SlideShare a Scribd company logo
1 of 17
Modern materiaalgebruik 
in cultureel erfgoed 
dr.ir. Taco Hermans 
senior onderzoeker instandhouding
Tot ca. 1850: traditionele 
bouwmaterialen: 
hout, baksteen, natuursteen, ijzer 
2
Vanaf eind jaren ‘90 aanwijzing nieuwe rijksmonumenten van na 1850; 
deels nog traditionele materialen 
3 Postkantoor, Utrecht 1924, J. Crouwel jr.
4 Evoluon, Eindhoven 1966, Louis Kalff & Leo de Bever
5 
Nieuwe bboouuwwmmaatteerriiaalleenn ((ccaa 11887700--nnuu)):: 
ddeeeellss nnoogg oopp bbaassiiss vvaann ttrraaddiittiioonneellee 
mmaatteerriiaalleenn:: 
ttrriipplleexx,, hhaarrddbbooaarrdd,, kkeerraammiieekk,, ssttaaaall,, eettcc.. 
ddeeeellss oopp bbaassiiss vvaann nniieeuuwwee mmaatteerriiaalleenn:: 
kkuunnssttssttooff,, aalluummiinniiuumm,, aassbbeesstt,, eettcc..
6 
Productinnovatie 
- materialen 
- asbest 
- asfalt 
- kunststoffen 
- lijmen 
- plaatmaterialen 
- constructies 
- systeemvloeren 
- gelamineerd hout 
- gelaste spanten 
- schokbeton 
- voorgespannen beton 
- bouwsystemen 
- kleine elementenbouw 
- grote elementenbouw
7 
TTooeenneemmeenndd aaaannttaall vvrraaggeenn:: 
WWeellkkee mmaatteerriiaalleenn zziijjnn wwaannnneeeerr oopp ddee 
mmaarrkktt ggeekkoommeenn?? 
WWeellkkee sscchhaaddeess kkoommeenn eerr vvoooorr?? 
ZZiijjnn zzee ttee hheerrsstteelllleenn?? 
IIss eerr eerrvvaarriinngg mmeett rreessttaauurraattiiee//hheerrsstteell?? 
ZZiijjnn zzee nnoogg lleevveerrbbaaaarr??
Utrecht, A. van Ostadelaan, 1952 
A.P. Koster & A. van Overhagen 
8 
1956 
De Vries Robbé & Co. 
1941
9 plaatmaterialen
ca 1965, = tempex, 
bestaat nog 1964-2004 
10
11 
asbestvinyltegels, veiligheidsglas, plastic, 
stalen leuningen, etc. 
Almelo, kantoor Nijverdal- Ten Cate, 
1953 Van den Broek & Bakema 
ook in interieur
12 
HHEERRBBEESSTTEEMMMMIINNGG
13 
AAccttuueeeell:: 
KKaarrwwiijjhhooff NNaaggeellee 11995544 
PPrroocceell ggeevveellppllaaaatt 
ZZaacchhttbbooaarrdd ppllaaffoonnddss
14 
Ca. 1965 
Asbest
15 
TTooeenneemmeenndd aaaannttaall vvrraaggeenn:: 
WWeellkkee wwaaaarrddee kkeennnneenn wwee ttooee aaaann ddee 
nniieeuuwwee mmaatteerriiaalleenn?? 
MMooeetteenn aallllee mmaatteerriiaalleenn wwoorrddeenn 
ggeewwaaaarrddeeeerrdd?? 
MMooeetteenn aallllee mmaatteerriiaalleenn hheettzzeellffddee wwoorrddeenn 
ggeewwaaaarrddeeeerrdd??
16 
DDooeell pprroojjeecctt:: 
aannttwwoooorrdd ggeevveenn oopp vvrraaggeenn 
aaaannlleeggggeenn ddaattaabbaassee 
ppuubblliicceerreenn ffaaccttsshheeeettss 
kkeennnniisscceennttrruumm wwaaaarrmmaakkeenn
17 
Project: 
‘‘MMooddeerrnnee bboouuwwmmaatteerriiaalleenn 11887700--11998800’’ 
termijn: 2014- 2018 
onderdeel van programma: 
‘Erfgoed van de moderne tijd’ 
t.hermans@cultureelerfgoed.nl

More Related Content

Viewers also liked

Hágalo usted mismo: silla de madera
Hágalo usted mismo: silla de maderaHágalo usted mismo: silla de madera
Hágalo usted mismo: silla de maderaFrancisca Verdejo
 
