρι το θάνατό του το 1337 ,πέρασε τη ζωή του στα μεγαλύτερακέντρα της Ιταλίας του 13ουκαι 14ουαιώνα.Ο Τζόρτζιο Βαζάρι ,συγγραφέας της πρώτης βιογραφίαςτου Τζιότο αναφέρει την περίφημηιστορία με τον καλλιτέχνη Τσαμαμπούεο οποίος συνάντησε τυχαία το νεαρόΤζιότο να σχεδιάζει σε μια πέτρα καιεντυπωσιάστηκε τόσο πολύ που τονπήρε μαζί του στο εργαστήριό του στηΦλωρεντία.
    5. 5. Κάπως έτσι ξεκίνησε ημεγαλύτερη ανατροπή στηνιστορία της ζωγραφικής. Μέχριτότε η δυτική τέχνη ήτανπαγιδευμένη , αδιέξοδαεγκλωβισμένη για 1000σχεδόν χρόνια κάτω από τοπέπλο της ρυθμιστικήςθεολογίας . Κι αν η εβραϊκήθρησκεία αποστρέφεται τηζωγραφική , κι αν ο Θεός τουΙσλάμ την απαγορεύει , οχριστιανισμός τη φοβάται……
    6. 6. Στην αρχή καταστρέφει αγάλματα και ψηφιδωτά ,κατόπιν ζητά από τους ζωγράφους να ζωγραφίζουνμόνο το σχήμα όχι τους ανθρώπους. Κι όταν οβυζαντινός μυστικισμός αποκαλύπτει τηνανθρώπινη φλόγα κάτω από το σχήμα , ξεσπά ηΕικονομαχία που διαρκεί περίπου 1 αιώνα . Στησυνέχεια οι βυζαντινοί αγιογράφοι θα ζωγραφίσουναριστουργήματα αγνοώντας ηθελημένα το χρόνο ,τη σάρκα και τη γραμμή του ορίζοντα.
    7. 7. Οι ζωγράφοι της Δύσης συνήθως μιμούνται δίχως ναφλέγονται , αναπαράγουν τους καρπούς δίχως ναπιστεύουν στο σπόρο…..Τότε έρχεται ο Τζιότο. Δενπ .ανα αράγει τα δεδομένα σχήματα Αναζητά τηνπροσωπική του αλήθεια. π π πΑ οφασίζει να ροσ εράσειπτο σχήμα και να γυρέψει το θεό μέσα α ό τοπ .άθος Οδηγός της πίστης του ο Άγιος Φραγκίσκοςτης Ασίζης.οδηγός της φαντασίας του ο .Δάντης, πΣτόχος του ο εξανθρω ισμός των σχημάτων : Ηένωση ουρανού και γης.Υπήρξε ανεπανάληπτατολμηρός στις αναρίθμητες καινοτομίες του, απόλυταασυγχρόνιστος στα αισθητικά του αιτήματα και απόλυταολοκληρωμένος συνάμα.
    8. 8. Τριάντα χρόνια μετά τη συνάντησή του με τονΤσιμαμπούε κι ενώ έχει δημιουργήσει τα πιοσημαντικά έργα του ,ζωγραφίζει την Παναγία ενδόξη μνημειώνοντας σε μια εικόνα ολόκληρη τηδιαδρομή του οράματός του.
    9. 9. πΔεκαέξι κατα ληκτικέςπμορφές βγαίνουν α ό τοφύλλο χρυσού και νιώθειςότι αυτή η σύνθεση όπουνα’ναι θα σε .αγκαλιάσει Οεκτυφλωτικός μανδύαςτης Παναγίας( π π π ),υ έρλαμ ρο μ λε ηπ προο τική τωνλυγισμένων γονάτων της,τα ντελικάτα μακριά,δάχτυλά της τα βαριάπ ,α ό το γάλα στήθη τηςπ ου ο λευκός χιτώναςπ ,δεν μ ορεί να κρύψει,τα κόκκινα χείλη τοπμισάνοιχτο στόμα ου,ψιθυρίζει με μιαν.ελάχιστη ανάσα
    10. 10. Το μεγάλο στοίχημα όμως ενεδρεύει στα!μάτια Το διαρκές κέντρο τηςζωγραφικής του Τζιότο.Κι αν Ο Ιησούς, βρέφος με βλέμμα ενηλίκου ,με θεϊκήενόραση καλύτερα, κοιτάζει τοπ ,Πε ρωμένο Η Παναγία μοιράζεται.στα δύο Αυτό το έχουμε δει και νωρίτεραστη βυζαντινή αγιογραφία (ευσπλαχνίαΔημιουργού-αυστηρότητα Κριτή).ΗΠαναγία του Τζιότο αλληθωρίζειπψάχνοντας τον άνθρω ο μέσα στο.θεϊκό Σχέδιο Το δεξί μάτι κοιτάζει τηνπ ,εκ θεού α οστολή της το άψυχο.σώμα του γιου της Το αριστερό της, πμάτι όμως α ίστευτα τολμηρό,σχεδόν βλάσφημο ,είναι το μάτι μιαςγυναίκας που έχει φτιαχτεί από τα υλικά τηςγης ,που θα βασανιστεί από τα πάθη της.γης Βλέμμα τραγικά,διφορούμενο έτοιμο να γεμίσει μεπ ,λάμψη άθους με το δάκρυ τουπ , π .όνου να λατρέψει και να εθάνει Ομεσαίωνας και η Αναγέννηση στην- .ίδια ιερή μορφή στην ίδια γυναίκα
    11. 11. Γεννημένος στο λιβάδι της Τοσκάνης, πκαθορίζεται α ό τη,διδασκαλία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης τη, πφιλοσοφία του Θωμά του Ακινάτη την οίηση τουΔάντη.Η ζωή του ολόκληρη σε πόλεις της Ιταλικής: , , , , π ,χερσονήσου Φλωρεντία Ασίζη Πάδοβα Ρώμη Νά ολη,Ρίμινι Μιλάνο.Ζωγράφιζε αδιάκοπα,ήταν γλύπτης και. παρχιτέκτονας Δημιουργήματά του το αρεκκλήσι Σκροβένι,στην Πάδοβα η γέφυρα Καράια στη Φλωρεντία και τοπ π περίφημο καμ αναριό δί λα στην Ντουόμο.Ο Τζιότοπ πεκ ροσω εί το κρίσιμο μεταίχμιο της τέχνης:όταν πηγαίνειστην Άνω Βασιλική της Ασίζης νομίζει πως είναι βυζαντινόςαγιογράφος. Δεν είναι απλώς ένας ζωγράφος που ζει στομεταίχμιο.Ο Τζιότο είναι το !μεταίχμιο Στους τοίχους τωνπεκκλησιών ου ζωγράφισε ο θεός σμίγει με τουςπ , .ανθρώ ους γίνεται ένα με αυτούς Δεν αποτυπώνει μόνο τηστιγμή αλλά και αυτά που προηγήθηκαν και αυτά που θαακολουθήσουν! , π , π …Αφηγείται υ αινίσσεται ροοικονομεί
    12. 12. Η τοιχογραφία « » πΤο θαύμα της Πηγής α ό τον κύκλο του Αγίου,Φραγκίσκου της Ασίζης πριν από το 1300, αντλεί το θέμα της απόένα περιστατικό της ζωής του Φραγκίσκου.Φανταστείτε έναν 30χρονοΦλωρεντίνο ζωγράφο να στέκει στοχαστικός μπροστά στον άδειοτοίχο:άραγε πως μπορεί να ζωγραφιστεί ένα θαύμα;Επιλέγει τηδραματική ένταση!
