Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Politika Industriale E Ue

2,898 views

Published on

Published in: Technology, Business
  • Be the first to comment

Politika Industriale E Ue

  1. 1. Politika industriale e BEE-së Prof. dr. Besim Beqaj
  2. 2. Politika industriale e UE <ul><li>Evolucioni i politikës industriale </li></ul><ul><ul><li>Fillimisht si ide </li></ul></ul><ul><ul><li>Nuk ishte e p araparë me Marrëveshjen e Romës </li></ul></ul><ul><ul><li>Theksi vehët në: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Konkurencën në BEE </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Harmonizimin e standardeve teknike </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Specializimin etj. </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Mbizotron teza se politika industriale do të zhvillohet spontanisht me zhvillimin e tregut të përbashkët </li></ul></ul><ul><ul><li>Strategjia kryesore e BEE ishte krijimi i tregut unik në mes të vendeve </li></ul></ul><ul><ul><li>1967 dhe 1968 krijohet Drejtoria për industri dhe kërkon disa ndryshime </li></ul></ul><ul><ul><li>Politika e vertetë industriale fillon me 1972 me MOM i quajtur me emrin Colonna. </li></ul></ul>
  3. 3. Memorandumi për politikë industriale - Colonna <ul><li>Treg unik pa barrierat ekzistuese </li></ul><ul><li>Zhvillim i afarizimit në tërë hapësirën e BEE </li></ul><ul><li>Përballimi i konkurencës prej vendeve jashtë BEE </li></ul><ul><li>Ndihmë industrisë për adaptim në kushte të ndryshimeve – problemi i punësimit </li></ul><ul><li>Shkallë më të lartë të solidaritetit më marrëdheniet e jashtme ekonomike </li></ul><ul><ul><li>Në sferën e kontrollit të kompanive mult i nacionale </li></ul></ul><ul><ul><li>Në sferën e bashkëpunimit teknologjik </li></ul></ul>
  4. 4. Pengesat e politikës industriale <ul><li>1973 miratohet Plani ak c ional i pol i tikës industriale por pa rezultate të prekshme </li></ul><ul><ul><li>Problem ishte fuqia e Drejtoratit për industri dhe shpërndarja e resurseve në mes sektorëve dhe në mes të vendeve. </li></ul></ul><ul><li>Kah mesi i viteve 70-ta shënohen përmirësime. </li></ul><ul><ul><li>Tregu u përbashkët me eliminim të barrierave teknike dhe tregtare </li></ul></ul><ul><ul><li>Riorganizimi industrisë që ka përjetuar krizë </li></ul></ul><ul><ul><li>Stimulim i industrisë së re. </li></ul></ul>
  5. 5. Qëllimet e poltikës industriale <ul><li>Konkurrenca me SHBA dhe Japoninë </li></ul><ul><li>Tregu unik </li></ul><ul><ul><li>Eliminimi i barrierave </li></ul></ul><ul><ul><li>Stimulimi i krijimit të kompanive evropiane </li></ul></ul><ul><ul><li>Modernizimi i industrisë nacionale (tekstil, anijendërtimtari, prodhim letre etj,) </li></ul></ul>
  6. 6. Tregu i hapur dhe konkurrent <ul><li>Kërkon: </li></ul><ul><ul><li>Shpejtimin e adaptimit të industrisë në ndryshimet strukturale </li></ul></ul><ul><ul><li>Nxitjen e zhvillimit të NVM në BEE </li></ul></ul><ul><ul><li>Nxitjen e bashkëpunimit në mes të ndërmarrjeve </li></ul></ul><ul><ul><li>Shfrytëzimin e potencialit industriale në politikën e inovacioneve dhe zhvillimit teknologjik </li></ul></ul>
  7. 7. Orientimet e shteteve <ul><li>Punësimi i plotë (Gjermania, BM, Holanda) </li></ul><ul><li>Stabilizimi i investimeve (Italia) </li></ul><ul><li>Stabilizim i çmimeve (Gjermani dhe Italia) </li></ul><ul><li>Ekuilibri i bilancit të pagesave (të gjithë) </li></ul><ul><li>Franca – Themelimi i konglomerateve të mëdha (kishte planifikim të mirëfilltë) </li></ul><ul><li>Gjermania – laisser-faire </li></ul>
