Financat publike

24,107 views

Published on

Published in: Education, Travel, Business

Financat publike

  1. 1. FINANCAT PUBLIKE Drita Krasniqi
  2. 2. financat publike <ul><li>Te mirat publike </li></ul><ul><li>Veqorite : </li></ul><ul><li>Se pari, domosdoshmeria e formulimit te rregullave te bashkejeteses per komunitetin e perbashket </li></ul><ul><li>Se dyti,s hoqerite demokratike te konsoliduara kane nevoje gjithashtu edhe per strukturat qe ndjekin dhe kontrollojne zbatimin e ligjeve dhe te akteve te tjera te pranuara </li></ul><ul><li>Se treti, shoqerite e organizuara kane nevoje te komunikojne e te bashkepunojne me njera tjetren,ato organizohen dhe drejtohen mbi bazen e ideve te shprehura ne formen e ligjit,marreveshjeve,konventave dhe institucioneve nderkombetare </li></ul>
  3. 3. financat publike <ul><li>Se katerti, jeta njerezore eshte e ndertuar ne menyre te tille qe kultura,pasuria dhe qyteterimi transferohen nga njeri brez ne tjetrin. </li></ul><ul><li>Se fundi, pavaresisht nga forma konkrete e organizimit te shtetit apo te shoqerise,nga menyrat se si ushtrohet dhe perdoret pushteti,gjithnje ne emer dhe per llogari te tij ka pasur prona,ndermarrje,organizime te domosdoshme per te sigururar disa sherbime e per te prodhuar disa nevoja te perhershme te mallrave te cilat kane qene monopol i shtetit ose te gjithe shtetasve </li></ul>
  4. 4. financat publike <ul><li>Ne shoqerite e tregut te hapur dhe te lire ekzistenca e sektorit publik dhe nderhyrja e shtetit eshte e nevojshme per keto arsye kryesore: </li></ul><ul><li>Per sigurimin e rendit publik,mbrojtjes kombetare dhe zbatimin e ligjit </li></ul><ul><li>Per garantimin e nje konkurrence sa me efektive </li></ul><ul><li>Per korigjimin e deformimeve qe mund te lindin ne treg,pasi zhvillimi ekonomik nuk realizohet automatikisht dhe pa pengesa </li></ul><ul><li>Per zhvillimin e arsimit,kultures,kujdesi shendetsor dhe plotesimin e disa nevojave te pergjithshme </li></ul><ul><li>Per te ndihmuar grupe te caktuara sociale,nepermjet kompensimeve te ndryshme </li></ul>
  5. 5. financat publike <ul><li>Perkufizimi i finances publike </li></ul><ul><li>Financa publike eshte diciplina shkencore qe studion menyren se si qeveria kryen funksionet e saj ekonomike permes programeve rregulluese dhe zhvillimore ,programeve te shpenzimeve dhe politikave tatimore qe perdore per te financuar keto programe </li></ul><ul><li>Financa publike si pjese perberese e shkences se finances dhe ekonomiksit njeheresh perdore teorite dhe metodat e ketyre per te shqyrtuar dhe shpjeguar efektet e programeve qeveritare dhe te politikave te zbatuara ne ekonomine kombetare </li></ul>
  6. 6. financat publike <ul><li>Qeveria dhe institucionet e saj dallojne dhe ndryshojne shume nga firmat dhe ndermarrjet e sektorit privat.Keto dallime qe shprehin ne fakt permbajtjen e shtetit dhe te qeverise,konsistojne ne: </li></ul><ul><li>Qeveria ka fuqi shtrenguese </li></ul><ul><li>Vendimmarresit kryesore ne qeveri zgjidhen nga populli </li></ul><ul><li>Qeveria nuk ndertohet me qellim fitimi </li></ul><ul><li>Qeveria ka obligimin qe t’ju sherbeje te gjithe anetareve te shoqerise </li></ul>
  7. 7. financat publike <ul><li>Tatimi dhe taksa,si burime te te ardhurave publike </li></ul><ul><li>Burimet kryesore te te ardhurave publike ,te tre ardhurave te qeverive jane tatimet dhe taksat </li></ul><ul><li>Tatimet jane instrumenti financiar themelor i sigurimit te te ardhurave te buxhetit te shtetit </li></ul><ul><li>Tatimet perkufizohen si pagesa te detyrueshme ne para te personave fizike dhe juridik,qe mblidhen ne baze te aftesise se tyre tatimore nga ana e shtetit ne baze te sovranitetit te tij dhe per te cilat ai nuk jep kundershperblim. </li></ul><ul><li>Tatimet sherbejne per mbulimin e shpenzimeve publike dhe per rishperndarjen e te ardhurave kombetare </li></ul>
  8. 8. financat publike <ul><li>Ne perkufizimin e tatimit dallohen kater elemente mjaft te rendesishme te tatimit </li></ul><ul><li>Tatimi eshte pagese : </li></ul><ul><li>qe shkon ne buxhetin e shtetit </li></ul><ul><li>E detyrueshme </li></ul><ul><li>E pakthyeshme </li></ul><ul><li>Natyre tatimi ka edhe denimi administrativ se bashku me interesta per pagese te vonuar </li></ul><ul><li>Natyre te ngjashme me tatimet kane edhe taksat </li></ul><ul><li>Edhe taksat gjithashtu sherbejne si instrumente per sigurimin e te ardhurve monetare te buxhetit te shtetit. </li></ul>
