Successfully reported this slideshow.

رنه دکارت ...

291 views

Published on

  • Be the first to like this

رنه دکارت ...

  1. 1. ‫دکارت‬ ‫رنه‬ ‫میالدی‬ ‫هفدهم‬ ‫قرن‬ ‫فیریکدان‬ ‫و‬ ‫ریاضیدان‬ ، ‫فیلسوف‬ ‫بیوگرافی‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫خالصه‬
  2. 2. ‫رنه‬‫دکارت‬31‫مارس‬1596‫در‬‫الهه‬‫فرانسه‬‫به‬‫دنیا‬‫آمد‬‫و‬‫در‬11‫فوریه‬1650‫در‬‫استکهلم‬ ‫سوئد‬‫چشم‬‫از‬‫دنیا‬‫فرو‬‫بست‬.‫او‬‫فیلسوف‬،‫ریاضیدان‬‫و‬‫فیزیکدان‬‫معروف‬‫زمان‬‫خود‬‫بو‬‫د‬‫ول‬‫ی‬‫با‬ ‫این‬‫حال‬‫دکارت‬‫از‬‫جمله‬‫پایه‬‫گذاران‬‫فلسفه‬‫جدید‬‫یا‬‫رنسانس‬‫شناخته‬‫م‬‫ی‬‫شود‬.‫در‬‫بیشتر‬‫متون‬ ‫فلسف‬‫ی‬،‫فالسفه‬‫قرن‬‫هفدهم‬‫و‬‫هجدم‬‫به‬‫دو‬‫گونه‬‫عقل‬‫گرا‬‫و‬‫تجربه‬‫گرا‬‫تقسیم‬‫شده‬‫اند‬.‫ب‬‫ر‬‫این‬‫منوال‬ ‫رنه‬‫دکارت‬‫جز‬‫و‬‫فیلسوفان‬‫مکتب‬‫عقل‬‫گرا‬‫محسوب‬‫م‬‫ی‬‫شود‬. ‫مادرش‬‫در‬‫سیزده‬‫ماهگی‬‫وی‬‫درگذشت‬‫و‬‫پدرش‬‫قاضی‬‫و‬‫مستشار‬‫پارلمان‬‫انگلستان‬‫بود‬. ‫دکارت‬‫در‬‫سال‬۱۶۰۶،‫میالدی‬‫هنگامی‬‫که‬‫پسر‬‫ده‬‫ساله‬‫ای‬‫بود‬،‫وارد‬‫مدرسه‬‫الفلش‬‫شد‬.‫این‬ ‫مدرسه‬‫را‬‫فرقه‬‫یسوعیان‬‫تأسیس‬‫کرده‬‫بودند‬‫و‬‫در‬‫آن‬‫علوم‬‫جدید‬‫را‬‫همراه‬‫با‬‫تعالیم‬‫مسیحیت‬‫ت‬‫دریس‬ ‫کردند‬‫می‬.‫دکارت‬‫طی‬‫هشت‬‫سال‬‫تحصیل‬‫در‬‫این‬‫مدرسه‬،‫ادبیات‬،‫منطق‬،‫اخالق‬،‫ریاضیات‬‫و‬ ‫مابعدالطبیعه‬‫را‬‫فرا‬‫گرفت‬.‫در‬‫سال‬۱۶۱۱‫میالدی‬،‫دکارت‬‫در‬‫یک‬‫جلسه‬‫سخنرانی‬‫تحت‬‫عنوان‬ ‫اکتشاف‬‫چند‬‫سیاره‬‫سرگردان‬‫در‬‫اطراف‬‫مشتری‬،‫از‬‫اکتشافات‬‫گالیله‬‫اطالع‬‫حاصل‬‫کرد‬.‫این‬ ‫سخنرانی‬‫در‬‫روح‬‫او‬‫تأثیر‬‫فراوان‬‫گذاشت‬. ‫پس‬‫از‬‫اتمام‬‫دوره‬‫و‬‫خروج‬‫از‬‫الفلش‬،‫مدتی‬‫به‬‫تحصیل‬‫علم‬‫حقوق‬‫و‬‫پزشکی‬‫مشغول‬‫گردی‬‫د‬،‫اما‬ ‫در‬‫نهایت‬‫تصمیم‬‫گرفت‬‫به‬‫جهانگردی‬‫پرداخته‬‫و‬‫آن‬‫گونه‬‫دانشی‬‫را‬‫که‬‫برای‬‫زندگی‬‫سود‬‫مند‬‫باشد‬ ‫فرا‬‫بگیرد‬.
