Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
MATERIALET  NDERTIMORE I  Mr.sc. Muhamed Vranica; D r.sc.Naser Kabashi: Materialet Ndertimore(Ligjerata +Ushtrime) Prof as...
Hyrje <ul><li>Njohja e vetive te materialeve është esenciale ne fazën e projektimit dhe fazën e ndërtimit te objekteve , v...
Zgjedhja e drejte e materialit: <ul><li>njohje e mire e materialeve ne përgjithësi </li></ul><ul><li>njohje e vetive te ca...
Zhvillimi teknologjik i materialeve ne funksion te kohes
Materialet e ndërtimit, klasifikimi dhe kërkesat e Standardeve   <ul><li>Varësisht nga pozita ne konstruksion materialet e...
Standardet <ul><li>Ne menyre te pergjithesuar mund te themi se vlerësimi i secilit material apo grupi te materialeve behet...
Organet nderkombetare per Standardizim <ul><li>CEN- Komiteti Evropian i Standardizimit me seli ne Bruksel eshte themeluar ...
Struktura dhe vetite   <ul><li>Struktura e materialit studiohet nga tri aspekte: </li></ul><ul><li>sipas makrostruktures s...
STRUKTURA E MATERIALEVE <ul><li>Makrostruktura  materialit –  ne gjendje te ngurte, mund te jete ajo qe vlerësohet tek mat...
Struktura kristalore   <ul><li>Nder format me te shpeshta gjeometrike jane , kristalet mund te jene: Kubike, tetragonale, ...
Shembull-struktura kristalore Strukture kristalore e kalcitit   <ul><ul><ul><ul><li>Struktura amorfe-  karakterizohet ngas...
Vetitë e Materialeve te ndërtimit   <ul><li>Vetitë kimike </li></ul><ul><li>Vetitë fizike </li></ul><ul><li>Vetitë mekanik...
Vetitë fizike <ul><li>Vetitë fizike karakterizohen me atë se nuk ndryshojnë gjate përdorimit te materialit dhe e karakteri...
Masa Vëllimore   <ul><li>paraqet materialit ne njesi vëllimi ne gjendje natyrore (me pore dhe zbrastesira).   </li></ul>ma...
Vëllimi i mostrës , ne varësi te formës gjeometrike përcaktohet ne dy mënyra: <ul><li>mostrat me forme te rregullt gjeomet...
Masa specifike (densiteti)-   <ul><li>Paraqet masën e materialit ne njësi vëllimi ne gjendje absolutisht kompakte (pa pore...
Percaktimi i vellimit pa pore dhe zbrastesira <ul><li>Keta dy parametra per materiale te ndryshme dallojne shume   </li></...
Percaktimi i vellimit me Volumenometra <ul><li>Ne te dy rastet kemi ne përdorim gypin e shkallëzuar me V=50 cm3   </li></u...
Dendesia (shkalla e dendesisë)   <ul><li>P araqet shkallen e mbushjes se vëllimit me lende te ngurte, apo paraqet raportin...
 
Porositeti   <ul><li>P araqet shkallen e mbushjes se vëllimit me pore dhe zbrastesira, ne njesi vëllimi, dhe shprehet ne p...
Llojet e porozitetit <ul><li>Meqenese poroziteti eshte i ndërlidhur me shumen e poreve, atehere poret mund te jene: </li><...
Si veti poroziteti mund te jete : <ul><li>poroziteti i hapur-  </li></ul><ul><li>poroziteti i mbyllur-  </li></ul>Porozite...
Porositeti i mbyllur <ul><li>Paraqet pjesën e mbetur te poreve nga poroziteti i hapur . </li></ul>(%),  -  poroziteti i mb...
Shembull numerik <ul><li>Per ekzaminimin e gurit eshte marre mostra kubike me dimensione 10x10x10 cm, me mase , ndersa 30 ...
Shembull numerik <ul><li>Per ekzaminimin e gurit eshte marre mostra cilindrike me dimensione  dhe lartesi , me mase , nder...
Thithshmëria e ujit   <ul><li>Te  material et  e ngurt a  nënkupton aftesine e tij qe ne kushte normale, apo ne kushte te ...
Shembull I demtimit Thithshmeria e ujit e materialeve poroze percaktohet sipas metodes Standarde, duke e zhytur dhe mabajt...
<ul><li>Thithshmeria e ujit ndaj vellimit llogaritet  </li></ul>masa e mostres se ngopur me uje   masa e mostres ne gjendj...
Thithshmeria e ujit ndaj mases   <ul><li>Mirepo nese mostra I nenshtrohet thithshmerise se ujit me shtypje te rritur, ateh...
Shembull:   <ul><li>Gjate ekzaminimit te mostres kubike te gurit me gjatesi te brinjes a=70 mm, gjegjesisht me vellim 343 ...
Qendrueshmeria ndaj ngricave   <ul><li>eshte veti e materialit te ngopur me uje qe u nenshtrohet ndryshimeve te njepasnjes...
Mundesia e kalimit te ujit ne akull, ne varesi te hapesires se lire (pores)
Vleresimi I qendrueshmerise se materialit ndaj ngricave ne humbje ne mase Dhe sipas ketij kriteri humbja nga masa kufizohe...
Përçueshmëria e nxehtësisë   <ul><li>eshte vetia qe ka materiali per   përcjelljen e nxehtesise nga nje sipërfaqe ne sipër...
Koeficienti termik i bymimit   zgjateshmeria e materialit nga veprimi termik   koeficienti termik i bymimit   ndryshimi i ...
Sasia e nxehtësisë (   )  <ul><li>e cila kalon nga një trup ne trupin tjetër me ndryshimin e temperaturës prej  ne tempera...
kapaciteti termik i materialeve   qe paraqet sasine e nxehtesise e cila nevojitet qe masa (m) e materialit te ngrohet per ...
Karakteristikat fizike dhe termike per disa materialeve
Analiza e termike e materialit <ul><li>Secili material ka karakteristikat e veta, qe nenkupton, trashesine   , koeficienti...
Percueshmeria e nxehtesise ne materialet shtresore   <ul><li>N e praktike manifestohet te muret, dyshemete, apo edhe te nd...
Llogaritja e rezistences se kalimit <ul><li>rezistencen e kalimit neper shtresa   </li></ul>rezistencen e pergjithshme te ...
Shembull <ul><li>Muri  i  betonit me trashesi 20 cm (   ), nga ana e brendshme eshte mveshur me pllaka allcie me trashesi ...
Zgjidhje <ul><li>Rezistenca e kalimit ne shtresa: </li></ul>Per temperaturat e dhena, rrjedhja specifike e nxehtesise do t...
temperature neper shtresa do te jete
Koeficienti  i  kalimit te nxehtesise per mure shtresore   <ul><li>Gjate kalimit te nxehtesise nga siperfaqja e jashtme ne...
Koeficienti I kalimit te nxehtesise (K)   ( W/m2K)
Shembuj praktik:
 
 
Shembul l <ul><li>Gjate renovimit te nje objekti te vjeter me mure prej tullave te plota me trashesi   dhe (   ), parashih...
Zgjidhje
Percueshmeria e zerit   <ul><li>si veti fizike e materialeve është e lidhur drejtpërdrejt për objektet e banimit, objektet...
Izolimi   <ul><li>Izolimi nga zhurmat ajrore përcaktohet nga aftësia zeizoluese e konstruksionit  , dhe tregon zvogëlimin ...
Disa shembuj per vlerat kufitare <ul><li>ne repartet e prodhimit jane ato </li></ul><ul><li>per objekte administrative   <...
Shembuj te vlerave praktike <ul><li>Intensitet i padeshirueshem   </li></ul><ul><li>stacionet e trenave, metrove etj   </l...
Materiale zeizoluese dhe vlera relavante
Materialet zeabsorbuese-vetite dhe karakteristikat <ul><li>Koeficienti i absorbimit te zerit- paraqet karakteristiken krye...
Skema e perhapjes dhe absorbimi i zerit
Absorbimi i energjise se zerit <ul><li>Koeficienti i absorbimit te zerit varet nga poroziteti i materialit </li></ul><ul><...
Karakteristika te perdorimit te materialeve zeizoluese <ul><li>Veshja akustike quhet e përshtatshme nese niveli i uljes se...
Materialet zeizoluese-vetite dhe karakteristika
Shembuj te perdorimit te materialeve zeizoluese ne funksion te objektit
Shembuj
Shembuj
Shembull te llogaritjes
Vetite mekanike te materialeve   <ul><li>Vetite mekanike te materialeve jane ato veti qe karakterizojne </li></ul><ul><li>...