    13. 13. πΤο το ίο είναι,βυζαντινό μαύρηνύχτα , ένας ανεξήγηταφωτισμένος βράχος,πράσινα δέντρα,γεννήματα τηςγης,αντιμαχόμενα τηνύχτα.Η στάση τουΦραγκίσκου πτυ ικήπστάση ροσευχής.Κιόμως τα βλέμματα τωντεσσάρων ανδρώνγεννούν έναν παράξενοδραματικό :ρυθμό ένααίνιγμα κυκλώνει τοθεατή:Ο Φραγκίσκοςζητάει κάτι από τον ουρανόπροσφέροντας τηναφοσίωσή του.
    14. 14. πΟ διψασμένος ίνειπλαίμαργα το νερό ουπ πξαφνικά ξε ήδησε α ότη γη.Που βρίσκεται τοθαύμα;στη σχισμή τουβράχου ή στα λυτρωμό απότη δίψα ή ενωμέναδάχτυλα του αγίου;στοστο βλέμμα αφιέρωσης;Ομοναδικός κανόνας τουΑγίου επαληθεύεται:ηαγάπη θα κυβερνήσει την!ύλη Οι δύο μοναχοίανταλλάσσουνπε ιβεβαιωτικό. !βλέμμα Ναι Το θαύμα!συνέβη Το έχουν δει καιοι δύο.Ο Τζιότο έρχεταιθαρρείς από το πουθενά γιανα φανερώσει τούτο τοθαύμα.
    15. 15. O Aγιος Φραγκίσκος της Ασίζης ήταν η πιο πσ αρακτικήμορφή του Μεσαίωνα. Την εποχή που ο καθολικισμόςυλοποιούσε τα σχέδια της παγκόσμιας κυριαρχίας τωνόπλων και των δολοφονικών σφαγών και ετοίμαζε τιςφλόγες της Ιεράς Εξέτασης, ο Φτωχούλης Του θεούπστάθηκε ο μεγαλύτερος ε αναστάτης ενάντια στη.διεφθαρμένη εκκλησία Πλούσιος αστός αποφασίζεινα πουλήσει την περιουσία του και να δώσει τα χρήματασε έναν ιερέα.
    16. 16. Στην παράσταση Ο Αγιοςπ πφραγκίσκος α ο οιείται τηνπ εριουσία του, ο Τζιότο τοντοποθετεί ανάμεσα στον κλήροκαι στον δήμο της.Ασίζης Μπροστα στονεξοργισμένο πατερά του και τηνακολουθία του ο Άγιοςγυμνώνεται .Με φανερήπ πδυσφορία ο ε ίσκο οςπ π προσ αθεί να τον σκε άσει. πμε μανδύα Το λήθοςεχθρικό.Ποιος είναι άυτός πουπεριφρονεί όσα εκείνοι κατέχουν;Μονάχα τα πδύο αιδιάαριστερά αποδέχονται τηναπόφασή του και ετοιμάζονται ναβγάλουν τα ρούχα τους για ναβρεθούν δίπλα του.
    17. 17. Είναι οι πρώτοι του μαθητές. Ο Άγιος τωνπ πφτωχών α ομένει γυμνός μ ροστά στον Θεό, , πτρελός α ροστάτευτος κι ελεύθερος.ΟΤζιότο τον ζωγραφίζει να κοιτάει ψηλά , νααναζητά με τη ματιά του ένα νεύμα.Από τονπουρανό ξε ροβάλλει ένα χέρι και τονευλογεί. Για τον Τζιότο ο Άγιος Φραγκίσκοςστάθηκε ο σταθερός και μόνιμος προσανατολισμόςτης σκέψης.Ζωγραφίζοντάς τον ανεβαίνει τη σκάλατου ουρανού.
    18. 18. Σε όλες τις τοιχογραφίες τουΤζιότο ο Φραγκίσκος δεν παύεινα προσεύχεται.Στην Εκδίωξηπτων δαιμόνων α ό τοΑρέτσο, παραγγέλλει στοσύντροφό του να φωνάξει έξωαπό την πύλη της πολιτείας γιανα διώξει τους δαίμονες καιοίδιος γονατίζει στηναριστερή γωνία της.εικόνας Κοιτάζει χαμηλάστο σκοτεινό ρήγμα.Πάνωδεξιά ,διαμετρικά αντίθετα , οιδαίμονες φεύγουν ηττημένοι.Ματο ρήγμα μπροστά στα τείχηπρέπει να γεμίσει.Ξέρει λοιπόνπου στρέφει το βλέμμα του οΦραγκίσκος.Το θαύμα έχει τοτίμημά του!