  8. 8. Orientimet e shteteve -2 <ul><li>Kriza e thellë me rritjen e çmimit të naftës dhe jo-efikasiteti i politikës industriale të viteve 80-ta, solli debat të gjerë: </li></ul><ul><ul><li>Franca kishte tri qëndrime: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Zgjedhja e kampionve nacional </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Koncentrimi i prodhimit </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Politika industriale specifike. </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>BM dyshime në politikë industriale- diskontinuiteti ne qeveri </li></ul></ul><ul><ul><li>Itali bazohej në interesat e ndryshme politike dhe sociale </li></ul></ul><ul><li>Dallime të shumta ekzistojnë </li></ul>
  9. 9. Investimet në Hulumtim dhe Zhvillim <ul><li>EU prapa SHBA dhe Japonisë </li></ul><ul><ul><li>1.96% nga GDP UE </li></ul></ul><ul><ul><li>2.59% nga GDP SHBA </li></ul></ul><ul><ul><li>3.12% nga GDP Japonia </li></ul></ul><ul><li>Dallimi në mes të UE dhe SHBA është 120 mlrd. Euro në vit. </li></ul><ul><ul><li>Tendenca në UE për investime në H&ZH 3% nga GDP </li></ul></ul><ul><li>UE ka 5.3 shkencëtar në 1000 të punësuar </li></ul><ul><li>SHBA ka 9 shkencëtar në 1000 të punësuar </li></ul><ul><li>Japonia ka 9.7 shkencëtar në 1000 të punësuar </li></ul>
  10. 10. Politika e konkurrencës <ul><li>BEE favorizon konkurrencë n si kusht themelor për efikasitet të industrisë </li></ul><ul><ul><li>Harmonizimi i ligjeve </li></ul></ul><ul><ul><li>Ndërtimi i institucioneve të mirëfillta </li></ul></ul><ul><li>Rregullat e BEE për konkurrencën – neni 85 dhe 86 i Marrëveshjës së Romës </li></ul><ul><ul><li>Ndalohen veprimet e dëmshme në tregti </li></ul></ul><ul><ul><li>Shtetet e zhvilluara nuk lejohen të keqpërdorin pozitën e tyre favorizuese nëse kjo ndikon negativisht tek vendet tjera. </li></ul></ul>
  11. 11. Politika e konkurrencës <ul><li>Rregullon sjelljen e kompanive dhe shteteve në këto sfera: </li></ul><ul><ul><li>pengon kompanitë që t'i keqpërdorin pozitat e tyre dominante </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ndarja e tregut nga ana e kompanive </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Përparësitë që i gëzonte shteti mund to gëzojnë kompanitë </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Strukturat e tregut mbeten konkurrente </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Bashkimi i ndërmarrjeve është legjitime por me kujdes për ruajtjen e konkurrencës </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Kontrollon ndihmen e jashtme të huaj </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ndihma për H&ZH të jetë në funskion të përgjithshëm e jo vetëm të ndërmarrjës </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Çrregullimi i tregut kufizohet me atë që është e domosdoshme </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Monopolet me interes shtetëror rrezikojnë konkurrencën dhe është problem të përcaktohen interesi i përgjithsëm </li></ul></ul></ul>
  12. 12. Krijimi i strukturave të shendosha <ul><li>Shmangia nga subvencionet në fusha të ndryshme </li></ul><ul><li>Prelevmanet </li></ul><ul><li>Nëse një kompani ka mbi 50% të tregut konsiderohet se ka pozitë dominante në treg. </li></ul><ul><li>Me interes të veçantë: </li></ul><ul><ul><li>Energjetika, transporti, telekomunikacioni, bujqësia. (REM, SEETO) </li></ul></ul>
  13. 13. Çka nuk është e drejtë? <ul><li>Çmimet e përcaktuara nga një apo disa shitës dominant </li></ul><ul><li>Restrikcionet në prodhim dhe zhvillim teknologjik </li></ul><ul><li>Kushtëzimet gjatë lidhjës së marrëveshjeve (Fizibiliteti i rrugës së Durrësit) </li></ul><ul><li>Kushtet jo të barabarta në treg – preferencialet për ndonjë kompani. </li></ul><ul><li>Komision Evropian ka një detyrë delikate : </li></ul><ul><ul><li>Harmonizimi i interesave nacionale afatshkurtëra me atë të BEE afatgjata. </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Nuk l e johet keqësimi ser i oz i zhvillimit në një vend sepse mund të lindin problemet sociale </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Duhet të ruajë parimin bazë të konku r rencës </li></ul></ul></ul>