Disa lloje te veprimit te forcave
Deformimet <ul><li>kjo përcillet me deformime te cilat paraqiten me shprehjet   </li></ul>mm/mm
Ligji i Hook-ut <ul><li>Ndersa lidhshmëria ne mes sforcimeve dhe deformimeve jipet me </li></ul><ul><li>shprehjen   </li><...
Vetite deformuese te materialeve   <ul><li>Elasticiteti-  i trupit te ngurte eshte veti qe   materiali ka, qe pas </li></u...
Moduli Elasticitetit   <ul><li>shpreh ne vetevehte masen e shtangesise se materialit   </li></ul><ul><li>Materialet me ene...
Koeficienti i Pooison-it   <ul><li>paraqet raportin ne mes deformimeve terthore dhe atyre gjatesore, dhe shprehet me shpre...
Sjellja plastike e materialeve <ul><li>materiali nen veprimin e ngarkesave mund te sillet edhe si material viskoz   </li><...
Rezistenca (Soliditeti) i materialeve <ul><li>Rezistenca (Soliditeti) eshte veti e materialit qe t’i rezistoje </li></ul><...
Rezistenca ne shtypje   <ul><li>përcaktohet ne mostrat standarde qe mvaren nga lloji i materialit qe ekzaminohet, te cilat...
Rezistenca(Soliditeti) ne tërheqje   <ul><li>si veti përcaktohet per materiale te caktuara, p.sh. celiku, druri   </li></u...
Metoda indirekte –me carje
Rezistenca (Soliditeti) ne përkulje   <ul><li>Percaktohet ne mostrat  standarde – mostrave prizmatike, duke u mbështetur n...
Ekzaminimi ne perkulje
Rezistenca ne prerje   <ul><li>percaktohet ne mostra te caktuara ku veprimi i forces shkakton shkëputje(prerje) pergjate m...
Rezistenca ne goditje   <ul><li>është veti e materialeit qe t’i rezistoje shkatërrimit nga goditjet dinamike   </li></ul><...
Vetite fiziko - mekanike te materialeve <ul><li>Jane ato veti qe e karakterizojne materialin gjate përpunimit apo shfrytëz...
GURI NDERTIMOR DHE PRODHIMET PREJ GURIT   <ul><li>Ne materialet prej gurit natyror bejne pjese materialet dhe elementet qe...
Llojet e shkembinjeve natyrore
Shkembinjte magmatik   <ul><li>jane fituar si rezultat i ftohjes dhe ngurtësimit te magmes nga thellësia e tokes . </li></...
Ndarja e shkembinjeve magmatike <ul><li>ne shkembinje te thellsise </li></ul><ul><li>Nga perfaqesuesit kryesor te ketyre m...
Karakteristikat e mineraleve perberse
Shkembinjte Sedimentar   <ul><li>jane fituar si rezultat i proceseve kimike, fiziko-kimike dhe biologjike qe kane ndodhur ...
Depozitimet kimike dhe organike <ul><li>Ne depozitimet kimike bejne pjese allcia, dolomit, magneziti, qe jane formuar ne b...
Shkembinjte Metamorfik   <ul><li>jane formuar si rezultat i shendrrimeve te shkembinjeve magamtik dhe sedimentare nen vepr...
Perfitimi, përpunimi i materialeve prej gurit natyror   <ul><li>Materialet dhe elementet prej guri natyror prodhohen nga <...
Perfitimi i agregatit nga guri i copetuar
Guret e përpunuar   <ul><li>F itohen duke i përpunuar elementet e gurit deri ne nje shkalle te </li></ul><ul><li>caktuar, ...
 
Guret posaqerisht te gdhendur
Vetite e gurit ndërtimor   <ul><li>Si cdo material tjeter edhe gurin e pershkruajne keto veti: </li></ul><ul><li>- perberj...
<ul><li>Ngjyra  - varet nga materialet dominonte qe e ndërtojnë atë, por edhe nga lendet tjera lidhëse   </li></ul><ul><li...
Vetite kimike   <ul><li>jane te lidhura ngushte me perberjen mineralogjiko-petrografike te gurit </li></ul><ul><li>jane te...
Vetite fizike <ul><li>P araqesin parametrat dhe karakteristikat e gurit te ekzaminuar. </li></ul><ul><li>Duke ditur, apo n...
Vetite mekanike   <ul><li>P ershkruajne sjelljen e gurit nen veprimin e ngarkesave, qe </li></ul><ul><li>direktvaren nga p...
Pergaditja e mostrave per ekzaminim
Vleresimi i soliditetit ne shtypje nderlidhet per tri gjendje   <ul><li>ne gjendje te thate   </li></ul><ul><li>ne gjendje...
Shembull   <ul><li>Te vleresohet soliditeti ne shtypje per gurin e   nxjerrur nga nje </li></ul><ul><li>Masiv   shkembor n...
Zgjidhje   <ul><li>Meqenese kemi mostrat cilindrike, atehere per   percaktimin e </li></ul><ul><li>siperfaqes shfrytezohet...
<ul><li>Meqenese kemi 5 (pese) mostra , atehere si   rezultat do te mirret </li></ul><ul><li>vlera mesatare: </li></ul>
Shembull :   <ul><li>Per vleresimin e kualitetit te gurit nga nje burimore e gurit jane pergaditur 15 mostra kubike me dim...
Zgjidhje   <ul><li>Ne kete shembull vlerat jane te dhena si vlera mesatare, nga pese </li></ul><ul><li>rezultate ne te tri...
<ul><li>Koeficienti I zbutjes  <1, dhe eshte ne </li></ul><ul><li>intervalin e caktuar > (0.80-0.90),  nga ky aspect guri ...
Rezistenca e gurit ndaj brehjes   <ul><li>Paraqet njeren nga vetite me te rendesishme te gurit si material ndertimor , e v...
Aparatura per vleresimin e abrasionit Ky ekzaminim sot bazohet ne Standardin Europian EN 1342,gjegjesisht ne perpunim e  s...
Vlerat numerike te parametrave te abrazionit <ul><li>Koeficienti i Abrasionit   cm3/50 cm2   </li></ul>- Koeficienti i Abr...
<ul><li>Perqindja e abrazionit   </li></ul>Meqenese rendesia e ketij parametri eshte e madhe atehere kjo edhe eshte e kufi...
Perdorimi i gurit
Shembuj te perdorimit te gurit
Vendosja e kubezave te gurit
Perdodrimi i gurit ne posicione te ndryshme
D isa karakteristika per gurin gelqeror me Standardet
Shembull   <ul><li>Pllaka e gurit me dimensione 150x150x40 mm, gjate eksploatimit do t’i  nenshtrohet komunikacionit te me...
Vetite e posacme te gurit   <ul><li>Percueshmeria e nxehtesise </li></ul><ul><li>Deformimet nga temperatura </li></ul><ul>...
Mbrojtja e gurit ne konstruksion   <ul><li>Jetegjatesia e gurit si material e me kete edhe e konstruksionit eshte ngushte ...
AGREGATET (INERTET )   <ul><li>Agregati eshte material i palidhur (koherent) me perberje te </li></ul><ul><li>kokerrzave m...
Agregati i thyer   <ul><li>Me prejardhje nga shkembinjte  magmatik (eruptiv), sedimentar </li></ul><ul><li>dhe metamorfik ...