    19. 19. Το κήρυγμα του Αγίου Φραγκίσκου σταπουλιά είναι η πιο φημισμένη από τιςτοιχογραφίες του Τζιότο στην Ασίζη.Τοκήρυγμα είναι το μέσο για να φτάσουν ταλόγια του στην άκρη του κόσμου.Γεμίζει μεπ ,μ λε έναν ανορθολογικό ορίζοντα με,πγαλάζιο τον ουρανό ράσινο τα φύλλα, ,των δέντρων καφετί τους κορμούς τη γη, π .τα ράσα και στεγνό λευκό τα ουλιά Ταπ π πδέντρα αρουσιάζονται σε τρία ε ί εδαπ πδίνοντας στην εικόνα μια υ οτυ ώδηπ προο τική.Τα πουλιά συγκεντρώνονται σταπ .όδια του Αγίου Εκείνος τους μιλά.σκυφτός σιγανά Πίσω του ένας μοναχόςπα ορεί.Μια ακατανόητη δύναμη βγαίνει από τηντοιχογραφία και αιχμαλωτίζει το θεατή:όποιος τηδει δε θα την ξεχάσει π !οτέ Ο Τζιότο δίνει έναπ π πέργο α λό και τέλειο το ο οίο υ ηρετείπ .τον νευματικό του στόχο Ο Τζιότο θέλει ναμιλήσει με μια εικόνα για ολόκληρη τη ζωή.Οθεατής του κηρύγματος απέναντί του δε βλέπειμόνο έναν εξαϋλωμένο καλόγερο να μαζεύειγύρω του τα πουλιά.πΤα ε ιμέρους χαρακτηριστικά του!!!!!σμίγουν γεννώντας ένα άρρητο έργο
    20. 20. H ολοκλήρωση της πνευματικής ταύτισης τουΦραγκίσκου με τον Ιησού γίνεται με το χάραγμα τωνΣτιγμάτων της Σταύρωσης πάνω στο σώμα του , στοποιο ακραίο όραμα του Αγίου. Είναι το αγωνιώδες αίτηματου αγίου για τη Δεύτερη Σταύρωση , το μοναδικό τουδρόμο προς τον ουρανό. Η τοιχογραφία του Τζιότο στηνΆνω Βασιλική της Ασίζης ,για Τα Στίγματα τουΦραγκίσκου ,είναι εξολοκλήρου φτιαγμένη από τον ίδιο.Είναι μια τοιχογραφία με χαρακτήρα προγραμματικάιερό .
    21. 21. Ο Εσταυρωμένος μεφτερούγες αγγέλου έχει. π πσβηστεί Το ρόσω ο,του Φραγκίσκουπλουσμένο α ό το φως τηςένθεης κατάφασης , τηςαπόλυτης αποδοχής τουπόνου και της θυσίας μαςκάνει να πιστέψουμε σεαυτόν.Γύρω το βουνόπολόλαμ ρο ,δωρισμένο μεκαρπερά .δέντρα Το χώμαπλάμ ει ο ουρανός σμίγει,σαύρες κυκλάμιναπκαρφιά και έταλαπ π .α αρούνας Θείο καιανθρώπινο ενώνονται μεπέντε αχτίνες:τα στίγματα θα
    22. 22. γεννήσουν καινούρια Στίγματα.Ο Τζιότο προσεύχεται στον άγιο του ζωγραφίζοντας έναν τοίχο. Η: πθυσία του Φραγκίσκου δεν είναι ορθολογική δεν εθαίνει για να σώσει τον κόσμο. π πΤα τέσσερα καρφιά σε χέρια και όδια και η λόγχη στο λευρό τον ενώνουν γιαπ .άντα με τον Θεό
    23. 23. To π π 1302-αρεκκλήσι των Σκροβένι στην Πάδοβα χτίστηκε α ό το1305.Κλήθηκε να το διακοσμήσει ο Τζιότο. Μέχρι το 1310 ζωγράφισε 50π αραστάσεις διαφορετικών διαστάσεων .Κυριαρχούν οιπ , ,ψευδαισθητικές αρεμβάσεις οι διακοσμητικές λωρίδες οπ πθόλος και τα μετάλλια ου καλύ τουν το μοναδικό κλίτος τουπ αρεκκλησίου .Το εκτυφλωτικό αποτέλεσμα μας οδηγεί στην αναζήτησητου συνολικού του οράματος για τη ζωή , για το θείο πάθος , την ανθρώπινηέκσταση , την περιπέτεια της σάρκας ως την Ανάσταση , για το καλό και τοκακό την ένωση του ανθρώπου με τον Αλλον , για την αγάπη.Στιςτοιχογραφίες π ,του η ίστη εναλλάσσεται με την αμφιβολία ηπ π π ,τα είνωση δοξάζεται όσο και το ανθρώ ινο άθος η Κόλαση, πφωλιάζει στο κουκούτσι του Παραδείσου ο άνθρω οςπ παρακούει όσο και υ οτάσσεται στον θεό και η κάθε αλήθειαπ .μεταβάλλεται σε οφθαλμα άτη και το αντίστροφο