  3. 3. ‫به‬‫همین‬‫منظور‬‫مدتی‬‫به‬‫خدمت‬‫ارتش‬‫هلند‬‫درآمد‬‫چرا‬‫که‬ ‫فرماندهی‬‫آن‬‫را‬‫ای‬‫شاهزاده‬‫به‬‫نام‬‫موریس‬‫بر‬‫عهده‬‫داشت‬‫که‬ ‫در‬‫فنون‬‫جنگ‬‫و‬‫نیز‬‫فلسفه‬‫و‬‫علوم‬‫مهارتی‬‫به‬‫سزا‬‫داشت‬‫و‬ ‫بسیاری‬‫از‬‫اشراف‬‫فرانسه‬‫دوست‬‫داشتند‬‫تحت‬‫فرمان‬‫او‬‫ف‬‫نون‬ ‫رزمی‬‫را‬‫فرا‬‫بگیرند‬.‫دکارت‬‫در‬‫مدتی‬‫که‬‫در‬‫قشون‬‫ارتش‬ ‫هلند‬‫بود‬‫به‬‫علم‬‫مورد‬‫عالقه‬‫خود‬‫یعنی‬‫ریاضیات‬‫می‬‫پردا‬‫خت‬. ‫در‬‫بهار‬‫سال‬۱۶۱۹‫میالدی‬‫از‬‫هلند‬‫به‬‫دانمارک‬‫و‬‫آلمان‬‫رفت‬‫و‬‫به‬‫خدمت‬‫سرداری‬‫به‬‫نام‬‫ماکسیمیلیان‬‫درآمد‬‫؛‬‫اما‬‫زمستان‬‫فرا‬‫رسید‬‫و‬‫در‬‫دهکده‬‫نویبرگ‬‫در‬ ‫حوالی‬‫رود‬‫دانوب‬،‫بی‬‫دغدغه‬‫خاطر‬‫و‬‫با‬‫فراغت‬‫تمام‬‫به‬‫تحقیق‬‫در‬‫ریاضیات‬‫پرداخت‬‫و‬‫برهان‬‫های‬‫ای‬‫تازه‬‫کشف‬‫کرد‬‫که‬‫بسیار‬‫مهم‬‫و‬‫بدیع‬‫بود‬‫و‬‫در‬ ‫پیشرفت‬‫ریاضیات‬‫تأثیر‬‫به‬‫سزایی‬‫گذاشت‬. ‫پس‬‫از‬،‫مدتی‬‫دکارت‬‫به‬‫فکر‬‫یکی‬‫ساختن‬‫همه‬‫علوم‬‫افتاد‬.‫در‬‫شب‬‫دهم‬‫نوامبر‬۱۶۱۹‫وی‬‫سه‬‫رؤیای‬‫امید‬‫بخش‬‫دید‬‫و‬‫ها‬‫آن‬‫را‬‫چنین‬‫تعبیر‬‫کرد‬‫که‬‫روح‬ ‫حقیقت‬‫او‬‫را‬‫برگزیده‬‫و‬‫از‬‫او‬‫خواسته‬‫تا‬‫همه‬‫‌ها‬‫ش‬‫دان‬‫را‬‫به‬‫صورت‬‫علم‬‫واحدی‬‫درآورد‬. ‫این‬‫رؤیاها‬‫به‬‫قدری‬‫او‬‫را‬‫مشعوف‬‫ساخت‬‫که‬‫نذر‬‫کرد‬‫تا‬‫مقبره‬‫حضرت‬‫مریم‬‫را‬‫در‬‫ایتالیا‬‫زیارت‬‫نماید‬.‫وی‬‫چهار‬‫سال‬‫بعد‬‫به‬‫نذر‬‫خود‬‫وفا‬‫کرد‬.‫از‬۱۶۱۹ ‫به‬،‫بعد‬‫چند‬‫سالی‬‫در‬‫اروپا‬‫به‬‫سیاحت‬‫پرداخت‬‫و‬‫چندسالی‬‫هم‬‫در‬‫پاریس‬‫اقامت‬‫کرد؛‬‫اما‬‫زندگی‬‫در‬‫آنجا‬‫را‬‫که‬‫مزاحم‬‫فراغت‬‫خاطر‬‫خود‬،‫دید‬‫می‬‫نپسندید‬‫و‬ ‫در‬‫سال‬۱۶۲۸‫میالدی‬‫بار‬‫دیگر‬‫به‬‫هلند‬‫بازگشت‬‫و‬‫در‬‫آن‬‫دیار‬‫تا‬‫سال‬۱۶۴۹‫میالدی‬،‫مجرد‬‫تنها‬‫و‬‫دور‬‫از‬‫هرگونه‬‫غوغای‬‫سیاسی‬‫و‬،‫اجتماعی‬‫تمام‬‫اوقات‬ ‫خود‬‫را‬‫صرف‬‫های‬‫پژوهش‬‫علمی‬‫و‬‫فلسفی‬‫نمود‬.‫تحقیقات‬‫وی‬‫بیشتر‬‫تجربه‬‫و‬‫تفکر‬‫شخصی‬‫بود‬‫و‬‫کمتر‬‫از‬‫کتاب‬‫استفاده‬‫کرد‬‫می‬.
