AbstractThis paper focuses on the issue of time, place and identity during the lifelong learning processwhich are created ...
Życie współczesnego człowieka poddane jest nieustannemu ruchowi, któryumożliwia różnorodne formy uspołecznienia: w rodzini...
Można powiedzieć, że rower lub automobil to tzw. Weberowska „żelazna klatka”nowoczesności. Według A. Giddensa owa nowoczes...
kursu udało mi się zebrać dane na interesujący mnie (czynnego nauczyciela i socjologa)temat, związany z life long learning...
Krakowa z innych miast polskich lub z zagranicy. Taką kulturę życia codziennegowymuszają na nich korporacje, które ich zat...
warunki, co do płacy i miejsca, w którym chcę mieszkać. Rozwijam się w tempie ekspresowym,żyję pod ciągłą presją czasu, al...
wykonywanym zawodem, które polega głównie na zdobywaniu nowych doświadczeń irefleksyjnym postrzeganiu otaczającej go przes...
korzystać w pełni z nauki płynącej z własnych doświadczeń, które to, przeżyte wsposób refleksyjny, zyskują status niezbywa...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Aps konf marta zientek text_p0209-po poprawkach autora 06.01.09 i abstract

412 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
412
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Aps konf marta zientek text_p0209-po poprawkach autora 06.01.09 i abstract

  1. 1. AbstractThis paper focuses on the issue of time, place and identity during the lifelong learning processwhich are created by highly specialized migrant workers. Lifelong learning among this group ofadults is presented as a social act held in a special space – multicultural workplace. It’s worth topoint out that this process is not simply passing on or acquiring knowledge in environmentallychanging space. What’s more is that it involves its active construction and participation. It’sworth to present due to social movements which mobilize people to act through their specialneeds and it is an important reference point for an adult learning perspective. Nowadaysinformation and working knowledge has to be rearranged once again, well-organised, analysedand at least critically engaged with, when it is to become useful, especially in the multiculturalenvironment. A sociological sample of managers attending English and Spanish languagecourses gave a tremendous opportunity to provide such research and to explore the issue oftheir sustainable learning development during their lifetime. The main aim of this research wasto give these both migrant workers and global students a voice and legitimate their experiencesof: being homo expatus, space change and its impact on their professional development. In thissense stories make the generative knowledge born of experience, observation and intuition.These stories help lifetime and place become meaningful and finally make the characters alive.The active voice of learners-participants should be heard because we all see people as activeagents in their own lives and do not view them as totally determined or lacking incomprehension of the social world.Marta ZientekInstytut Europeistyki, Uniwersytet Jagielloński CZY JESTEŚ NOMADĄ ? O CZASIE, PRZESTRZENI I TOŻSAMOŚCI W PROCESACH NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ LUDZI DOROSŁYCHWstęp „Człowieka przełomu XX i XXI wieku można porównać do pędzącego z góryrowerzysty, który nie może już ani skręcić, ani zahamować, ani nawet zobaczyć kamieni, naktóre co chwilę wpada. Może tylko z trudem trzymać się coraz szybciej pędzącego i corazbardziej podskakującego roweru. Na razie te kamienie nie są jeszcze zbyt groźne, ale prędkośćwciąż rośnie.”11 S. Lem, T. Fijałkowski, Świat na krawędzi, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000, s. 24 1
