Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Telekomünikasyon şebeke yönetimi

Telekom şebeke yönetimi.

  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

Telekomünikasyon şebeke yönetimi

  1. 1. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 1 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Makale Telekomünikasyon Şebeke Yönetimi TŞY-TMN Hazırlayan Mehmet BEYAZ TTG Uluslararsı, L.T.D. www.ttgint.com 1/29/2008
  2. 2. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 2 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com
  3. 3. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 3 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com İçindekiler Telekomünikasyon Şebeke Yönetimi.......................................................................................... 1 TŞY-TMN ...............................................................................................................................................1 TELEKOMÜNİKASYON ŞEBEKE YÖNETİMİ........................................................................................................ 6 TŞY-TMN..................................................................................................................................................6 Giriş......................................................................................................................................................... 7 TMN’nin Gelişimi ................................................................................................................................ 8 TMN Nedir?...........................................................................................................................................9 TMN Standart Kurumları...............................................................................................................10 Şebeke Yönetimi, Sistemler Yönetimi, ve TMN....................................................................12 Sistemler Yönetimi Fonksiyonel Alanları.................................................................................13 TMN Yönetim Katmanları..............................................................................................................14 Özet.......................................................................................................................................................16 TMN ve Telekomünikasyon Şebekeleri.................................................................................... 17 TMN Mimarisi.....................................................................................................................................17 TMN Fonksiyon Blokları.................................................................................................................18 TMN Fonksiyonel Bileşenleri ........................................................................................................20 Fiziksel Mimari ..................................................................................................................................23 Ara yüzler ...........................................................................................................................................25 Enformasyon Mimarisi ...................................................................................................................27 Paylaşılan Yönetim Bilgisi.............................................................................................................27 İYB&T (İşletme, Yönetim, Bakım, ve Tedarik) .....................................................................29 OAM&P (operations, administration, maintenance, and provisioning).......................29 MŞY-CNM/ Customer Network Management ........................................................................30 MŞY (CNM) Fonksiyonel Mimarisi..............................................................................................31 CNM Fiziksel Mimarisi ve Ara yüzleri........................................................................................ 32 MŞY Yönetim Hizmetleri................................................................................................................33 ANSI-TabanlıCNM...........................................................................................................................34
  4. 4. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 4 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Uyumluluk ..........................................................................................................................................35 Özet.......................................................................................................................................................36 TMN Yönetim Hizmetleri ve TMN Fonksiyonları................................................................... 37 Giriş.......................................................................................................................................................37 TMN Yönetim Hizmetleri................................................................................................................37 SMFA’ların Haritalamasıve TMN Yönetim Fonksiyonu Küme Grupları........................ 42 Yönetim Fonksiyonu Kümeleri ve Yönetim Fonksiyonları.................................................43 Performans Yönetimi (PY) ............................................................................................................43 Performans Takibi............................................................................................................................ 44 Performans Yönetim Kontrolü.....................................................................................................44 Performans Analizi ..........................................................................................................................45 Hata Yönetimi....................................................................................................................................46 GKD-RAS Kalite güvencesi...........................................................................................................46 Alarm Gözetleme .............................................................................................................................46 Hata Yerinin Belirlenmesi .............................................................................................................47 Hata Düzeltme..................................................................................................................................47 Test Etme ...........................................................................................................................................48 Sorun Yönetimi.................................................................................................................................48 Konfigürasyon Yönetimi ................................................................................................................49 Şebeke Planlama ve Mühendisliği .............................................................................................49 Kurulum...............................................................................................................................................49 Hizmet Planlama ve Müzakere ................................................................................................... 50 Tedarik/Sağlamak (Provisioning)..............................................................................................50 Durum ve Kontrol............................................................................................................................ 51 Ücretlendirme (Hesap) Yönetimi...............................................................................................52 Kullanma Ölçümü ............................................................................................................................ 52 Tarife Belirleme/Fiyatlandırma................................................................................................... 53 Tahsilatlar ve Finans ......................................................................................................................53
  5. 5. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 5 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Kurum Kontrolü................................................................................................................................ 54 Güvenlik Yönetimi ...........................................................................................................................55 Önleme ................................................................................................................................................55 Tespit.................................................................................................................................................... 55 Kirlilik ve Düzeltilmesi.................................................................................................................... 56 Güvenlik Yönetimi ...........................................................................................................................56 Uygulama Notları.............................................................................................................................57 Özet.......................................................................................................................................................62 Referanslar.........................................................................................................................................63
  6. 6. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 6 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TELEKOMÜNİKASYON ŞEBEKE YÖNETİMİ TŞY-TMN Telekomünikasyon pazarındaki liberalleşme ve küreselleşmenin bir sonucu olarak telekomünikasyon endüstrisinde yoğun bir rekabet yaşanmaktadır. Telekomünikasyon hizmet sunucularıiçin rekabet avantajlarısağladığıiçin TMN’in önemi giderek artmaktadır. TMN ile ilgili çok fazla malzeme olmasına rağmen, TMN’in değişik yönlerini kapsamlıbir biçimde anlatan iyi bir doküman maalesef bulunmamaktadır. Bu makale farklı standartların TMN ile nasıl ilişkilendirilebileceği üzerinde durulmuştur. Kurum yâda kuruluşlar tarafından desteklenen “standartlara” dayalıbir TMN çalışmasından kaçındım. Ayrıca, çok kısa bir süre sonra modasıgeçecek olan üreticiye özel ürünlerden de uzak durdum. Önde gelen üreticilerin oluşturduğu ittifaklar kısa sürelerde değişmekte olup bunlara daha fazla önem vermek TMN’nin genel olarak kapsarken uygun görülmemektedir.
  7. 7. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 7 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Giriş Telekomünikasyon Şebekesi Yönetim –TŞY, (TMN- Telecommunications Management Network) kavramı yoğun rekabet ortamından ötürü telekomünikasyon hizmet sunucularının hayatta kalabilmeleri için vazgeçilmez bir konuma gelmiştir. Bir çok ulus için yeniden düzenlemeler ve küreselleşme telekomünikasyon hizmet sunucularının çalışmalarında önemli değişikliklere neden olmuştur. Karmaşık düzenlemelerle korunan bir çok hizmet sunucu birden bire daha tutarlıve iyi hizmetlerin daha ucuza sunulduğu bir rekabet ortamı ile karşı karşıya kaldılar. Yeni düzenlemeler ve küreselleşmeden kaynaklanan baskılara ek olarak ses ve görüntü de dahil olmak üzere farklıdijital verilerin aktarımına olan talep bant genişlik gereksinimlerini arttırmıştır. Ayrıca Telekomünikasyon şebekeleri farklıkonfigürasyonlardaki bilgisayar ağlarına da entegre olmak zorundadır. Internet hizmetlerinin telekomünikasyon arenasında da etkisi görülmektedir. Görüntülü ve Internet telefonlarının kullanılmaya başlayacağıgünler çok yakın görünmekte. Farklı türdeki verileri daha hızlıbir biçimde taşıyabilecek bu yeni gereksinimleri karşılamak için yeni teknolojiler geliştirmek ve mevcut teknoloji ve protokollerde de yeniliklerin yapılması gerekmektedir. Yeni teknolojilere örnek olarak farklıDijital Abone Hatlar (DSL- Digital Subscriber Line) teknolojisini verebiliriz. Bu sayede senkronize optik şebeke (SONET- Synchronous Optical Network), Senkronize Dijital Hiyerarşi (SDH- synchronous digital hierarchy), ve Senkronize olmayan Transfer Modu (ATM- Asynchronous Transfer Mode) geliştirilmişve farklıdüzeylerde uygulamalara başlanmıştır. Bu şekilde bir çok yerde eski düze telefon hizmetinden (POTS- Plain Old Telephone Service) yenisine geçiş telekomünikasyon hizmet sunucular tarafından hızlıbir biçimde gerçekleştirilmiştir. Çok kapsamlıtelekomünikasyon ve bilgisayar şebekeleri üzerinden sunulan farklıhizmet ve teknolojiler yönetim sorununun önemini daha da arttırtmaktadır. Bunun sonucu olarak TMN bu telekomünikasyon bilgisayar hizmetlerinin düzenli ve başarılı bir biçimde sunulmasıkonusunda önemli bir yere gelmiştir.
  8. 8. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 8 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TMN’nin Gelişimi Telekomünikasyon, bilgisayarlar ve televizyonda gelişmeler yaşanırken TMN’in önemi de giderek daha da artmaktadır. Ayrıca telekomünikasyon arenasının içersinde de telefon hizmet sunucuların verdiği hizmetlere de bir çok yenisi eklenmiştir. Bunun sonucunda telekomünikasyon hizmetlerinin sunulmasıesnasında kullanılan ekipmanlar da gelişmekte ve daha karmaşık bir hal almaktadır. Ses, görüntü ve veriyi daha yüksek hızlarda sunabilme yeteneği de kritik bir gereksinim halini almıştır. Buna ek olarak fiber optik ve kablosuz iletişim de kendilerine özgü bir karmaşıklık ve POTS’dan çok farklıve yüksek hızların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Günümüzde ve gelecekte, iletişim santralleri sadece ses yerine bir çok farklıekipman ve veri ile işyapmak zorunda kalacaktır. Bu farklı ve karmaşık ekipmanlar şebeke ve kaynakların kontrolünü son derece zor bir görev haline getirecektir. Bu nedenle, TMN farklıdüzeylerdeki karmaşık ekipmanlarla farklıveri hızlarında farklıveri türleri ile ilgili çalışmalarda karşılaşılan problemleri çözme konusunda çare olarak görülmeye başlamıştır. Daha önceleri telekomünikasyon endüstrisindeki şebeke yönetimi çoğu zaman mal sahipliği ile ilgili idi. Üreticiye bağımlıveya kullanıcıya kapalı(Proprietary) ile ilgili bu tür çözümler telekomünikasyon hizmet sunucularının sınırlıhizmetleri ve sınırlıbir coğrafi kapsama alanlarıiçin yeterli ve iyiydi. Yasal ve koruyucu düzenlemelerden ötürü, telekomünikasyon hizmet sunucular yeni teknolojileri uygulamak için vakit ayırabiliyorlardı. Yeni teknolojik çözümler uygulanabiliyor ve başlatılabiliyordu. Bununla birlikte, ABD önderliğindeki bir çok ülkede, yasal düzenlemelerdeki değişiklikler bu senaryoyu büyük ölçüde değiştirdi. Bunun sonucunda telekomünikasyon hizmet sunucularıarasında acımasız bir rekabet ortamıoluştur. Ayrıca düzenlemelerdeki değişiklikler önde gelen telekomünikasyon hizmet sunucularının kendi ürünlerin alanlarınıgeliştirmesine neden oldu. Bunun sonucunda bu hizmet sunucular kendi ülke sınırlarının dışına da göz atmak zorunda kaldılar. Küreselleşme yünündeki bu eğilim rekabetin de artmasına neden oldu. Hizmet verilen alanlardaki rekabet her geçen gün daha da şiddetlendi. Örneğin bir çok telekomünikasyon hizmet sunucusu telefon hizmetlerine ek olarak Internet bağlantısıgibi ek hizmetler sunmaya başladılar. Ayrıca telsiz yada çağrıhizmetleri gibi farklıservislerin bir arada sunulmaya başlandığını gözlemliyoruz. Bu açıklamalardan da anlaşılacağıüzere telekomünikasyon endüstrisinde önemli bir paradigma kaymasıyaşanmaktadır. Kapalısistemler ile ilgili şebeke yönetim çözümleri bu paradigma kaymasının ortaya çıkardığısonuçlara cevap verme konusunda sınırlıbir konumdadır. Kapalısistemler şebeke yönetimi farklıteknolojiler ve şebeke yönetim çözümleri arasında ortak çalışabilme imkanınısunamamaktadır. Bunun sonucu olarak da standart şebeke yönetim çözümlerine olan ihtiyaç hayati bir önem kazanmış olup bunun acilen gerçekleştirilmesi gerekir. Bazıkapalı sistemler şebeke yönetim sistemleri Bırakıt Sistemleri sınıflandırmasıaltına dahil edilebilir. Bununla birlikte bırakıt şebeke yönetim sistemleri şebeke yönetim çözümleri sağlanmasıkonusunda yeni bir sorunun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu tür bırakıt çözümleri için yüksek düzeyde bir yatırım yapılmıştır. Şu anda çalışmakta olan ve bir çok yatırım yapılmışolan çözümleri bir kenara atmak oldukça zordur. Bu bırakıt sistemlerinin yeni standart şebeke yönetim çözümleri ile birlikte var olmasınıgerekli kılar.