    24. 24. Η Συνάντηση στη Χρυσή Πύλη είναι η π ιο μυστικιστική σύνθεση του, π π πΠαρεκκλησίου για ολλούς η ιο κρυφή εικόνα της αγκόσμιας.ζωγραφικής Ο εξόριστος λόγω της ατεκνίας του Ιωακείμ φεύγει από την πόληεγκαταλείποντας πίσω του την Άννα και ζητάει τη εξιλέωση στην ποιμενική ζωή.Προσφέρει θυσία στον Θεό , κι από τον άγγελο του Κυρίου μαθαίνει πως ηγερόντισσα γυναίκα του γέννησε τη Μαρία. Για να ξανασυναντηθούν ωςανδρόγυνο , μια παλιά προφητεία του αρχάγγελου Γαβριήλ θα τους οδηγήσει καιτους δυό τους π .μ ροστά στη Χρυσή Πύλη της Ιερουσαλήμ Η συνάντησηγίνεται στη γέφυρα και η Χρυσή Πύλη θαρρείς τους στεφανώνει.ΟΙωακείμ και η Άννα, , ,κοιτάζονται αγκαλιάζονται φιλιούνται σμίγουν το σώμα τους καιτην ψυχή τους.Οι συνοδοί της Άννας κάτω από την πύλη τους παρακολουθούνμε συγκίνηση.Στο κέντρο της σύνθεσης στέκει μια μαυροντυμένη γυναίκα ,μιαμεταφυσική μορφή που κοιτάζει μακριά ,ίδια η Μοίρα.Κανείς δεν ξέρει αν στητοιχογραφία του Τζιότο βλέπουμε την προφητεία του αρχαγγέλου ή τηνεπαλήθευσή της.το δίλημμα δεν έχει . π πσημασία Ο τρό ος με τον ο οίοπαγκαλιάζονται ήταν ραγματικά αδιανόητος για την τέχνη τηςπ πανα αράστασης και της α εικόνισης μέχρι τον Τζιότο και έμεινε
    25. 25. π π πανε ανάλη τος ύστερα α ό.αυτόν Εκπληκτος ο θεατής τηςτοιχογραφίας βλέπει μπροστά τουπ πτα δύο μισά ρόσω α , τουάνδρα και της γυναίκας , ναγίνονται ένα , τα δύο,βλέμματα να συναντιούνταιτα δύο χείλη να.αγγίζονται Ποτέ δενπ π !α οδόθηκε έτσι η αγά η ΟΙωακείμ και η Άννα παύουν ναείναι οι προηγούμενοι εαυτοί τουςκαι φτιάχνουν ένα καινούριοπρόσωπο.Για να υπάρξεις μαζί μετον Άλλον , για να αγαπήσειςπραγματικά τον , π πΑλλον ρέ εινα χάσεις το μισό σουπ π :ρόσω ο οι άνθρωποιενώνονται με τους ανθρώπους!Ηένωση του ανθρώπου είναι ημεγαλύτερη απόδειξη της ύπαρξηςτου Θεού!
    26. 26. Ας δούμε Το όνειρο.του Ιωακείμ Ο Τζιότοπ ροτείνει τονπεξανθρω ισμό του.Θεού Είναι δύσκολονα ζωγραφίσεις ένανπ ,άνθρω ο να κοιμάταισχεδόν ακατόρθωτονα τον ζωγραφίσεις να.ονειρεύεται Στο κάτωδεξιό μέρος της,τοιχογραφίας κάτισανπ .ραγματικότητα Δυοσαστισμένοι βοσκοίπβλέ ουν το όνειροπ ου συντελείται μέσαπ .στον ύ νο Ταπ , πρόβατα άντοτε,παθώα λήρη Θεούσυνεχίζουν ναβοσκούν τους
    27. 27. Το εκπληκτικό με το όνειρο του Ιωακείμ είναι πως μιατόσο π π πανορθολογική αράσταση α οτυ ώνεται μεπ π πτόσο φυσικό τρό ο ου βλέ οντάς τη να τηθεωρούμε αυτονόητα αληθινή . Ο Τζιότο μαςπαραδίδει μια εικόνα ενιαία και αδιαίρετη, μιαατμόσφαιρα εξαίσιας θεότητας , μια άφθαστη ψυχικήαγνότητα. Τα θεία του πρόσωπα είναι ζωντανοίάνθρωποι που κινούνται ανάμεσα στην αυστηρότητατης Π.Διαθήκης και τη γλυκύτητα του Ευαγγελίου
    28. 28. πΤο όνειρο έρχεται α ό τονουρανό: ο άγγελος Κυρίουαναγγέλλει στον κοιμισμένογέροντα τη γέννηση της Μαρίας.Στο αριστερό χέρι κρατάει τοπ πσκή τρο ου καταλήγει σε-τριφύλλι Εκείνος και ηπ .τριαδική του υ όσταση Τοστόμα του αγγέλουκλειστό.Στα όνειρα δε χρειάζονταιλέξεις.Ο κορμός του αγγέλου( πό ως κάθε άγγελος του, ,Τζιότο μισός στην ύλη μισόςπστο τί οτα )σβήνει ακαθόρισταστο μπλε του ουράνιου θόλου.Ηνύχτα απλώνεται παντού .
    29. 29. Στη Γέννηση του Χριστού ο Τζιότοκάνει ένα βήμα στην πορεία προς τονπεξανθρω ισμό του Θεού:στρέφει τηνπΠαναγία ρος το Θείο Βρέφος. Μιαγυναίκα (μαμή) και δυο βόδια στη φάτνησυνοδεύουν το σύνολο.Πιο κάτω ο Ιωσήφκοιμάται ανάμεσα στα πρόβατα.Είναιπμια σκηνή α όλυτα γήινηζωγραφισμένη με τους κανόνες και.τις αναλογίες της γης Οι φασκιέςπ πτου Χριστού όμως λάμ ουν α όπυ ερκόσμιο φως και φωτίζουν τοπ προύχο της Παναγίας τα ρόσω απ .των ανθρώ ων και των ζώων Οιπτέσσερις μορφές φωτίζονται α όετούτη τη θεϊκή λάμψη καιαντιγυρίζουν την ένταση τηςπαγά ης.Λίγο πιο κάτω ο Ιωσήφ κοιμάταικαι ονειρεύεται όπως ο Ιωακείμ.Εδώβέβαια όνειρο και παραγματικότηταταυτίζονται. πΑ όλυτα νέο το βλέμμαπ ου ανταλλάσσει η Παναγία με το:Θείο Βρέφος το βλέμμα του νέουουμανισμού.