  14. 14. Nxitja e kompanive evropiane <ul><li>Krijimi i firmave të mëdha (raporti BEE/SHBA) </li></ul><ul><li>Sfera e Parë: Krijimi i kompanive të mëdha në industri </li></ul><ul><ul><li>Eliminimi i faktorëve që kanë penguar koncentrimin e prodhimit dhe qarkullimit. </li></ul></ul><ul><ul><li>Fokus i veqantë në sferën e tatimeve stimulues për kompanitë e mëdha (TVSH- ndikon neutralisht në rritjen e firmave të mëdha) </li></ul></ul><ul><li>Sfera e dytë: nxitja e marrëveshjeve integruese (Mergers) </li></ul><ul><ul><li>Problemet fiskale </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Dallimi në mes të vlerës së kontabilitetit dhe vlerës reale mund të rritë shpenzimet e integrimit ndërkombëtar. </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Problemet juridike </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Disa shtete nuk lejojnë bashkimin e kompanive </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Me 1970 BEE propozon harmonizimin e ligjeve nacionale me ato të BEE. </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Rritje të investimeve në H&ZH </li></ul></ul></ul>
  15. 15. Integrimi nacionale v.s. BEE <ul><li>Integrimet nacionale krijojnë monopole nacio n ale të cilat parimisht shkatërrojnë bashkëpunimin evropian. </li></ul><ul><ul><li>Dunlop-Pirelli (1971-1981) </li></ul></ul><ul><ul><li>Unidata (1973 dhe e ndërprerë shpejt) </li></ul></ul><ul><li>Drejtoria e përgjithshme e konkurrencës së UE kujdeset </li></ul><ul><ul><li>Mosformimin e monopoleve </li></ul></ul><ul><ul><li>Kontrollimin e shkrirjes se kompanive të mëdha </li></ul></ul><ul><ul><li>Liberalizimin e tregtisë si dhe </li></ul></ul><ul><ul><li>Kontrollimin e intervenimeve shtetrore dhe subvencioneve. </li></ul></ul>
  16. 16. Harmonizimi i standardeve teknike <ul><li>Qasje që siguron se BEE: </li></ul><ul><ul><li>Përcjell normat teknike dhe eliminon ato të panevojshmet. </li></ul></ul><ul><ul><li>Pranimin reciprok të rezultateve të testeve dhe formulimin e rregullave të përbashkëta. </li></ul></ul><ul><ul><li>Masa të reja për rregullim në BEE </li></ul></ul><ul><ul><li>Zgjerimin e kompetencave në shëndetësi, sigurim, mbrojtje të punëtorëve dhe ruajtje e ambientit. </li></ul></ul><ul><ul><li>Aplikim të standardeve të përbashkëta </li></ul></ul>
  17. 17. Harmonizimi i standardeve teknike <ul><li>Komision formon organizata të specializuara siq janë: </li></ul><ul><ul><li>CEN – European committee for standardization </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>EN </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>prEN Draftet </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>CEN TS - Specifikat teknike </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>CEN TR – Raportet teknike </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>CEN CWA – Marrëveshjet e workshopeve </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>CENELEC – European Committee for Electrotechnical Standardization </li></ul></ul><ul><ul><li>Zyra Evropiane për Patente </li></ul></ul><ul><ul><li>ISO </li></ul></ul><ul><ul><li>HACCP Hazard Analysi Critical Central Point </li></ul></ul>
  18. 18. Ndryshimet strukturale dhe ndihma rajoneve më pak të zhvilluara <ul><li>Ndryshimet strukturale – nevojë për zënie të hapit në industrinë bashkëkohore </li></ul><ul><ul><li>Teknologjia e lartë në aspektin afatshkurtër rritë papunësinë por e kundërta ndodhë në afat të gjatë </li></ul></ul><ul><li>BEE nuk ka mundur ta mbajë hapin: </li></ul><ul><ul><li>Elektronikë </li></ul></ul><ul><ul><li>Teknologji informative </li></ul></ul>
  19. 19. Prodhimi vendor <ul><li>Siguria me e madhe </li></ul><ul><li>Afatet e liferimit të mallrave </li></ul><ul><li>Lidhjet me te lehta afariste </li></ul><ul><li>Problemi i punësimit </li></ul><ul><li>Kjo paraqet pengesë për strategji të përbashkët industriale </li></ul>