  9. 9. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 9 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TMN Nedir? Telekomünikasyon endüstrisinde, TMN gevşek olarak kullanılan bir terim olup her türlü şebeke yönetim çözümlerini kapsar. Bununla birlikte ayrıntılıolarak ele almak gerekirse, TMN sadece Uluslar ArasıTelekomünikasyon Biriliği-Telefoni (ITU-T) şebeke yönetim standartlarına uygun olan ve bunlarıkarşılayan şebekeğ yönetim çözümlerini ele almaktadır. TMN telekomünikasyon şebekelerinin yönetimi için kademeli bir yapıyı öngörmektedir. TMN telekomünikasyon şebekelerindeki kaynakların izlenmesi, kontrolü ve takibi ile ilgilenmektedir. Kaynaklar hizmetleri sunan bir sistemin bileşenleridir. Bu kaynaklar ekipman, yazılım, donanım, yada müşteriler olabilir. Telekomünikasyon şebekeleri gelişmiş AkıllıŞebekeler-AK (IN) da kapsamaktadır. TMN fonksiyonlarından bazılarıaşağıda belirtilmiştir:  Sistem bileşenleri ile ses, görüntü, grafik görüntü, Internet verisi vb. iletimi ile ilgili farklıdonanım ve yazılımların uzaktan yönetimi.  İstenen hizmetlerin müşteriler tarafından konfigürasyonu ve talep edilebilmesi için kolay bir ara yüz sağlamak. Müşteriler için sağlanan ara yüz son kullanıcıyada müşterilerin farklıbeceri düzeylerini de dikkate almalıdır.  Kullanılan kaynaklar ve son kullanıcılarla ilgili sorunların giderilmesi için bir otomasyon sistemi oluşturma. Otomasyon, şebekelerin kendi sorunlarını düzeltmesi ve gidermesini de kapsar.  Farklışebekelerde esgiden gelen ekipmanlarıve protokollerin yeni ekipman ve protokoller ile entegrasyonu ve yönetimi. Bu telekomünikasyon endüstrisinde sürekli olarak ortaya çıkan gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda son derece önemlidir. Telekomünikasyon şebeke bileşenleri telefon hatlarımızda kullanılan her türlü ekipmanıkapsar. Bu bileşenlerden bazılarıaşağıda belirtilmiştir:  Uzak dijital terminaller  Genel ve özel şebekeler, mobil şebekeler da dahil  İletim terminalleri  İletim sistemleri  İşletim sistemleri ve bunların çevre cihazları  Dijital ve analog santraller  Alan şebekeleri  Akıllışebekeler  Devre ve paket-anahtarlışebekeler  Sinyal terminalleri ve sistemleri  Hamil hizmetleri ve tele hizmetler  Santral ekipmanı  Yönlendiriciler ve geçişyolları Donanıma ek olarak yazılım da telekomünikasyon ekipmanlarının fonksiyonelliğini arttırmak için kullanılmaktadır. Bu yazılımın da yönetilmesi gerekir. Bu kategoriye yazılım
  10. 10. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 10 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com uygulamalarınıda dahil edebiliriz. TMN uygulamalarının da düzgün biçimde çalışabilmesi için yönetilmesi gerekir. Kullanıcılara sunulan hizmetler arasında kaynak ve hizmet tedariki de yer almaktadır. TMN’in rolü durağan olmayıp ilgili hizmetleri sağlamak için kullanılan hizmet ve ekipmanlar için yeni müşteri gerekliliklerini de geliştirmeyi gerektirir. Buna bir örnek vermek gerekirse, daha önceleri telefon hizmetleri sadece ses iletimi ve telefon hizmetinin sunulmasından ibaretti. Ancak günümüzde ses, dijital veri, görüntü ve İnternet ve İntranet verilerinin taşınmasıiçin aynıtelefon hatlarına yada kablosuz iletişim hizmetlerine gereksinim duyulmaktadır. Daha hızlıveri gereksinimini karşılayabilmek için kurulmuş olan ATM, SDH ve SONET gibi protokoller vardır ve farklıDSL teknolojileri ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle TMN bu yeni protokolleri ve teknolojileri de kapsamak zorundadır. TMN Standart Kurumları TMN çözümlerinin ITU-T standartlarınıtakip ettiğini daha öncede söylediğimizden şimdi de TMN üzerinde etkili olan standart kurumlarına bir bakalım. Uluslar ArasıStandardizasyon Organizasyonu (ISO) şöyle bir standart tanımlamıştır: “Standartlar malzeme, ürün, işlev ve hizmetlerin kendi amaçlarına uygun olmasınıtemin etmek için sürekli olarak kural, kılavuz yada özellik tanımıolarak kullanılacak olan teknik özellikler yada diğer teknik kriterleri içeren belgelenmiş anlaşmalardır.” Farklı standart türleri bulunmaktadır. Endüstri standartlarıüzerinde durulurken, iki ana türden bahsedilebilir. Bunlardan biri fiili endüstri standardıdiğeri ise resmi standarttır. Kullanıcıkitlesinin büyük bir kısmıyada üreticilerin çoğunluğu aynıteknik özellikleri kabul eder yada kullanırsa bu tür teknik özellikler fiili endüstri standartlarıolarak adlandırılır. Bu fiili endüstri standartlarıbir endüstride ortak kurumları oluşturan ve standart kurumları tarafından geliştirilen kılavuzlara uygun ürünler üreten önde gelen oyuncular tarafından geliştirilirler. Resmi standartlar uluslar arası, bölgesel yada ulusal standart kurumlarının çalışması sonucu ortaya çıkar. Bir çok durumda, bu standart kurumlarıarasında yakın bir ilişki ve işbirliği bulunmaktadır. Ayrıca, uluslar arası ve bölgesel kurumlar ulusal standart kurumlarına da üyedirler. Bu standart kurumlarıarasındaki işbirliğini geliştirmek ve güçlendirmek için kasıtlıolarak yapılmaktadır. Uluslar arasıTelekomünikasyon Birliği (ITU) ve ISO uluslar arasıstandart kurumlarından bazılarıdır. Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü (ANSI) da ulusal standart kurumlarına bir örnek olarak gösterilebilir. Uluslar arası Elektroteknik Komisyonu (IEC) 1906 yılında kurulmuştur. IEC elektroteknik sinyalizasyon alanında öncü bazıçalışmalar gerçekleştirmişolup şu anda da elektrik ve elektronik mühendisliği standardizasyonu ile ilgili öngörülerde bulunmaktadır. ISO 1947 yılında kurulmuş olup bir çok uluslar arasıorganizasyonu ve resmi yada gayri resmi kurumu bünyesinde bulunmaktadır. ISO, IEC ile yakın ilişki içersindedir. Ortak bir ISO/IEC teknik komisyonu olan JTC1 bilgi teknolojisi ile ilgili standardizasyonu belirler. Sistemler yönetim arenasında, ISO ve IEC bilgisayar ve telekomünikasyon sektöründe de kabul gören bir çok standardıbelirlemişlerdir.. ITU genel merkezi Cenevre İsviçre’de bulunmaktadır ve 1947’den bu yana Birleşmiş Milletler (UN) içersinde özel bir bölüm olarak yer almaktadır. Telekomünikasyon standardizasyon kısmıITU-T olarak bilinmekte olup daha önceleri Uluslar arasıTelefon ve
  11. 11. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 11 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Telgraf Danışmanlık Komisyonu (CCITT) olarak adlandırılmıştır. ITU-T global telekomünikasyon şebekeleri ve hizmetleri ile ilgili standartlarıbelirler. ITU-T tavsiyeleri TMN içersindeki öncelikli ilgi alanlarıdır. TMN standartları genel olarak jenerik ve teknoloji/hizmete özel alanlar olarak ikiye ayrılmıştır. Jenerik standartlar birden fazla teknoloji yada hizmete uygulanabilir. Bunlar ISO ve IEC tarafından belirlenmektedir. Bu jenerik ISO/IEC standartlarıaynızamanda ITU-T tarafından da kabul edilmiştir. Örnek vermek gerekirse, ISO/IEC 10165-4, Yönelten Objeler için Yönetim Kılavuzu (GDMO), aynı zamanda ITU-T X.722 olarak da adlandırılmıştır. Bununla birlikte, ITU-T’nin telekomünikasyon standartlarıüzerindeki çalışmalarının bir sonucu olarak ortaya çıkan bir çok TMN-ile ilgili özel standartlar da bulunmaktadır. Avrupa Telekomünikasyon Standartlar Enstitüsü (ETSI) teknik alt komisyonlardan oluşan bir sistem dahilinde çalışan Avrupa standartlar organizasyonudur, Bu alt komitelerden biri olan NA4 şebeke mimarisi, işlemler ve bakım ilkeleri ile performanstan sorumludur. Diğer bir alt komisyon olan ETSI TM2 trafik yönetiminde etkin rol oynar. ETSI, NA4 ve TMN standartlar etkinliği üzerinde odaklanmışolup ITU-T için girdiler sunar. ETSI’nin Mobil İletişim için Global Sistem (GS) standartlarıkablosuz iletişimi için yaygın olarak kabul edilen TMN standartlarıolup bir çok Avrupa ülkesinde uygulanmaktadır. ABD’deki Telekomünikasyon Endüstri Birliği (TIA) ve Elektronik Endüstrisi Birliği (EIA) bir araya gelerek telekomünikasyon standartlarını belirlemişlerdir. Belirlene bu standartlar ABD Standartlar Kurumu olan ANSI tarafından uyarlanmıştır. T1 telekomünikasyon endüstrisi için standartlarıbelirlemek için kurulmuş olan ve ANSI tarafından kurulmuşolan komisyondur. T1M1, T1 içersinde yer alan bir alt komisyon olup TMN standardizasyonu ile ilgilenmektedir. T1M1 temel olarak mevcut ITU- T standartlarının uyarlamasınıyapar. ITU-T standartlarıbelirlenmemiş olan alanlarda, T1M1 ITU-T için girdi sunar. Japonya’da, telekomünikasyon standardizasyon faaliyetleri Telekomünikasyon Teknoloji Konseyi ve Telekomünikasyon Teknik Komisyonu tarafından gerçekleştirilmektedir. Telekomünikasyon Teknoloji Konseyinde TMN üzerimde çalışan bir grup bulunmaktadır ve bu grup ITU-T için girdi sağlar. Telekomünikasyon Teknik Komisyonu Japon telekomünikasyon standartlarının belirlenmesi ve yayınlanmasından sorumlu olup ilgili TMN standartlarıüzerinde araştırma yapan bir çalışma grubuna sahiptir. Internet arenasında, Internet Etkinlikleri Kurulu (IAB) Internet standartlarıile ilgili etkinlikleri büyük ölçüde yönlendirmektedir. Internet Mühendisliği Görev Gücü (IETF) IAB içersinde yer alan bir alt grup olup Internet ile ilgili protokol ve standardizasyon etkinliklerinin geliştirilmesinden sorumludur. Şebeke yönetimi perspektifinden bakıldığında, Basit Şebeke Yönetim Protokolü/Sürüm 1 (SNMPv1). SNMPv2 ve SNMPv3 yönetim protokollerinin geliştirilmesi IETF’nin ön önemli katkılarından biridir. Buraya kadar belirttiğimiz ulusal ve uluslar arasıstandart kurumlarına ek olarak firma bazlı bir çok konsorsiyum bulunmaktadır. Bu konsorsiyumların da TMN üzerinde önemli etkileri vardır. TMForum (Telekom Yönetim Forumu) bu tür kurumlardan biridir. TMForu’mu global bir konsorsiyum olup 210’den fazla önde gelen hizmet sunucu ve tedarikçi (TTG Uluslararsı LTD bir TMForum üyesidir) üyesi vardır ve bu üyeler OSI ve TMN standartlarının uygulanmasında önemli rol oynarlar. TMForum’unun farklıOMNI Nokta baskılarıvardır. Her bir OMNI Nokta baskısışebeke yönetim uygulamalarının özel gereksinimlerini yönlendirmeyi hedefler. Her bir baskıstandartlarıaçıklar ve yazılım geliştirme araçlarıve uygulama ve sorun giderme kılavuzlarınıiçerir. Obje Yönetim Grubu (OMG) 1989 yılında kurulmuş olup kar amacıgütmeyen bir kurumdur ve 800’den fazla üyesi olan diğer bir sektörel konsorsiyumdur. OMG’nin misyonu yazılım endüstrisi için teknik olarak uygulanabilir, ticari açıdan gerekli ve üreticiden bağımsız özellikler ve standartlar geliştirmektir. Esas olarak obje-merkezli