    30. 30. πΗ Σφαγή των Νη ίων: το μεγαλύτερο κακό που μπορείνα κάνει ο άνθρωπος είναι να σκοτώσει ένα παιδί.Οτανσκοτώνεις ένα παιδί του στερείς την ευκαιρία να μεγαλώσει, σκοτώνεις τους αγέννητους απογόνους του ,διακόπτεις τησυνέχεια της ζωής , σκοτώνεις τον κόσμο ολόκληρο ,αντικαθιστάς το θεό , γίνεσαι ο ίδιος ο .Διάβολος Κι όταν14.000 πδιατάζεις να σφαχτούν βρέφη ό ως ο, π πΗρώδης δια ράττεις κάτι ου καμία Κόλαση δενπ .μ ορεί να τιμωρήσει Αυτός ο πίνακας του Τζιότο είναιη πιο ακραία , η πιο φριχτή και συνάμα η πιο αληθινήζωγραφιά στην ιστορία της ζωγραφικής.Δεν είναι φριχτήμόνο για αυτά που αναπαριστά αλλά κυρίως για όσαπ παραλεί ει.
    31. 31. Η σύνθεση χωρίζεται στατέσσερα.Στα δεξιά τοπ πσ αρακτικό σύμ λεγμα τωνγυναικών κι ενός φονιά ,μετην π λάτη γυρισμένη στο,θεατή που κρατούν τα παιδιάτους ουρλιάζοντας από τηφρίκη.Αριστερά οι φονιάδεςμε τη λάμψη του μίσους στα.μάτια Ο Τζιότο αυτό τοπετυχαίνει μικραίνοντας τηνκόρη των ματιών καιπμεγαλώνοντας το αγωμένοπασ ράδι.Ψηλά ο Ηρώδης πουκατευθύνει.Κάτω τα σφαγμέναπαιδιά σ’ένα σωρό.
    32. 32. Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις τ’άψυχα σώματα.Από πάνω ένας ουρανόςαπελπιστικά άδειος. π π .Τί οτα δε δηλώνει την ύ αρξη του Θεού Ούτεάγγελοι ούτε φωτοστέφανα……Ο Ηρώδης αντί γιαπ πδιαβολική μορφή ου ίσως εριμέναμε είναιένας ήρεμος άξιος καλοντυμένος βασιλιάς με.βαρύτιμο στέμμα στο κεφάλι Το δεξί του χέρι νεύειπ προς τις μανάδες των αιδιών.Παραλληλισμός δαιδαλώδης μασαφής:ο Ηρώδης θα μπορούσε να είναι
    33. 33. κάλλιστα ο Πατέρας –Δημιουργός.Μόνο το φωτοστέφανο του λείπει.Είναιόμως ένας φρικτός φονιάς , ένας σφαγέας.Είναι ο Διάβολος ,ο δίδυμοςαδερφός του Θεού.Ψάχνεις στον ουρανό να βρεις μια απάντηση στοθάνατο:τίποτα!Η εκκλησία στα δεξιά απελπιστικά έρημη και άδεια. Πού είναιλοιπόν;Εκείνος που για χάρη του έγινε η σφαγή;Γιατί δεν έριξε μια αστραπήστους φονιάδες;Γιατί ένας άγγελος δεν οδήγησε αυτά τα παιδιά στην Αίγυπτογια να σωθούν;Σε όλους τους καιρούς θα υπάρχουν αυτοί που θα δοξάζονταικαι αυτοί που θα σφαγιάζονται για τη δόξα των άλλων και θα χάνονται σε μιαμαύρη ρωγμή της ιστορίας.Ο Τζιότο κρατά το Θεό τραγικά απόντα στη Σφαγήτων ανθρώπων.Μπορεί να ζωγραφίσει μόνο την αλήθεια.Να αποκαλύψει ταπρόσωπα των φονιάδων , την απόγνωση των μανάδων,το σωρό τωνσκοτωμένων παιδιών χωρίς να ξεγελάσει κανένα με φωτοστέφανα καιχρυσούς θρόνους στην άλλη ζωή.
    34. 34. π π πΟ δρόμος για τη αγά η ερνάει μέσα α ό τηαμφιβολία. Από τους τέσσερις Ευαγγελιστές μόνο ο Ιωάννηςγράφει για την ανάσταση του Λαζάρου.Γιατί;Δύο εκδοχέςυπάρχουν:η πρώτη είναι πως δεν υπήρξε ποτέ Ανάσταση τουΛαζάρου και η δεύτερη πως οι άλλοι ευαγγελιστές τηναποσιωπούν για κάποιο λόγο:ήταν ας πούμε μια απελπισμένηπράξη εξέγερσης του Ιησού κατά του θεϊκού σχεδίου. Αςθυμηθούμε τι έγινε………π πΑυτή την εξέγερση ρέ ει να έχει στο μυαλό του οΤζιότο όταν ζωγράφισε στον τοίχο του Σκροβένι τοπ :έξαλλο υρωμένο βλέμμα του Ιησού Αυτή ηπ ’ πΑνάσταση ε ουδενί δεν εριλαμβάνεται στο θεϊκό.σχέδιο Η τρομερή ευαγγελική φράση που ταράζει την καρδιάτου είναι «εδάκρυσεν ο Ιησούς» που σημαίνει ότι δεν