  4. 4. ‫در‬‫سپتامبر‬۱۶۴۹‫به‬‫دعوت‬‫کریستین‬‫ملکه‬‫سوئد‬‫برای‬‫تعلیم‬‫فلسفه‬‫به‬‫دربار‬‫وی‬‫در‬‫استکهلم‬‫رفت؛‬‫اما‬‫زمستان‬‫سرد‬‫این‬‫کشور‬‫اسکاندیناوی‬‫از‬‫یک‬‫سو‬‫و‬ ‫ضرورت‬‫سحرخیزی‬‫در‬‫ساعت‬‫پنج‬‫بامداد‬‫برای‬‫تعلیم‬‫ملکه‬‫از‬‫سوی‬،‫دیگر‬‫دکارت‬‫را‬‫که‬‫به‬‫این‬‫نوع‬‫آب‬‫وهوا‬‫و‬‫سحرخیزی‬‫عادت‬،‫نداشت‬‫به‬‫بیماری‬‫الریه‬‫ذات‬ ‫مبتال‬‫ساخت‬. ‫دکارت‬‫از‬‫دانشمندان‬‫و‬‫فیلسوفان‬‫بزرگ‬‫تاریخ‬‫حساب‬‫به‬‫آید‬‫می‬.‫او‬‫قانون‬‫شکست‬‫نور‬‫را‬‫در‬‫علم‬‫فیزیک‬‫کشف‬‫کرد‬‫و‬‫هندسه‬‫تحلیلی‬‫را‬‫در‬‫ریاض‬‫یات‬‫و‬‫هندسه‬‫بنا‬ ‫نهاد‬.‫دکارت‬‫در‬‫آغاز‬‫با‬‫دو‬‫مسئله‬‫اساسی‬‫روبرو‬‫بود‬: ‫معرفت‬‫یقینی‬ ‫دکارت‬‫در‬‫آغاز‬‫جوانی‬‫بسیار‬‫دلبسته‬‫ریاضیات‬‫بود‬.‫این‬‫به‬‫آن‬‫خاطر‬‫بود‬‫که‬‫دید‬‫می‬‫ریاضیات‬‫دارای‬‫نظ‬‫امی‬‫ا‬‫ال‬‫کام‬ ‫یقینی‬‫است‬.‫در‬‫حالی‬‫که‬‫سایر‬‫های‬‫رشته‬‫علمی‬‫و‬‫ا‬‫ا‬‫مخصوص‬‫فلسفه‬‫اینگونه‬‫نیست‬.‫فکر‬‫او‬‫بیشتر‬‫از‬‫ه‬‫ر‬‫چیزی‬ ‫متوجه‬‫فلسفه‬‫بود‬‫زیرا‬‫فلسفه‬‫را‬‫بنیاد‬‫معرفت‬‫بشری‬‫دانست‬‫می‬‫و‬‫اگر‬‫فلسفه‬‫به‬‫یقین‬‫رسید‬‫نمی‬،‫به‬‫هیچ‬‫دانشی‬ ‫شد‬‫نمی‬‫اعتماد‬‫کرد‬. ‫در‬‫آن‬‫زمان‬‫بسیاری‬‫از‬‫اندیشمندان‬‫به‬‫شکاکیت‬‫مطلق‬‫فلسفی‬‫گرویده‬‫بودند‬‫و‬‫گفتند‬‫می‬:‫در‬‫هیچ‬‫موض‬‫وعی‬‫توان‬‫نمی‬ ‫به‬‫یقین‬‫رسید‬.‫دکارت‬‫این‬‫امر‬‫را‬‫قبول‬‫نداشت‬‫و‬‫خواست‬‫می‬‫به‬‫هر‬‫صورتی‬‫که‬‫شده‬‫یقین‬‫را‬‫در‬‫فلسفه‬‫و‬‫دانش‬ ‫داخل‬‫کند‬. ‫به‬‫همین‬‫خاطر‬‫به‬‫این‬‫فکر‬‫افتاد‬‫تا‬‫فلسفه‬‫و‬‫تمام‬‫های‬‫دانش‬‫انسانی‬‫را‬‫به‬‫روشی‬‫ویژه‬‫با‬‫هم‬‫درآمیزد‬‫و‬‫طو‬‫ری‬‫آن‬‫را‬ ‫بنا‬‫کند‬‫که‬‫مانند‬‫ریاضیات‬‫ا‬‫ال‬‫کام‬‫یقینی‬‫باشد‬.
  5. 5. ‫رابطه‬‫جسم‬‫و‬‫روح‬ ‫در‬‫دوره‬‫دکارت‬(‫قرن‬‫هفدهم‬‫میالدی‬)‫فیزیک‬‫و‬‫به‬‫دنبال‬‫آن‬‫مکانیک‬‫تا‬‫حد‬‫زیادی‬ ‫پیشرفت‬‫کرده‬‫بود‬.‫یکی‬‫از‬‫مسائل‬‫عمده‬‫ی‬‫این‬‫فیزیک‬،‫جدید‬‫آن‬‫بود‬‫که‬‫ماهیت‬‫ماد‬‫ه‬ ‫چیست؟‬‫چه‬‫چیزی‬‫باعث‬‫فرایندهای‬‫مادی‬‫و‬‫طبیعی‬‫شود؟‬‫می‬‫چه‬‫چیزی‬‫موجب‬‫شود‬‫می‬ ‫حرکات‬‫و‬‫حوادث‬‫مختلف‬‫طبیعی‬(‫مثل‬‫باریدن‬،‫باران‬‫گردش‬،‫سیارات‬‫روییدن‬‫گیا‬،‫هان‬ ‫زلزله‬‫و‬‫غیره‬)‫اتفاق‬‫بیفتند؟