  2. 2. Życie współczesnego człowieka poddane jest nieustannemu ruchowi, któryumożliwia różnorodne formy uspołecznienia: w rodzinie, w środowiskach pracy iotoczeniu różnorakich instytucji edukacyjnych. Ruchom związanym z wypoczynkiem,lub po prostu przyjemnościami przemieszczania się w związku ze zmianą i okazją dodoświadczenia czegoś nowego. Oprócz tego, napotyka on na swej drodze kamienie,będące alegorią niespodziewanych zdarzeń i podejmowanego w ciągu życia ryzyka.Wszystkie niezaplanowane okazje poznawcze przeplatane są na przemian czasem iprzestrzenią, zarówno umożliwianą, jak i narzucaną przez podróże. Ta swoistamobilność jednostek jest w pewnym sensie źródłem wolności – „wolności drogi”.Według Stanisława Lema „droga nas uwalnia (...) pozwala nam samym wybierać, jakszybko i jak daleko chcemy dotrzeć, zatrzymywać się tam gdzie chcemy, i wtedy, gdychcemy.”2 Ponadto, jej elastyczność umożliwia kierującemu poruszanie się z dużąszybkością, w dowolnym czasie i kierunku po gęstej sieci dróg łączących ze sobąmiejsca przeznaczenia - mieszkania, zakłady pracy lub ogólnie różnorodne miejscapraktycznej edukacji. Konieczność nieustannego przemieszczania się w celu odbyciaspotkań prywatnych lub zawodowych wymusza na ludziach ogromną elastyczność –wymusza umiejętność przerzucania drobnych fragmentów czasu, tak by poradzić sobiez przestrzennym ograniczeniem, które w takich warunkach powstaje. Przedstawionatutaj sytuacja tworzy koncepcję życia w biegu, dostarcza różne pozytywne i negatywneaspekty „ponowoczesnej” wolności i elastyczności, zmuszając przy tym jednostkę do: 1) przestrzennie rozciągniętego, lecz czasowo skurczonego życia; 2) egzystencji bez głębszego podpatrywania i smakowania miejsc; 3) akceptacji zdarzeń oferujących szybkie i powierzchowne emocje i kontakty osobiste; 4) natychmiastowej refleksji; 5) przetwarzania coraz większej ilości informacji - coraz szybciej i za każdym razem w innym, nowym otoczeniu.2 A. Giddens , The consequences of modernity, Cambridge University Press, Cambridge 1990, s. 30 2
  3. 3. Można powiedzieć, że rower lub automobil to tzw. Weberowska „żelazna klatka”nowoczesności. Według A. Giddensa owa nowoczesność związana jest silnie zdezorientacją i niepewnością, wynikającą z poczucia, że znaleźliśmy się w świeciezdarzeń, których do końca nie rozumiemy. „Przesuwamy się w kierunku takiego okresu,w którym konsekwencje nowoczesności stają się bardziej radykalne i uniwersalne niżwcześniej”3. Wpływają na niego następujące czynniki: intensyfikacja globalizacji,wyłanianie się posttradycyjnych form organizacji pracy oraz ekspansja i nasilenie sięspołecznej refleksyjności. Skutkiem tych procesów jest przyspieszenie i wytwarzanieniepewności, cyrkulacja wiedzy społecznej (circulation of social knowledge) i przyjęciefaktu, że otaczająca nas rzeczywistość rzadko, kiedy będzie stabilna, albowiem ciąglezalewana jest potokiem nowych informacji. W takich warunkach ludzie mogą alboskupić się na tym, co ich cieszy, nastawiając się na przyjemności poprzez postawę„pracownika świata poddającego się nieustannej fieście”4, albo wynajdywać dalszemożliwości uczynienia życia bardziej pełnym i satysfakcjonującym dla siebie. „(...) To wtakiej coraz bardziej chybotliwej i wymykającej się przewidywaniom sytuacji wypada dziśludziom działać; i to gwoli życia w takim właśnie świecie starają się oni znaleźć sposoby na to,by wycisnąć to, co najlepsze, z wolności, jakiej się być może nie napraszali lub, jaką sobieinaczej wyobrażali, ale jaka jest taka, jaka jest i taka, jaka jest ich niezbywalnym udziałem”5Charakterystyka grupy respondentów i wnioski z badań Przez okres sześciu miesięcy miałam okazję zmienić przestrzeń