  9. 9. financat publike <ul><li>Dallimi midis tatimeve dhe taksave qendron ne faktin se,derisa tatimet konsiderohen si kontribut i individeve apo subjekteve per te mirat publike qe perfitojne ,taksat jane kundershperblim per sherbimet qe shteti i ben paguesit te takses </li></ul><ul><li>Taksat perveq sherbimit jane te lidhura edhe me pozicionin monopol te nje burimi apo sherbimi </li></ul><ul><li>Ne perkufizimin e takses dallohen tre elemente te rendesishme te taksave </li></ul><ul><li>Taksa eshte kontribut i kerkuar </li></ul><ul><li>Taksa paguhet nga cdo person </li></ul><ul><li>Taksa paguhet per te perfituar ne menyre te drejtperdrejte nje sherbim publik </li></ul>
  10. 10. financat publike <ul><li>Tatimpagues dhe taksapagues jane individet,dmth qytetaret pa perjashtim,si dhe te gjitha subjektet e biznesit qe ushtrojne aktivitet ekonomik </li></ul><ul><li>Tatimet dhe taksat zene peshen kryesore te te ardhurave ose te te hyrave te buxhetit te shtetit </li></ul><ul><li>Tatimi transferon nje pjese te burimeve nga sfera e perdorimit privat ne ate qeveritar.Ky proces realizohet permes dy hapave te dallueshme: </li></ul><ul><li>Se pari , shteti ua merr aftesine individeve per te komanduar nje pjese te burimeve te tyre.Ai nepermes te tatimit ul aftesine paguese te individeve. </li></ul><ul><li>Se dyti , te ardhurat e mbledhura nga qeveria perdoren me pas ne nje kohe te dyte,per te ofruar burimet e nevojshme per prodhimin e te mirave dhe sherbimeve publike </li></ul>
  11. 11. financat publike <ul><li>Kush duhet te tatohet ? </li></ul><ul><li>Cfare duhet te tatohet ? </li></ul><ul><li>Si duhet te tatohet ? </li></ul><ul><li>Baza tatimore eshte aktiviteti ekonomik apo sherbimi ,mbi te cilin vendoset tatimi.Si baze tatimi me te zakonshmet dhe me te perdorshmet mund te sherbejne: </li></ul><ul><li>Te ardhurat </li></ul><ul><li>Konsumi </li></ul><ul><li>Pasuria </li></ul><ul><li>Tri bazat kryesore tatimore lidhen me njera tjetren </li></ul>
  12. 12. financat publike <ul><li>Struktura e tarifave tatimore </li></ul><ul><li>Pasqyron lidhjen midis tatimit te mbledhur gjate nje periudhe te caktuar kontabel dhe gjithe bazes tatimore </li></ul><ul><li>Tarifa nominale e tatimit eshte tarifa e percaktuar me ligj </li></ul><ul><li>Tarifa mesatare e tati mit (T M )shpreh raportin ndermjet shumes se pergjithshme te tatimeve te mbledhura dhe vleres se bazes se tatueshme dhe llogaritet sipas formules: </li></ul><ul><li>T M = shuma e tatimit te paguar per nje vit /shuma totale e bazes tatimore </li></ul><ul><li>Tarifa marzhinale e tatimit (T ZH )eshte tatimi shtese i mbledhur nga nje euro shtese i vleres se bazes tatimore dhe llogaritet sipas formules : </li></ul>
  13. 13. financat publike <ul><li>T ZH = ndryshimi total i tat imit te paguar / ndryshimi i bazes tatimore </li></ul><ul><li>Dallohen tri struktura te tarifave tatimore : </li></ul><ul><li>Struktura proporcionale </li></ul><ul><li>Struktura progresive </li></ul><ul><li>Struktura regresive </li></ul><ul><li>Ne boten e finances flitet per sitemet optimale tatimore,qe konsiderohet ai sistem qe siguron harmonizimin e parimeve –baze normative si : </li></ul><ul><li>Barazia </li></ul><ul><li>Eficenca </li></ul><ul><li>Administrimi </li></ul><ul><li>Transparenca </li></ul>
  14. 14. financat publike <ul><li>Tatimet dhe taksat sipas legjislacionit kosovar </li></ul><ul><li>Tatimi mbi te ardhurat </li></ul><ul><li>Tatimi mbi fitimin </li></ul><ul><li>Tatimi mbi vleren e shtuar </li></ul><ul><li>Taksa vendore mbi biznesin e vogel </li></ul><ul><li>Tatimi i akcizes </li></ul><ul><li>Tatimi doganor </li></ul><ul><li>Misioni dhe funksionet e doganave </li></ul><ul><li>Misioni fiskal </li></ul><ul><li>Misioni ekonomik </li></ul><ul><li>Misioni mbrojtes </li></ul><ul><li>Misioni i mbrojtjes se shendetit publik </li></ul>
  15. 15. financat publike <ul><li>Buxheti i shtetit </li></ul><ul><li>Te ardhurat e buxhetit te shtetit </li></ul><ul><li>Shpenzimet dhe pagesat e tjera te buxhetit te shtetit </li></ul><ul><li>Financimi i deficitit buxhetor </li></ul><ul><li>Huamarja nga publiku </li></ul>
  16. 16. www.Biznesi.net

×