‬ ‫در‬‫آن‬‫زمان‬‫نگرش‬‫مکانیکی‬‫و‬‫مادی‬‫به‬،‫طبیعت‬‫نفوذ‬‫زیادی‬‫بین‬‫مردم‬‫و‬‫دانشمندان‬‫د‬‫اشت‬. ‫در‬‫آن‬‫زمان‬‫نگرش‬‫مکانیکی‬‫و‬‫مادی‬‫به‬،‫طبیعت‬‫نفوذ‬‫زیادی‬‫بین‬‫مردم‬‫و‬‫دانشمندان‬ ‫داشت‬. ‫نگرشی‬‫که‬‫دلیل‬‫همه‬‫حرکات‬‫و‬‫حوادث‬‫جهان‬‫را‬‫در‬‫خود‬‫جهان‬‫و‬‫ماده‬‫آن‬‫می‬،‫دانست‬‫نه‬‫امور‬‫غیر‬‫مادی‬‫و‬‫ماوراء‬‫طبیعت؛‬‫یعنی‬‫گفت‬‫می‬:‫همه‬‫چیز‬‫در‬،‫عالم‬ ‫به‬‫طور‬‫خودکار‬‫و‬‫طبق‬‫قوانین‬‫فیزیکی‬‫کار‬‫کند‬‫می‬. ‫اما‬‫در‬‫اینجا‬‫پرسشی‬‫اساسی‬‫وجود‬‫داشت‬‫که‬‫با‬‫تبیین‬‫مادی‬‫از‬‫طبیعت‬‫جور‬‫در‬‫آمد‬‫نمی‬،‫علت‬‫اعمال‬‫و‬‫حرکات‬‫ما‬‫ها‬‫انسان‬‫چیست؟‬‫این‬‫علت‬‫از‬‫دو‬‫حال‬ ‫خارج‬‫نیست‬.‫یا‬‫جسم‬‫و‬‫بدنمان‬‫است‬‫یا‬‫چیز‬‫دیگری‬‫غیر‬‫از‬‫آن‬.‫ما‬‫به‬‫طور‬‫واضح‬‫درک‬‫کنیم‬‫می‬‫که‬‫جسم‬‫ما‬‫که‬‫ماده‬‫ما‬‫است‬‫تحت‬‫فرمان‬‫ما‬‫قرار‬‫دارد‬‫و‬‫ما‬ ‫خودمان‬‫علت‬‫اعمال‬‫و‬‫رفتارمان‬‫هستیم؛‬‫اما‬‫این‬‫خود‬‫چه‬‫چیزی‬‫است؟‬‫آیا‬‫منظور‬‫از‬‫این‬،‫خود‬‫روح‬‫ما‬‫است؟‬‫اما‬‫روح‬‫انسانی‬‫چیست؟‬‫چه‬‫ای‬‫رابطه‬‫میان‬‫روح‬‫و‬ ‫جسم‬‫انسان‬‫وجود‬‫دارد؟‬‫روح‬‫انسان‬‫به‬‫طور‬‫مسلم‬‫امری‬‫مادی‬‫نیست؛‬‫بنابراین‬‫آیا‬‫امری‬‫غیر‬‫مادی‬‫در‬‫ماده‬‫اثر‬‫گذارد؟‬‫می‬‫این‬‫امر‬‫چگونه‬‫ممکن‬‫است؟‬
  6. 6. ‫این‬‫ها‬‫پرسش‬‫فکر‬‫دکارت‬‫را‬‫به‬‫خود‬‫مشغول‬‫کرده‬‫بود‬.‫بدین‬‫ترتیب‬‫او‬‫دوگانه‬‫انگاری‬‫را‬‫مطرح‬‫نمود‬‫یعنی‬‫روح‬‫و‬‫جسم‬ ‫را‬‫مانند‬‫بعضی‬‫از‬‫فالسفه‬‫یونان‬‫جدا‬‫گرفت‬. ‫از‬‫مهمترین‬‫مطالبی‬‫که‬‫دکارت‬‫تالش‬‫کرده‬‫است‬‫با‬‫استفاده‬‫از‬‫روش‬‫شک‬‫خود‬‫اثبات‬‫برساند‬‫توان‬‫می‬‫به‬‫موارد‬‫زی‬‫ر‬‫اشاره‬ ‫کرد‬: 1.‫خودآگاهی‬ ‫یا‬ ‫خود‬ ‫وجود‬ 2.‫خارج‬ ‫جهان‬ ‫وجود‬ 3.‫خداوند‬ ‫یا‬ ‫صانع‬ ‫وجود‬ ‫وجودخود‌یا‌خود‌آگاهی‬ ‫دکارت‬‫در‬‫ابتدا‬‫برای‬‫دستیابی‬‫به‬‫معرفت‬‫یقینی‬،‫از‬‫خود‬‫پرسید‬:‫آیا‬‫اصل‬‫بنیادینی‬‫وجود‬‫دارد‬‫تا‬‫بتوانیم‬‫تمام‬‫دانش‬‫و‬‫فلسفه‬‫را‬‫بر‬‫آن‬‫بنا‬‫کنیم‬‫و‬‫نتو‬‫ان‬‫در‬‫آن‬ ‫شک‬‫کرد؟‬ ‫راهی‬‫که‬‫برای‬‫این‬‫مقصود‬‫به‬‫نظر‬‫دکارت‬،‫رسید‬‫می‬‫این‬‫بود‬‫که‬‫به‬‫همه‬‫چیز‬‫شک‬‫کند‬.‫او‬‫خواست‬‫می‬‫همه‬‫چیز‬‫را‬‫از‬‫اول‬‫شروع‬‫کند‬‫و‬‫به‬‫همین‬‫خاطر‬‫الز‬‫م‬ ‫دانست‬‫می‬‫که‬‫در‬‫همه‬‫های‬‫دانسته‬‫خود‬(‫اعم‬‫از‬‫محسوسات‬‫و‬‫معقوالت‬‫و‬‫ها‬‫شنیده‬)‫تجدید‬‫نظر‬‫نماید‬. ‫بدین‬‫ترتیب‬‫شک‬‫معروف‬‫خود‬‫را‬‫که‬‫بعدها‬‫به‬‫روش‬‫شک‬‫دکارتی‬‫معروف‬‫شد‬‫آغاز‬‫کرد‬.‫او‬‫این‬‫شک‬‫را‬‫به‬‫همه‬‫چیز‬‫تسری‬‫داد؛‬‫تا‬‫جایی‬‫که‬‫در‬‫وجود‬‫ج‬‫هان‬ ‫خارج‬‫نیز‬‫شک‬‫کرد‬‫و‬‫گفت‬:‫از‬‫کجا‬‫معلوم‬‫که‬‫من‬‫در‬‫خواب‬‫نباشم؟‬ ‫شاید‬‫طور‬‫این‬‫که‬‫من‬‫حس‬‫کنم‬‫می‬‫یا‬‫فکر‬‫نمایم‬‫می‬‫یا‬‫به‬‫من‬،‫اند‬‫گفته‬‫نباشد‬‫و‬‫همه‬‫ها‬‫این‬‫مانند‬‫آنچه‬‫در‬‫عالم‬‫خواب‬‫بر‬‫من‬‫حاضر‬،‫شود‬‫می‬‫خیاالت‬‫محض‬‫باشد‬.