Presentatie van Kow congres verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014
Presentatie van Kow congres  verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014Presentatie van Kow congres  verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014
Presentatie van Kow congres verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014Material Design
 
Nuevo documento de microsoft word
Nuevo documento de microsoft wordNuevo documento de microsoft word
Nuevo documento de microsoft wordCumanda Barriga
 
Percurso falado por muxía
Percurso falado por muxíaPercurso falado por muxía
Percurso falado por muxíacenlf
 
Img 20130305 0001
Img 20130305 0001Img 20130305 0001
Img 20130305 0001burhan2704
 
Communicare Wo W! Shop Solution
Communicare Wo W! Shop SolutionCommunicare Wo W! Shop Solution
Communicare Wo W! Shop Solutionngkaihoe
 
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance Studio
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance StudioRumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance Studio
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance StudioApollon Dance Studio
 
17297364 Espiritismo Infantil Historia 60
17297364 Espiritismo Infantil Historia 6017297364 Espiritismo Infantil Historia 60
17297364 Espiritismo Infantil Historia 60Ana Cristina Freitas
 
Presentatie Rob Nijsse bij AGC Maasdijk
Presentatie Rob Nijsse bij AGC MaasdijkPresentatie Rob Nijsse bij AGC Maasdijk
Presentatie Rob Nijsse bij AGC MaasdijkMaterial Design
 
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humana
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humanaInstrumentos musicales acustica en la sala y la voz humana
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humanaSugey Liliana Torres Ramìrez
 
Olieverf in de schilderkunst
Olieverf in de schilderkunstOlieverf in de schilderkunst
Olieverf in de schilderkunstMaterial Design
 
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance StudioMambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance StudioApollon Dance Studio
 
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance StudioFoxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance StudioApollon Dance Studio
 
Tango Vals Basic Kαβαλιέρος
Tango Vals Basic KαβαλιέροςTango Vals Basic Kαβαλιέρος
Tango Vals Basic KαβαλιέροςApollon Dance Studio
 

Viewers also liked (20)

Hágalo usted mismo: silla de madera
Hágalo usted mismo: silla de maderaHágalo usted mismo: silla de madera
Hágalo usted mismo: silla de madera
 
1
11
1
 
Presentatie van Kow congres verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014
Presentatie van Kow congres  verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014Presentatie van Kow congres  verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014
Presentatie van Kow congres verbeteren & herbestemmen op 30 oktober 2014
 
Presentation_NEW.PPTX
Presentation_NEW.PPTXPresentation_NEW.PPTX
Presentation_NEW.PPTX
 
Nuevo documento de microsoft word
Nuevo documento de microsoft wordNuevo documento de microsoft word
Nuevo documento de microsoft word
 
Linkedin1
Linkedin1Linkedin1
Linkedin1
 
Percurso falado por muxía
Percurso falado por muxíaPercurso falado por muxía
Percurso falado por muxía
 
8
88
8
 
Img 20130305 0001
Img 20130305 0001Img 20130305 0001
Img 20130305 0001
 
Communicare Wo W! Shop Solution
Communicare Wo W! Shop SolutionCommunicare Wo W! Shop Solution
Communicare Wo W! Shop Solution
 
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance Studio
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance StudioRumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance Studio
Rumba - Βασικό Α' - Καβαλιέρος Apollon Dance Studio
 
Konseling udem pada wajah akaper pemkab muna
Konseling udem pada wajah akaper pemkab munaKonseling udem pada wajah akaper pemkab muna
Konseling udem pada wajah akaper pemkab muna
 
17297364 Espiritismo Infantil Historia 60
17297364 Espiritismo Infantil Historia 6017297364 Espiritismo Infantil Historia 60
17297364 Espiritismo Infantil Historia 60
 
Presentatie Rob Nijsse bij AGC Maasdijk
Presentatie Rob Nijsse bij AGC MaasdijkPresentatie Rob Nijsse bij AGC Maasdijk
Presentatie Rob Nijsse bij AGC Maasdijk
 
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humana
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humanaInstrumentos musicales acustica en la sala y la voz humana
Instrumentos musicales acustica en la sala y la voz humana
 
Olieverf in de schilderkunst
Olieverf in de schilderkunstOlieverf in de schilderkunst
Olieverf in de schilderkunst
 
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance StudioMambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Mambo - Βασικό Α' - Ντάμα Apollon Dance Studio
 
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance StudioFoxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance Studio
Foxtrot - Βασικό Β' - Ντάμα Apollon Dance Studio
 