Skema e perfitimit te agregatit
Fazat e procesit teknologjik Procesi I minimit Procesi I transportit
Procesi I seperimit dhe  pastrimit Procesi I pastrimit
Agrehati I gatshem per perdorim
Ndarja e agregatit <ul><li>Agregati ne aspektin e madhesise se kokerrzes ndahet ne dy grupe te medha: </li></ul><ul><li>Ag...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Materialet ndertimore I - Prezentim

30,410 views

Published on

Published in: Education

Materialet ndertimore I - Prezentim

  1. 1. MATERIALET NDERTIMORE I Mr.sc. Muhamed Vranica; D r.sc.Naser Kabashi: Materialet Ndertimore(Ligjerata +Ushtrime) Prof asoc. Fisnik Kadiu: Teknologjia e Materialeve te Ndërtimit Neil Jackson and Ravindra K. Dhir: Civil Enginering Materials K.van Breugel: Simulation of hydration and formation of structure in hardening cement-based materials Schaffler/Bruz/Schelling: Bausstofkunde A.M.Neville: Properties of Concrete Literatura:
  2. 2. Hyrje <ul><li>Njohja e vetive te materialeve është esenciale ne fazën e projektimit dhe fazën e ndërtimit te objekteve , veprave ndërtimore. </li></ul><ul><li>Gjate fazës fillestare te projektimit , gjegjësisht fazës se konceptimit merren parasysh ekonomizimi dhe ndikimi i ambientit (inkorporomi urbanistik), ndërsa ne fazën e projektimit konceptual mirret parasysh lokacioni dhe përshtatshmëria e materialeve </li></ul><ul><li>Por prapëseprapë zgjedhja e materialeve është ne varshmeri nga një numër i faktorëve ndikues sic mund te jene: çmimi, vetitë e materialeve, jetëgjatësia e materialeve, lehtësia e vuarjes ne vepër si dhe shpejtësia e ndërtimit. </li></ul>
  3. 3. Zgjedhja e drejte e materialit: <ul><li>njohje e mire e materialeve ne përgjithësi </li></ul><ul><li>njohje e vetive te caktuara te materialeve </li></ul><ul><li>përdorimi i drejte i materialeve ne varësi te kushteve te ambientit(kushtet klimatike ) </li></ul><ul><li>Zhvillimi i teknologjisë se prodhimit te materialeve ka mundësuar edhe një lehtësim dhe një avangarde ne projektimin e veprave ndërtimore. Këtë do ta tregojmë me disa fig. </li></ul>
  4. 4. Zhvillimi teknologjik i materialeve ne funksion te kohes
  5. 5. Materialet e ndërtimit, klasifikimi dhe kërkesat e Standardeve <ul><li>Varësisht nga pozita ne konstruksion materialet e ndërtimit klasifikohen ne dy grupe themelore: </li></ul><ul><li>- materialet qe përdoren për ndërtimin e konstruksioneve mbajtëse (guri, betoni, çeliku, alumini, materialet argjilore etj) </li></ul><ul><li>- materialet me kërkesa te veçanta për mbrojtjen e konstruksioneve nga mjediset e dëmshme si dhe per te rritur vetite e shfrytëzimit te godinave dhe komoditetin ne to (materialet termoizoluese, akustike, hidrozoluese, dekorative etj) </li></ul>
  6. 6. Standardet <ul><li>Ne menyre te pergjithesuar mund te themi se vlerësimi i secilit material apo grupi te materialeve behet me standardet perkatese nacionale te aprovuara (BSI, DIN, UNI, EN). </li></ul><ul><li>Standardi është një specifikim teknik i miratuar nga një organ i nje vendi-Agjension i Standardizimit- per përdorim te vazhdueshem, zbatimi i te cilit nuk eshte i detyrueshem dhe qe sherben si dokument per arritjen e cilesise . </li></ul><ul><li>Standardet ndikojnë ne jetën tone ne shume mënyra, duke e bere atë me te lehte, me te sigurte dhe me te shëndetshme. Standardet zhvillohen ne baze te mirëkuptimit ne mes paleve te interesuara, dhe përfundimisht duhet te diktohen nga tregu. </li></ul>
  7. 7. Organet nderkombetare per Standardizim <ul><li>CEN- Komiteti Evropian i Standardizimit me seli ne Bruksel eshte themeluar me 1961, dhe misioni eshte qe te promovoje harmonizimin teknik vullnetar ne Evrope, ne bashkëpunim me organizmat botëror dhe partneret e tij ne Evrope. </li></ul><ul><li>Ne Kosove prej vitit 2005 funksionon Agjensioni i Standardizimit qe eshte ne zhvillim e siper, qe te avancoje edhe miratimin e Standardeve edhe ne Kosove, por per per momentin jo ne lidhje te drejtpërdrejte me CEN-in, por indirekt. </li></ul>
  8. 8. Struktura dhe vetite <ul><li>Struktura e materialit studiohet nga tri aspekte: </li></ul><ul><li>sipas makrostruktures se materialit (strukture qe verehet vizuelisht) </li></ul><ul><li>sipas mikrostruktures se materialit (strukture qe verehet me mikroskop) </li></ul><ul><li>sipas struktures se brendshme te lendes qe e perben materialin </li></ul>
  9. 9. STRUKTURA E MATERIALEVE <ul><li>Makrostruktura materialit – ne gjendje te ngurte, mund te jete ajo qe vlerësohet tek materialet sic jane : betoni, materialet argjilore, druri etj. </li></ul><ul><li>Mikrostruktura e materialit- mund te jete : Kristalore dhe Amorfe. Por ne raste te caktuara mund te jene prezente te dy format per materialin e njejte, p.sh. kuarci si forme kristalore, ndersa silicit si forme amorfe. </li></ul><ul><li>Struktura e brendshme e materialit- Karakterizihen me lidhjen e ne mes grimcave duke formuar rrjeta-forma kristalore karakteristike </li></ul>
  10. 10. Struktura kristalore <ul><li>Nder format me te shpeshta gjeometrike jane , kristalet mund te jene: Kubike, tetragonale, heksagonale, rombike, monoklinike, triklinike . </li></ul>forma kubike forma heksagonale
  11. 11. Shembull-struktura kristalore Strukture kristalore e kalcitit <ul><ul><ul><ul><li>Struktura amorfe- karakterizohet ngase thermiat e </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Materies janë te shpërndara ne forme te parregullt, </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>p.sh. polimeret. </li></ul></ul></ul></ul>
  12. 12. Vetitë e Materialeve te ndërtimit <ul><li>Vetitë kimike </li></ul><ul><li>Vetitë fizike </li></ul><ul><li>Vetitë mekanike </li></ul><ul><li>Vetitë fiziko-mekanike (teknologjike) </li></ul><ul><li>Vetitë kimike - përshkruajnë përbërjen kimike te materialit, gjegjësisht ndryshimet qe ndodhin ne material si pasoje e veprimeve kimike, gjegjësisht kur vie ne kontakt me reagensë te ndryshëm </li></ul>
  13. 13. Vetitë fizike <ul><li>Vetitë fizike karakterizohen me atë se nuk ndryshojnë gjate përdorimit te materialit dhe e karakterizojne atë ne cfardo gjendje qe është, d.m.th. para, gjate dhe pas veprimit te ngarkesës. </li></ul><ul><li>masa vëllimore </li></ul><ul><li>masa specifike </li></ul><ul><li>dendësia </li></ul><ul><li>poroziteti </li></ul><ul><li>thithshmëria e ujit </li></ul><ul><li>qendrushmeria ndaj ngricave </li></ul><ul><li>percueshmeria e nxehtësisë </li></ul><ul><li>percueshmeria akustike </li></ul><ul><li>percueshmeria elektrike </li></ul>
  14. 14. Masa Vëllimore <ul><li>paraqet materialit ne njesi vëllimi ne gjendje natyrore (me pore dhe zbrastesira). </li></ul>masa vellimore masa e mostres ne gjendje te thate (gr),(kg) Vellimi ne gjendje natyrore (me pore dhe zbrastesira) (gr), (kg) <ul><li>Masa e mostrës ne gjendje te thate (masa e mostrës ne gjendje konstante ) - ~ 105 0C </li></ul>
  15. 15. Vëllimi i mostrës , ne varësi te formës gjeometrike përcaktohet ne dy mënyra: <ul><li>mostrat me forme te rregullt gjeometrike; me matjen e dimensioneve </li></ul><ul><li>mostrat me forme jo te rregullt gjeometrike; me volumenometer </li></ul><ul><li>Mirepo te forma jo e rregullt gjeometrike dallojmë mostrat ne gjendje te ngurte, qe kërkojnë kushte te tjera dhe mostrat ne forme pluhuri qe kërkojnë kushte tjera te përcaktimit te vëllimit </li></ul>
  16. 16. Masa specifike (densiteti)- <ul><li>Paraqet masën e materialit ne njësi vëllimi ne gjendje absolutisht kompakte (pa pore dhe zbrastesira) </li></ul>masa specifike masa e mostres ne gjendje te thate (gr),(kg) Vellimi ne gjendje absolutisht kompakte (pa pore dhe zbrastesira) (gr), (kg) Ne pergjithesi masa vellimore eshte me e vogel se masa specifike, apo ne raste te caktuara e barabarte :
  17. 17. Percaktimi i vellimit pa pore dhe zbrastesira <ul><li>Keta dy parametra per materiale te ndryshme dallojne shume </li></ul><ul><li>Qe te arrijme ne realizimin e vëllimit absolutisht kompakt, eshte ne varesi te llojit te materialit. Te materialet e ngurta (te pa ndrydhshme), kjo realizohet vetem me bluarjen e tyre (tharmimin e tyre), e me pastaj percaktojme masen specifike. </li></ul>
  18. 18. Percaktimi i vellimit me Volumenometra <ul><li>Ne te dy rastet kemi ne përdorim gypin e shkallëzuar me V=50 cm3 </li></ul><ul><li>volumenometri i Erdmenger-Man, e ne raste me te shpeshta Byreta Automatike me Piknometer </li></ul><ul><li>Rastet me te shpeshta te përdorimit te ketille jane per materialet: guri, çimento, etj. </li></ul><ul><li>p.sh. gjate përcaktimit te mases specifike te çimentos: masim 30 gr çimentos, e me pastaj ne principin e cvendosjes se lengut përcaktohet masa specifike: </li></ul>(gr/cm3)
  19. 19. Dendesia (shkalla e dendesisë) <ul><li>P araqet shkallen e mbushjes se vëllimit me lende te ngurte, apo paraqet raportin ne mes vëllimit ne gjendje absolutisht kompakte dhe vëllimit ne gjendje natyrore . </li></ul>=
  20. 21. Porositeti <ul><li>P araqet shkallen e mbushjes se vëllimit me pore dhe zbrastesira, ne njesi vëllimi, dhe shprehet ne përqindje. </li></ul>(%) Sic shihet poroziteti eshte cilësi e kundërt e dendesise, dhe vlera e porozitetit sillet nga (0-98)%.