i miejscewykonywania pracy będąc lektorką i tłumaczem języka angielskiego i hiszpańskiego dlainstytucji szkoleniowej, organizującej kursy w kilku międzynarodowych korporacjachw Krakowie. Byłam odpowiedzialna za stworzenie i zrealizowanie cyklu zajęć zzakresu języka biznesu, ze szczególnym naciskiem na słownictwo branżowe itłumaczenie raportów rachunkowości zarządczej. Osobami, z którymiwspółpracowałam byli pracownicy dużych firm nowoczesnych technologii. Pod koniec3 A. Giddens, op.cit., s.764 A. Appadurai, Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, Wydawnictwo Universitas, Kraków2005, s. 105 Bauman Z., Globalization.The Human Consequences, PIW, Warszawa 2000, s. 60 3
  4. 4. kursu udało mi się zebrać dane na interesujący mnie (czynnego nauczyciela i socjologa)temat, związany z life long learning. W niniejszym artykule przedstawiam w skróciewyniki badań własnych dotyczących opinii i postaw homo expatus odnośnie life longlearning w warunkach zatrudnienia w międzynarodowych korporacjach w Polsce.Badania przeprowadzono w dwóch etapach wśród 40-tu pełnoletnich respondentów wwieku 30 – 35 lat, menadżerów i wysokiej klasy specjalistów nowych technologii wokresie od 23 czerwca do 03 lipca 2008 r. w Krakowie. Badająca zastosowała dwanarzędzia - najpierw technikę Pogłębionego Wywiadu Indywidualnego (in-depthinterview), a następnie Zogniskowany Wywiad Grupowy (focus group interview).Każdy etap badań podlegał nagraniom audio i video. Ponieważ osoby poddanebadaniom to obcokrajowcy, pytania i odpowiedzi a także dyskusje w grupach odbywałysię w języku angielskim. Grupa respondentów, poddana badaniu, żyje od urodzenia nastyku dwóch kultur: swoich rodziców i tej, w której się wychowywali. Ci ludzie tworząponadto swoją własną kulturę, będącą swoistą mieszanką obu poprzednich i stąd przezsocjologów określani są mianem third culture kids. Obecnie według podobnegoschematu wychowywane są ich dzieci. Badani, są współczesnymi ekspatami -wędrowcami globalnego świata, nomadami podążającymi za pracą we wszystkichprawie przestrzeniach geograficznych, nierzadko z całą rodziną. Chcą zawszeprzebywać w otoczeniu, które sprzyja rozwojowi kompetencji zawodowych. Jak samistwierdzają chcą uczyć się czegoś nowego z korzyścią również dla ich życiaprywatnego. Osoby poddane badaniu to otwarci na zmiany 30-letni ludzie, którzy do tejpory pięć lub sześć razy w ciągu swojej kariery zawodowej byli oddelegowywani przezmacierzyste korporacje w różne miejsca pracy na świecie. Obecnie przebywają w Krakowie, ale nie wiedzą gdzie będą pracować zamiesiąc. W Polsce, po raz kolejny, tworzą hermetyczną społeczność przemieszczającąsię pomiędzy miejscem wykonywania swojej pracy a mieszkaniem, opłacanym przezkorporację na luksusowym, zamkniętym osiedlu. Mają poczucie, że są w naszym krajutylko tymczasowo i dlatego nie przywiązują się do miasta i nie integrują z innymimieszkańcami, czym odróżniają się od migrantów i emigrantów przybyłych do 4
  5. 5. Krakowa z innych miast polskich lub z zagranicy. Taką kulturę życia codziennegowymuszają na nich korporacje, które ich zatrudniają. Ekspatów przyciągają pieniądze iwyższy status w zawodzie. Istnieją nawet firmy, w których bez zagranicznego epizoduw życiorysie, w tym w Europie Środkowo-Wschodniej, szybki awans nie jest możliwy.Nie bez znaczenia dla nich są też czynniki takie jak przygoda i model życia, na jaki niemogliby pozwolić sobie w ojczystym kraju. Ale takie życie ma swoją cenę. Próczpoczucia wyobcowania i tymczasowości bywa nią po prostu strach, związany zniepewnością i ryzykiem zawodowym. Oto kilka wybranych wypowiedzi respondentów:Brian ( 33 lata, kadra zarządzająca, firma biotechnologiczna ):„Moje życie