  12. 12. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 12 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com yazılım üzerine odaklanmaktadır. Kurumun sektöre önemli katkılarında birisi Ortak Obje Talep AracıMimarisi (CORBA) için teknik özelliklerin geliştirilmesi olmuştur. OMG aynı zamanda obje merkezli veri tabanıalanında da son derece etkindir ATM Forumu da 700’den fazla üyesi olan uluslar arasıbir konsorsiyumdur. Ana misyonu ATM ürün ve hizmetlerinin ATM ile ilgili ortak standartlar belirleyerek geliştirilmedir. Kurumun belirlediği özellikler ATM sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır. Masa Üstü Yönetimi Görev Gücü (DMTF) gibi bir çok farklıkonsorsiyumlar da bulunmaktadır. DMTF masa üstü bilgisayarlar ve diğer masa üstü ürünlerin geliştirilmesi, desteklenmesi ve bakımı konularında çalışmalar yapmaktadır. Bu grup 1992 yılında bilgisayar sektöründe önde gelen firmalar tarafından kurulmuştur. Günümüzde DMTF bilgisayar sektöründe lider konumundaki bir çok firmayıbünyesinde bulundurmaktadır. Telekomünikasyon Enformasyon Teknolojisi Şebeke Mimarisi Konsorsiyumu (TINA-C) faaliyetlerine 1992 yılında başlamıştır. TINA-C telekomünikasyon şebeke operatörleri, telekomünikasyon hizmet sunucular, telekomünikasyon donanım ve yazılım üreticileri ve telekomünikasyon araştırma kurumlarının bir araya gelmesi ile kurulmuştur. NTT, Bellcore, ve British Telecom TINA-C’nin kurucu üyeleridir. TINA-C’nin esas amacı yeni telekomünikasyon şebeke bilgi altyapılarıve hizmetlerinin piyasaya sokma maliyetlerinin bir çok oyuncu ve bir çok üretici bulunan bir ortamda azaltılmasıdır. Ayrıca Bellcore gibi telekomünikasyon standardizasyonu ile etkin olarak ilgilenen kurumlar da vardır. Bellcore’un geçmişinden ötürü, ABD’deki bir çok Bell şirketi Bellcore belgelerini takip etmektedir. Bu noktada bir uyarıbildirimi ve bazıaçıklamaların yapılmasıuygun olabilir. Yukarıda belirtilen standart kurumları, konsorsiyumlar ve endüstri gruplarına ek olarak işleri standartlara dayalı olan bir çok farklı organizasyon, konsorsiyum ve kurum bulunmaktadır. Bu kurumların yapmışolduğu işlerden burada bahsedilmeyecektir. Bir çok durumda bazıkonsorsiyumların gerçekleştirdiği işler TMN arenasında uzun vadede önemli ölçüde etkili olmaktadır. Bunun dışında sektör bazında oluşturulan bazıkurumlar ve konsorsiyumlar kısa süreli olarak varlıklarınısürdürdüklerinden ötürü telekomünikasyon endüstrisi üzerinde etkili olamamışlardır. Bazıdurumlarda mülkiyet standartlarıda “sektör standartları” olarak adlandırılmıştır. Bu faktörler dikkate alındığında bu tür bir çok konsorsiyum ve kurumu birlikte dışlamayıtercih ediyoruz. Sadece mutlak düzeyde önemli olan yerlerde bu tür kurumlara atıfta bulunulmuştur. Şebeke Yönetimi, Sistemler Yönetimi, ve TMN Şebeke yönetiminde tek bir terminoloji kullanılmamakla birlikte farklıüreticiler ve standart kurumları benzer etkinlikler için farklıterimler kullanmaktadırlar. Internet arenasında, şebeke yönetim terimi son derece yaygın olarak kullanılmaktadır. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) şebeke yönetimini bağımsız olarak kendisinin düzey yönetimi için yayınladığıstandartlar için kullanmaktadır. OSI ve IBM sistemler yönetimi terimini bu durumlar için kullanmaktadır. Bir çok şebeke yönetim fonksiyonu TMN kapsamında yer almaktadır. Bu açıdan bakıldığında şebeke yönetimi ve TMN’in ikisi de şebekeler ve hizmetler yönetimi anlamına gelmektedir. Bununla birlikte TMN’de müşterilere sunulan telekomünikasyon şebekeleri, ekipman ve hizmetler üzerinde odaklanılır. Ayrıca TMN dünyasında standart kurumlarının etkisi daha fazladır ve telefon operatörleri katıulusal ve uluslar arasıdüzenlemelere uymak zorundadır. Bu nedenle bir
  13. 13. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 13 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com çok TMN aracıbelirli bir standart türüne bir şekilde yada bir diğerine uygun olmalıdır. Burada “bir şekilde” hızlıbir biçimde gelişen mobil iletişim arenasında ABD’deki bir çok üreticinin kendisine ait protokollere sahip olmalarından ötürü kullanılmıştır. ABD’deki bazı firmalar Bellcore belgelerini takip ederken bir çok Avrupa ülkesinde GSM standartlarıtakip edilmektedir. Telekomünikasyon sektöründe, son kullanıcıkonfigürasyonlarıve hizmetleri de TMN’e dahil edilmiştir. Bu nedenle hizmet ve kaynak tedariki gibi veri iletişim şebeke yönetiminde bulunmayan terimler ortaya çıkmaktadır. Sistemler Yönetimi Fonksiyonel Alanları OSI sistemler yönetimi arenasında, sistemler yönetimi fonksiyonel alanları-SYFA (SMFA’lar) çok sık kullanılan bir terimdir. Genel sistemler yönetimi fonksiyonu birbirinden kolayca ayırt edilebilen daha küçük şebeke yönetim fonksiyonlarına ayrılmıştır. Sistemler yönetimi fonksiyonlarının bu şekilde SMFA’lara ayrılmasıOSI tarafından gerçekleştirilir. SMFA’lar konfigürasyon yönetimi, hata yönetimi, performans yönetimi, üçrenlendirme yönetimi ve güvenlik yönetimidir. Bu SMFA’lardan her birinin ne anlama geldiğine bir bakalım. Konfigürasyon yönetimi hatalıolanlar da dahil olmak üzere kaynakların yerleştirilmesi için kullanılır ve kaynakların ve bunlara ait detayların kaydıtutulur. Konfigürasyon yönetimi öncelikli olarak sistem ve hizmetleri çalışır durumda tutmak için destek hizmetleri sunar. Konfigürasyon yönetimi ile ne anlatılmak istendiğinin açıkça belirtilmesi gerekir. Bazı durumlarda bu terim ekipman konfigürasyonu ile eşanlamlıkullanılmaktadır. Sistemler yönetiminde ve TMN’de konfigürasyon yönetimi ekipman konfigürasyonundan farklıdır. Konfigürasyon yönetimi görüntü yönetimi, topoloji yönetimi, parametre yönetimi, yazılım yönetimi, envanter yönetimi ve tedariki gibi alanlarıkapsar. Hata yönetim öncelikli olarak telekomünikasyon şebekesi ve çevre cihazlarındaki sıra dışı çalışmanın tespiti, analiz edilerek izolasyonu ve bunların düzeltilmesi üzerinde durur. Bu tür sıra dışıçalışma davranışlarıarasında hizmet kalitesinin düşmesi yada hata durumları da dahil edilebilir. Etkin bir hata yönetimi bu tür hataların veri tabanına kaydedilmesini gerektirebilir. Genel olarak hata yönetimi problem raporlama ve tespiti, problem teşhisi, problem düzeltme ve problem takibi gibi alanlarıkapsar. Hata Kartıveya Numarası(Trouble Ticket) uygulamasıproblem takibinde yaygın olarak kullanılan uygulamalardan biridir. Performans yönetimi performans verilerinin toplanması, performans verilerinin analiz edilmesi, problemlerin rapor edilmesi ve performans verilerinin gösterimi ve biçimlendirilmesi gibi alanlarıkapsar. Performans yönetimi aynızamanda kaynakların etkinlik davranışıve değerlendirilmesi ile de bağlantılıdır.
  14. 14. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 14 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Ücretlendirme yönetimi kaynakların kullanımı, verilerin kontrollü toplanması ve bu kaynakların kullanımıile ilgili ücretlendirme gibi alanlarıkapsar. Kaynakların kullanımıiçin ücretlendirme işlemi aynızamanda faturalandırma olarak da adlandırılmaktadır. Güvenlik yönetim fonksiyonlarıgüvenlik ihlallerinin tespit edilmesi; güvenlik ihlallerinin takip edilip raporlanması; ve güvenlikle-ilgili şifreleme, anahtar yönetimi ve erişim kontrol gibi hizmetlerin oluşturulmasıiptal edilmesi ve yürütülmesi gibi faaliyetleri kapsar. Sistemlerle ilgili şifre ve gizli anahtarların dağıtılması da güvenlik yönetiminin görevlerinden biridir. TMN Yönetim Katmanları Herhangi bir şey karmaşık bir hal aldığında, fonksiyonların parçalara ayrılmasıson derece normal bir uygulamadır. Bilgisayar ve telekomünikasyon alanında bu katmanlara ayırarak gerçekleştirilmektedir. Aynıprosedür TMN için de uygulanmaktadır. Her bir katmanın kendine ait fonksiyonlarıve rollerinin yanısıra katmanların alt ve üst ile bağlantılarıiçin kurallar vardır. Üstteki bir katmanının kapsamıaşağıdakinden geniştir. Bu nedenle aşağıdaki katmanların belirli fonksiyonlarıyerine getirirken üstteki katmanlar artan düzeyde daha fazla bir grup fonksiyondan sorumludur. FarklıTMN katmanlarıiçin yönetim fonksiyonel katmanlarıterimi kullanılmış. TMN fonksiyonel katmanlarışunlardır (Şekil 1- 1):  İşYönetim Katmanı(BML- Business management layer)
  15. 15. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 15 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Hizmet Yönetim Katmanı(SML- Service management layer)  Şebeke Yönetim Katmanı(NML- Network management layer)  Şebeke Element Yönetim Katmanı(NEML- Network element management layer)  Şebeke Element Katmanı(NEL- Network element layer) TMN fonksiyonlarının yukarıda belirtilen şekilde parçalara ayrılması adım ve adım uygulamayıkolaylaştırır. Her bir katmanın rol ve fonksiyonunu yukarıdan aşağıya inceleyelim. İşYönetim KatmanıŞebeke Planlama -İYKŞP, operatörler arasındaki anlaşma ve stratejik planlama gibi yönetici-düzeyindeki faaliyetlerle ilgilenmektedir. İYKŞP-BML en üstte yer alan katman olduğu için kurum düzeyindeki yönetimden sorumludur. İYKŞP-BML fonksiyonlarının genel hedeflerin belirlenmesi ve takibi konusundaki işleri detayların uygulanmasından daha fazladır. İYKŞP-BML katman fonksiyonlarınıgerçekleştirmek için İYKŞP-BML diğer TMN yönetim katmanlarıile etkileşim içersinde olmalıdır. Hizmet Yönetim Katmanımüşteri ara yüzünü sağlar. HYK-SML hizmet tedariki; yeni hesaplar açma; hesap kapama; faturalandırma ile ilgili olanlar da dahil müşteri şikayetlerine çözüm bulma,; hata raporlama; ve Hizmet Kalitesi ile ilgili verilerin (QoS) tutulmasıgibi işleri gerçekleştirir. Yönetim Katmanı Business Management Layer Hizmet Katmanı Service Management Layer Şebeke Katmanı Network Management Layer Şebeke Katmanı Network Management Layer Şebeke katmanı Network Element Layer
  16. 16. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 16 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com HYK-SML katman fonksiyonlarıfiziksel kimliklerin yönetimini içermez. Şebeke Yönetim Katmanı-ŞYK tüm şebekenin yönetimi ile ilgilenir. Şebekenin uçtan uca bir görüntüsünü sunar. HYK-NML verileri daha aşağıda bulunana Şebeke Element Yönetim Katmanı-ŞEYK-NEML’den alır ve verileri sentez ederek anlamlıtoplam -şebeke-düzey görüşleri oluşturur. HYK-NML standart ara yüzler kullanarak diğer katmanlarla iletişim kurar. Bu katman İşletim Sistemi-İS (OS) fonksiyonlarına tekabül eder. ŞEYK-NEML’i müdüre karşılık geliyor kabul edersek, HYK-NML katmanımüdürün müdürü olarak görülebilir. Şebeke Element Yönetim Katmanı- ŞEYK örneğin bir kablo merkezine bağlı bir telekomünikasyon şebekesiıgibi bir alt şebeke işinin yönetimi için kullanılır. Bu katmanda, katmanda bulunan şebeke elementlerinden gelen veriler analiz edilerek anlamlıbir biçimde yorumlanarak alt şebeke takip ve kontrol edilir. Herhangi bir alt şebeke genel şebekenin bir alt kümesi olduğundan, ilgili veriler tüm şebekedekii görüşleri entegrasyonu için HYK -NML uygulamalarına aktarılır. Bazıdurumlarda ŞEYK-NEML Element Yöneticisi olarak da adlandırılmaktadır. ŞEYK-NEML, HYK-NML ve Şebeke elemanları-ŞE-NE’ler arasında bir geçişkatmanıdır. Eğer çok sayıda şebeke yönetim fonksiyonlarıŞEYK-NEML üzerinde yoğunlaşırsa, HYK-NML’den beklenen fonksiyonellik bağıl olarak azalacaktır. Bu nedenle şebeke yönetiminin makul bir biçimde ŞEYK-NEML ve HYK-NML arasında paylaşılmasıgerekir. Şebeke element katmanı-ŞEK-NEL TMN için anahtardır. Bir aracıgibi hareket eder. Bu yazılım yada donanım bileşeni yönetilmesi gereken fiziksel kimliklerde bulunmaktadır. ŞEK-NEL fonksiyonlarından bazılı performans verilerinin toplaması, kendinden teşhis, alarm takibi ve alarm verilerinin toplanması, trafik verilerinin toplanması, adres çevirimi, protokol dönüşümü, verilerin dönüşümü, ve verilerin analizidir. Bu nedenle TMN fonksiyonlarıyukarıda belirtilen şekilde beş katmana bölünmüşolup uygulamalarda metinsel tarz bölünmeler takip edilmeyebilir. Ayrıca telekomünikasyon şebekelerinde giderek artan yeni taleplerden ötürü, yeni fonksiyonlar dikkatlice uygulanmalıve gerçekçi bir uygulama bakışaçısıizlenmelidir. Özet Bu girişbölümünde makalenin kalan kısmıhakkında genel bilgiler verilmiştir. Bu nedenle TMN’nin ne olduğu ve TMN’nin neden telekomünikasyon endüstrisinde önemli olduğu üzerinde durduk. TMN telekomünikasyon endüstrisinde kesin ve net olarak tanımlanmış bir terim olmadığıiçin TMN’nin gerçekte ne olduğunu ve TMN’in kapsamınıinceledik. Daha sonra TMN ile ilgili standardizasyon kurumlarından bahsettik. Bazıterimler gelecek bölümlerde sıklıkla kullanılacağından, yönetilen obje, yönetilen obje sınıfı, yönetim enformasyon modeli, müdür, aracı, ve farklıTMN katmanlarıgibi terimler bu başlangıç aşamasında tanımlanmıştır.