  21. 22. Llojet e porozitetit <ul><li>Meqenese poroziteti eshte i ndërlidhur me shumen e poreve, atehere poret mund te jene: </li></ul>- kapilare - poret e lidhura - poret e mbyllura poret kapilare poret e lidhura poret e mbyllura
  22. 23. Si veti poroziteti mund te jete : <ul><li>poroziteti i hapur- </li></ul><ul><li>poroziteti i mbyllur- </li></ul>Poroziteti i hapur - paraqet raportin e shumes se vëllimit te te gjitha poreve te ngopura me uje ndaj vëllimit te materialit (%); - masa e mostrës se ngopur me uje - masa e mostrës ne gjendje te thate - vëllimi i mostrës - poroziteti i hapur
  23. 24. Porositeti i mbyllur <ul><li>Paraqet pjesën e mbetur te poreve nga poroziteti i hapur . </li></ul>(%), - poroziteti i mbyllur Ne pergjithesi materialet permbajne pore te hapura dhe te mbyllura.Rritja e porozitetit te mbyllur ne krahasim me ate te hapur shpie ne rritjen e jetegjatesise se materialeve.
  24. 25. Shembull numerik <ul><li>Per ekzaminimin e gurit eshte marre mostra kubike me dimensione 10x10x10 cm, me mase , ndersa 30 gr te pluhurit te po atij guri kane cvendose lengun ne gypin e volumenometrit per lartesine . Te caktohen cilesite fizike te gurit? </li></ul>
  25. 26. Shembull numerik <ul><li>Per ekzaminimin e gurit eshte marre mostra cilindrike me dimensione dhe lartesi , me mase , ndersa te pluhurit te po atij guri kane vendose lengun ne volumenometer per lartesine . Te caktohen cilesite fizike te gurit. </li></ul>
  26. 27. Thithshmëria e ujit <ul><li>Te material et e ngurt a nënkupton aftesine e tij qe ne kushte normale, apo ne kushte te posaçme ne kontakt me ujin te thithe ate, gjegjësisht qe t ’a mbaje ne masen e tij . </li></ul><ul><li>Poashtu uji i thithur , nese materiali i nenshtrohet ndryshimit te temperaturave, kalon ne gjendje aggregate tjeter, me c’rast shkakton rritje te vellimit, e me kete forcat e brendshme qe tentojne te shkatrrojne ate material. </li></ul>
  27. 28. Shembull I demtimit Thithshmeria e ujit e materialeve poroze percaktohet sipas metodes Standarde, duke e zhytur dhe mabajtur mostren ne uje, Temperatura e ujit eshte , ndersa kohezgjatja eshte 24 h, ne nivele te ndryshme
  28. 29. <ul><li>Thithshmeria e ujit ndaj vellimit llogaritet </li></ul>masa e mostres se ngopur me uje masa e mostres ne gjendje te thate vellimi I mostres
  29. 30. Thithshmeria e ujit ndaj mases <ul><li>Mirepo nese mostra I nenshtrohet thithshmerise se ujit me shtypje te rritur, atehere eshte e qarte se ne ate rast kemi thithshmeri me te madhe , gjegjesisht kjo do te shprehet </li></ul><1 koeficientin e thithshmerise se ujit
  30. 31. Shembull: <ul><li>Gjate ekzaminimit te mostres kubike te gurit me gjatesi te brinjes a=70 mm, gjegjesisht me vellim 343 cm3, jane regjistruar keto masa te mostres: </li></ul><ul><li>ne gjendje te thate: gr </li></ul><ul><li>ne gjendje te ngopur ne shtypje normale: gr </li></ul><ul><li>ne gjendje te ngopur me shtypje te rritur: gr </li></ul><ul><li>Te vleresohet perdorshmeria e ketij guri duke marre per baze koeficientin e ngopjes? </li></ul>>0.80
  31. 32. Qendrueshmeria ndaj ngricave <ul><li>eshte veti e materialit te ngopur me uje qe u nenshtrohet ndryshimeve te njepasnjeshme te temperaturave-ngrirje-shkrirje </li></ul><ul><li>Qendrueshmeria ndaj ngricave eshte e lidhur me jetegjatesine e materialeve, gjegjesisht konstruksioneve qe u nenshtrohen ketzre veprimeve. </li></ul><ul><li>Klasa ne qendrueshmeri ndaj ngricave vendoset ne project, ne funksion te llojit te konstruksionit dhe kushteve te shfrzteyimit te konstruksionit-materialit. P.sh. rezistenca ndaj ngricave ; nenkupton rezistencen ndaj 50 cikluseve te ngrirje –shkrirjes </li></ul>
  32. 33. Mundesia e kalimit te ujit ne akull, ne varesi te hapesires se lire (pores)
  33. 34. Vleresimi I qendrueshmerise se materialit ndaj ngricave ne humbje ne mase Dhe sipas ketij kriteri humbja nga masa kufizohet ne : humbja nga masa masa e mostres ne gjendje te thate masa e mostres pas cikluseve te ngrirje shkrirjes =(0.75-0.90), per gurin si material ndertimor
  34. 35. Përçueshmëria e nxehtësisë <ul><li>eshte vetia qe ka materiali per përcjelljen e nxehtesise nga nje sipërfaqe ne sipërfaqen tjeter </li></ul><ul><li>Si veti eshte kryesore te materialet termoizoluese, mirëpo eshte prezente te te gjitha materialet, qe perdoren per mure, mveshje te mureve, sisteme meskate dhe shtresa te dyshemeve, si dhe materialet tjera </li></ul><ul><li>Materialet e ndryshme nga ky aspekt kane edhe veti te ndryshme termike, prandaj gjate projektimit apo ndertimit përdorim termin teknik: dilatimi termik i materialeve </li></ul>
  35. 36. Koeficienti termik i bymimit zgjateshmeria e materialit nga veprimi termik koeficienti termik i bymimit ndryshimi i temperaturës ( ) Nga aspekti praktik i përdorimit te materialeve dhe kushteve te parashtruara mund te themi se: per objektet e banimit kërkohet qe gjate temperaturave te ulëta mos te te kemi humbje te menjëhershme te energjisë se brendshme, gjegjësisht qe ne temperatura te larta mos te kemi kalim te energjisë se jashtme.
  36. 37. Sasia e nxehtësisë ( ) <ul><li>e cila kalon nga një trup ne trupin tjetër me ndryshimin e temperaturës prej ne temperaturën , është proporcionale me masën e trupit (m) dhe ndryshimit te temperaturës . </li></ul>(J) sasia e nxehtësisë nxehtësia specifike masa ndryshimi i temperaturës Ne këtë lidhje: nxehtësia specifike e materialit paraqet sasinë e nxehtësisë e cila masës se trupit prej një njësie ia ngrit temperaturën për 1 K.
