Osteologjia

8,628 views

Published on

0 Comments
10 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
8,628
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
191
Comments
0
Likes
10
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Etiologjia e morbus Paget është e panjohur, por akuzohen infeksione të zgjatura nga paramyxoviruses (viruse të ngadaltë).
  • Osteologjia

    1. 1. Osteologjia si shkencë Osteologjia është degë e anatmisë që studion indin kockor. Kockat janë organe të forta dhe të bardha, të ndërtuara nga indi kockor. Skeleti është sistemi kockor, i formuar nga lidhja e lëvizëshme, apo e palëvizëshme ndërmjet kockave.
    2. 2. Funksionet mekanike të skeletit Skeleti është pjesë e sistemit lokomotor. Skeleti ka këto funksione bazë mekanike: a. Funksioni mbështetës. b. Funksioni lëvizës. c. Funksion mbrojtës.
    3. 3. Ndarja e skeletit dhe kockat përbërëse të tij Total – 80 1. Skeleti aksial përbëhet nga1. eshtrat e kokës dhe të trungut: • Cranium cerebralis  8 • Cranium facialis  14 • Ossis accessoris cranialis  7 • Columna vertebralis  26 • Thorax  25 2. Skeleton apendicularis përbëhet nga eshtrat e ekstremiteteve: Total 126 • Extremitatis superiorii – 64 2. • Extremitatis inferiorii – 62.
    4. 4. Fillesat embrionale të indit kockor Indi kockor e merr origjinën embrionale nga mesoderma, e cilat ndërtohet nga qeliza mezenkimale.
    5. 5. Periudhat embrionale të formimit të indit kockor Zhvillimi embrional i indit kockor ndjek tre stade: 1. Stadi membranoz  java VI – VII e jetës intrauterine. 2. Stadi kërcor  muaji II i jetës intrauterine. 3. Stadi kockor fillon muaji V – VI i jetës intrauterine dhe përfundon 25 -30 vjeç.
    6. 6. Proceset biokimike të transformimit në ind kërcor dhe kockor • Chondrocytos qelizë e aftë të sekretojnë kondrinën, e cila i jep matriksit soliditet elastik. • Osteocytos qelizë e aftë të sekretojë oseinën, eKockë Kërc cila është e aftë të precipitojë kripëra minerale, kontribuese në fortësinë e kockës.
    7. 7. Pozicionimi funksional i kockës nëhomeostazën e kripërave minerale Kripërat e Ca, P, Cl, F, Mg, që depozitohen në kockë, e transformojnë kockën në organ depo për to. Raporti ndërmjet oseinës dhe kripërave përcakton shkallën e fortësisë dhe të elasticitetit të saj.
    8. 8. Tipet e kockëzimit të modelit kërcor Kockëzimi fillon në një pikë të modelit kërcor, që emërtohet nucleus ossificationis. Nga mënyra e shtrirjes së indit 1 kockor, diferencohen 3 tipe kockëzimesh: 2 1. Ossificatio enchondralis. 2. Ossificatio perichondralis. 3. Ossificatio endesmalis.3
    9. 9. Struktura e kockës Osteocitet renditen në shtresa, që emërtohen osteone. Mënyra e pozicionimit të osteoneve në raport me njëri-tjetrin formon dy tipe substancash kockore: Substantia compacta. Substantia spongiosa.
    10. 10. Kocka si organ Në një kockë diferencohet: • Extremitas (epiphysis) proximalis. • Corpus (diaphysis) • Extremitas (epiphysis) distalis. • Metaphysis është zonë lidhjeje ndërmjet epifzave dhe diafizës.
    11. 11. Formimi i kockës si organ Kockëzimi i një kocke merr origjinën nga pika kockëzimi, që janë bërthamat e kockëzimit. Në një kockë diferencohen: • Pikat primare të kockëzimit shfaqen në diafizë, që në moshën embrionale. • Pikat sekondare të kockëzimit janë bërthama kockëzimi në epifiza, që shfaqen pas lindjes dhe formojnë substancë spongioze.
    12. 12. Periosti Periosteum është fletë indi lidhor që mbështjell kockën. Ai paraqet dy shtresa: • Shtresa fibroze është shtresa e jashtëme periostale. • Kambium është shtresa e brendëshme periostale. Periosti lidhet me sipërfaqen kockore nëpërmejt fibrave Sharpey.