podlega tak szybkiemu biegowi i przemieszczaniu się, że czasem nie pamiętamgdzie byłem ostatnio. Podpisuję zawsze 4 miesięczne kontrakty freelancera. Zdecydowałem sięna taki model, gdyż tylko w ten sposób mogę się realizować na tak wysokim stanowisku izarabiać naprawdę duże pieniądze. Jestem też niezależny nie przywiązuję się do miejsca. Jestemtam, gdzie jest praca i gdzie mogę sporo zarobić. Nie przeszkadza mi ciągły pośpiech i życie nawalizkach, bo tak pracowali moi rodzice.”Peter (35 lat, wysokiej klasy specjalista nanotechnologii i IT, firma informatyczna):„ Naprawdę cieszę się, że mogę teraz być w Polsce. Moja prababcia urodziła się tutaj i zawszechciałem zobaczyć Kraków. Obecnie pracuję na kontrakcie menedżerskim na okres 6 miesięcy.Mieszkamy na tym strzeżonym osiedlu dla obcokrajowców, niedaleko Business Park. Jestsuper, ja odpowiadam za wprowadzenie dużego projektu w oddziale polskim, jak to zrobięwyruszamy z ekipą czterech kolegów do Australii. (...) Moja żona nie pracuje, chodzi tylkopopołudniami dwa razy w tygodniu na hiszpański i niemiecki. Dwójką dzieciaków zajmuje sięniania, która przyjechała z nami ze Szwecji (...) taki zresztą postawiłem warunek szefowi.”Jeremy (30 lat, menedżer ds. kluczowych klientów, koncern finansowo-audytowy,wcześniej koncern medyczny):„Po roku od zatrudnienia w jakiejś firmie, zwykle przenoszę się do innej. Mam tak wąskąspecjalizację, że na razie w Polsce przyjmują mnie z otwartymi rękami. (...) Spełniają moje 5
  6. 6. warunki, co do płacy i miejsca, w którym chcę mieszkać. Rozwijam się w tempie ekspresowym,żyję pod ciągłą presją czasu, ale mi to nie przeszkadza, bo robię to, co lubię i mam satysfakcję zzarobków i dodatkowych bonusów. Lubię skok adrenaliny i poczucie, że jestem w obiegu.Czuję się wyróżniony, że moja wąska specjalizacja jest tutaj potrzebna. Ale mam świadomośćryzyka – tego, że za parę lat może już tak nie być. Dlatego zapisałem się na studiapodyplomowe w języku angielskim, które znalazłem całkiem niedawno na UniwersytecieWarszawskim. Korzystam z talonu edukacyjnego, jaki daje mi macierzysta spółka-matka zHamburga. Jak byłem w Norwegii też skończyłem odpowiedni kurs (...) Przemieszczałem się zBergen do Oslo tam i z powrotem w każdy weekend.”Steven (30 lat, kierownik departamentu rozwoju, specjalista IT, firma audytowa):„W Polsce jestem od 2007 roku, tzn., od kiedy moja firma przeniosła się do Krakowa zBudapesztu. Do końca sierpnia mam zakończyć duży międzynarodowy projekt, w którymjestem odpowiedzialny za wprowadzenie produktu, kustomizację i wypromowanie marki. (...)Jak się sprawdzę centrala przeniesie mnie do Moskwy, a w połowie przyszłego roku będępracował w Barcelonie. Już się cieszę na te zmiany, bo znowu będę mógł się wykazaćmobilnością i kreatywnością. Oczywiście, pieniądze i status zawodowy też grają dużą rolę, gdybuduję swoją ścieżkę kariery. Wiem, czego chcę i to mojemu szefostwu się podoba. (...)”Podsumowanie Współczesność charakteryzuje się spotęgowaną dynamiką transformacjispołecznych, które w sposób zasadniczy modyfikują struktury nowoczesnegospołeczeństwa i przyczyniają się do udoskonalania wytworów pracy człowieka. Widaćto wyraźnie na przykładzie chociażby podstawowej komórki społecznej, jaką jestrodzina oraz jej funkcji. Zmiany zachodzące w strukturze rodziny pociągają za sobąoczekiwanie człowieka, co do kolejnych zmian, tym razem w innym miejscu iprzestrzeni geograficznej. Mobilność i łatwość praktycznego wykorzystania zdobyczycywilizacji sprzyja transformacjom, zarówno w skali mikro jak i makro. Pociąga to zasobą konieczność ciągłego uczenia się: nowych miejsc i relacji w nich zachodzących,nowych zachowań, by umieć się do nich przystosować oraz kompetencji sprzyjającychsocial inclusion. Obserwując współczesny świat pracy, można stwierdzić, że człowiekpostawił przede wszystkim na naukę własną, kształcenie ustawiczne powiązane z 6