  37. 38. kapaciteti termik i materialeve qe paraqet sasine e nxehtesise e cila nevojitet qe masa (m) e materialit te ngrohet per 1 K. Percueshmeria e nxehtesise eshte ne varesi nga koeficienti i percueshmerise termike te materialit , i cili jipet me shprehjen (W/mK koeficienti I percueshmerise termike sasia e nxehtesise siperfaqja e prerjes terthore
  38. 39. Karakteristikat fizike dhe termike per disa materialeve
  39. 40. Analiza e termike e materialit <ul><li>Secili material ka karakteristikat e veta, qe nenkupton, trashesine , koeficientin e percueshmerise termike , , mirepo ne ne kete rast do te analizojme si nje tersi, permes koeficientit te kalimit te nxehtesise( ): </li></ul>(W/m2K) qe definohet me sasine e nxehtesise e cila kalon prej nje ane normal ne siperfaqen prej 1m 2 , te ndonje elementi konstruktiv me trashesi - m) gjate ndryshimit te temperatures se ajrit ne te dy anet e elementit prej 1 K Pra koeficienti- - eshte vetia e percueshmerise termike te ndonje elementi ndares
  40. 41. Percueshmeria e nxehtesise ne materialet shtresore <ul><li>N e praktike manifestohet te muret, dyshemete, apo edhe te ndonje element tjeter konstruktiv, ku naparaqiten me shume materiale te cilat bashkepunojne dhe sillen si tersi. </li></ul>
  41. 42. Llogaritja e rezistences se kalimit <ul><li>rezistencen e kalimit neper shtresa </li></ul>rezistencen e pergjithshme te murit temperature neper shtresa
  42. 43. Shembull <ul><li>Muri i betonit me trashesi 20 cm ( ), nga ana e brendshme eshte mveshur me pllaka allcie me trashesi 2.5 cm ( ), ndersa nga ana e jashtme eshte I suvatosur me llac cimentoje me trashesi 2.0 cm ( ), te caktohen temperaturat neper shtresat nese </li></ul>dhe
  43. 44. Zgjidhje <ul><li>Rezistenca e kalimit ne shtresa: </li></ul>Per temperaturat e dhena, rrjedhja specifike e nxehtesise do te jete
  44. 45. temperature neper shtresa do te jete
  45. 46. Koeficienti i kalimit te nxehtesise per mure shtresore <ul><li>Gjate kalimit te nxehtesise nga siperfaqja e jashtme ne siperfaqen </li></ul><ul><li>e brendshme, ndodh ndr y shimi i I temperatures, qe do te thote se </li></ul><ul><li>nuk kemi temperature te njejte </li></ul><ul><li>Kjo manifestohet me koeficiente te kalimit ( ) dhe </li></ul><ul><li>rezistences se kalimit te nxehtesise: dhe . </li></ul>
  46. 47. Koeficienti I kalimit te nxehtesise (K) ( W/m2K)
  47. 48. Shembuj praktik:
  48. 51. Shembul l <ul><li>Gjate renovimit te nje objekti te vjeter me mure prej tullave te plota me trashesi dhe ( ), parashihen keto shtresa mveshese: </li></ul><ul><li>Siperfaqja e brendshme e murit suvatohet me llac gelqeror-allci me trashesi dhe ( )ndersa siperfaqja e jashtme mveshet me shtrese termoizoluese te caktuar me koeficient ( ) W/mK, dhe shtrese mbrojtese te izolimit, llac me trashesi ( cm) dhe ( )W/mK. </li></ul><ul><li>Sa duhet te jete shtresa termoizoluese ne menyre qe koeficienti I kalimit te nxehtesise te jete . </li></ul>
  49. 52. Zgjidhje
  50. 53. Percueshmeria e zerit <ul><li>si veti fizike e materialeve është e lidhur drejtpërdrejt për objektet e banimit, objektet industriale si dhe ato publike </li></ul><ul><li>Qëllimi i pegjithshem është: mbrojtja e njeriut nga zhurmat te cilat ne qytete rriten çdo vit. </li></ul><ul><li>Zgjedhja e materialeve akustike varet nga lloji i zhurmës, nga niveli i saj dhe karakteristikat e frekuencës </li></ul><ul><li>Zhurma mund te jete : ajrore dhe goditëse </li></ul><ul><ul><li>Zhurma ajrore- është ajo nga pajisjet punuese, nga instrumentet muzikore, nga televizori, qe përhapet ne formën e valëve te zërit ne ajër. </li></ul></ul><ul><ul><li>- Zhurma goditëse- është ajo nga goditjet ne konstruksion, vibrimi ne konstruksion, si dhe lëvizja e orendive apo gjësendeve tjera. </li></ul></ul>
  51. 54. Izolimi <ul><li>Izolimi nga zhurmat ajrore përcaktohet nga aftësia zeizoluese e konstruksionit , dhe tregon zvogëlimin e presionit te zërit ( ) pas depërtimit neper konstruksion. </li></ul><ul><li>Aftësia zeizoluese llogaritet me formulën: </li></ul>koeficienti i depertueshmerise se zërit Niveli kufitar i zhurmave caktohet sipas rendesise se objektit dhe karakteristikave te frekuences se zerit
  52. 55. Disa shembuj per vlerat kufitare <ul><li>ne repartet e prodhimit jane ato </li></ul><ul><li>per objekte administrative </li></ul><ul><li>per spitale </li></ul><ul><li>nga aspekti i intensitetit kemi </li></ul><ul><li>intensitet shume i dobet </li></ul><ul><li>zhurma nga lëkundja e gjetheve te pemeve . </li></ul><ul><li>Intensitet i dobet </li></ul><ul><li>hapësirat e nje blloku banimi naten </li></ul><ul><li>Intensitet i pranueshem </li></ul><ul><li>trafiku intensiv ne rruge </li></ul>
  53. 56. Shembuj te vlerave praktike <ul><li>Intensitet i padeshirueshem </li></ul><ul><li>stacionet e trenave, metrove etj </li></ul><ul><li>Intensitet i padurueshem </li></ul><ul><ul><li>zhurma te aeroplanëve ne momentin e fluturimit dhe aterimit. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne praktike takohen zhurma te llojeve dhe niveleve te ndryshme , prandaj edhe materialet akustike qe perdoren jane te llojeve te ndryshme </li></ul></ul>
  54. 57. Materiale zeizoluese dhe vlera relavante
  55. 58. Materialet zeabsorbuese-vetite dhe karakteristikat <ul><li>Koeficienti i absorbimit te zerit- paraqet karakteristiken kryesore akustike te materialeve zeabsorbuese, dhe shprehet </li></ul>- koeficienti i absorbimit te zerit - energjia e absorbuar e zerit -e nergjia e përgjithshme e zerit
  56. 59. Skema e perhapjes dhe absorbimi i zerit
  57. 60. Absorbimi i energjise se zerit <ul><li>Koeficienti i absorbimit te zerit varet nga poroziteti i materialit </li></ul><ul><li>Koeficienti i absorbimit rritet me rritjen e porozitetit, dhe kjo tregon se ne raste te tilla synohen materialet qe kane porozitet </li></ul><ul><li>Nga materialet baze jane materialet me strukture fibrore, pra ato me fibra minerale, apo fibra qelqi apo edhe asbesti. Ne fig. m e poshte jane paraqitur disa nga keto materiale </li></ul>
  58. 61. Karakteristika te perdorimit te materialeve zeizoluese <ul><li>Veshja akustike quhet e përshtatshme nese niveli i uljes se zhurmave esht e me i larte se </li></ul><ul><li>Ulja e nivelit te zhurmes mund te përcaktohet sipas shprehjes: </li></ul>- siperfaqja ekuivalente zeabsorbuese - shtesa e vetise absorbuese pas vendosjes se materialit akustik
  59. 62. Materialet zeizoluese-vetite dhe karakteristika
  60. 63. Shembuj te perdorimit te materialeve zeizoluese ne funksion te objektit
  61. 64. Shembuj
  62. 65. Shembuj
  63. 66. Shembull te llogaritjes
  64. 67. Vetite mekanike te materialeve <ul><li>Vetite mekanike te materialeve jane ato veti qe karakterizojne </li></ul><ul><li>sjelljen e materialit gjate veprimit te ngarkesave </li></ul><ul><li>Mostra e materialit e cila i nënshtrohet veprimit te ngarkesave </li></ul><ul><li>paraqet nje strukture te qendrushme, gjegjësisht grimcat e vogla </li></ul><ul><li>jane te lidhura ne mes veti me forca kohesive, qe deri ne nje mase </li></ul><ul><li>te caktuar i perballojne veprimit te ngarkesave te jashtme </li></ul><ul><li>Mirëpo gjate gjithe veprimit te ngarkesave mostra peson deformime te </li></ul><ul><li>cilat ne pergjithesi deri ne nje stad mund te jene elastike (te </li></ul><ul><li>kthyeshme), ndersa me tej kalojne ne deformime joelastike. E gjithe </li></ul><ul><li>kjo përcillet deri ne momentin e thyerjes apo shkatërrimit </li></ul>