  20. 20. Angazhimi i BEE për ndryshime strukturale <ul><li>Industria e çelikut </li></ul><ul><ul><li>Eliminohet hiperproduksioni dhe zvoglohen humbjet – vendosen kuotat prodhuese – nuk ka funksionuar </li></ul></ul><ul><ul><li>Hapi i dytë – zvogëlimi i kapaciteteve </li></ul></ul><ul><ul><li>Shiten rezervat e çelikut me çmime me të ulëta se sa që ishin marrë vesh dhe komisioni aplikoi denime të rrepta. </li></ul></ul><ul><li>Ndryshimet strukturale penguan edhe qeveritë nacionale duke ndihmuar ato që direkt të përkrahin prodhuesit e vet të cilët nuk ishin efikas. </li></ul>
  21. 21. Ndryshimet strukturale veshtrohen në dy aspekte <ul><li>Eliminimi i kundërthenieve dhe disproporcioneve në aksionet nacionale </li></ul><ul><li>Shfrytëzimi i mundësive në kuadër të BEE </li></ul><ul><ul><li>Financim i përbashkët </li></ul></ul><ul><ul><li>Zgjerim i tregut </li></ul></ul><ul><ul><li>Shmangie nga konkurrenca jolojale </li></ul></ul>
  22. 22. BEE identifikon tri tipe të rajoneve për të ndihmuar <ul><li>Rajonet që kanë ngecje në zhvillim </li></ul><ul><ul><li>Greqia, Portugalia, Italia jugore (Sicilia dhe Sardinja), pjesa dërmuese e Spanjës </li></ul></ul><ul><li>Territoret industriale që shënojnë rënie në zhvillim </li></ul><ul><ul><li>Papunësia më e madhe se mesatarja e BEE, </li></ul></ul><ul><ul><li>punësimi në industri të jetë i njëjtë ose më i madh se mesatarja e BEE për çdo vit </li></ul></ul><ul><ul><li>Rënia e punësimit në industri në krahasim me vitin referent </li></ul></ul><ul><li>Territoret fshatare </li></ul><ul><ul><li>Nivel i lartë i të punësuarve në bujqësi </li></ul></ul><ul><ul><li>Nivel i ulët i të ardhurave nga bujqësia </li></ul></ul><ul><ul><li>Nivel i ulët i zhvillimit shoqëroro-ekonomik sipas BPSH </li></ul></ul>
  23. 23. Intervenimi financiar në BEE <ul><li>Bashkësia ekonomike për Çelik lejoi hua për modernizim të industrisë </li></ul><ul><li>Banka Evropiane për Investime - Luksemburg </li></ul><ul><ul><li>Hua për avancimin e zhvillimit rajonal </li></ul></ul><ul><ul><li>Investon në vendet me pak të zhvilluara </li></ul></ul><ul><ul><li>Deri në 20 mlrd Euro në vit </li></ul></ul><ul><ul><li>Hua dedikohen për: </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Infrastrukturë, </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Përmirësim të lidhjeve transevropiane të telekomunikimit </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Zhvillim të NVM </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Mbrojtje e ambientit </li></ul></ul></ul>
  24. 24. Fondi Social Evropian <ul><li>Nxitje e punësimit dhe zhvillimit të potencialit njerëzor </li></ul><ul><ul><li>Lufta kundër papunësisë </li></ul></ul><ul><ul><li>Hapja e vendeve të punës </li></ul></ul><ul><ul><li>Arsimimi dhe aftësimi </li></ul></ul><ul><ul><li>Barazia gjinore në tregun e punës </li></ul></ul><ul><li>Në vitin 1997 Strategjia Evropiane për punësim </li></ul>
  25. 25. Fondi Evropian për bujqësi - EAGF <ul><li>Modernizimi i strukturës së prodhimit </li></ul><ul><li>Financimi i PPB distribuimi në bujqësi </li></ul><ul><li>EAGF ka për qëllim </li></ul><ul><ul><li>Efikasitetin e strukturës së fermave </li></ul></ul><ul><ul><li>Mbështetjen e investimeve në përpunimin e ushqimit </li></ul></ul><ul><ul><li>Mbështetjen e sektorit të marketingut </li></ul></ul>
  26. 26. Fondi Evropian për Zhvillim Rajonal - ERDF <ul><li>1975 ndihmë për stimulimin e aktiviteteve ekonomike dhe përmirësimin e infrastrukturës në rajonet më pak të zhvilluara </li></ul><ul><li>Përkrahë kohezionin ekonomik dhe social duke korrigjuar pabarazitë rajonale dhe duke kontribuar në zhvillimin e rajonit. </li></ul>
  27. 27. Burimi <ul><li>www.Menaxherat.com </li></ul>

×