Tango Vals Basic Kαβαλιέρος
Tango Vals Basic KαβαλιέροςTango Vals Basic Kαβαλιέρος
Tango Vals Basic Kαβαλιέρος
 
Nuevo Basic Kαβαλιέρος
Nuevo Basic KαβαλιέροςNuevo Basic Kαβαλιέρος
Nuevo Basic Kαβαλιέρος
 

More from Material Design

App all protect presentatie 2016
App all protect presentatie 2016App all protect presentatie 2016
App all protect presentatie 2016Material Design
 
Design, emotion and well-being, Pieter Desmet
Design, emotion and well-being, Pieter DesmetDesign, emotion and well-being, Pieter Desmet
Design, emotion and well-being, Pieter DesmetMaterial Design
 
Presentatie Marco Christis
Presentatie Marco ChristisPresentatie Marco Christis
Presentatie Marco ChristisMaterial Design
 
Glas, Technical Advisory Service
Glas, Technical Advisory ServiceGlas, Technical Advisory Service
Glas, Technical Advisory ServiceMaterial Design
 
Welkom bij AGC Westland 2015
Welkom bij AGC Westland 2015Welkom bij AGC Westland 2015
Welkom bij AGC Westland 2015Material Design
 
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)Material Design
 
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruik
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruikPresentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruik
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruikMaterial Design
 
20141030 transformaties booosting 2
20141030 transformaties booosting 220141030 transformaties booosting 2
20141030 transformaties booosting 2Material Design
 
Verbeteren en herbestemmen final
Verbeteren en herbestemmen finalVerbeteren en herbestemmen final
Verbeteren en herbestemmen finalMaterial Design
 
Horse riding as a metaphor for man machine interfaces
Horse riding as a metaphor for man machine interfacesHorse riding as a metaphor for man machine interfaces
Horse riding as a metaphor for man machine interfacesMaterial Design
 
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvatting
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvattingUtec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvatting
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvattingMaterial Design
 
Presentatie. poly visionx
Presentatie. poly visionxPresentatie. poly visionx
Presentatie. poly visionxMaterial Design
 
Programma beleving van email
Programma beleving van emailProgramma beleving van email
Programma beleving van emailMaterial Design
 
De beleving van hout 22 09-03
De beleving van hout 22 09-03 De beleving van hout 22 09-03
De beleving van hout 22 09-03 Material Design
 

More from Material Design (20)

App all protect presentatie 2016
App all protect presentatie 2016App all protect presentatie 2016
App all protect presentatie 2016
 
Design, emotion and well-being, Pieter Desmet
Design, emotion and well-being, Pieter DesmetDesign, emotion and well-being, Pieter Desmet
Design, emotion and well-being, Pieter Desmet
 
Presentatie Marco Christis
Presentatie Marco ChristisPresentatie Marco Christis
Presentatie Marco Christis
 
Glas, Technical Advisory Service
Glas, Technical Advisory ServiceGlas, Technical Advisory Service
Glas, Technical Advisory Service
 
Welkom bij AGC Westland 2015
Welkom bij AGC Westland 2015Welkom bij AGC Westland 2015
Welkom bij AGC Westland 2015
 
Corque design delft
Corque design delftCorque design delft
Corque design delft
 
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)
20141030 verbeteren en herbestemmen (Junogebouw)
 
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruik
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruikPresentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruik
Presentatie van Patrick Koch over duurzaam materiaalgebruik
 
20141030 transformaties booosting 2
20141030 transformaties booosting 220141030 transformaties booosting 2
20141030 transformaties booosting 2
 
Delft 30 okt 2014
Delft 30 okt 2014Delft 30 okt 2014
Delft 30 okt 2014
 
Bucky lab
Bucky labBucky lab
Bucky lab
 
Verbeteren en herbestemmen final
Verbeteren en herbestemmen finalVerbeteren en herbestemmen final
Verbeteren en herbestemmen final
 
Delft jl 30okt14
Delft jl 30okt14Delft jl 30okt14
Delft jl 30okt14
 
Marcel smink 2014
Marcel smink 2014Marcel smink 2014
Marcel smink 2014
 
Horse riding as a metaphor for man machine interfaces
Horse riding as a metaphor for man machine interfacesHorse riding as a metaphor for man machine interfaces
Horse riding as a metaphor for man machine interfaces
 
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvatting
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvattingUtec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvatting
Utec composites bv presentatie lantor kiva niria material design samenvatting
 