  17. 17. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 17 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TMN ve Telekomünikasyon Şebekeleri Şekil 1-2’de TMN ve TMN tarafından yönetilen telekomünikasyon şebekesi arasındaki ilişki gösterilmiştir, TMN telekomünikasyon şebekeleri ve hizmetlerinin sunulması, kurulumu, sürdürülmesi, işletimi ve yönetimi için bir yönetim destek planısunar. TMN’in kapsamıOSI SMFA’ların sunulmasından daha geniştir. TMN mimarisi çok basit yada çok karmaşık olabilir. Örneğin çok az sayıda ekipmanıyöneten tek bir işletim sistemi (OS) yada Şekil 1-2’deki gibi daha fazla sayıda işletim sistemleri-OS’ler ve geniş karmaşık telekomünikasyon şebekeleri olabilir. Bir işletim sistemi-OS yöneticiye karşılık gelir; bu konuya daha detaylıolarak değineceğiz. Bir telekomünikasyon şebekesi analog, dijital, yada kablosuz iletim ve destek fonksiyonlarıiçin ekipmanlar gibi bir çok farklıbileşeni içerebilir. Bu ekipman santral sistemleri, çoklayıcılar, sinyalleme terminalleri, ön uç işlemciler, dosya kontrol cihazları, dosya sunucular, baz istasyonları, ana çerçeveler, transmisyon ve benzeri olabilir. TMN Mimarisi TMN mimarisi farklıtelekomünikasyon şebeke bileşenlerinin işbirliği içersinden genel yönetimini tanımlar. TMN dizayn ve gelişiminin daha kolay olmasınısağlamak için herhangi bir telekomünikasyon şebekesinin yönetimi daha kolay anlaşılabilen ve yönetilebilen parçalara ayrılır. Bu farklıTMN bileşenleri daha sonra TMN bileşenleri arasından uygun bir koordinasyon ile toplam TMN fonksiyonelliğinde bir araya getirilir. Bu konu göz önünde bulundurulduğunda, TMN mimarisi genel olarak üç farklıbileşenden oluşur:
  18. 18. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 18 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Fonksiyonel mimari  Fiziksel mimari  Enformasyon mimarisi Bunların her birini ayrıntılıolarak inceleyeceğiz. Fonksiyonel Mimari TMN fonksiyonel mimarisi bir TMN değer kümesini farklıfonksiyon bloklarına böler. TMN fonksiyonel mimarisindeki her bir fonksiyon bloğu belirli bir TMN yönetim fonksiyonunu gerçekleştirir. Fonksiyon blokları duvarlarda kullanılan tuğlalara benzer. Fonksiyon bloklarını farklı şekillerde bir araya getirerek, en karmaşık düzeydeki TMN fonksiyonelliğini elde edebiliriz. TMN Fonksiyon Blokları Fonksiyon Bloklarının bazılarıŞekil 1-3’de de görülebileceği gibi TMN sınırlarının içinde yada dışında olabilir. Değişik Fonksiyon Blok türleri aşağıda verilmiştir:  İşletim Sistemleri Fonksiyonu-İSF (OSF- Operations systems function ): Telekomünikasyon şebeke ve TMN bileşeninin kendisi için yönetim ve planlama fonksiyonlarısunar. Dört OSF Fonksiyon Bloğu vardır—bunlar element OSF, şebeke OSF, hizmet OSF, ve işOSF—sırasıyla element yönetim katmanı, şebeke yönetim katmanı, hizmet yönetim katmanı, ve işyönetim katmanıfonksiyonlarını desteklemek için (Şekil 1-3). Burada herhangi bir OSF’nin daha üst yada düşük düzeydeki OSF’lerden bir q3 referans noktasıile ayrıldığıgörülmektedir. Diğer değer kümelerindeki ortak bir OSF yada OSF’ler x referans noktaları ile ayrılmışlardır.  Şebeke Element Fonksiyonu-ŞEF (NEF- Network element function): TMN tarafından takip ve kontrol edilir. Telekomünikasyon şebeke bileşenleri yönetim amaçlıbir yada daha fazla NEF Fonksiyon Bloklarıile temsil edilirler.  Çalışma İstasyonu Fonksiyonu-ÇİF (WSF- WorkStation function ): yönetim bilgilerinin insan kullanıcılar tarafından görülmesine imkan tanır. Bu yönetim verilerinin F ara yüz formatında G ara yüz formatına çevrilmesini de kapsar.  Aracılık Fonksiyonu-AF (MF- Mediation function): Fonksiyon Bloklarının farklı referans noktalarıolduğunda yönetim bilgilerinin değişimi için bir tür geçişyolu
  19. 19. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 19 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com MF Fonksiyon Bloklarıyönetim bilgilerini depolayabilir, değiştirebilir, yönlendirebilir, adres haritalamasınıgerçekleştirebilir, filtreleyebilir, eşik belirleyebilir ve yoğunlaştırabilir.  Q Adaptör Fonksiyonu QAF- (QAF): Yönetim bilgilerinin TMN referansıile TMN referansıolmayan noktalar arasında çevrilmesini sağlar. Bu nedenle Şekil 1-3’de QAF’ın bir kısmıTMN sınırlarının dışındadır.1.3
  20. 20. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 20 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TMN Fonksiyonel Bileşenleri Her bir fonksiyon bloğu fonksiyonel bileşenler içerir. Fonksiyonel bileşenler temel inşaat tuğlalarıdır. Örneğin NEF fonksiyon bloğu NEF-MAF, DSF, DAF ve SF gruplandırılarak elde edilir (her bir terimle ilgili açıklama için aşağıdaki tanım listesine bakınız). Fonksiyonel bileşenleri olan OSF fonksiyon bloğuna başka bir örnek de Şekil 1-4’te verilmiştir. Farklıbazıfonksiyonel bileşenleri şunlardır:
  21. 21. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 21 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Yönetim Uygulama Fonksiyonu-YUF (MAF): Bir yada daha fazla yönetim hizmetleri için fonksiyonellik sağlar. MAF aynızamanda yönetim bilgilerini de içerir. Herhangi bir MAF MF, OSF, NEF, ve QAF gibi TMN Fonksiyon Bloklarına destek için başka bir TMN Fonksiyon Bloğuna dahil edildiğinde Şekil 1-4 bunlar sırasıyla MF-MAF, OSF-MAF, NEF-MAF ve QAF-MAF olarak adlandırılır.  Aracılık Fonksiyonu Yönetim-AF uygulama fonksiyonu-AFUF (MF-MAF): FM’de bulunur ve FM’in yönetim ve aracılık rollerini destekler.  İşletim Sistemleri Fonksiyonu-İSF—yönetim uygulama fonksiyonu-İSYUF (OSF- MAF): Basitten karmaşığa yönetim fonksiyonlarını destekler. OSF-MAF’larda bulunan yönetim fonksiyonlarından bazılarıalarm ilişkilendirme, sorun takibi, istatistik, performans analizi ve benzeri.
  22. 22. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 22 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Şebeke Element Fonksiyonu-ŞEF–yönetim uygulama fonksiyonu-ŞEYUF (NEF- MAF): NEF’te bulunur ve aracırolünü destekler.  Q Adaptör Fonksiyonu-QAF–yönetim uygulama fonksiyonu-YUF (QAF-YUF/QAF- MAF): QAF’te bulunur ve yönetici ve aracırollerini destekler.  Bilgi Dönüşüm Fonksiyonu (BDF-ICF): Bilgi modellerini bir biçimden diğerine dönüştürmek için mekanizmalar sunar. Bilgi modellerinin dönüşümüne gereksinim duyulduğundan MF ve QAF içersinde ICF gereklidir.  İşİstasyonu (İİ) Destek Fonksiyonu (İİDF/WSSF):İİF-WSF yönetim fonksiyonunun gerçekleştirilmesi için gereklidir.  KullanıcıAra Yüzü Destek Fonksiyonu (KADF-UISF): Kullanıcıbilgisini TMN bilgi modeline aktarır yada bunun tam tersini gerçekleştirerek bilginin insan makine ara yüzünde görüntülenebilir bir formatta gösterilmesini sağlar. İnsan-makine ara yüzü bir İşİstasyonu ekranı, bir yazıcıyada başka bir cihaz olabilir.  Mesaj İletme Fonksiyonu (MİF-MCF): Yönetim bilgilerinin bir protokol kümesini kullanan çiftler arasından aktarılmasınısağlar (Şekil 1-5). Bu protokol kümesinin bir OSI yedi- katman küme olmasıgerekmemektedir. MCF fiziksel ara yüzüne ihtiyaç duyan tüm Fonksiyon Bloklarıiçin gereklidir. Bir MCF Şekil 1-5’teki gibi bir Veri İletişim Fonksiyonuna (VİF-DCF) bağlanabilir ve temelde bir bilgi taşıma mekanizmasısunar.  VİF-DCF: yönlendirme, kurma ve birlikte çalışma fonksiyonlarınısunar. DCF 1 den 3’e kadar olan OSI katmanlarınıyada bunların eşdeğerlerini sunar. DCF kapasitesi noktadan noktaya linkler, Yerel Alan Şebekeleri (YAŞ-LAN’lar), geniş alan şebekeleri (GAŞ-WAN’lar), ve Dahili Çalışma Kanalları(DÇK-EOC’lar) olabilir.  Dizin Sistem Fonksiyonu (DSF-DSF): TMN için dizin desteğinin gerçekleştirilmesi için gereklidir. TMN’de kullanılan dizin ITU-T X.500 dizin belgesine (Referans 2.10) dayanmaktadır. Dizin hizmetlerinin farklıalanlarıiçin bir çok ITU-T tavsiyesi olduğu unutulmamalıdır. Bir dizin birleştirme detayları, uygulama bağlam detayları, güvenlik detayları, yönetilen objeler listesi, desteklenen yönetilen objeler ve bunun gibi alanlarda ilişkilendirme yapabilecek sistemlerle ilgili bilgi içerir. Dizinler ayrıca dizinleri çalıştıracak olan giriş ekleme, giriş silme, giriş arama ve girişleri değiştirme gibi fonksiyonlarıda içerir..  Dizin Erişim Fonksiyonu (DEF-DAF): Dizinlere girmek için gereklidir. OSF için gerekli olduğu gibi bazen dizin kullanıp kullanmadıklarına bağlıolarak WSF, MD, QAF, ve NEF için de gerekebilir. Güvenlik Fonksiyonu (GF-SF): Fonksiyon Bloklarının güvenliği için gereklidir. Güvenlik hizmetleri kimlik doğrulama, erişim kontrolü, verilerin gizliliği, veri bütünlüğü ve tanımama durumunun olmamasıdır. Bu güvenlik hizmetleri ile ilgili detaylar ITU-T X.800 (Referans 2.11)’de verilmiştir.
