Historia e anatomise

2,116 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,116
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
33
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Historia e anatomise

  1. 1. Anatomia pozicionohet në themelet e mjekësisë, jo vetëm si shkenca bazë e njohjes me trupin e njeriut, por edhe sishkenca më e lashtë në historinë e mjeksisë.
  2. 2. Trajtimi më ihershëm mjekësorështë ai me bimëmjekësore,Pasqyrohet nëvizatimet eshpellave tëLascaux. (16000vjet p.e.s.).
  3. 3. Burim informacioni antaomik: Therjet e kafshëve. Ndërhyrjet tek të plagosurit. Mumifikimi i kufomës.
  4. 4. Evidentohen në vizatime shpellash, apo fosile skeletike: Trepanacioni i kafkës – 10000 vjet p.e.s. Gryerja e dhëmbëve – 9000 vjet p.e.s. Drenimi i abceseve të dhëmbëve – 2650 vjet p.e.s.
  5. 5. Dokumentacionet më të herëshme anatomike janë ato të Egjiptit të Lashtë: Papirusi Edwin Smith (3000 p.e.s.). Papirursi i Eberes (2500 p.e.s.).
  6. 6. Nga QytetërimiBabilonas kambritur në ditët esotme LibriDiagnostik (1069 –1046 p.e.s.).
  7. 7. Mjekësia Indianeprezantohet me 2 teksteCharaka & Susruta(mijëvjeçari IIp.e.s.), mbi të cilatmbështetet mjeksia emëvonshme eManastireve Budiste.
  8. 8. Mjekësia nëPerandorinë Perse(450 – 330 p.e.s.)përmendet përtrajnimin e mjekëvenë Akademinë eJundishapur-it.
  9. 9. Mjekësia tradicionalekineze prezantohet nëmijëvjeçarin III p.e.s. me“Problematika bazë tëmjekësisë”, vepër eshkruar nga Perandori iVerdhë.
  10. 10. Dokumentet e parajanë të shkruara nëTorah nëmijëvjeçarin I p.e.s.,dhe në përgjithësijanë tekste fetare, kumbarten konceptemjeksore mbiprofilaksinë.
  11. 11. Mjekësia aplikohej nga:  Asklepiadët – priftërinj në Tempujt e Apolonit.  Demurgët – mjekë të shtetit helen.Asklepiadët
  12. 12. Në vitet 500 p.e.s. Alkemoni, nxënës i Pitagorës publikon “Libër mbi anatominë njeriut”. AlcaemonShek. VI p.e.s
  13. 13. Shkolla e Kosit me tendenca materialistenxjerr nga bankat e saj babain e mjeksisëmoderne, Hipokratin, i cili me 72 veprat e tijhedh themelet e mjekësisë.
  14. 14. Hipokrati formulon Teorinë Humorale (humor – lëng) mbi ekuilibrin e katër lëngjeve në organizëm.  Phlegma.  Sanguis.  Melancholia.  Cholera.Hyppocrates 460 p.e.s.
  15. 15. Hipokrati dhe pasuesit e shkollës së tij kontribuan në përshkrimin e shumë sëmundjeve me simptomatologjinë shoqëruese të tyre: Gishtat e tamburit (Gishtat e Hipokratit). Facies hippocratica. Klasifikimin e sëmundjeve dhe fazave të tyre. Hipokrati është kirurgu i parë torakal. Gabime të kohës – arteria, hysteria, etj.
  16. 16. Shkolla e Knidos me tendenca idealiste, nxjerr nga bankat e saj Aristotelin, i cili: “ Vë në qendër të qarkullimit të gjakut Zemrën, dhe të shpirtit Trurin.”Aristotel384 – 322 p.e.s.
  17. 17. Aleksandria, njihet për biblotekën e saj prej 700000 volumesh.  Mjekë të shquar si Herophylus dhe Erasitratus kontribuojnë në njohjen e anatomisë Herophylus së enëve të gjakut.& Erasistratus
  18. 18.  E merr origjinën nga mjekësia Greke në vitin 120 p.e.s. me Asklepiadin. Figura më e shquar e kohës është Galenus (130 – 216 e.s.), i cili është pasues i Hipokratit dhe mbetet sundues, së bashku me të, deri në Rilindjen Evropiane.
  19. 19. Mjekët arabë të fundit të mileniumit të parë të e.s. japin një kontribut të çmuar në zhvillimin e degëve fondamentale të mjeksisë, duke uCanon i Mjeksisë mbështetur tek Galeni (1020) dhe Hipokrati.
  20. 20.  Hynayn ibn Ishaq përkthen në Arabisht 129 vepra të Galenit.  Razi është autor i Libër i përgjithshëm i mjekësisë.  Abu al-Qasim al-Zahrawi njihet si babai i kirurgjisë Razi moderne.(865 – 925)