  65. 68. Disa lloje te veprimit te forcave
  66. 69. Deformimet <ul><li>kjo përcillet me deformime te cilat paraqiten me shprehjet </li></ul>mm/mm
  67. 70. Ligji i Hook-ut <ul><li>Ndersa lidhshmëria ne mes sforcimeve dhe deformimeve jipet me </li></ul><ul><li>shprehjen </li></ul>- moduli i Elasticitetit
  68. 71. Vetite deformuese te materialeve <ul><li>Elasticiteti- i trupit te ngurte eshte veti qe materiali ka, qe pas </li></ul><ul><li>ndërprerjes se veprimit te ngarkesave i njëjti te kthehet ne gjendje </li></ul><ul><li>paraprake sa i perket formes dhe dimensioneve fillestare (nuk ka </li></ul><ul><li>deformime te mbetura). </li></ul><ul><li>Plasticiteti - i trupit te ngurte paraqet vetine e materialit ne ndryshimin </li></ul><ul><li>e formes dhe dimensioneve fillestare nga veprimi I ngarkesave te </li></ul><ul><li>jashtme, mirëpo pa u shkatërruar (ende ka aftesi mbajtese). </li></ul><ul><li>Deformimet e mbetura pas ndërprerjes se veprimit te ngarkesave jane </li></ul><ul><li>deformime plastike . </li></ul><ul><li>Karakteristikat kryesore te vetive deformuese te materialeve jane : </li></ul><ul><li>moduli i Elasticitetit, koeficienti i Puasonit, moduli i Perdredhjes, etj. </li></ul>
  69. 72. Moduli Elasticitetit <ul><li>shpreh ne vetevehte masen e shtangesise se materialit </li></ul><ul><li>Materialet me energji lidhese nderatomike te larte karakterizohen me modul te larte te elasticitetit </li></ul><ul><li>Vetite mekanike te materialeve karakterizohen nga diagrami i “sforcim deformim” </li></ul><ul><li>Moduli i Elasticitetit përcaktohet edhe si tangjente e kendit , qe paraqiten si ne fig. </li></ul>
  70. 73. Koeficienti i Pooison-it <ul><li>paraqet raportin ne mes deformimeve terthore dhe atyre gjatesore, dhe shprehet me shprehjen: </li></ul><ul><li>Moduli i rrëshqitjes - paraqet lidhshmerine ne mes modulit te Elasticitetit dhe koeficientit te Pooison-it, dhe jipet me shprehjen </li></ul>
  71. 74. Sjellja plastike e materialeve <ul><li>materiali nen veprimin e ngarkesave mund te sillet edhe si material viskoz </li></ul>
  72. 75. Rezistenca (Soliditeti) i materialeve <ul><li>Rezistenca (Soliditeti) eshte veti e materialit qe t’i rezistoje </li></ul><ul><li>shkatërrimit nen veprimin e sforcimeve te brendshem te shkaktuara nga </li></ul><ul><li>forcat e jashtme ose edhe nga faktoret tjere (temperatura.) Si parametër </li></ul><ul><li>vlerësohet me kufirin e rezistences (soliditetin maksimal) per nje </li></ul><ul><li>deformim te dhene. </li></ul><ul><li>Ne varesi nga lloji i materialit,dhe menyra e veprimit te forces rezistenca </li></ul><ul><li>(soliditeti) mund te jete: </li></ul><ul><li>ne shtypje </li></ul><ul><li>ne tërheqje </li></ul><ul><li>ne përkulje </li></ul><ul><li>ne prerje </li></ul><ul><li>ne goditje </li></ul>
  73. 76. Rezistenca ne shtypje <ul><li>përcaktohet ne mostrat standarde qe mvaren nga lloji i materialit qe ekzaminohet, te cilat i neneshtrohen veprimit te forces me rritje graduale deri ne thyerje </li></ul>N/mm2
  74. 77. Rezistenca(Soliditeti) ne tërheqje <ul><li>si veti përcaktohet per materiale te caktuara, p.sh. celiku, druri </li></ul><ul><li>Mostrat e caktuara i nënshtrohen veprimit te forces ne tërheqje , me rritje graduale deri ne momentin e këputjes </li></ul>N/mm2
  75. 78. Metoda indirekte –me carje
  76. 79. Rezistenca (Soliditeti) ne përkulje <ul><li>Percaktohet ne mostrat standarde – mostrave prizmatike, duke u mbështetur ne dy mbeshtetes ne distance te caktuar , kur edhe veprojne dy forca koncentrike </li></ul>N/mm2 - rezistenca ne përkulje - momenti i përkuljes - momenti rezistues i prerjes terthore
  77. 80. Ekzaminimi ne perkulje
  78. 81. Rezistenca ne prerje <ul><li>percaktohet ne mostra te caktuara ku veprimi i forces shkakton shkëputje(prerje) pergjate mostres </li></ul>N/mm2
  79. 82. Rezistenca ne goditje <ul><li>është veti e materialeit qe t’i rezistoje shkatërrimit nga goditjet dinamike </li></ul><ul><li>Kjo veti eshte e rendesishme te materialet qe perdoren per ndertimin e bazamenteve nen makineri </li></ul>J/cm2
  80. 83. Vetite fiziko - mekanike te materialeve <ul><li>Jane ato veti qe e karakterizojne materialin gjate përpunimit apo shfrytëzimit te tij. Nga vetite me te rendesishme fiziko-mekanike per disa prej materialeve jane: </li></ul><ul><ul><li>rezistenca ndaj brehjes(te guri) </li></ul></ul><ul><ul><li>aftësia e materialit per saldim (te celiku) </li></ul></ul><ul><ul><li>Eshte me rendesi se secili material ka edhe karakteristika te ndryshme prandaj kjo rezulton ne cilesite e ndryshme fiziko-mekanike te ti </li></ul></ul>
  81. 84. GURI NDERTIMOR DHE PRODHIMET PREJ GURIT <ul><li>Ne materialet prej gurit natyror bejne pjese materialet dhe elementet qe përfitohen me anen e përpunimit mekanik (copëtimit, prerjes) te shkembinjeve natyror </li></ul><ul><li>Te gjitha keto materiale ruajne te pandryshueshme strukturen dhe vetite e shkëmbit baze. </li></ul><ul><li>Minerali i gurit ndërtimor ne aspektin e struktures bene pjese ne m ineralet me strukture kristalore, qe kane forma te ndryshme te rregullta (kubike, heksagonale, tetragonale, rombike, etj.) </li></ul><ul><li>Ne pergjithesi guri ndërtimor fitohet nga masivet shkembore qe mund te jene nga me te ndryshmet, mirëpo ne dallojme kryesisht: </li></ul><ul><li>Shkembinjte magmatik; </li></ul><ul><li>Shkembinjte sedimentare </li></ul><ul><li>Shkembinjte metamorfik </li></ul>
  82. 85. Llojet e shkembinjeve natyrore
  83. 86. Shkembinjte magmatik <ul><li>jane fituar si rezultat i ftohjes dhe ngurtësimit te magmes nga thellësia e tokes . </li></ul><ul><li>Varesisht se ku ka ndodhur procesi i ftohjes, ne sipërfaqe apo ne thellesi, edhe vetite e ketyre kane qene te ndryshme.Ne funksion te kësaj shkembinjte magmatik ndahen </li></ul>
  84. 87. Ndarja e shkembinjeve magmatike <ul><li>ne shkembinje te thellsise </li></ul><ul><li>Nga perfaqesuesit kryesor te ketyre masiveve jane: graniti, </li></ul><ul><li>sieniti,gabro, dioriti ) </li></ul><ul><li>ne shkëmbinj te sipërfaqes </li></ul><ul><li>ketu bejne pjese: andenziti, bazalti, diabazi etj. </li></ul><ul><li>Shkembinjte magmatik karakterizohen me mineralet përberse </li></ul><ul><li>kryesore dhe ate: kuarci, feldshpate, silikatet ferromagneziale, </li></ul><ul><li>mikatet etj. Disa prej karakteristikave te ketyre mineraleve do ti </li></ul><ul><li>paraqesim ne tabelen n e vijim: </li></ul>
  85. 88. Karakteristikat e mineraleve perberse
  86. 89. Shkembinjte Sedimentar <ul><li>jane fituar si rezultat i proceseve kimike, fiziko-kimike dhe biologjike qe kane ndodhur ne sipërfaqen e tokes </li></ul><ul><li>Shkembinjte sedimentare sipas menyres se depozitimit ndahen ne tri grupe: </li></ul><ul><ul><li>depozitime mekanike </li></ul></ul><ul><ul><li>depozitime kimike </li></ul></ul><ul><ul><li>depozitime organike </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne depozitimet mekanike te shkrifta bejne pjese: argjilet, </li></ul></ul><ul><ul><li>agregati, qe jane formuar si rezultat i shkatërrimeve mekanike </li></ul></ul><ul><ul><li>te shkembinjeve </li></ul></ul>