  7. 7. wykonywanym zawodem, które polega głównie na zdobywaniu nowych doświadczeń irefleksyjnym postrzeganiu otaczającej go przestrzeni. Homo expatus nie może w tymwszystkim odrzucać zdobyczy cywilizacji i techniki, które umożliwiają wykonywaniepracy zgodnie z obowiązującymi standardami i na wysokim poziomie. Technika, choćpozwala mu wypełniać swoje obowiązki zawodowe i prywatne w sposób szybki, możebyć też czynnikiem stresogennym. W zmiennym otoczeniu i przestrzeni życiowejdostarcza człowiekowi mnóstwo nowych i często nieoczekiwanych przeżyć. Zawsze,bowiem istnieje ryzyko, że homo sapiens czegoś nie zdąży opanować i zrozumieć i choćjuż wcześniej przyjmował element ryzyka w swoich przedsięwzięciach, to jednak niespodziewał się aż tak szerokiego jego zasięgu w sensie lokalnym i globalnym. Nigdyteż wcześniej ryzyko nie było permanentnym komponentem codziennego życia. Ciąglepodlegająca przemianom i pędząca z zawrotną szybkością rzeczywistość, w corazwiększym stopniu zdaje się pełnić funkcje swoistego testu na ludzką odporność izdolność przystosowania się do nowych, nieznanych warunków życia. Oczywistym jest,że owa zdolność asymilacji i radzenia sobie w sytuacjach trudnych niepewności musimieć podstawy w głęboko zakorzenionym w osobowości człowieka poczuciutożsamości, które pomaga budować konstruktywne relacje z bliższym i dalszymotoczeniem. Obecnie człowiek, by móc prawidłowo i efektywnie funkcjonować a także,by pozostawać w twórczych relacjach z innymi, powinien nieustannie korzystać zszansy stwarzanej przez potrzeby refleksyjno-poznawcze i akceptować przymusaktywności intelektualnej. Nie może to być jednak aktywność polegająca naprzyswojeniu wiedzy teoretycznej, ponieważ aby zrozumieć złożoność otaczającej gorzeczywistości, należy uczyć się i nauczać innych innowacyjnie, przyswajając szerokiwachlarz kontekstów wiedzy. Dzisiaj uczyć się trzeba w każdej sytuacji życiowej,szybko przetwarzając zdobyte informacje i wyciągając z nich wnioski na przyszłość.Scharakteryzowana wcześniej wymuszana ruchliwość współczesnego człowiekastwarza tej formie uczenia się ogromne szanse poprzez możliwość łatwego i szybkiegokontaktu z wielo kulturowym światem. Można, bowiem, według badań socjologówcodzienności, koncentrować się na wszelkich swoich działaniach dzień po dniu i 7
  8. 8. korzystać w pełni z nauki płynącej z własnych doświadczeń, które to, przeżyte wsposób refleksyjny, zyskują status niezbywalnych składowych wiedzy homo expatus oświecie. Niniejszy artykuł pokazuje, że można i wręcz trzeba korzystać ze zmiennościczasu i przestrzeni we współczesnym świecie i decydować się na zdobywanie nowychdoświadczeń zawodowych, będąc równocześnie nauczycielem, badaczem ipracownikiem-wysokiej klasy specjalistą w nowoczesnej instytucji. Wszystkie te osoby,na swój sposób, kształcą się ustawicznie w wielokulturowym środowisku.Literatura Appadurai A., Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2005. Bauman Z., Globalization.The Human Consequences, PIW, Warszawa 2000. Bruner J., Życie jako narracja, Kwartalnik Pedagogiczny nr 4, Warszawa 1990. Giddens A., The consequences of modernity, Cambridge University Press, Cambridge 1990. Goffman E., Stigma. Notes on the management of spoiled identity, Simon&Schuster Press, New York 1963. Kurantowicz E., O uczących się społecznościach. Wybrane praktyki edukacyjne ludzi dorosłych, Dolnośląska Szkoła Wyższa, Wrocław 2007. Lem S., Fijałkowski T., Świat na krawędzi, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000. 8

×