    35. 35. άντεξε το απάνθρωπο σχέδιο και πως πήρε την απόφασή του με την ανθρώπινη ψυχή κι όχι με τοΛόγο του Πατέρα Του. πΠράγματι στην τοιχογραφία ο Ιησούς είναι ερισσότεροπ π π . π π ,άνθρω ος α ό οτέ Τα μάτια του είναι υρωμένα α ό το κλάμα τα μάγουλά τουπ . π ,κατακόκκινα α ό τη συγκίνηση Α έναντί του ο Λάζαρος σαβανωμένοςπ π πμισοσα ισμένος με τη βρεφική α ορία του αναστημένου ανάμεσα σε μια λειάδαπ π π . πέκ ληκτων ροσώ ων Στη δεξιά άκρη μια σκε τική μορφή μεταφέρει μαζί με μιαπ .ακόμα φιγούρα τη μαρμάρινη ταφό λακα Ποιο λόγο έχει να είναι οργισμένος ο;συνήθως γαλήνιος ΙησούςΟ Ιωάννης ίσως νααγαπούσε το Δάσκαλό τουπερισσότερο απ’όσο τονπίστευε. Αυτόν τον,Ιωάννη νέοπ ,αλικαράκι ζωγραφίζειπ πο Τζιότο ίσω α ό τον,Ιησού μάλλονπ , ,σκυθρω ό ανήσυχο νασφίγγει νευρικά το: π πμανδύα του το ρόσω ό,του ακόμα άτριχο μα τοπξέρει καλά ως οΔάσκαλος έχειπξε εράσει τα όρια του.Σχεδίου
    36. 36. Στον πΑσ ασμό του Ιούδα τοφιλί δε δίνεται με τα χείλημα με το βλέμμα:Ο κίτρινοςχιτώνας του μίσους τυλίγειπ προδότη και ροδομένο γιαπ . π πάντα Δεκάδες ρόσω ασυνωστίζονται γύρωτους.Δύο απ’αυτά ταμισοβλέπουμε ανάμεσα στονΙησού και τον Ιούδα.Ολοιπλησιάζουν , σπρώχνονται ,φωνάζουν, είναι έτοιμοι νασκοτώσουν , όλο το μίσοςτους συσσωρεύεται στα.μάτια του Ιούδα Κι απέναντισε όλα αυτά πτο υρωμένοβλέμμα του Ιησού ναπ .κοκαλώνει τα άνταπ π .Κά οιος σαλ ίζει κοιτώντας τον ουρανό Στα αριστερά ο Πέτροςπ , πκόβει το αυτί του υ ηρέτη κι αυτός δεν ονά μόνο κοιτάπ πγαλήνια ρος το μέρος εκείνου ου θα του κολλήσει το κομμένο. π π .μέλος Ο Ιούδας α αίσιος ροδότης
    37. 37. Πρόκειται για πτη δραματικότερη αράσταση του Σκροβένι , τηνοριακή στιγμή στην εξιστόρηση του Θείου Πάθους.Μια παράστασηπου ταυτόχρονα αφηγείται την τραγωδία , κρύβει το αίνιγμα καιφανερώνει αυτό που λογαριάζουμε για .αλήθεια Το τραγικόπσύμ λεγμα είναι στο κέντρο.Γύρω απ’αυτό οι υπόλοιποι πουσυμπληρώνουν την τραγωδία:κρατούν δαυλούς,ξύλα ,ρόπαλα. Τίπ πείναι αυτό στο βλέμμα του Ιησού ου ακινητο οιεί τηνπ ; πεικόνα εμ ρός μας Τι είναι αυτό ου μας κάνει τόσοπ π π πιστούς σε Εκείνον ου α οδέχεται την ροδοσία καιπ ;αντιγυρίζει την αγά η στο θάνατο
    38. 38. Ποτέ ζωγράφος δε ζωγράφισεπ πτα ανθρώ ινα μάτια ό ως ο.Τζιότο Επικεντρώνεις το βλέμμα σουκαι νιώθεις πως τα μάτια αυτάγνωρίζουν την λάμψη της αγάπηςπου γεννιέται ανάμεσα σε γη καιουρανό ,όσο και τι δυσοίωνο νεύματου Θεού προς τον άνθρωπο.700Πέρασαν χρόνια και οιπάνθρω οι ζωγραφίζουνπ ,αδιάκο α μα κανένας δενπκατάφερε να υρώσει τα μάτιαπ π .των ανθρώ ων ό ως εκείνος Ο,Ιούδας σμίγει τα φρύδια ζαρώνειπ , πτο μέτω ο καμ ουριάζειπ .ροτείνει τα χείλη Μοιάζει μεφίδι έτοιμο να στάξει το.δηλητήριό του Κι όμως δεδιστάζει να δει το Χριστό κατάπ π .ρόσω ο Θα ήταν λειψός οΝαζωραίος σε αυτή τηνπ .αράσταση χωρίς τον Ιούδα Δενπ πυ άρχει μορφή στην αγκόσμιαζωγραφική τόσο ζυγισμένη,τόσο συμμετρική θεολογικά όσο.αυτήπΔηλαδή εικόνα ου να δείχνει μετέτοια μοναδική ένταση το μοίρασμαπτου Ιησού ανάμεσα σε αυτό ου είναιπκαι σε αυτό ου του όρισαν.
    39. 39. Η Σταύρωση : η ώρα πουαποδεικνύεται η αλήθεια . Στη βάσητου σταυρού , στα έγκατα της γης , τακόκαλα των αδικοσκοτωμένων .Σταλείψανα αυτών των αθώων θαριζώσει το δέντρο της πίστης. Γύρωοι άνθρωποι όπως προσπάθησε νατους φανταστεί ο Τζιότο. Ο Ιησούςπ π .έχει ια εθάνει Στα αριστερά ηΠαναγία καταρρέει στα χέρια,του Ιωάννη και της Μαρίας της.μητέρας του Ιακώβου Στα δεξιάοι στρατιώτες μαλώνουν για το.χιτώνα Ο Ιωσήφ εξ Αριμαθείας( )ο Νικόδημος καρφώνει με τοβλέμμα του έναν σαστισμένο.Φαρισαίο Η Μαγδαληνή’γονατίζει μ ένα βλέμμα τρελήςπ .α όγνωσης Ο μανδύας τηςπ έφτει καταγης.Αρνείται ναπαραδεχτεί πως εκείνος έχει πιαπεθάνει και είναι έτοιμη να του τυλίξειτα ματωμένα πόδια με τα μαλλιά της ,να τον πλύνει ξανά όπως άλλοτε.