  87. 90. Depozitimet kimike dhe organike <ul><li>Ne depozitimet kimike bejne pjese allcia, dolomit, magneziti, qe jane formuar ne basene te ndryshme gelqeroresh apo basena te mbyllur. </li></ul><ul><li>Ne depozitime organike bejne pjese: gelqeroret etj. Qe jane formuar me dekompozimin e organizmave shtazore e bimore, duke u bere me vone sedimentimi i tyre </li></ul><ul><li>Mineralet shkembformuese te shkëmbinjve sedimentare jane: </li></ul><ul><li>shkembinjte silikat (opali, kalcedoni, kuarci) </li></ul><ul><li>shkembinjte karbonat (kalciti, dolomiti, magneziti) </li></ul><ul><li>shkembinjte e mineraleve argjilore (kaolinit, montmoriloniti) </li></ul><ul><li>shkembinjte sulfatik (allcia, anhidritet tjera) </li></ul>
  88. 91. Shkembinjte Metamorfik <ul><li>jane formuar si rezultat i shendrrimeve te shkembinjeve magamtik dhe sedimentare nen veprimin e temperaturave, shtypjeve te larta, dhe fluideve kimikisht aktive </li></ul><ul><li>Jane shkembinje me pamje kristalore, dhe si perfaqesues qe kane zene vend ne ndërtimtari jane: gnajst, mermeret, kuarcitet, shistet argjilo r e. </li></ul><ul><li>Ne pergjithesi shkembinjte metamorfik ndahen ne dy kategori: </li></ul><ul><li>shkembinjte qe formohen ne procese metamorfike te natyres termike apo kimike </li></ul><ul><li>Mineralet shkembformuese te ketyre shkembinjeve metamorfik jane: </li></ul><ul><li>grupi i mineraleve silikate: feldshpatet, kuarci, mikat,olivinet etj </li></ul><ul><li>grupi i mineraleve karakteristike: kalciti, dolomiti </li></ul>
  89. 92. Perfitimi, përpunimi i materialeve prej gurit natyror <ul><li>Materialet dhe elementet prej guri natyror prodhohen nga </li></ul><ul><li>formacionet shkembore me anen e përpunimit mekanik (copetim, </li></ul><ul><li>sharrim, carje etj), ku edhe pas ketyre veprimeve ruhen plotësisht </li></ul><ul><li>struktura dhe vetite e shkëmbit baze </li></ul><ul><li>Guret e copetuar- paraqesin materialin e formuar me minim apo ndonje procesi te ngjashen teknologjik nga masivet shkembore </li></ul><ul><li>Perdoren per përfitimin e agregatit qe do te perdoret per beton apo asfalt. </li></ul>
  90. 93. Perfitimi i agregatit nga guri i copetuar
  91. 94. Guret e përpunuar <ul><li>F itohen duke i përpunuar elementet e gurit deri ne nje shkalle te </li></ul><ul><li>caktuar, ku ne varesi te shkales se përpunimit mund te jene: </li></ul><ul><li>gjysme te gdhendur, te gdhendur, dhe posaqerisht te gdhendur. </li></ul>
  92. 96. Guret posaqerisht te gdhendur
  93. 97. Vetite e gurit ndërtimor <ul><li>Si cdo material tjeter edhe gurin e pershkruajne keto veti: </li></ul><ul><li>- perberja mineralogjiko petrografike </li></ul><ul><li>- Vetite kimike </li></ul><ul><li>- Vetite fizike </li></ul><ul><li>- Vetite mekanike </li></ul><ul><li>- Vetite fiziko-mekanike </li></ul><ul><li>Sa i perket perberjes Mineralogjiko-petrografike eshte prezantuar me </li></ul><ul><li>pare dhe ka te beje me mineralet perverse te gurit, e ne funksion te </li></ul><ul><li>tyre te behet vlerësimi i metejm i përdorimit te gurit per destinacionin e </li></ul><ul><li>kërkuar. Ne pergjithesi sa i perket kësaj vetie karakterizohet: ngjyra, </li></ul><ul><li>struktura dhe tekstura e mineralit. </li></ul>
  94. 98. <ul><li>Ngjyra - varet nga materialet dominonte qe e ndërtojnë atë, por edhe nga lendet tjera lidhëse </li></ul><ul><li>Struktura - karakterizohet nga lloji i shkëmbit dhe gjithsesi me pjesëmarrjen sasiore te mineraleve ne gurin si material </li></ul><ul><li>Tekstura - paraqet kahjen e shpërndarjes se mineraleve ne gur, gjegjësisht shpërndarjen e larave ne masen e gurit, qe ka rendesi per dukjen e gurit pas fazes se përpunimit. </li></ul>
  95. 99. Vetite kimike <ul><li>jane te lidhura ngushte me perberjen mineralogjiko-petrografike te gurit </li></ul><ul><li>jane te lidhura ngushte me perberjen mineralogjiko-petrografike te gurit </li></ul><ul><li>ku fitohet bikarbonati i kalciumit qe me kohen tretet dhe vie deri tek degradimi i tij. </li></ul>
  96. 100. Vetite fizike <ul><li>P araqesin parametrat dhe karakteristikat e gurit te ekzaminuar. </li></ul><ul><li>Duke ditur, apo njohur keto karakteristika, mundesojme nje </li></ul><ul><li>përdorim me te drejte te gurit per destinimin e caktuar. </li></ul><ul><li>Masa vellimore </li></ul><ul><li>Masa specifike </li></ul><ul><li>Dendesia (shkalla e kompaktesise) </li></ul><ul><li>Poroziteti </li></ul><ul><li>Thithshmëria e ujit </li></ul><ul><li>Qendrushmeria ndaj ngricave </li></ul>
  97. 101. Vetite mekanike <ul><li>P ershkruajne sjelljen e gurit nen veprimin e ngarkesave, qe </li></ul><ul><li>direktvaren nga perberja mineralogjiko-petrografike e masivit </li></ul><ul><li>shkëmbor </li></ul><ul><li>Soliditeti ne shtypje </li></ul><ul><li>Ekzaminimi behet ne mostrat standarde- zakonisht 5 mostra, kubike me dimensione (7.07x7.07x7.07 cm, 5.0x5.0x5.0 cm) te cilat pergaditen me prerje apo edhe ne mostrat cilindrike te nxjerrura nga shkembi ne thellesi te ndryshme si ne fig. </li></ul>
  98. 102. Pergaditja e mostrave per ekzaminim
  99. 103. Vleresimi i soliditetit ne shtypje nderlidhet per tri gjendje <ul><li>ne gjendje te thate </li></ul><ul><li>ne gjendje te ngopur me uje </li></ul><ul><li>pas cikleve te ngrirje –shkrirjes </li></ul>N/mm2 N/mm2 N/mm2
  100. 104. Shembull <ul><li>Te vleresohet soliditeti ne shtypje per gurin e nxjerrur nga nje </li></ul><ul><li>Masiv shkembor ne nje burimore, me c’rast jane pergaditur 5 </li></ul><ul><li>(pese) mostra cilindrike, e te cilat jane thyer, me c’rast j ane r egjistruar </li></ul><ul><li>keto vlera: </li></ul>99.95 60.00 5 100.0 62.00 4 99.90 61.10 3 100.0 60.07 2 100.1 61.15 1 R sh (N/mm 2 ) F sh (kN) A(mm 2 ) h(mm) d(mm) Mostra
  101. 105. Zgjidhje <ul><li>Meqenese kemi mostrat cilindrike, atehere per percaktimin e </li></ul><ul><li>siperfaqes shfrytezohet shprehja </li></ul>129.14 365.15 2827.43 99.95 60.00 5 117.32 354.20 3019.07 100.00 62.00 4 141.62 415.26 2932.05 99.90 61.10 3 139.57 395.55 2834.03 100.05 60.07 2 124.99 367.10 2936.85 100.10 61.15 1 R sh (N/mm 2 ) F sh (kN) A(mm 2 ) h(mm) d(mm) Mostra
  102. 106. <ul><li>Meqenese kemi 5 (pese) mostra , atehere si rezultat do te mirret </li></ul><ul><li>vlera mesatare: </li></ul>
  103. 107. Shembull : <ul><li>Per vleresimin e kualitetit te gurit nga nje burimore e gurit jane pergaditur 15 mostra kubike me dimensione mesatare, te prezentuara ne tabele, e te cilat jane nenshtruar ekzaminimit te soliditetit ne shtypje, dhe ate: </li></ul><ul><li>ne gjendje </li></ul><ul><li>te thate </li></ul><ul><li>ne gjendje te ngopur me uje </li></ul><ul><li>pas cikluseve te ngrirje shkrirjes </li></ul><ul><li>ku edhe jane regjistruar keto forca thyerse: </li></ul>593.75 70.20 70.10 70.00 -pas ngr.-shkr. 634.35 70.00 70.05 70.20 - e ngopur 678.62 70.40 70.15 70.10 - e thate R sh (N/mm 2 ) F sh (kN) A(mm 2 ) c(mm) b(mm) a(mm) Gjendja
  104. 108. Zgjidhje <ul><li>Ne kete shembull vlerat jane te dhena si vlera mesatare, nga pese </li></ul><ul><li>rezultate ne te tri gjendjet. Meqenese jane dhene te tri </li></ul><ul><li>Ddimensionet(a, b, c) atehere siperfaqet e shfrytezuara jane </li></ul><ul><li>ato (a,b). </li></ul>121.00 593.75 4907.0 70.20 70.10 70.00 -pas ngr.-shkr. 128.99 634.35 4917.5 70.00 70.05 70.20 - e ngopur 138.00 678.62 4917.5 70.40 70.15 70.10 - e thate R sh (N/mm 2 ) F sh (kN) A(mm 2 ) c(mm) b(mm) a(mm) Gjendja
  105. 109. <ul><li>Koeficienti I zbutjes <1, dhe eshte ne </li></ul><ul><li>intervalin e caktuar > (0.80-0.90), nga ky aspect guri I ekzaminmuar </li></ul><ul><li>ploteson kushtin e parashtruar. </li></ul>Koeficienti I qendrushmerise ndaj ngrirje-shkrirjes <1, dhe eshte ne kufinjte e parashikur (0.75-0.90) , nga ky aspect guri I ekzaminuar ploteson kushtin e parashtruar.