    13. 13. Hapësira palcore i kockës Kanali i palcës së kockës është një hapësirë përgjatë aksit të kockës, e cila mbart palcën e kockës. Palca e kockës ka funksione hemopoetike (Gr. prodhuese të gjakut).
    14. 14. Funksioni hemopetik i kockës Palca e kockës pëson një evolucion moshatar: a. Medulla ossium rubra (L. palca e kuqe) është palcë aktive në prodhimin e qelizave të gjakut. b. Medulla ossium flava (L. palca e verdhë) pason degjenerimin e palcës së kuqe, dhe karakterizohet nga ind dhjamor. c. Medulla ossium gelatinosa (L. xhelatinë) haset në pleqëri dhe karakterizohet nga prishja e strukturës qelizore.
    15. 15. Vaskularizimi i kockës Vascularisatio ossea realizohet nga enët e gjakut që përfshijnë modelin kërcor nëpërmjet kanaleve kockore, të cilët emërtohen: • Kanalet e Havers shtrihen përgjatë aksit longitudinal të kockës. • Kanalet e Volkman shtrihen përgjatë aksit transversal të kockës.
    16. 16. Dinamizmi i strukturës kockore Kocka, me pamjen e saj statike, mbetet një strukturë dinamike në prishje dhe strukturim të pandërprerë: • Osteoblastet qeliza ndërtuese të kockës, që diferencohen në osteocite. • Osteoklasteve qeliza shkatëruese të kockës.
    17. 17. Rritja e kockës Rritja e kockës bëhet në dy drejtime në gjatësi dhe gjerësi, nëpërmjet dy kockëzimeve. • Rritja në gjatësi bëhet në nivelin e kërcit të rritjes. • Rritja në gjerësi bëhet me kockëzim periostal, nëpërmjet qelizave blaste të ndodhura në cambium.
    18. 18. Maturimi i kockës në rritje dhe zhvillim Procesi i rritjes përfundon në moshën 25 – 30 vjeçare, kur kockëzohet kërci i rritjes. Më tej kocka mbetet në ekuilibër dinamik ndërmjet shkatrimit dhe prodhimit, duke i përshtatur forcave vepruese mbi kockë, strukturën dhe orientimin e osteoneve.
    19. 19. Klasifikimi morfologjik i kockave Kockat klasifikohen: 1. Kocka tubulare 3 2. Kocka spongioze 3. Kocka të sheshta 4. Kocka të çrregullta.1 4 2
    20. 20. Klasifikimi i kockave tubulare1/a Kockat tubulare klasifikohen në: 1. Kocka të gjata: a. Extremitas superioria: humerus, radius, ulna. 2/a b. Extremitas inferioria: femur, tibia, fibula. 2. Kocka të shkurtëra: a. Manus: 2/b metacarpi, phalangis. b. Pes: metatarsi, phalangis. 1/b
    21. 21. Klasifikimi i kockave spongioze Kockat spongioze ndahen 1. në: 1. Kocka të gjata: sternum, costae. 2. Kocka të shkurtëra: a. Carpi (kyçi i dorës). 2/a b. Tarsi (kyçi i këmbës). 3. Kocka sesamoide janë kocka të inkorporuara në tendine, ku përmenden: patella (kupa e gjurit), 2/b pisiformis.
    22. 22. Klasifikimi i kockave të sheshta Kockat e sheshta marrin pjesë në konstruksionin e mureve të kaviteteve, 1. apo sipërfaqe fiksative për muskulaturën. Ato ndahen në kocka të: 1. Calvaria cranii (kapaku i kafkës). 2. Scapula (shpatulla).2.
    23. 23. Klasifikimi i kockave të përziera Kockat e përziera shfaqin 1. strukturë të përzierë solide dhe spongioze. Ato ndahen në kocka të: 1. Columna vertebralis 2. (shtylla kurrizore). 2. Pelvis (legeni). 3. Basis cranii (baza e kafkës). 3.
    24. 24. Terminologjia e përgjithshme e formacioneve kockore Formacionet kockore, në emërtimin e tyre, ndahen në: 1. Formacione artikulare. 2. Formacione joartikulare.
    25. 25. Emërtimet e përgjithshme të formacioneve kockore artikulare1/a 1. Eminentiae articularis janë të 1/b ngritura kockore të lëmuara: a. Caput  kokë. 1/d b. Capitulum  kokë e vogël. c. Trochlea  makara.1/c 2/a 2/b d. Cirucumferentia  rrethore. etj. 2. Depressionis articularis janë thellime kockore të lëmuara:2/c 2/d a. Fossa  gropë. b. Acetabulum  kupë uthulle. c. Glenoidea  kokërdhok syri. d. Incisura  e prerë. etj.