  21. 21. Avicenna njihet si babai i Mjekësisë Moderne me librin e tij Kanuni i Mjekësisë, me influencë të padiskutueshme në universitetet Evropiane dhe Arabe deri në shek. XVII. Avicenna(980 – 1037)
  22. 22. Me rënien e Perandorisë Romake mjekësia futet në një periudhë staniacioni dhe kaotizmi. Ajo mbështetet në trajtime popullore, nën influencën e teorisë Hipokratike Astrologjia humeroze, si dhenë praktikën mjekësore tendencave mistike të
  23. 23. Nën ndikimin e mjekësisë arabe shfaqen shkollat e para mjeksore në Evropë:  Shkolla e Salernos në shek XI.  Shkolla e Bolonjës e shek. XII.  Shkolla Montpelliesë në shek. XII.Shkolla Salernos  Shkolla e Padovës shek. Shek. XI XIII.
  24. 24. Ndonëse në shkencat e natyrës ndihen tendenca të pastra hulumtimi dhe eksperimenti, me Robert Grosseteste dhe Roger Bacon, në mjekësi mjekët të shquar, si Mondino de Luzzi, mbeten peng të gabimeve të mungesës së observimit mjekësor.Mondino de Luzzi 1275 - 1326
  25. 25.  Teodorico de’Borgognoni i shkollës së Bolonjës, zëvendëson disekimin me skicimin anatomik.  Henry de Mondeville (nxënës i Borgognonit) fut në Montepellier Teodorico skicimin.deBorgognoni 1205 - 1296
  26. 26. Rilindja evropiane nis me përmbysje të idhujve shumëshekullor të mjekësisë Greko – Romake:  Paracelsus korrekton Galenin pa guxuar të godasë Hipokratin.  Vezalius njihet si themeluesi i Anatomisë Moderne.  Servetus zbulon qarkullimin e Vesalius vogël të gjakut, por digjet në1514 - 1564 turën e druve, si heretik.
  27. 27. Arti në Rilindjen Evropiane ndjen defiçitet e diseksionit anatomik për përcaktimin e volumeve të strukturës.Leonardo de Vinci  De Vinci prezanton punime 1452 - 1519 serioze në anatominë topografike, artistike.  Michelangelo njihet për studimet e tij volumetrike korporale.Michelangelo 1475 - 1564
  28. 28.  Fallopio, profesor anatomie në Padova, boton Observacione Anatomike.Gabriele Fallopio 1523 - 1562  Ambrois Pare punon në anatominë e enëve të gjakut.  Fabricius njihet si “babai i embriologjisë”. Hieronymus Fabricius 1537 – 1612
  29. 29.  Harvei zbulon qarkullimin e mbyllur të gjakut.  Jean Pecquet zbulon William Harvey 1578 - 1657 duktusin toracik dhe cisternën chilly.  Malphigi njihet si themelues i anatomisë mikroskopike.Marcello Malphigi 1628 - 1694
  30. 30.  Bisha (mjek francez) njihet si themeluesi i Teorisë Moderne të Anatomisë.  Purkinje (mjek çek)Marie François Jan Evangelista është njihet siXavier Bischat Purkinje themeluesi i 1771 - 1802 1787 - 1869 Histologjisë Moderne.
  31. 31. Anatomistët e shek. XIX punojnë për grumbullimin, sistemimin, dhe konsolidimin e informacionit anatomik në tekste koncize.  Gray’s Anatomy është teksti më popullor i kohës, qëHenry Gray mishëroi punën e një grupi1827 - 1861 autorësh. (Botimi i parë nga Henri Gray në vitin 1858).
  32. 32. Shek. XX prezanton pretendime në unifikimin e qenies njerëzore me universin.Charles Darwin  Darwin, me librin e tij “Mbi 1809 - 1882 origjinën e specieve” konsolidon biologjinë evolucioniste.  Weaver njihet si themeluesi i Biologjisë Molekulare dhe Inxhinierisë Gjenetike.Warren Weaver 1894 - 1978
  33. 33. I ndodhur përballë problematikave sociale të Gunter diseksionit Prof.von Hagens 10 Janar Gunter von Hagens 1945 aplikon në vitin 1978 plastinacionin.
  34. 34. Vizualizimi i strukturës, nëpërmjet teknikave imazhërike kompjuterike.  ECHO (ultrasonografi).Ultrasonografia CT - skaner  CT (computed tomography).  MR (magnetic resonance).  PET (positron emission Rezonanca PET Magnetike skaner tomography).
  35. 35. Anatomia mbetet shkenca fondamentale përformimin e mjekut të ri dhe pjekurinëprofesionale të tij.Teknika e disekimit mbetet teknika mëpërfituese e informacionitanatomik, ndonëse numri i kadavrave ështënë zvogëlim të vazhdueshëm.

×