  106. 110. Rezistenca e gurit ndaj brehjes <ul><li>Paraqet njeren nga vetite me te rendesishme te gurit si material ndertimor , e vecanarisht ne rastet kur guri ne konstruksion i nenshtrohet veprimit te gerryerjes (abrasionit), nga i cili proces edhe vie deri te shkakterrimi. Sidomos kjo vie ne shprehje te : rruget, trotuaret, dyshemete, shkallet etj. </li></ul><ul><li>Ne pergjithesi si veti eshte edhe e ndryshme per llojet e ndryshme te gurit si material. Percaktimi i parametrave te gerryerjes (abrasionit) sot behet me pajisje te ndryshme sic jane : Aparati i Bohmes, apo edhe pajisjet tjera te ngjashme qe sot perdoren. </li></ul>
  107. 111. Aparatura per vleresimin e abrasionit Ky ekzaminim sot bazohet ne Standardin Europian EN 1342,gjegjesisht ne perpunim e siper prEN 14157, dhe ne kete rast konsiston ne gerryerjen e mostres se gurit apo edhe te betonit me rrotullim, kur ne mes mostres dhe pllakes rrotulluese eshte nje material i forte: p.sh. korundi, i cili gjate procesit me nje numer te caktuar te rrotullimeve bene gerryerjen e mostres. Mostra e cila ekzaminohet ka trashesi ~ 70 mm
  108. 112. Vlerat numerike te parametrave te abrazionit <ul><li>Koeficienti i Abrasionit cm3/50 cm2 </li></ul>- Koeficienti i Abrasionit - masa e mostres para ekzaminimit - masa e mostres pas ekzaminimit - masa vellimore e mostres
  109. 113. <ul><li>Perqindja e abrazionit </li></ul>Meqenese rendesia e ketij parametri eshte e madhe atehere kjo edhe eshte e kufizuar ne varesi te komunikacionit , dhe ate: <ul><li>Komunikacion i rende </li></ul><ul><li>Komunikacion i mesem </li></ul><ul><li>Komunikacion i lehte </li></ul>
  110. 114. Perdorimi i gurit
  111. 115. Shembuj te perdorimit te gurit
  112. 116. Vendosja e kubezave te gurit
  113. 117. Perdodrimi i gurit ne posicione te ndryshme
  114. 118. D isa karakteristika per gurin gelqeror me Standardet
  115. 119. Shembull <ul><li>Pllaka e gurit me dimensione 150x150x40 mm, gjate eksploatimit do t’i nenshtrohet komunikacionit te mesem. Paraprakisht eshte bere ekzaminimi i mostrave, me c’rast eshte percaktuar masa vellimore e materialit </li></ul>Nese pas ekzaminimit masa e mostres eshte atehere te caktohen parametrat e brehjes, dhe me kete te behet vleresimi i ketij guri qe do te perdoret. Zgjidhje: Meqenese kemi te vleresojme kete guri, atehere do te percaktojme :
  116. 120. Vetite e posacme te gurit <ul><li>Percueshmeria e nxehtesise </li></ul><ul><li>Deformimet nga temperatura </li></ul><ul><li>Qendrueshmeria ndaj zjarrit </li></ul><ul><li>Rezistenca kimike </li></ul><ul><li>Rezistenca ndaj ndikimeve te ambienit </li></ul><ul><li>Atehezioni i gurit per llac </li></ul>
  117. 121. Mbrojtja e gurit ne konstruksion <ul><li>Jetegjatesia e gurit si material e me kete edhe e konstruksionit eshte ngushte e lidhur me qendrushmerine e gurit. E me qellim te rritjes se jetegjatesise, ne ndermarrim masa te caktuar per mbrojtjen e gurit , eato mund te jene: </li></ul><ul><li>Masat konstruktive </li></ul><ul><li>Masat mbrojtese </li></ul><ul><li>Si masa konstruktive mund te konsiderohen pjerrtesite, pikoret e ndryshme, me qellim qe uji dhe substancat tjera mos te mbesin ne trupin e gurit por te levizin. </li></ul><ul><li>Ndersa si masa mbrojtese mund te konsiderohen lyerjet me materiale te ndryshme qe materialet e gurit i bejne te ngopura (nuk thithin uji), e ne ane tjeter edhe ruajne pamjen nese e njejta kerkohet, .sh. silikonet etj, </li></ul>
  118. 122. AGREGATET (INERTET ) <ul><li>Agregati eshte material i palidhur (koherent) me perberje te </li></ul><ul><li>kokerrzave me madhesi te caktuar. Madhesia e tyre sillet nga te </li></ul><ul><li>dhjetat e milmetrit deri ne disa centimetra </li></ul><ul><li>Agregati me prejardhje natyrore </li></ul><ul><li>Agregati me prejardhje artificiale </li></ul><ul><li>Agregati natyror- fitohet nga materialet (masivet shkembore), me </li></ul><ul><li>ane te procesit teknologjik te thyerjes , qe emertohet si agregat i </li></ul><ul><li>thyer dhe agregati i lumit. </li></ul>
  119. 123. Agregati i thyer <ul><li>Me prejardhje nga shkembinjte magmatik (eruptiv), sedimentar </li></ul><ul><li>dhe metamorfik </li></ul><ul><li>Dallimi ne perpunim-thyerje mund te qendroje ne mullirin per </li></ul><ul><li>thyerje, kur edhe menyra e thyerjes mund te jete : me cekana, me </li></ul><ul><li>nofulla apo edhe ndonje menyre e kombinuar. </li></ul><ul><li>Agregati ne funksion te madhesive te sitave ndahet ne fraksione. </li></ul><ul><li>Fraksioni paraqet kokerrzat me madhesi te caktuar, p.sh. FR I </li></ul><ul><li>(0/4) mm; Fr II (4/8) mm; Fr III (8/16) mm; Fr IV (16/32) mm, </li></ul>
  120. 124. Skema e perfitimit te agregatit
  121. 125. Fazat e procesit teknologjik Procesi I minimit Procesi I transportit
  122. 126. Procesi I seperimit dhe pastrimit Procesi I pastrimit
  123. 127. Agrehati I gatshem per perdorim
  124. 128. Ndarja e agregatit <ul><li>Agregati ne aspektin e madhesise se kokerrzes ndahet ne dy grupe te medha: </li></ul><ul><li>Agregati kokerrmadh (dmax > 4mm) </li></ul><ul><li>Agregati kokerrimet (dmax)<4 mm </li></ul>Agregati kokerrimet Agregati kokerrmadh

×