  7. 7. ‫ا‬‫ال‬‫اص‬‫شاید‬‫شیطان‬‫پلیدی‬‫در‬‫حال‬‫فریب‬‫دادن‬‫من‬‫است‬‫و‬‫جهان‬‫را‬‫به‬‫این‬‫صورت‬‫برای‬‫من‬‫نمایش‬‫دهد؟‬‫می‬ ‫دکارت‬‫به‬‫این‬‫صورت‬‫به‬‫همه‬‫چیز‬‫شک‬‫کرد‬‫و‬‫هیچ‬‫پایه‬‫مطمئنی‬‫را‬‫باقی‬‫نگذاشت؛‬‫اما‬‫سرانجام‬‫به‬‫اصل‬‫تردید‬‫ناپذیری‬‫که‬‫به‬‫دنبالش‬،‫بود‬‫رسید‬.‫این‬‫اصل‬‫این‬ ‫بود‬‫که‬: ‫من‬‫‌توانم‬‫ی‬‫م‬‫در‬‫همه‬‫چیز‬‫شک‬،‫کنم‬‫اما‬‫در‬‫این‬‫واقعیت‬‫که‬‫شک‬،‫‌کنم‬‫ی‬‫م‬‫‌توانم‬‫ی‬‫نم‬‫تردیدی‬‫داشته‬‫باشم؛‬‫بنابراین‬‫شک‬‫کردن‬‫من‬‫امری‬‫است‬‫یقینی؛‬‫و‬‫از‬‫آنجا‬‫که‬ ،‫شک‬‫یک‬‫نحوه‬‫از‬‫حاالت‬‫اندیشه‬‫و‬‫فکر‬،‫است‬‫پس‬‫واقعیت‬‫این‬‫است‬‫که‬‫من‬‫‌اندیشم‬‫ی‬‫م‬.‫چون‬‫شک‬،‫‌کنم‬‫ی‬‫م‬‫پس‬‫فکر‬‫دارم‬‫و‬‫چون‬،‫‌اندیشم‬‫ی‬‫م‬‫پس‬‫کس‬‫ی‬‫هستم‬ ‫که‬‫‌اندیشم‬‫ی‬‫م‬. ‫بدین‬‫ترتیب‬‫یک‬‫اصل‬‫تردید‬‫ناپذیر‬‫کشف‬‫شد‬‫که‬‫به‬‫هیچ‬‫وجه‬‫شد‬‫نمی‬‫در‬‫آن‬‫تردید‬‫کرد‬.‫دکارت‬‫این‬‫اصل‬‫را‬‫به‬‫این‬‫صورت‬‫بیان‬‫کرد‬: ،‫اندیشم‬‫می‬‫پس‬‫هستم‬.(‫اصل‬‫کوژیتو‬)‫دکارت‬‫به‬‫هدف‬‫خود‬‫رسیده‬‫بود‬‫و‬‫اش‬‫فلسفه‬‫را‬‫بر‬‫اساس‬‫همین‬‫اصل‬‫بنیادین‬‫بنا‬‫کرد‬. ‫وجود‬‫جهان‬‫خارج‬ ‫دکارت‬،‫بقیه‬‫اش‬‫فلسفه‬‫را‬‫بر‬‫پایه‬‫این‬‫اصل‬،‫یعنی‬‫وجود‬‫خود‬‫بنا‬‫کرد‬.‫او‬‫گف‬‫ت‬:‫من‬‫در‬‫عالم‬ ،‫خارج‬‫اموری‬‫را‬‫ادراک‬‫کنم‬‫می‬‫که‬‫مادی‬‫نیستند‬‫و‬‫بنابراین‬‫با‬‫عقل‬‫ادراک‬‫اند‬‫شده‬‫نه‬‫با‬‫حس‬‫؛‬‫مانند‬ ‫امتداد‬(،‫عرض‬‫طول‬‫و‬‫عمق‬).‫هر‬‫شئ‬‫مادی‬‫امتداد‬‫دارد‬.‫چنین‬‫صفاتی‬‫که‬‫با‬‫عقل‬‫ادراک‬ ،‫شوند‬‫می‬‫به‬‫اندازه‬‫این‬‫واقعیت‬‫که‬‫من‬‫وجود‬،‫دارم‬‫روشن‬‫و‬‫بدیهی‬‫هستند‬.‫پس‬‫این‬‫امور‬‫هم‬‫ی‬‫قینی‬ ‫هستند‬.