    40. 40. Ψηλά στον ουρανό ,οι άγγελοι κλαίνε ουρλιάζουν, ,σκίζουν τους άυλους χιτώνες τους μαζεύουν σεπ πκύ ελλα το αίμα του Κυρίου ου αν και νεκρόςαιμορραγεί.Ο σταυρός είναι μια σκάλα που ενώνει ουρανόκαι γη .Μονάχα ένας κοιτά ψηλά και αυτός είναι κρυμμένοςσχεδόν πίσω από το χέρι του Ιωσήφ.Είναι ένας αινιγματικός, π , , ’τα εινός φρουρός δίχως στολή μ ένα μοβ, π .χιτώνα ξυ όλητος Αν είχε φωτοστέφανο θα λέγαμεπ .ως είναι μαθητής Του Αν δεν κρατούσε το δόρυ δεπ .θα καταλαβαίναμε οτέ το ρόλο του Εκτός και είναιβοσκός από τη Ναζαρέτ και κρατά το ραβδί του.Από τοπρόσωπό του βλέπουμε αυτό που :είναι κρίσιμο τα, π .δακρυσμένα μάτια τον λυγμικό σ ασμό Είναιπ π ,ακριβώς η στιγμή ου ιστεύει δίχως λογική και, πσκέψη είναι η στιγμή ου ζει μέσα του το Θείοπ .άθος
    41. 41. 48Η Αποκαθήλωση του Σκροβένι,ένα έργο που αγγίζει την τελειότητα τηςζωγραφικής του Τζιότο. Πρόκειται για μια παραστατική καινοτομία τουΤζιότο.Επιλέγει να ζωγραφίσει τη σκηνή όπως θα μπορούσε να συμβείμέσα στον υλικό κόσμο. Ο Τζιότο γυρεύει μια παράσταση στην οποία οιάνθρωποι κρατούν το άψυχο σώμα του ενσαρκωμένου Θεού. Γεμίζει μεβαθύ μπλέ του θανάτου τον ουρανό ,ζωγραφίζει έναν ξερό βράχο σταδεξιά και ένα δυσοίωνο δέντρο , γυμνό. Ξαπλώνει καταγης τοναποκαθηλωμένο Ιησού , βαρύ ,γήινο και πανέμορφο. Η Παναγία τουκρατάει τον αυχένα , η Μαρία και η Μάρθα , οι αδελφές του Λαζάρουπιάνουν τα χέρια του ,η Μαρία Μαγδαληνή ψαύει τα πόδια του κι η μορφήτης συσπάται από την οδύνη.
    42. 42. Πάνω τους ο Ιωάννης με τοάτριχο πρόσωπο ανοίγει τηναγκαλιά τουσπαράζοντας.Απέναντί του οιγυναίκες θρηνούν γοερά.Λίγο πιοδεξιά ο Νικόδημος κι ο Ιωσήφ εξ.Αριμαθείας Στον ουρανόπ ,σ αράζουν οι δέκα άγγελοιόσοι ακριβώς και στη. πΣταύρωση Δεν υ άρχειπμεταγενέστερη Α οκαθήλωσηστην ιστορία της ζωγραφικήςπ ου να μην αναφέρεται’ .σ αυτή του Τζιότο Υπέρτατησυγκινησιακή φόρτιση :για πρώτηφορά η ζωή σπαρταράει ανάμεσαστην ύλη και το πνεύμα.Ο Τζιότονιώθει την ώρα τηςΑποκαθήλωσης του Ιησού σαντην προβολή δύο μεταιχμίων: απότη μια το σώμα του ανθρώπουπου είναι άψυχο ,αλλά ανήκει ακόμα στον κόσμο τωνζωντανών. Από την άλλη το πνεύμα του Θεού βρίσκεταιπαγιδευμένο ανάμεσα στη Σταύρωση και την Ανάσταση.ΟΙησούς Χριστός είναι ένας αθάνατος Θεός παγιδευμένος σε ένανεκρό . πκορμί Ο Ιησούς είναι ια στα χέρια των, πγυναικών εκείνων ου γεννούν και συνεχίζουν τον...κόσμο
    43. 43. ROGIER VAN DERWEYDEN
    44. 44. FRAANGELICO
    45. 45. BOTICELLI
    46. 46. RAPHAEL
    47. 47. Η Παναγία πλησιάζει το πρόσωποτου νεκρού γιου της , ίσως ναφτάνει τώρα κοντύτερα από ποτέ.Κοιτάει το πρόσωπό του. Τα μαλλιάτης είναι πλεγμένα παρόμοια με τηγέννηση του χριστού στον απέναντιτοίχο .Η στάση της ανάλογη . Μόνοπου εκεί που ήταν το θείο Βρέφοςτώρα είναι ο πεθαμένος θεός.Σκύβει το κεφάλι, πλησιάζει τ’ αφτιάτης στο στόμα ,κοιτάζειδιερευνητικά τα μάτια του ,προσπαθεί ν’ ακούσει τηναναπνοή του .Σαν κάτι ναπεριμένει….Ο Τζιότο με αυτή την Παναγία που σκύβειπάνω στο Χριστό σπέρνει μέσα στην οδύνητην προσμονή της Ανάστασης.Οι Μητέρες θαξεπεράσουν το θάνατο γιατί έχουν τη δύναμηνα δουν πέρα απ’αυτόν…………
    48. 48. Η Ανάσταση βασάνισε για αιώνεςτους ζωγράφους σε Ανατολή καιΔύση. Πώς να ζωγραφίσεις κάτι πουδεν έχει ειπωθεί; Οσοι τοπροσπάθησαν κατά κανόναζωγράφισαν φλύαρες συνθέσεις ,αγγέλους με σάλπιγγες καιεκτυφλωτικές λάμψεις.Πολύ νωρίτερααπ’όλους και διαυγέστερα από κάθεάλλον πο Τζιότο ένιωσε ως γιανα ζωγραφίσει την Ανάστασηπ πρέ ει να βρει το αναστάσιμονεύμα και να το ανταμώσει με τηπλάμψη της αγά ης . Στοπαρεκκλήσι του Σκροβένι ζωγράφισετην .Ανάσταση Πρώτο του μέλημαήταν η χρωματική ενότητα τηςπ : , ,αράστασης λευκά χρυσά,ανοιχτά κόκκινα καφέ και όλααυτά στα ρούχα του δεξιού, παγγέλου νυχτερινό μ λέ στον. :ουρανό Δεύτερο μέλημα ναπζωγραφίσει τον βαθύ ύ νο των,στρατιωτών κάτι σα θεία.νάρκηΜορφές εκπληκτικά πλαστικές.Η ηρεμία των αγγέλων στησυνέχεια που κάθονται στον ανοιχτό τάφο ξαποσταίνοντας, δείχνοντας και οι δύο τον αναστημένο Γιο τουΑνθρώπου.Χωρίζει την εικόνα στα δύο μοιράζοντας στημία πλευρά το αναστάσιμο νεύμα και στην άλλη τη λάμψητης αγάπης.