  23. 23. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 23 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-5 Referans Noktaları. Kavramsal sınırlarla ayrılmış olan Fonksiyon Bloklarıreferans noktalarıolarak adlandırılır (Şekil 1-2). Şekil 1-2’de görülebileceği gibi , q, f, x, g, ve m referans noktalarıbulunmaktadır. İki tür q referans noktasıbulunmakta olup bunlar q3 ve qx’tir. g ve m referans noktalarıTMN ve TMN dışısınırlarıbelirler. Fiziksel Mimari Fiziksel mimari fiziksel sistemler üzerindeki Fonksiyon Bloklarıve bunlar arasındaki ara yüzlerin uygulanmasınıifade eder. Fonksiyon Bloklarının fiziksel sistemler üzerindeki uygulamalarıkarmaşık TMN sistemleri geliştirilebilecek bina bloklarıolarak düşünülebilir. Bina bloklarıarasında yönetim bilgilerinin değişimi için bu bina bloklarıbirbirine bir iletişim yolu ile bağlanmalıve her bir bina bloğunun benzer bir ara yüzü ve iletişim yolu olmalıdır. Fiziksel mimari bileşenleri (Şekil 1-6) şunlardır:  İşletim sistemi (İS-OS/Operating System): Telekomünikasyon şebekelerinin çalışma, yönetim, bakım ve sunulmasıile ilgili bilgi işemeyi destekler. İşletim sistemleri normal hayattaki yöneticilere benzer. Şekil 1-6’da sadece bir OS bulunmaktadır. Bir TMN sınırlarıiçersinde sadece bir OS bulunacağıgibi bir kural yoktur: birbirine bağlıbirden fazla OS bulunabilir. Şu bir gerçektir ki TMN işyükü genişbir telekomünikasyon şebekesi için ağır olduğunda dağınık mimari gerekir. Bunun sonucunda da Şekil 1-1’de de görüldüğü gibi birden fazla OS, kullanılır.  Veri İletim Şebekesi (VİŞ-DCN/Data Communication Network): OS ile OS, OS ile NE, WS ile OS, ve WS ile NE arasında yönetim bilgilerinin değiştirilmesi için kullanılan yönlendirme ve aktarım özellikleri vardır. DCN, DCF fonksiyonel bileşenini destekler ve sadece 1’den 3’e kadar OSI katmanlarıiçin destek sunar. ANSI T.210 (Referans 2.12) bir ÇıkışYolu Şebeke Elementini (ÇYŞE-GNE) bir DCN olarak tanımlar. Bir GNE de yönlendirme ve aktarma özelliklerine sahiptir. Burada aktarma verilerin bir ağdan diğerine gönderilmesi anlamına gelir. Bu işlemde herhangi bir veri format dönüşümü yapılmamaktadır. OSU protokol kümesinin
  24. 24. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 24 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com destek katmanına göre köprüler, yönlendiriciler, yada şebeke röleleri aktarıcı olabilir. Örnek olarak tekrarlayıcılar bağlantısağlarken röleler bunu OSI fiziksel katmanında gerçekleştirir. Şekil 1-6  Aktarım Device (AD-MD/Mediation Device): Bir röle yada çıkışyolu fonksiyonunu gerçekleştirir. Herhangi bir MD, protokol dönüşümü, mesaj dönüşümü, sinyal dönüşümü, adres çevirimi ve yönlendirme gibi fonksiyonlarıiçeriri. MD’lerin ayrıca fonksiyonların gerçekleştirilmesi, bilgi işleme, verilerin depolanmasıve verilerin filtrelenmesi gibi bilgi işleme fonksiyonlarınıgerçekleştirmesi gerekebilir.  İş İstasyonu (İİ-WS/WorkStation): Yönetim verilerine erişim için bir sistemin operatörleri gibi insan kullanıcılara izin veren girişyada çıkışnoktası. Bu sistemler normalde ana çerçeveler, Unix bazlıişistasyonlarıyada Windows NT kullanan Intel PC’ler gibi veri işleme sistemleridir. İnsan kullanıcıların MD’ler ve OS’lerden alınan yönetim verilerini yorumlayarak bu verileri raporlar aracılığıyla bilgisayar ekranlarında sunmalarıgerekir..
  25. 25. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 25 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Şebeke Elementi (ŞE-NE/Network Element): Akıllıdır. Telekomünikasyon şebekelerinin bir parçasıolan NEF fonksiyonlarınıgerçekleştiren bir öğe, öğeler grubu yada bir telekomünikasyon ekipmanıNE olarak adlandırılır. NE’ler aracılara benzer ve birer NEF fonksiyon bloğuna sahip olup Q ara yüzünü desteklerler. Bir sonraki bölümde Q ara yüzlerini ele alacağız. NE’ler aynızamanda F ve X ara yüzleri için de isteğe bağlıdestek sunabilirler. NE fonksiyonelliği mikro işlemciler ve yazılım tarafından gerçekleştirilir. TMN standartlarınıdesteklemeyebilen bırakıt NE’ler Q adaptörleri ile TMN ortamına bağlanırlar.  Q Adaptör (QA/Q Adaptor): TMN dışıverileri TMN veri formatına yada bunun tersi yönünde değişimi gerçekleştirirler. Örnek olarak TMN dışıveriler standart olmayan cihazlardan TL1/MML mesajlarıolabilir. Bu TL1/MML mesajlarıCMIP verilerine dönüştürülür ve DCN’ye aktarılır. CMIP verilerinin benzer ancak ters yönde OS’den TL1 mesajlarına dönüştürülmesi TMN dışı ortam için uygun olup bu da gerçekleştirilmektedir. Ara yüzler Fonksiyonel mimarideki referans noktalarına bir göz attık.Bu referans noktalarıfiziksel sistemlerde uygulandığında, ara yüzlere dönüşürler. İki yada daha fazla bina bloğu arasında alışverişi yapılacak olan yönetim bilgileri için bina bloklarıile benzer ara yüzler arasında bir iletişim yolu olmasıgerekir. Bir ara yüz bir protokol süiti ve protokol üzerinden taşınan mesajlardan oluşur. Bu mesajlar bir bilgi modelinde tanımlanan objelerin yönetilmesi ile ilgili bilgileri içeren mekanizmalardır. Q Ara yüzü. Q ara yüzü bir referans noktasında kullanılır. Bununla birlikte bir Q ara yüzü Q3 ara yüzü yada Qx ara yüzü olabilir. Q3 ARA YÜZÜ. Q3 ara yüzü TMN dünyasında çok sık kullanılan bir ara yüzdür. Tam bir OSI yedi-katmanlıküme kullanır. ITU-T tavsiyelerinden Q.811 (Referans 2.2) ve Q.812 (Referans 2.3)’te atıfta bulunulan ara yüzleri kapsar. Q.811’de fiziksel ara yüzlerle ilgili detaylar, veri iletişim katmanıve şebeke katmanından bahsedilirken Q.812 OSI kümesinin üst katmanlarıiçin standartlarıtanımlamaktadır. Qx ARA YÜZÜ. Bir çok durumda tam bir OSI yedi katmanlıkümeye gerek yoktur. Tam bir OSI yedi katmanlıkümeyi desteklemek için fazladan fazlaca masraf gerekmektedir. Bu durumu ortadan kaldırmada Qx ara yüzü son derece faydalıdır. Bu nedenle NE’lerin yediden daha az tam OSI katmanlarıkullanmasımümkün olan durumlarda, Qx ara yüzü yeterlidir. Daha önce de gördüğümüz gibi Q3 ara yüzü tam yedi OSI katmanını kullanmaktadır. X Ara yüzü. X ara yüzü farklıTMN’lerdeki OS’leri birbirine bağlamak yada TMN’i diğer şebeke yönetim sistemlerine TMN-benzeri ara yüzleri ile bağlamak için kullanılır. OS’ler farklıkonfigürasyonlar kullanarak bağlanabilir. X ara yüzü Şekil 1-7’de gösterilen işbirlikçi yönetim modelinde gösterildiği gibi OS’leri çiftler halinde bağlamak için kullanılabilir. OS’ler arasında Şekil 1-7’de gösterilen orak yönetim modelinde gösterildiği yöneticiden aracıya bir ilişki de olabilir. X ara yüzü diğer TMN’ler ile yönetim bilgilerinin alışverişini gerçekleştirirken protokol kümelerine ek olarak güvenlik gerekliliklerine de ihtiyaç duyar.
  26. 26. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 26 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-7 F Ara yüzü. F ara yüzü veri iletişim ağlarınıkullanarak İş İstasyonu OSF ve MF’ler arasındaki bağlantıile ilgili fonksiyonlarıdestekler. Kullanıcılar TMN verilerine F ara yüzü üzerinden ulaşırlar (Referans 2.5). M Ara yüzü. M ara yüzü m referans noktasına tekabül eder. Bu TMN sınırlarının dışında yer almaktadır. M ara yüzü QAF ile TMN dışında yönetilen kimlikler yada TMN standartlarına uymayan yönetilen kimlikler arasında bağlantıyısağlar. G Ara yüzü. G ara yüzü g referans noktasına tekabül eder. G ara yüzü TMN’nin bir parçasıolarak görülmemektedir. G ara yüzü bir İş İstasyonundaki insan kullanıcıara yüzüne erişim için kullanılır. Herhangi bir insan kullanıcıTMN bilgilerine G ara yüzü üzerinden erişebilir.
  27. 27. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 27 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Enformasyon Mimarisi Enformasyon Mimarisi OSI sistemler yönetimi ve X.500 prensiplerinin TMN’ye nasıl uygulanabileceğini açıklar. Enformasyon Mimarisi TMN tarafından yönetilecek olan kaynakların yönetilen objeler (GDMO/ Guidelines for the Definition of Managed Objects ) için tanımlarla ilgili kılavuzlar kullanılarak gerçekleştirilmesini ve Soyut Söz Dizimi bir (SSD.1-ASN.1/ abstract syntax notation 1)’i tanımlar. Enformasyon Mimarisi TMN çözümleri sunarken obje-merkezli bir yaklaşım izler. Yönetici ve aracılar yönetim protokollerini kullanarak aracılar tarafından kontrol edilen kaynaklar hakkındaki yönetim bilgilerini alıp verirler. TMN’deki bu protokoller CMIP (Common Management Information Protocol ) ’ye dayanmaktadır. Bununla birlikte bazıdurumlarda, yönetim bilgisinin alınıp verilmesi dosya transferi, erişim ve yönetim (FTAM/ File Transfer, Access, and Management) protokolleri kullanılarak gerçekleştirilir. Yönetim bilgilerinin iki yönü vardır. Bunlardan biri yönetim bilgisinin nelerden oluştuğudur. Yönetilecek olan kaynaklar ve kaynaklar üzerinde gerçekleştirilebilecek yönetim işlemleri bir yönetim bilgi modelinde yer alır. Bunlar uygulama-düzeyindeki etkinliklerdir. Yönetim bilgisinin bir diğer önemli yönü de b yönetim bilgisinin nasıl aktarıldığıdır. Yönetim bilgisi transferi DCF ve MCF’ler yardımıyla kümeler kullanılarak gerçekleştirilir. Paylaşılan Yönetim Bilgisi Yönetim Bilgisi açık bir sistemin diğer bir açık sistemde yönetim işlemlerini gerçekleştirmesi için gerekli olan yönetim bilgisi olarak tanımlanmaktadır. Bir yönetici ve aracının iletişim kurabilmesi için yönetici ve acente ortak bir yönetim bilgi gövdesini paylaşmalıdır. Bu ortak yönetim Bilgisi Paylaşılan Yönetim(BPY) bilgisi (BPY-SMK/Shared Management Knowledge) olarak da bilinmektedir. Bu iki insanın birbiri ile iletişim kurabilme kabiliyeti ile aynıdır. Bunun gerçekleşebilmesi için dil yada ilgi alanlarıgibi ortak noktaların olmasıgerekir. Paylaşılan yönetim bilgisi aşağıdakileri de kapsar:  Uygulama bağlamıgibi protokol bilgisi  TMN Fonksiyon Bloklarıgibi fonksiyon bilgileri  Yönetilen obje sınıflarıyada yönetilen obje durumlarıgibi yönetilen obje bilgisi  Desteklenen fonksiyonlarla ilgili sınırlamalar ve fonksiyonlar ile yönetilen objeler arasındaki ilişkiler.  Benzer isim sınflandırması. Yönetim bilgisi iki sistem arasında transfer edilmeden önce benzer isin sınırlamalarıSMK için de oluşturulmalıdır. Bazıdurumlarda bunun için birbiri ile iletişim içersinde bulunan iki sistem arasında görüşme yapılmasıgerekebilir. Birbirine bağlısistemler arasındaki SMK farklıolabilir (Şekil 1-8). Örneğin A sistemindeki yönetici ile B sistemindeki aracıarasında farklıbir tür SMK bulunurken, B sistemindeki yönetici ile C sistemindeki acente arasındaki SMK tamamen farklıolabilir. Bununla birlikte B sistemindeki aracıve yönetici arasındaki yönetim protokolleri tamamen dahili bir meselidir.