  8. 8. ‫در‬،‫ادامه‬‫دکارت‬‫در‬‫اثبات‬‫اینکه‬‫جهان‬‫خارج‬‫وجود‬‫دارد‬‫و‬‫خواب‬‫و‬‫خیال‬،‫نیست‬‫از‬ ‫تصور‬‫موجود‬‫کامل‬‫یعنی‬‫خدا‬‫کمک‬‫گیرد‬‫می‬.‫به‬‫این‬‫صورت‬‫که‬‫وقتی‬‫عقل‬‫چی‬‫زی‬ ‫را‬‫به‬‫طور‬‫واضح‬‫و‬‫متمایز‬،‫شناخت‬‫این‬‫شناخت‬‫باید‬‫ا‬‫ا‬‫ضرورت‬‫درست‬‫باشد؛‬‫چ‬‫را‬‫که‬ ‫خداوند‬‫نه‬‫مرا‬‫فریب‬‫دهد‬‫می‬‫و‬‫نیز‬‫روا‬‫دارد‬‫نمی‬‫که‬‫من‬‫درباره‬‫جهان‬‫و‬‫چیستی‬‫آن‬ ‫فریب‬‫بخورم‬.‫کاری‬‫فریب‬‫از‬‫عجز‬‫و‬‫نقص‬‫سرچشمه‬‫گیرد‬‫می‬.‫بنابراین‬‫هرچه‬‫را‬‫با‬ ‫عقل‬‫خود‬‫درک‬،‫کنیم‬‫ا‬‫ا‬‫حتم‬‫صحیح‬‫است‬‫و‬‫یکی‬‫از‬‫اموری‬‫را‬‫که‬‫با‬‫عقل‬‫یاب‬‫می‬،‫یم‬ ‫وجود‬‫واقعی‬‫جهان‬‫خارج‬‫باشد‬‫می‬. ‫به‬‫طور‬‫خالصه‬‫تمام‬‫تصورات‬‫در‬‫انسان‬‫باید‬‫معلول‬‫چیزی‬‫در‬‫خارج‬‫باشند‬‫پس‬ ‫جهان‬‫خارج‬‫به‬‫عنوان‬‫علت‬،‫تصورات‬‫اثبات‬‫شود‬‫می‬. ‫جوهرهای‬‫‌گانه‬‫ه‬‫س‬ ‫تا‬‫اینجا‬‫دکارت‬‫به‬‫سه‬‫امر‬‫ا‬‫ال‬‫کام‬‫یقینی‬‫رسیده‬‫است‬‫که‬‫به‬‫گفته‬،‫او‬‫به‬‫هی‬‫چ‬‫وجه‬ ‫توان‬‫نمی‬‫در‬‫ها‬‫آن‬‫شک‬‫روا‬‫داشت‬: 1.‫ای‬‫نکه‬‫موجودی‬‫اندیشنده‬‫است‬‫و‬‫وجود‬‫دارد‬. 2.‫ای‬‫نک‬‫ه‬‫خدا‬‫وجود‬‫دارد‬. 3.‫ای‬‫نک‬‫ه‬‫عالم‬‫خارج‬‫ا‬‫ا‬‫واقع‬‫وجود‬‫دارد‬.
  9. 9. ‫به‬‫اعتقاد‬‫وی‬،‫اساس‬‫تمام‬‫موجودات‬‫و‬‫آنچه‬‫را‬‫که‬‫در‬‫عالم‬‫است‬،‫توان‬‫می‬‫به‬‫دو‬‫امر‬‫بنیادین‬‫رساند‬.‫همه‬‫چیز‬‫از‬‫این‬‫دو‬‫جوهر‬‫قائم‬‫به‬‫ذات‬‫تشکیل‬‫اس‬‫شده‬‫ت؛‬‫به‬ ‫عبارت‬،‫دیگر‬‫دو‬‫گونه‬‫هستی‬‫ا‬‫ال‬‫کام‬‫متفاوت‬‫وجود‬‫دارد‬‫که‬‫هر‬‫کدام‬‫از‬‫این‬‫دو‬‫گونه‬،‫هستی‬‫صفات‬‫مخصوص‬‫به‬‫خود‬‫را‬‫دارند‬: •‫جوهر‬‫بعد‬‫و‬‫امتداد‬‫که‬‫همان‬‫ماده‬‫است‬.(‫هستی‬‫خارجی‬) •‫جوهر‬‫اندیشه‬‫و‬‫فکر‬.(‫هستی‬‫درونی‬)‫نفس‬‫و‬،‫اندیشه‬‫آگاهی‬‫محض‬،‫است‬‫جایی‬‫در‬‫فضا‬‫اشغال‬‫کند‬‫نمی‬‫و‬‫توان‬‫نمی‬‫آن‬‫را‬‫به‬‫اجزای‬‫کوچک‬‫تر‬‫تقس‬‫یم‬‫کرد؛‬ ‫ولی‬‫ماده‬‫عد‬ُ‫ب‬‫یا‬‫امتداد‬‫محض‬،‫است‬‫در‬‫مکان‬‫جای‬‫گیرد‬‫می‬‫و‬‫به‬‫همین‬‫خاطر‬‫توان‬‫می‬‫آن‬‫را‬‫به‬‫اجزای‬‫کوچک‬‫تر‬‫تقسیم‬‫نمود؛‬‫به‬‫عالوه‬‫ماده‬‫آگاهی‬‫ندار‬‫د‬. ‫بدین‬‫ترتیب‬‫در‬‫نظر‬‫وی‬‫هستی‬‫و‬‫آفرینش‬‫به‬‫دو‬‫قسمت‬‫ا‬‫ال‬‫کام‬‫متفاوت‬‫و‬‫مستقل‬‫از‬‫هم‬‫تقسیم‬‫گردید‬‫و‬‫به‬‫همین‬،‫خاطر‬‫دکارت‬‫را‬‫‌انگار‬‫ه‬‫دوگان‬‫ی‬‫نامند‬‫می‬‫؛‬‫یعنی‬ ‫کسی‬‫که‬‫قائل‬‫به‬‫شکاف‬‫عمیق‬‫بین‬‫هستی‬‫اندیشه‬‫و‬‫هستی‬‫ماده‬‫است‬. ‫البته‬‫باید‬‫توجه‬‫داشت‬‫که‬‫بنا‬‫به‬‫اعتقاد‬‫او‬‫میان‬‫این‬‫دو‬‫جوهر‬‫در‬‫بدن‬‫انسان‬،‫از‬‫راه‬‫عضو‬‫خاصی‬‫در‬‫سر‬‫که‬‫آن‬‫را‬‫غده‬‫صنوبری‬‫نامد‬‫می‬‫ارتباط‬‫عمیق‬‫ی‬‫برقرار‬ ‫است‬. ‫بنابراین‬‫در‬‫نظر‬‫او‬‫به‬‫طور‬‫کلی‬‫سه‬‫جوهر‬‫وجود‬‫دارد‬:‫نفس‬،‫جسم‬‫و‬‫خداوند‬.،‫دکارت‬‫این‬‫سه‬‫را‬‫جوهر‬‫نامد‬‫می‬‫زیرا‬‫هر‬‫یک‬‫قائم‬‫به‬‫ذات‬‫خود‬‫بوده‬‫و‬‫هر‬‫کدام‬ ‫یک‬‫صفات‬‫اساسی‬‫دارند‬‫که‬‫مخصوص‬‫به‬‫خودشان‬‫است‬.