    49. 49. Στο αριστερό μισό όλα μοιάζουν στατικά: ο ύπνος, η κούρασητων αγγέλων, ο ανοιχτός τάφος. Στα δεξιά η κρίσιμη συνάντησηπ ,άλλευκη φιγούρα του Ιησού με την αναστάσιμη σημαία,το δέρμα του νεογέννητου βρέφους οι κόκκινεςπ , ,καρφότρυ ες το καθαρό βλέμμα η διστακτική άρνηση.του αγγίγματος Κι απέναντί του η πκατακόκκινη έκ ληκτηΜαγδαληνή , με βρεφική χαρά και φόβο μήπως αυτό που βλέπειείναι ψέμα .Ανάμεσά τους θάμνοι ,χόρτα τους χωρίζουν.Εκεί ανάμεσάτους υπάρχει μια αόρατη . πλάμψη Στην άλλη λευρά τηςπ :αράστασης το αναστάσιμο νεύμα στο κενό του ανοιχτού, ,τάφου σε κείνο το συγκλονιστικό μεταφυσικά φωτισμένο, π πχώμα το υ έροχο λευκό ου μέσα του σβήνουν το καφέ. πκαι το κόκκινο Είναι μια αράσταση μοιρασμένη ανάμεσαπ ’ πστη βυζαντινή ζωγραφική ου τον έθρεψε και σ εκείνη ουπ .ο ίδιος ε ινόησε
    50. 50. Όταν τέλειωσε τις τοιχογραφίες ο Τζιότο και οιβοηθοί του ζωγράφισαν τον θόλο και τιςδιακοσμητικές λωρίδες του. πΠαρεκκλησίου Στη βάση των λάγιωνπ πτοίχων βλέ ουμε ζωγραφισμένες α ό τοχέρι του Τζιότο δεκατέσσεριςπ :μονόχρωμες νω ογραφίες είναι οι. 11Αλληγορίες Πρόκειται για γυναικείες3 π πκαι αντρικές μορφές ου α εικονίζουνπ π π πε τά αρετές α ό τη μία λευρά και ε τάπ .αμαρτήματα α ό την άλλη Εχοντας τονπεριορισμό να δουλέψει χωρίς χρώματα για ναδώσει την αίσθηση των μαρμάρινων γλυπτών .Ο Τζιότο ζωγράφισε τις αλληγορίες του μεόλους τους κανόνες και τις σκιάσεις τηςπ π π :ροο τικής α οτέλεσμα εφιαλτικές ήπδιφορούμενες μορφές ου στέκονταιαντικριστά κυκλώνοντας το θεατή καιπ πμας είθουν ως είναι μαρμάρινα.αγάλματα
    51. 51. O Τζιότο ανακάλυψε και πάλι την τέχνη να δημιουργεί τηνπ π πψευδαίσθηση του βάθους σε μια ε ί εδη ε ιφάνειαπαλληγορίες εικονογραφούν για ρώτη φοράπαφηρημένες έννοιες ου ο Μεσαίωνας θεωρούσεπ πδόγματα ου ρύθμιζαν τη ζωή των ανθρώ ωνπ .Τζιότο βρίσκεται και άλι στο μεταίχμιο Σύμβολα και, πσώματα μαζί ιδέες και άνθρω οι ενωμένοι σε μια. πακέραια μονάδα Η Πίστη κρατά σκή τρο με το. πσταυρό στο δεξί χέρι Στο αριστερό κρατά εργαμηνή. πμε τις Αλήθειες Καταγής ατάει τα χαρτιά τωναλχημιστών των αστρολόγων και των. .ειδωλολατρών Αντί για ζώνη έχει ένα σχοινί Κι εκείκρεμασμένο το κλειδί για τη βασιλεία των ουρανών, π π π πμάτια της αδέκαστα το ρόσω ό της α ελ ιστικά……ανέκφραστο
    52. 52. πΗ Ελ ίδα , μια πανέμορφη γυναίκα που στιςπλάτες της έχει φτερά αγγέλου μαλλιά τηςτυλιγμένα σε σπείρα , φορά μανδύα και είναιξυπόλητη χωρά στα όρια του πλαισίου που οΤζιότο έχει ζωγραφίσει πάνω στοψευδομάρμαρο.Ο αγέρας φυσά στο μανδύατης.Ανεβαίνει στον ουρανό , πετά…Τα χέρια τηςαπλώνονται προς τα πάνω.Δεν προσεύχεται , κάτιζητά από το Θεό.Βλέπουμε το στέμμα του Θεούδεξιά πάνω. Ένας άγγελος το προσφέρει στηνπανέμορφη γυναίκα.Αυτή είναι η ελπίδα του Τζιότο: π π ,α όλυτα βέβαιη και συνάμα άναγνηπ ,χωρίς υ οδήματα μα με φτερά με τονπ ,αγέρα να φυσά κατα άνω της να της,ζαρώνει το μανδύα κι αυτή να κοιτά στον.ουρανό και να ζητά το στέμμα του Αυτήπ π .είναι η ελ ίδα των ανθρώ ων
    53. 53. Στην Τελικήκρίση τουΠαρεκκλησίου Σκροβένιπ πάνω α όπτην όρτατης εισόδουδυοφοβισμένοιάγγελοικρατούν σταχέρια τουςτηνπ εργαμηνήπστην ο οίαπα εικονίζεται ΗΔεύτερηΠαρουσία .

    ×