  28. 28. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 28 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-8
  29. 29. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 29 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com İYB&T (İşletme, Yönetim, Bakım, ve Tedarik) OAM&P (operations, administration, maintenance, and provisioning) İYB&T-OAM&P Referans 2.12’de açıklanmıştır. OAM&P kategorileri Şekil 1-9’da gösterilmiştir. OAM&P’nin daha iyi anlaşılabilmesi için OAM&P OSI sistemler yönetimi fonksiyonlarına göre haritalandırılmıştır (Şekil 1-9). Şimdi her bir OAM&P kategorisini ayrıntılıolarak inceleyeceğiz. İşletme-Operasyonlar telekomünikasyon hizmetlerinin son kullanıcıyada abonelere sunulmasıile ilgili faaliyetlerdir. Operasyonlar trafik yönetimi ve faturalandırmayıda kapsar. Ücretlendirme yönetiminin faturalamanın da ötesinde fonksiyonlarıiçerdiği unutulmamalıdır. Benzer şekilde performans yönetimi de trafik yönetiminin ötesinde bir çok farklıfonksiyonu içerir. Yönetimi hizmetlerin müşteri yada aboneler etkin bir biçimde sunulmasıve hizmet gereklilikleri kalitesinin sağlanmasıiçin gerekli olan fonksiyonlarıifade eder. Yönetim trafik yönetimi ve şebeke Yönetimini de kapsar. Şekil 1-8’de de görülebileceği gibi trafik yönetimi ve şebeke yönetimi OSI performans yönetiminin bir parçasıdır. Bakım faaliyetleri hataların tespiti, hataların yerinin belirlenmesi ve hataların giderilerek birimin belirli bir duruma geri getirilmesinden ibarettir. Bakım düzeltici bakım ve koruyucu bakım Şekil 1-9’da
  30. 30. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 30 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com olmak üzere alt gruplara ayrılabilir. Düzeltici bakım oluşan herhangi bir arıza sonrasında normal operasyonlara geri dönmek için yapılan bakım faaliyetleridir. Diğer taraftan koruyucu bakım olasıhatalarıortaya çıkmadan önce önlemek ve takip için kullanılan prosedürlerdir. Koruyucu bakımın amacıhataların en aza indirilmesidir. Koruyucu bakım yapılmasına rağmen hatalar engellenemeyebilir ve bu durumda düzeltici bakım devreye girer. Bakım Şekil 1-9’da gösterilen fonksiyonlarıiçerir. Tedarik telekomünikasyon hizmetleri için farklı telekomünikasyon kaynaklarının kullanılabilir hale getirilmesi için gerçekleştirilen yönetim faaliyetleridir. Tedarik kaynak tedariki ve hizmet tedarikinden oluşur. Kaynak tedariki kaynakların son kullanıcıların hizmet taleplerini karşılayacak biçimde kullanılmasıanlamına gelir. Hizmet tedariki hizmet ve özelliklerin son kullanıcılara zamanında sunulmasıile ilgili faaliyetlerdir. MŞY-CNM/ Customer Network Management Bir telekomünikasyon şebekesinin harici kullanıcılarına şebekeyi belirli bir ölçüde kontrol etme görüntüleme imkanısunulabilir. Bu özellik Müşteri Şebeke Yönetimi (MŞY-CNM) ile sağlanabilir. Telekomünikasyon hizmetlerinin küreselleşmesi ile hizmet sunuculardaki ara yüzler maliyet ve müşteriler tarafından kolayca kullanılabilmesi açısından birbirinin aynı olmalıdır. Ayrıca bu ortak müşteri ara yüzlerinin ülkeler içersinde ve uluslar arasıdüzeyde de aynıolmasıda son derece önemlidir. Bu nedenle CNM’deki mevcut standartlar üzerinde yoğunlaşmak gerekir. Uluslar arası düzeyde ITU-T standartlarının yerine geçebilecek başka bir standart bulunmamaktadır. Bu önemli nokta mercek altında alınarak CNM ile ilgili ITU-T standartlarına bir göz atalım. Bununla birlikte CNM X.160 (Referans 2.6), X.161 (Referans 2.7), X.162 (Referans 2.8), ve X.163 (Referans 2.9)’teki ITU-T standartlarının genel veri ağları(PDN’ler) için özel olarak tasarlandığınıunutmamak gerekir. Ayrıca bu standartlar bazıdeğişiklikler yapılarak diğer şebeke teknolojilerine uygulanmak için yeterince jeneriktir. CNM kümesi TMN dışıortamdadır ve son derece genişbir konudur. Bu nedenle CNM üzerinde kapsamlıdurmayıp sadece genel bir bakış sunacağız. CNM ile ilgili ITU-T tanımınıtamamlamak için CNM ile ilgili ANSI standartlarına daha üst bir düzeyden bakacağız. CNM müşteriler ve şebeke hizmet sunucular arasında sunulan hizmetlerle ilgili yönetim bilgi alış verişini tanımlar. Bu müşteriler şebeke hizmetlerine abone olanlar yada genel şebekenin belirli bir kısmınıyöneten özel şebeke yöneticileri olabilirler. CNM’de kullanılan yönetim bilgisi hizmet sunucular tarafından şebekelerin yönetmek için kullanılan normal yönetim bilgisinden daha sınırlıdır. Müşterilere sunulan CNM bilgisi daha çok hizmet tedariki ile ilgilidir.
  31. 31. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 31 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com MŞY (CNM) Fonksiyonel Mimarisi CNM fonksiyonel mimarisi Şekil 1-10’da gösterilmiştir. CNM fonksiyonu ile müşterinin yönetim fonksiyonu arasındaki sınır CNM referans noktasıdır. CNM referans noktasıX referans noktasına haritalanabilir. Bu makalenin önceki bölümlerinde X referans noktasından bahsetmiştik. CNM fonksiyonu OS fonksiyonu ile aynıdır. CNM fonksiyonu aşağıdaki Fonksiyon Bloklarınıiçerir: MŞY bilgisi (CNM information): Hizmet yönetimi ile ilgili bilgileri içerir ve bir müşterilere şebeke hizmetleri ile ilgili görüşsunar. Erişim kontrol (Access control): Şebeke tarafından yetkili müşterilere sunulan hizmetlere erişimde sınırlamalar yapmak için kullanılır. MŞY uygulama (CNM application): Aracıolarak çalışır ve CNM hizmetlerini uygular. Şekil 1-10
  32. 32. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 32 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Haritalama (Mapping): Müşteriyle ilgili yönetim bilgisi sunar. Daha önce de belirtildiği gibi müşteriyle ilgili yönetim bilgisi hizmet sunucunun kullandığıyönetim bilgisinin bir alt kümesidir. CNM Fiziksel Mimarisi ve Ara yüzleri Şekil 1-11’de CNM fiziksel mimarisi açıklanmıştır. Şekilde de gösterildiği gibi müşterilerin yönetim sistemi ile hizmet sunucunun CNM sistemi arasında ya CMIP (CNMc) ara yüzü kullanan bir müşteri şebeke yönetimi yada EVD -EDI /Electronic Data İnterchange (CNMe) ara yüzü kullanan bir müşteri şebeke yönetimi olabilir. CMIP protokolleri kullanan CNMc ara yüzü kullanır ve interaktif ve gerçek zamanlıizleme uygulamalarının takibi için faydalıdır. CNMc ara yüzü gerçek zamanlı/senkronize olmayan bir bildirim, obje merkezli destek ve OSI sistemler yönetimi yazılımınıseçme özelliklerine sahiptir. Şekil 1-11 CNMc ara yüzündeki yönetim bilgisi de dahil daha fazla bilgi için bakınız Referans 2.8. CNMe ara yüzü Elektronik Verileri Değişimi (EVD-EDI) mesajlarınıMesaj Gönderme Hizmetleri (MGH-MHS/ Message Handling Services) ile birlikte bir destekleme protokolü olarak kullanır. CNMe ara yüzü bir müşteri ile hizmet sunucu arasında anlaşma yükümlülüğü gibi gerekliliklerden ötürü alınıp verilen verilerin denetlenmesi gerektiği durumlar için son derece faydalıdır. EDI mesajlarıISO 9735, Yönetim, Ticaret ve Nakliye için Elektronik Veri Değişimi (EDIFACT/ Electronic Data Interchange for Administration, Commerce, and Transport)—Uygulama Düzeyi Söz Dizimi Kurallarında tanımlanmıştır.
  33. 33. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 33 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com MHS ITU-T Tavsiyesi F.400/X.400, Mesaj Gönderme Hizmetleri: Mesaj Gönderme Sistemi ve Hizmet Genel bakıştan ibarettir. CNMe ara yüzü müşterilerin yönetim sistemi ile hizmet sunucunun CNM sistemi arasında iletişim için depolama ve gönderme bilgisini kullanır. CNMe ara yüzü mesajların tamponlanmasına, posta kutularının kullanılmasına ve iletişim hatalarına karşıkorunmaya imkan tanır. Posta kutularının kullanılmasıCNM müşterisi ile hizmet sunucusu arasında herhangi bir ilişki kurulmasına ihtiyaç olmamasından ötürü avantajlıdır. CNMe ara yüzü hakkında daha fazla bilgi için X.163 (Referans 2.9)’a bakınız. CNMe ara yüzü üzerinden geçen yönetim bilgisi X.163’te de tanımlanmıştır. Hizmet sunucular ile yönetim bilgisi değişimi için ara yüz arasında şebekeden şebekeye yönetim (ŞŞY-NNM/ Network-to-Network Management) yer almaktadır. NNM ara yüzü standart değildir. Hizmet sunucular yönetim bilgisinin NNM ara yüzü üzerinde değişimi için kendi protokollerini seçebilirler. Şekil 1-11’de iki CNM hizmet sunucu hizmet müşterilerin yönetim sistemi görülmektedir. Genelde bir müşteri yönetim sistemi bir CNM hizmet sunucudan hizmet alır. İki hizmet sunucunun dahil edilmesi ile ilgili güdüleme NNM ara yüzünün açıklanmasıdır. Şekil 1-11’de müşterilerin yönetim sistemi yönetici rol faaliyetlerini gerçekleştirir ve müşteriye ait alana yerleştirilmiştir. Hizmet sunucunun CNM sistemi aracırolünü destekler. Yönetici ve acente arasında bir yada daha fazla ilişki olabileceğine dikkat edin. MŞY Yönetim Hizmetleri MŞY-CNM yönetim hizmetleri müşterilere hizmet sunucular tarafından CNM ara yüzleri üzerinden sunulur. CNM yönetim hizmetleri TMN yönetim hizmetlerinin bir alt kümesidir. Daha önce gördüğümüz gibi CNM ara yüzleri CNMc yada CNMe olabilir. CNM yönetim hizmetleri aşağıdaki şekilde gruplandırılabilir:  Hata yönetimi (Fault management): alarm bildirim hizmeti, hata geçmişi hizmeti, sorun raporlama hizmeti, döngü oluşturma hizmeti, ana bilgisayar test hizmeti ve protokol takip hizmetini içerir.  Üçretlendirme yönetim (Accounting management): faturalama hizmet, detaylı hesap hizmeti, kota kontrol hizmeti ve gerçek zamanlıücretlendirme bilgisi hizmetini içerir.  Konfigürasyon yönetimi (Configuration management): konfigürasyon talep hizmeti, yeniden konfigürasyon hizmeti, sipariş hizmeti, iptal hizmeti, sistematik arama yönlendirme hizmeti ve envanter talep hizmetini içerir.  Performans yönetimi (Performance management): trafik bilgisi hizmeti, hizmet bilgisi kalitesi hizmeti ve ağstatik hizmetini içerir.  Güvenlik yönetimi (Security management): şifre değiştirme, hizmet ve erişim haklarının tanımlanmasıhizmeti ile ilgilidir.  CNM destekleme hizmetleri (CNM supporting services): Hizmet istek fonksiyonunu gerçekleştirir. Hizmet istek fonksiyonu bir müşteri yönetim sisteminin hizmet tedariki talebinde bulunmasına yada hizmet sunucu tarafından kullanılabilmesine imkan tanır.