‫به‬‫این‬‫صورت‬‫که‬:‫صفت‬‫نفس‬،،‫فکر‬‫صفت‬‫جسم‬‫بعد‬‫و‬‫صفت‬‫خداوند‬‫کمال‬‫است‬. ‌‫برخی‌از‌آثار‌وی‬: ‫فروغی‬ ‫علی‬ ‫محمد‬ ‫ترجمه‬ ، ‫عقل‬ ‫بردن‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫درست‬ ‫روش‬ ‫در‬ ‫گفتار‬ ‫احمدی‬ ‫احمد‬ ‫ترجمه‬ ، ‫اولی‬ ‫فلسفه‬ ‫در‬ ‫تآمالت‬ ‫اعتراضات‬‫افضلی‬ ‫علی‬ ‫ترجمه‬ ، ‫ها‬ ‫پاسخ‬ ‫و‬
  10. 10. ‫بیدی‬ ‫دره‬ ‫صانعی‬ ‫منوچهر‬ ‫ترجمه‬ ، ‫فکر‬ ‫هدایت‬ ‫قوائد‬ ‫بیدی‬ ‫دره‬ ‫صانعی‬ ‫منوچهر‬ ‫ترجمه‬ ، ‫فلسفه‬ ‫اصول‬ ‫دره‬ ‫صانعی‬ ‫منوچهر‬ ‫ترجمه‬ ، ‫نفس‬ ‫انفعاالت‬‫بیدی‬ ‫دکارت‬ ‫رنه‬ ‫سخنان‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫برگزیده‬ •‫باشد‬ ‫حقیقت‬ ‫او‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫راستی‬ ‫به‬ ‫آنكه‬ ‫مگر‬ ،‫كند‬ ‫قبول‬ ‫حقیقت‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫امری‬ ‫هیچ‬ ‫نباید‬ ‫انسان‬. •‫باشد‬ ‫شده‬ ‫آشكار‬ ‫خودتان‬ ‫بر‬ ‫آن‬ ‫صحت‬ ‫و‬ ‫درستی‬ ‫آنكه‬ ‫مگر‬ ،‫نكنید‬ ‫قبول‬ ‫را‬ ‫چیز‬ ‫هیچ‬ ،‫اید‬ ‫خوانده‬ ‫و‬ ‫دیده‬ ‫و‬ ‫شنیده‬ ‫آنچه‬ ‫از‬. •‫نكنید‬ ‫حمایت‬ ‫آن‬ ‫فهم‬ ‫بدون‬ ‫جدیدی‬ ‫اندیشه‬ ‫هیچ‬ ‫از‬.‫كنید‬ ‫كشف‬ ‫را‬ ‫حقیقت‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫وارد‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫تردید‬ ‫و‬ ‫شك‬ ‫با‬ ‫بلكه‬. •‫ندارد‬ ‫وجود‬ ‫نیز‬ ‫جهانی‬ ‫كه‬ ‫كنیم‬ ‫ادعا‬ ‫همچنین‬ ‫و‬ ‫ندارد‬ ‫وجود‬ ‫جسم‬ ‫كه‬ ‫شویم‬ ‫مدعی‬ ‫توانیم‬ ‫می‬ ‫ما‬...‫زیر‬ ‫ندارم؛‬ ‫وجود‬ ‫من‬ ‫كه‬ ‫كنیم‬ ‫ادعا‬ ‫توانیم‬ ‫نمی‬ ‫هرگز‬ ‫اما‬‫من‬ ‫ا‬ ‫كنم‬ ‫شك‬ ‫اشیاء‬ ‫سایر‬ ‫حقیقت‬ ‫در‬ ‫توانم‬ ‫می‬. •‫نمود‬ ‫مهر‬ ‫ما‬ ‫ذهن‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫خویش‬ ‫فطری‬ ‫تصور‬ ،‫كرد‬ ‫می‬ ‫خلق‬ ‫را‬ ‫ما‬ ‫خداوند‬ ‫كه‬ ‫زمانی‬. •‫حقی‬ ‫بین‬ ‫توان‬ ‫می‬ ‫چگونه‬ ‫بدانم‬ ‫كه‬ ‫دارم‬ ‫ای‬ ‫العاده‬ ‫فوق‬ ‫میل‬ ،‫كنم‬ ‫عمل‬ ‫و‬ ‫بردارم‬ ‫گام‬ ‫خاطر‬ ‫اطمینان‬ ‫با‬ ‫زندگانی‬ ‫مسیر‬ ‫در‬ ‫بتوانم‬ ‫اینكه‬ ‫برای‬‫قت‬‫غ‬ ‫و‬،‫حقیقت‬ ‫یر‬ ‫شد‬ ‫قایل‬ ‫تفاوت‬ ‫نادرستی‬ ‫و‬ ‫درستی‬ ‫و‬ ‫دروغ‬ ‫و‬ ‫راست‬. •‫رفت‬ ‫خواهند‬ ‫بیشتر‬ ‫بسیار‬ ‫روند‬ ‫می‬ ‫بیراهه‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫شتابند‬ ‫می‬ ‫آنانكه‬ ‫از‬ ،‫بردارند‬ ‫قدم‬ ‫راست‬ ‫راه‬ ‫در‬ ‫همواره‬ ‫اگر‬ ،‫روند‬ ‫می‬ ‫آهسته‬ ‫كه‬ ‫كسانی‬. •‫نكشاند‬ ‫حسادت‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫كار‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫پسندیده‬ ‫زمانی‬ ‫تا‬ ‫رقابت‬. •‫گذشته‬ ‫قرنهای‬ ‫آدمیان‬ ‫با‬ ‫زدن‬ ‫حرف‬ ‫مثل‬ ‫بیش‬ ‫و‬ ‫كم‬ ‫است‬ ‫چیزی‬ ‫مسافرت‬.