    26. 26. Emërtimet e përgjithshme të formacioneve kockore jo artikulare 1/b 1/c 1. Eminentiae osseae (të ngritura 1/a kockore):1/d a. Tuber (e fryrë); b. Tuberositas 1/e 1/f (ashpërsi); c. Processus (zgjatim); d. spina (gjemb); e. crista (kreshtë); f. linea (vijë, linjë). 2/b 2/c 2. Depressionis osseae (të thelluara 2/a kockore): a. fossa (gropë); b. sulcus (brazdë); c. 2/d 2/e 2/f fissura (e çarë); d. fovea (gropë e cekët); e. collum (qafë); f. incisura (e 2/h2/g thelluar); g. foramen (vrimë); h. fossula 2/i (gropëz); i. canalis (kanal).
    27. 27. Terminologjia në osteologji Terminologjia në osteologji formohet nga një term i përgjithshëm, që përcakton natyrën morfologjike të formacionit, i shoqëruar nga terma spefikë, që saktësojnë:a. Kockën, ku ndodhet formacioni: caput humeri, tuber ischi, etj.b. Pozicionin hapësinor: margo anterioria humeri, margo medialis femoris, etj.c. Formacionin që i krijon: tuberositas masseterica, sulcus arteriae radialis, etj.d. Formën e formacionit: foramen ovalis, trochanter majoris, etj.
    28. 28. Anatomia klinike e kockës Kocka pëson ndryshime strukturore dhe dëmtohet në funksionin e saj nga:• Patologji kongjenitale.• Patologji metabolike.• Patologji inflamatore aseptike.• Patologji infektive.• Patologji neoplazike.• Trauma. Metoda bazë ekzaminuese e kockës është vizualizimi i saj me reze X (radiografi, skaner), apo valë elektromagnetike (rezonanca magnetike).
    29. 29. Patologjitë kongjenitale 1. Zhvillim defiçitar i kockës: palatoschisis (gojë ujku), 1 spina bifida (hapje e shtyllës kurrizore), etj. 2. Keqzhvillim i kockës: scoliosis 2 (kurrizo), etj. 3. Deformim i kockës nga patologji kongjenitale të organeve që mbështeten në të: hydrocephalus (kokë e 3 mbushur me ujë), etj.
    30. 30. Patologji metabolike te strukturës 1 1. Osteoporosis. 2. Osteosklerosis. 3. Osteomalatia. 2 3
    31. 31. Patologji metabolike të zhvilimit1 1. Gigantismus. 2 2 2. Akromegalia. 3. Nanismus. 2 3
    32. 32. Patologji inflamatore aseptike 1. Osteitis fibrosa cistica. 2. Osteitis 1 deformans. 3 3. Radioosteitis.2
    33. 33. Patologji infektive të kockës Osteomyelitis ndahet në: a. Osteomyelitis acuta. b. Osteomyelitis chronica.
    34. 34. Patologji neoplazike të kockës Neoplazitë e kockës ndahen në:1. Neoplasia primaria janë degjenerime tumorale të vetë indit kockor.a. Neoplasia benigna, apo në shqip “tumor mashkull”.b. Neoplasia maligna, apo në shqip “femër”.2. Neoplasia secondaria janë metastaza në kockë.
    35. 35. Neoplazitë primare beninje a. Osteoma. b. b. Osteochondroma.a. c. Cystis osteoliticus aneurismalis. d. d. Displasia fibrosa ossea. c.
    36. 36. Neoplazitë primare malinje b.a. a. Osteosarcoma. b. Chondrosarcoma. c. Sarcoma Ewing. d. d. Teratoma. c.
    37. 37. Neoplazitë sekondare të kockës Metastasis janë kancere të indeve të tjera (gjiri, mushkëria, prostata, etj.), qelizat e të cilave shpërndahen nëpërmjet limfës, apo gjakut; dhe vendosen në kockë.
    38. 38. Traumat e kockës Prishja e strukturës së kockës nën veprimin e forcave mekanike emërtohet fractura. Forcat fizike që shkaktojnë fraktura janë goditëse, tensionuese, apo kompresive. Trauma klasifikohet: a. Trauma directa; b. Trauma indirecta. Fraktura klasifikohe nga: 1. Gjendja e indeve sipërfaqsore: a. Fractura aperta; b. Fractura occlusiva. 2. Numri i fragmeneteve: a. Fractura simplex; b. Fractura comminutiva.

    ×