  34. 34. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 34 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com FarklıCNM yönetim hizmetlerine kısaca bir göz attık; bu konuda daha faza bilgi için bakınız X.161 (Referans 2.7). ANSI-TabanlıCNM CNM Müşteriler telekomünikasyon hizmetindeki şebeke yöneticileridir. CNM’in OSI sistemler yönetimi fonksiyonlarına haritalamasıŞekil 1-12’de gösterilmiş olup burada gösterilen CNM bileşenleri:  Konfigürasyon yönetimi: telekomünikasyon hizmetlerini sunarken kullanılan ağlar ve ekipman için uygulanır. Konfigürasyon yönetimi aşağıdaki fonksiyon kategorilerini de kapsar: o Hizmet kurma: Bir hizmet siparişinin alınması, hizmet siparişin başlatılması, hizmet siparişdurumunun kontrol edilmesi, hizmet siparişinin değiştirilmesi, bir hizmet siparişinin iptal edilmesi ve ortak referanslıhizmet siparişleri gibi hizmet siparişi ile ilgili faaliyetlerle ilgilenir. . o Hizmet yeniden konfigürasyonu: Centrex içersinde bir dizin yakalama grubu (DHNG) üyesinin ekleme yada silinmesi gibi görevlendirmelerde değişiklikler yapma yada yeniden düzenlemelerle ilgilidir. o Hizmet bilgisi: Sunulan hizmetlerle ilgili devre ve telefon numaralarının listelenmesi ile ilgilidir. Ayrıca, ağkaynaklarının kullanılabilirliği, kaynakların kapasitesi vb. planlama amaçlarıiçin bilgi edinme becerisini sağlar. Şekil 1-12
  35. 35. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 35 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Performans Yönetimi (PY): Aşağıdakilerden oluşmaktadır: • Trafik Ölçüm Raporlama Özelliği: Çizelge ve rapor oluşturma, silme ve değiştirme becerisi ile ilgilidir. • Performans Takip Özelliği: Şebeke kaynaklarının durumunu öğrenip bunu değerlendirebilme özelliğini ifade eder. Performans takip özelliği gerçek zamanlı performans takibi ve gerçek zamanlıperformans takibi için değişim kriterleri ile kütük kaydıperformans verileri, performans verilerinin geri kazanılması ve performans verileri kütük kayıt kriterlerinin değiştirilmesini de içerir.  Hata yönetimi: aşağıdakileri de içermektedir: • Alarm Gözetleme: Alarm raporlama, alarm kayıtlarının tutulması, kayıt altına alınan alarmların yeniden gözden geçirilmesi, alarm kayıt tutmada değişiklikler ve performans azaltma ile ilgili diğer faaliyetlerle ilgilidir. • Test Etme: kaynakların test edilmesi ve hataların izolesi ile ilgili faaliyetler grubu ile ilgilenmektedir. Bu faaliyetlerden bazılarıtestlerin çizelgesinin belirlenmesi, kaynakların test edilmesi, testlerin iptali ve testlerle ilgili raporlarla ilgili parametrelerde değişiklik yapılmasıdır. • Sorun Yönetimi: Sorun biletleri ile ilgili faaliyetlerle ilgilidir. Bu faaliyetler soruna girme, sorun durumunun takibi (trouble tickets), sorun bilgisinin iptali ve farklı türde sorun raporlarınıalmayıda kapsar.  Ücretlendirme Yönetimi: Faturalama bilgisi, fatura ödeme, kullanım verileri ve faturalama farklılıklarının giderilmesi ile faturalama ile ilgili diğer faaliyetlerle ilgilenir.  Güvenlik Yönetimi: Güvenlik denetim tatbikatlarıve alarmların, erişim güvenlik ve normal duruma dönüşönlemlerinin yönetimi ile ilgilidir. Uyumluluk Uyumluluk ortak çalışabilme için son derece önemlidir. Ortak çalışılabilirlik için protokoller, verilerin formatlarıve uygulama ortamlarıbirbirine benzer olmalıve bu şekilde farklı platformlarda geliştirilen uygulamalar birlikte çalışabilmelidir. Bir üretici tarafından geliştirilen bir uygulama farklı bir üreticinin benzer bir uygulaması ile birlikte çalışabilmelidir. Örneğin iki elektronik posta sistemi bu sistemlerin hangi üretici tarafından geliştirildiğine bakılmaksızın birlikte çalışabilmelidir.
  36. 36. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 36 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Mümkün olduğu ölçüde standartlar uygulama konusunda ayrıntılara girmezler; ayrıca bazı alanlarda standartlar bulunmamakta yada tam değildir. Bunun sonucu olarak da uygulamada bazı varsayımların yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte bu tür varsayımlar uyumlu olmayan uygulamalar doğurabilmektedir. Bu sorunu gidermek için herhangi bir uygulamanın standartlara uygun olup olmadığıaçık ve net olarak belirtilmeli ve kontrol edilmelidir. Bir standardın ITU-T tavsiyeleri gibi standartlarda belirtilen özelliklere gerçekten uyup uymadığınıkontrol etmek uyumluluk testi ile gerçekleştirilir. Uyumluluk testinin en önemli yönlerinden birisi de uygulamanın bir durumlar kümesi ve bu durumlar arasında geçişler olarak tanımlanmasıdır; bu şekilde protokol özellikleri ve uygulamalarısonlu durumda makineler (FSM’ler). olarak modellenebilir. Uyumluluk testlerinin nasıl gerçekleştirileceğine dair ITU-T tavsiyeleri bulunmaktadır. Bunlara ek olarak bir çok protokol özelliğinin sadece uyumluluğa ayrılmışkısımlarıbulunmaktadır. Bu nedenle ortak çalışılabilirlik önemli olduğunda, kapsamlı uyumluluk testlerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Uyumluluk çok genişbir konudur. Bir çok standart belgesinde ve kitabında uyumluluğa ayrılmışözel bölümler bulunmaktadır. Daha fazla bilgi için bu belge ve kitaplara başvurunuz Özet Bu bölümde TMN’in temel tanımlarıaçıklanmıştır. Farklıtürdeki TMN mimarilerini özellikle de fonksiyonel mimari, fiziksel mimari ve enformasyon mimarisini inceledik. Bunlara ek olarak ara yüzler ve bununla yakından ilgili olan referans noktalarıhakkında da bilgi verilmiştir. Ayrıca OAM&P’nin farklıbileşenleri de tanımlanmıştır. Bu açıklamalar genel olarak ANSI standartlarına dayandırılmıştır. TMN'Deki kullanıcıara yüzlerinin incelenmesi son derece önemlidir. Bu açıdan bakıldığında müşteri şebeke yönetimi (CNM) üzerinde oldukça az durulmuştur. Bu bölümde üzerinde durulan genel veri şebekelerdeki CNMas verileri şebekeleri kullanılarak bu SDH, ISDN, ve ATM gibi protokoller üzerine kurulu telekomünikasyon şebekeleri için geliştirilebilir. Ortak çalışılabilirlik bakış açısından uyumluluk önemli bir konudur. Bu nedenle uyumlulukla ilgili kısa bir tanımıda bu bölüme dahil ettik.
  37. 37. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 37 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com TMN Yönetim Hizmetleri ve TMN Fonksiyonları Giriş Veri iletişimi ve telekomünikasyonla ilgili şebeke yönetiminde bazıtemel farklılıklar söz konusudur. Telekomünikasyonda şebeke yönetiminin kapsamıdaha geniş ve oldukça farklıdır. Bazıönemli farklılıklar tedarik, alarm gözetleme ve trafik yönetimi ile ilgi kullanıcıaktivitelerinde görülmektedir. Bu kısmen telekomünikasyon sektöründeki sıkı yasal düzenlemelerden kaynaklanmaktadır. Bunun sonucu olarak TMN için daha fazla şebeke yönetim fonksiyonelliği gerekmektedir. M.3000-serisi belgeler temel TMN belgeleridir. Bu belgeler farklıTMN mimarilerini, ara yüzleri, yönetim hizmetlerini ve fonksiyonlarıtanımlarlar. Daha önce TMN mimarisi ve ara yüzleri üzerinde durmuştuk; bu bölümdeyse farklıTMN yönetim hizmetleri ve TMN fonksiyonlarıüzerinde duracağız. TMN standartları açısından bakıldığında, telekomünikasyon yönetim şebekesi yönetim hizmetleri (TMN-MS’ler) ITU-T Tavsiyesi M.3200 (Referans 3.1)’de tanımlanmıştır. TMN yönetim fonksiyonlarıITU-T Tavsiyesi M.3400 (Referans 3.2)’te tanımlanmıştır. TMN yönetim hizmetleri ve TMN yönetim fonksiyonlarının genel yapısıve birbirleri ile olan ilişkileri ITU-T Tavsiyesi M.3020 (Referans 3.3)’de açıklanmıştır. Ayrıca M.3020 TMN kullanıcılar, yönetim hizmetleri, yönetim fonksiyonları, operasyonlar, eğilimler, bildirimler ve yönetilen obje sınıflarınıbir araya getirir. TMN Yönetim Hizmetleri TMN-MS’ler kullanıcıbakış açısına göre modellenmiştir. Bunlar bir telekomünikasyon şebekesi için operasyonlar, Yönetim, Bakım ve Tedarik (YBvT-OAM&P) konularında destek sunar. Bir TMN-MS farklısistemler içersinde yer alabilir ve standardizasyonun bir parçası değildir. TMN-MS’lerin hiyerarşisi Şekil 1-13’de gösterilmiştir. TMN-MS, TMN yönetim fonksiyonu küme gruplarına bunlar da TMN yönetim fonksiyonu kümelerine bölünmüştür. Bir TMN fonksiyon kümesi iki yada daha fazla TMN yönetim fonksiyonunu içerir. TMN- MS’ler ile TMN fonksiyonlarıarasındaki hiyerarşik ilişkilerde, bir TMN fonksiyonu TMN- MS’in en küçük parçasıve TMN fonksiyonu da en düşük hiyerarşik düzeydir. TMN yönetim fonksiyonlarıgibi temel bina bloklarınıbir araya getirerek en basitten karmaşığa TMN uygulamalarınımodüler biçimde oluşturabiliriz.