  11. 11. •‫شد‬ ‫مسلط‬ ‫خویشتن‬ ‫بر‬ ‫باید‬ ،‫جهان‬ ‫بر‬ ‫تسلط‬ ‫جای‬ ‫به‬. •‫هستم‬ ‫پس‬ ،‫اندیشم‬ ‫می‬ ‫اندیشم؛‬ ‫می‬ ،‫كنم‬ ‫می‬ ‫شك‬ ‫چون‬ ‫و‬ ‫كنم‬ ‫می‬ ‫شك‬ ‫كه‬ ‫كرد‬ ‫توانم‬ ‫نمی‬ ‫شك‬ ‫این‬ ‫در‬ ،‫كنم‬ ‫شك‬ ‫چه‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫من‬. •‫حقیقت‬‫را‬‫با‬‫بیطرفی‬‫مطلق‬‫و‬‫با‬‫روحی‬‫آزاد‬‫از‬‫هر‬‫گونه‬‫تعصب‬‫جستجو‬‫كنید‬. •‫دارند‬ ‫منزل‬ ‫خاك‬ ‫زیر‬ ‫در‬ ‫اكنون‬ ‫و‬ ‫برده‬ ‫سر‬ ‫به‬ ‫دنیا‬ ‫در‬ ‫پیش‬ ‫ها‬ ‫قرن‬ ‫كه‬ ‫روزگار‬ ‫بزرگان‬ ‫با‬ ‫گفتگو‬ ‫و‬ ‫آشنایی‬ ‫برای‬ ‫است‬ ‫راهی‬ ‫یگانه‬ ،‫مطالعه‬. •‫است‬ ‫جاندار‬ ‫ماشین‬ ‫یك‬ ،‫است‬ ‫خودكار‬ ‫ماشین‬ ‫یك‬ ‫فقط‬ ‫حیوان‬ ‫كه‬ ‫حالی‬ ‫در‬ ،‫است‬ ‫ارباب‬ ‫و‬ ‫مالك‬ ،‫انسان‬.‫كوه‬‫ش‬ ‫ی‬ ‫نشانه‬ ،‫كند‬ ‫می‬ ‫ناله‬ ‫جانوری‬ ‫وقتی‬‫زاری‬ ‫و‬ ‫كند‬ ‫نمی‬ ‫كار‬ ‫خوب‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫ماشینی‬ ‫ابزار‬ ‫صدای‬ ‫و‬ ‫سر‬ ‫بلكه‬ ،‫نیست‬. •‫عاقلند‬ ‫كافی‬ ‫اندازه‬ ‫به‬ ‫كنند‬ ‫می‬ ‫فكر‬ ‫همه‬ ‫زیرا‬ ،‫شده‬ ‫تقسیم‬ ‫عادالنه‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫عقل‬ ‫تنها‬ ‫مردم‬ ‫تمامی‬ ‫بین‬ ‫در‬. •‫است‬ ‫گذشته‬ ‫شرافتمند‬ ‫انسانهای‬ ‫با‬ ‫خوب،مكالمه‬ ‫كتابهای‬ ‫خواندن‬. •‫ببریم‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫خوب‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫بنیادی‬ ‫ی‬ ‫مسئله‬ ‫نیست؛‬ ‫كافی‬ ‫خوب‬ ‫ی‬ ‫اندیشه‬ ‫داشتن‬ ،‫تنها‬. ‫گردآورنده‬:‫میرقلیخان‬ ‫مرضیه‬ ‫درس‬ ‫نام‬:‫اسالمی‬ ‫اندیشه‬2(‫معارف‬ ‫گروه‬) ‫استاد‬ ‫نام‬:‫جهانی‬ ‫آقای‬ ‫تصویری‬ ‫ارتباط‬ ‫رشته‬ ‫اول‬ ‫ترم‬ ‫دانشجوی‬ ‫پارس‬ ‫معماری‬ ‫و‬ ‫هنر‬ ‫دانشگاه‬

×