Presentatie. poly visionx
Presentatie. poly visionxPresentatie. poly visionx
Presentatie. poly visionx
 
Programma beleving van email
Programma beleving van emailProgramma beleving van email
Programma beleving van email
 
Beleving van staalplaat
Beleving van staalplaatBeleving van staalplaat
Beleving van staalplaat
 
De beleving van hout 22 09-03
De beleving van hout 22 09-03 De beleving van hout 22 09-03
De beleving van hout 22 09-03
 

Bouwmaterialen 20 80 30102014

  • 1. Modern materiaalgebruik in cultureel erfgoed dr.ir. Taco Hermans senior onderzoeker instandhouding
  • 2. Tot ca. 1850: traditionele bouwmaterialen: hout, baksteen, natuursteen, ijzer 2
  • 3. Vanaf eind jaren ‘90 aanwijzing nieuwe rijksmonumenten van na 1850; deels nog traditionele materialen 3 Postkantoor, Utrecht 1924, J. Crouwel jr.
  • 4. 4 Evoluon, Eindhoven 1966, Louis Kalff & Leo de Bever
  • 5. 5 Nieuwe bboouuwwmmaatteerriiaalleenn ((ccaa 11887700--nnuu)):: ddeeeellss nnoogg oopp bbaassiiss vvaann ttrraaddiittiioonneellee mmaatteerriiaalleenn:: ttrriipplleexx,, hhaarrddbbooaarrdd,, kkeerraammiieekk,, ssttaaaall,, eettcc.. ddeeeellss oopp bbaassiiss vvaann nniieeuuwwee mmaatteerriiaalleenn:: kkuunnssttssttooff,, aalluummiinniiuumm,, aassbbeesstt,, eettcc..
  • 6. 6 Productinnovatie - materialen - asbest - asfalt - kunststoffen - lijmen - plaatmaterialen - constructies - systeemvloeren - gelamineerd hout - gelaste spanten - schokbeton - voorgespannen beton - bouwsystemen - kleine elementenbouw - grote elementenbouw
  • 7. 7 TTooeenneemmeenndd aaaannttaall vvrraaggeenn:: WWeellkkee mmaatteerriiaalleenn zziijjnn wwaannnneeeerr oopp ddee mmaarrkktt ggeekkoommeenn?? WWeellkkee sscchhaaddeess kkoommeenn eerr vvoooorr?? ZZiijjnn zzee ttee hheerrsstteelllleenn?? IIss eerr eerrvvaarriinngg mmeett rreessttaauurraattiiee//hheerrsstteell?? ZZiijjnn zzee nnoogg lleevveerrbbaaaarr??
  • 8. Utrecht, A. van Ostadelaan, 1952 A.P. Koster & A. van Overhagen 8 1956 De Vries Robbé & Co. 1941
  • 10. ca 1965, = tempex, bestaat nog 1964-2004 10
  • 11. 11 asbestvinyltegels, veiligheidsglas, plastic, stalen leuningen, etc. Almelo, kantoor Nijverdal- Ten Cate, 1953 Van den Broek & Bakema ook in interieur
  • 13. 13 AAccttuueeeell:: KKaarrwwiijjhhooff NNaaggeellee 11995544 PPrroocceell ggeevveellppllaaaatt ZZaacchhttbbooaarrdd ppllaaffoonnddss
  • 14. 14 Ca. 1965 Asbest
  • 15. 15 TTooeenneemmeenndd aaaannttaall vvrraaggeenn:: WWeellkkee wwaaaarrddee kkeennnneenn wwee ttooee aaaann ddee nniieeuuwwee mmaatteerriiaalleenn?? MMooeetteenn aallllee mmaatteerriiaalleenn wwoorrddeenn ggeewwaaaarrddeeeerrdd?? MMooeetteenn aallllee mmaatteerriiaalleenn hheettzzeellffddee wwoorrddeenn ggeewwaaaarrddeeeerrdd??
  • 16. 16 DDooeell pprroojjeecctt:: aannttwwoooorrdd ggeevveenn oopp vvrraaggeenn aaaannlleeggggeenn ddaattaabbaassee ppuubblliicceerreenn ffaaccttsshheeeettss kkeennnniisscceennttrruumm wwaaaarrmmaakkeenn
  • 17. 17 Project: ‘‘MMooddeerrnnee bboouuwwmmaatteerriiaalleenn 11887700--11998800’’ termijn: 2014- 2018 onderdeel van programma: ‘Erfgoed van de moderne tijd’ t.hermans@cultureelerfgoed.nl