  38. 38. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 38 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-13 Bu en basitten en karmaşığına evler inşa etmek yada basit tuğlalardan ve harç malzemesinden yapıştırma ve destekleme malzemeleri kullanarak bina kompleksleri yapmak gibi bir şeydir. Bir TMN yönetim fonksiyonu küme grubu başka bir özel örneğe bakalım. Alarm gözetimi bir alarm raporlama fonksiyon kümesi, bir alarm özet fonksiyon kümesi, bir alarm olay kriter fonksiyon kümesi, bir alarm gösterge yönetim fonksiyon kümesi ve bir kütük kontrol fonksiyon kümesinden oluşur. Alarm raporlama fonksiyon kümesi kendi içersinde bir rapor alarm fonksiyonu, bir alarm raporlama fonksiyonu gizleme/izin verme, bir istek alarm rapor yol fonksiyonu, bir durumsal alarm raporlama fonksiyonu ve bir yön alarm rapor fonksiyonu bulundurur. Bir yada daha fazla TMN yönetim fonksiyonlarıile Bir TMN-MS sağlanabilir. TMN yönetim fonksiyonlarıTMN Sistemler Yönetimi (SY-SM/System Management ) hizmetlerine haritalanmışolup bu TMN SM hizmetleri Şekil 1-14’de görüldüğü gibi yönetilen objelerle yönetim bilgisin alışverişi yaparlar. TMN SM hizmetleri arasındaki yönetim bilgisi alış verişi CMIS hizmetleri kullanılarak bir yada daha fazla yönetilen obje üzerinde bir dizi operasyonlar ve bildirimlerle yapılır. Performans takip gibi TMN yönetim fonksiyonlarıgenellikle bir yönetici yada İS-OS içersinde bulunur. Bu yönetim fonksiyonlarıile ilgili veriler aracılar yada ŞE- NE’lerden ŞE-NE’ler ve İS-OS arasında mesaj alış verişleri ile toplanır. Mesajların bu şekilde alış verişi yönetim protokolleri kullanılarak gerçekleştirilir. Genellik TMN’de yönetim protokolü CMIP’dir.
  39. 39. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 39 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-14 OYİSE (CMISE/ Common Management Information Service Element) hizmetleri; M-GET, M- CANCEL-GET, M-SET, M-ACTON, M-CREATE, M-DELETE ve M-OLAY-RAPOR’dur. CMISE hizmetlerini. Yöneticiler ve aracılar arasında mesaj alışverişi alternatif olarak FTAM üzerinden CMIP kullanarak da gerçekleştirilebilir TMN SM hizmetleri (Şekil 1-15) kütük kontrol fonksiyonları, olay rapor yönetim fonksiyonları, güvenlik denetim deneme fonksiyonlarıve benzeri bir yada daha fazla OSI sistem yönetim fonksiyonlarıtarafından sağlanır. Bizim konumuzla ilgili OSI özellik belgeleri 10164 serisidir. Bu bölümde yönetim hizmetlerinin sadece özeti verilmiştir. Daha fazla bilgi için Referans 3.1’e bakınız. Ayrıca, M.3400 Eki her bir yönetim hizmeti ile ilgili akışdetaylarınıvermektedir. Yönetim hizmetlerinin detaylarıaşağıda verilmiştir:
  40. 40. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 40 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Şekil 1-15  Müşteri Yönetimi (Customer administration): Müşteri gereksinimlerinin karşılanmasıve telefon hizmeti verilen müşterilerle görüşmelerle ilgilenir. Müşteri Yönetimi hizmet ve özellikler gibi telefon hizmetleri ile ilgili bu tür verileri şebeke yönetimine göndererek müşteri gereksinimlerini karşılamayıhedefler. Bu MS hizmet tedarik yönetimi, konfigürasyon yönetimi, hata yönetimi, ücretlendirme yönetimi, şikayetler yönetimi, hizmet kalitesi yönetimi ve trafik ölçüm yönetimini içerir. Müşteri Yönetim fonksiyonlarından bazılarıhizmetlerin aktif hale getirilmesi, hizmetlerde değişiklik yapmak için müşteri istekleri, hizmet durumu ve şebeke kaynakları hakkında bilgi edinmek için müşteri istekleri ve sorun bilet mekanizmasına müşteri sorunlarının raporlanması.  Şebeke Tedarik Yönetimi (ŞTY- Network provisioning management): Yeni ve geleneksel hizmetleri müşteriler etkin ve aktif bir biçimde sunmak için gerekli olan işlem yönetim fonksiyonlarınıiçerir. Yeni kaynak yada özellikleri sunmak için mevcut kaynak kapasitesinde bir artırıma gidilmesi gerekebilir.  İşGücü Yönetimi (İGY Workforce management): Bakım, tamir ve kurulum için gereken uygun saha personelinin istihdamından sorumludur. Bu MS müşteriye ait alanlarda saha personelinin istihdamından da sorumlu olabilir.  Tarife, Ücretlendirme ve Hesap Yönetimi (TüvHY-Tariff, charging, and accounting administration:)): Müşterilerin faturalama ve hesap yönetimi ile ilgili tüm işleri gerçekleştirir. Fonksiyonlardan bazıları müşterilerin belirli aralıklarla faturalandırılması; ödenmemiş faturalar için önlem almak; ve hatalar da dahil olmak üzere faturalandırma ile ilgili müşteri şikayetlerinin çözümlenmesi, müşteri tercihlerine bağlıolarak tarife değişiklikleri, trafik analizi kullanarak sahtecilik tespiti vb. Yeni müşteriler için faturalandırma ve ücretlendirme işlemleri belirlenmelidir. Tarife, ücretlendirme ve hesap yönetimi aynızamanda ölçme ve test kullanımını gerektirir. Faturalandırma hizmet aktif olarak verilmeye başlandığında başlar ve gerekli kağıt işleri de hizmetle birlikte başlatılmalıdır.
  41. 41. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 41 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com  Hizmet ve Şebeke Performans Yönetim Kalitesi(HŞPYK- Quality of service and network performance administration ): Müşteriler iletim kalitesi iyi ve belirli bir performansıolan tutarlıtelekomünikasyon hizmetlerine ihtiyaç duyarlar. QOS ve şebeke performans yönetimi araştırma, mülakatlar, analiz ve testlerle kök nedenlerin giderilmesini de içerir. Bu MS’in bazı fonksiyonları trafik kalite güvencesi; performans kalite güvencesi; ve Güvenilirlik (Reliability), Kullanılabilirlik (Availability) ve Sürdürülebilirlik (Survivability) (GKS-RAS) kalite güvencesidir. NE’lerden gelen hata yerinin belirlenmesi, şebeke hata yerinin belirlenmesi ve hizmet çıkışrapor bilgileri RAS kalite güvencesi için girdi oluşturur.  Trafik Ölçüm ve Analiz Yönetimi (Traffic measurement and analysis administration): Bazen bir şebekedeki trafik yükü planlanandan fazla yada az olabilir. Ayrıca yeni hizmetlerin eklenmesi trafik modelinde değişikliğe neden olabilir. Bu tür senaryolarda, aşırıyoğunluk yada az kullanma sorununun çözümü için bir trafik yönetim işlemi gerekir. Trafik Yönetimi trafik ölçüm işlemini de içerir.  Trafik Yönetimi (Traffic management): Telekomünikasyon kaynaklarındaki aşırı hatalar ve yetersizlikler, trafik yükündeki anormal artışlar vb sonucunda ortaya çıkan mevcut trafik sorunlarınıçözmek için düşünülmüştür. Trafik yönetimi için performans takip ve performans yönetim fonksiyonlarıgerekir.  Yönlendirme ve Numara Analiz Yönetimi (Routing and digit analysis administration): Bir santraldeki yönlendirme bilgisinin doğrulanmasıtablolardaki yönlendirme bilgisinin değiştirilmesi ve bir zaman çizelgesindeki yönlendirme tablolarının anahtarlanmasıiçin gereklidir.  Bakım Yönetimi (Maintenance management): Şebekedeki herhangi bir kaynakta hata yada arıza tespit edildiğinde bir hata numarasıverilir. Arıza/ problem düzelteme açılmış olan hata numarasıtakip edilerek gerçekleştirilir. Burada hatalar arasındaki ortalama süre de yardımcıolabilir. Bakım yönetimi proaktif bakım, şebekede tespit edilen sorun, hata yerinin belirlenmesi ve hata düzeltmeyi de kapsar.  Güvenlik Yönetimi (Security administration): Santraller, müşteriler ve faturalama ve hesap bilgisinin güvenliği ile ilgilidir. Bunun yanısıra müşteri ayrıcalıklarının belirlenmesi ve değiştirilmesi, güvenlik ihlallerinin tespiti ve güvenlik ihlallerinin önlenmesi için alınacak tedbirleri de kapsar.  Lojistik Yönetimi (Logistics management): Telekomünikasyon hizmetlerinin müşterilere sunulmasıve telekomünikasyon şebekesindeki ekipman ve kaynakların kullanılabilirliğini arttırmak için gereklidir. Malzeme yönetimi öğelerin tedarik edilip bunların iletim ekipmanlarında ve telekomünikasyon şebekesindeki diğer ekipmanların zamanında kullanıma hazır bulundurulmasından sorumludur. Lojistik yönetimi kaynakların gereken zamanlarda kullanılarak müşterilerin ve dahili taleplerin maliyet faktörünü de göz önünde bulundurarak karşılanabilmesine imkan tanır.
  42. 42. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 42 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com SMFA’ların Haritalamasıve TMN Yönetim Fonksiyonu Küme Grupları Makalenin başında gördüğümüz gibi SMFA bir OSI sistemler yönetim terimidir. Bu terim TMN’de de popülerdir. Şekil 1-16’te farklıSMFA’ların farklıTMN Yönetim Fonksiyonu Küme Gruplarında haritalamasıgösterilmiştir. Aşağıdaki bölümlerde her bir TMN yönetim fonksiyonu küme gruplarınıayrıntılıolarak ele alacağız. TMN Şekil 1-16
  43. 43. TTG Int. LTD Proprietary & Confidential Page 43 of 63 DikilitaşMah. Dilek Sok. No: 10 Kat 3, Beşiktaş, 34349, Istanbul, Turkey Tel: +90 212 327 0757 Pbx Fax: +90 212 327 0760 TTG UluslararsıLTD / Registered Office: as above / Registered Number in Turkey 461414-408996 www.ttgint.com Yönetim Fonksiyonu Kümeleri ve Yönetim Fonksiyonları Bu bölümde TMN yönetim fonksiyonlarının şebeke yönetiminde ne kadar geçerli olduğunu inceleyeceğiz. TMN yönetim fonksiyonları ITU-T Tavsiyesi M.3400, TMN Yönetim Fonksiyonlarında tanımlanmıştır. Buraya dahil edilen malzeme M.3400 hatlarında modellenmiştir. Her bir bireysel fonksiyon kümeleri ile ilgili detaylar için detaylıtanımlar içeren M.3400’e bakınız. Performans Yönetimi (PY) En önemli performans yönetim fonksiyonlarından biri performansla ilgili verilerin telekomünikasyon şebekeleri ve ekipmandan toplamadır. Bu veriler şebeke elemanlarından yönetici yada OS ile toplandıktan sonra, veriler analiz edilmelidir. Performans verileri, verilerle ilgili raporlar özellikle de kağasite sorunlarıdahil olmak üzere tanımlanmalıve sorunlar düzeltilmelidir. Performans yönetimi aynızamanda trafik yönetimini de kapsar. ITU-T Tavsiyesi Q.823 (Referans 3.6) bir çok yönetilen obje sınıfını tanımlar. Bunlar trafik yönetim uygulamalarının tasarlanmasında kullanılmalıdır. Performans yönetimi aynı zamanda QoS ile ilgili verilerin toplanması ve QOS’in geliştirilmesi ile de ilgilenir. Ayrıca performans yönetimi performansla ilgili NE konularıile ilgilenir. Buradaki açıklamalarda, NE’ler bir yada daha fazla NE’yi ifade eder. QoS bilgi transfer hızı; sistem hata olasılığı, depolama hatasıve iletim kesilmesi; ve gizli olarak var olma gibi özelliklerle belirlenir. QoS hizmet erişim noktasında ölçülebilir ve is kullanıcı tarafından algılanabilen etkilerle nicelleştirilebilir. QoS TMN’de önemli bir faktördür. QoS aşağıdaki parametreler için uygulanabilir:  Müşteri bağlantısının kurulması  Müşteri bağlantıyenilenmesi  Müşteri bağlantıkalitesi  Faturalama bütünlüğü  Sistem durum geçmişlerine ait kütüklerin tutulmasıve incelenmesi. Hata yönetimi ile işbirliği yaparak bir kaynakla ilgili hata kaynaklarının belirlenmesi  Konfigürasyon yönetimi ile işbirliği yaparak yönlendirme ve yük kontrol parametrelerinin değiştirilmesi  QoS parametrelerini takip etmek için testler gerçekleştirme. Bununla birlikte, bir çok konu performans verilerinin toplanmasıile ilgilidir. Örneğin performans verileri kısa aralıklarla toplanırsa, şebeke trafiği artarak şebeke performansını etkiler. Diğer taraftan çok az veri toplanırsa, bu verilerin kullanılabilirliği ciddi ölçüde zarar görür. Bu nedenle performansla ilgili verilerin toplanmasında gereken özen gösterilmelidir.

×