Przyszłość bibliotek –
cyfrowe treści w cyfrowej sieci?

   Dr Marek Nahotko




              Warszawa, 22-24.11.2006   1
Narastające problemy
  Niezadowolenie ze sposobu działania
  systemu komunikacji:
  n   Wzrost cen publikacji;
  n   Probl...
Próby działań
  Likwidacja ograniczeń w dostępie do
  publikacji:
  n   Walka o ograniczenie cen czasopism;
  n   Likwidac...
Czasopisma Open Access
  „Złoty” OA lub strategia BOAI-2;

  Nowe czasopisma powinny powstawać jako
  OA, stare powinny tr...
Autoarchiwizacja

  „Zielony” OA lub strategia BOAI-1;
  Autorzy umieszczają swoje artykuły w
  otwartych repozytoriach;
 ...
Repozytoria
  Repozytoria przedmiotowe powstawały
  najwcześniej: od 1991 ArXiv (Ginsparga) dla
  prac z fizyki, matematyk...
Repozytoria instytucjonalne
  Instytucjonalne: archiwum jednej
  instytucji, np. Bibl. Cyfrowa
  Uniwersytetu Wrocławskieg...
Biblioteka cyfrowa czy
repozytorium?
  Biblioteka cyfrowa: zawiera zdigitalizowane
  dokumenty tradycyjne ze zbiorów bibli...
Repozytoria w systemie
komunikacji
  Cztery elementy każdego systemu
  komunikacji:
  n   Rejestracja: ustanowienie priory...
Łańcuch wartości dodanej




          Warszawa, 22-24.11.2006   10
Wydawca w łańcuchu wartości
dodanej
  Udział wydawcy głównie w dystrybucji:
  skład, druk, marketing, handel;
  Funkcje dy...
Funkcje komunikowania –
system tradycyjny
Funkcja             Proces                               Realizator             ...
Funkcje komunikowania -
repozytoria
     Funkcja                       Proces                 Realizator          Finansow...
Funkcje komunikowania –
polskie repozytoria
     Funkcja                       Proces                Realizator       Fina...
Repozytoria godne zaufania
  Zadanie: niezawodny, długotrwały dostęp do
  zasobów cyfrowych.
  Długotrwałe zarządzanie zas...
Repozytorium – przykład 1
  Biblioteka narodowa: dostęp do wielkich,
  zróżnicowanych kolekcji;
  Zróżnicowani użytkownicy...
Repozytorium – przykład 2
  Repozytorium biblioteki uczelnianej:
  wspomaganie badań i dydaktyki;
  Zbiór materiałów tworz...
Repozytorium – przykład 3
  System rozproszony wielu instytucji:
  naukowych, kulturalnych (w tym
  biblioteki publiczne);...
Przyszłość repozytoriów
  Repozytoria uczelniane w większości szkół
  wyższych;
  Repozytoria stroną w negocjacjach z
  do...
Dziękuję za uwagę
                           Kontakt:
                         nahotko@inib.uj.edu.pl




          Warsza...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Przyszłość bibliotek

1,312 views

Published on

Published in: Education, Technology
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,312
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
11
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Przyszłość bibliotek

  1. 1. Przyszłość bibliotek – cyfrowe treści w cyfrowej sieci? Dr Marek Nahotko Warszawa, 22-24.11.2006 1
  2. 2. Narastające problemy Niezadowolenie ze sposobu działania systemu komunikacji: n Wzrost cen publikacji; n Problemy z prawami autorskimi; n Wydłużanie się cyklu wydawniczego. Między innymi wykorzystanie zasobów elektronicznych powoduje spadek liczby czytelników w bibl. publicznych (o 171.234 w 2005 r.). Warszawa, 22-24.11.2006 2
  3. 3. Próby działań Likwidacja ograniczeń w dostępie do publikacji: n Walka o ograniczenie cen czasopism; n Likwidacja ograniczeń w dostępie do licencjonowanych materiałów. Ruch Open Access, dwie strategie: n Autoarchiwizacja w repozytoriach; n Czasopisma Open Access. Warszawa, 22-24.11.2006 3
  4. 4. Czasopisma Open Access „Złoty” OA lub strategia BOAI-2; Nowe czasopisma powinny powstawać jako OA, stare powinny transformować do OA; Brak ograniczeń praw autorskich, w zamian rozwiązania typu Creative Commons. Warszawa, 22-24.11.2006 4
  5. 5. Autoarchiwizacja „Zielony” OA lub strategia BOAI-1; Autorzy umieszczają swoje artykuły w otwartych repozytoriach; Użytkownicy, dzięki standardowym protokołom, np. OAI-PMH widzą wszystkie repozytoria jako jeden zasób. Warszawa, 22-24.11.2006 5
  6. 6. Repozytoria Repozytoria przedmiotowe powstawały najwcześniej: od 1991 ArXiv (Ginsparga) dla prac z fizyki, matematyki, informatyki; początkowe problemy z wydawcami. Repozytoria instytucjonalne: archiwizacja intelektualnego dorobku instytucji, przez co publikacje są różnego rodzaju: artykuły, doktoraty, materiały dydaktyczne itp. Warszawa, 22-24.11.2006 6
  7. 7. Repozytoria instytucjonalne Instytucjonalne: archiwum jednej instytucji, np. Bibl. Cyfrowa Uniwersytetu Wrocławskiego; Ponad-instytucjonalne: centralne archiwum kilku instytucji, np. Księgozbiór Wirtualny FIDES; Scentralizowane, regionalne lub narodowe, np. Biblioteka Cyfrowa BN. Warszawa, 22-24.11.2006 7
  8. 8. Biblioteka cyfrowa czy repozytorium? Biblioteka cyfrowa: zawiera zdigitalizowane dokumenty tradycyjne ze zbiorów biblioteki; zwykle dokumenty, do których wygasły prawa własności. Repozytorium: zawiera cyfrowe dokumenty tworzone na bieżąco, z danej dziedziny lub w danej instytucji. Mogą być jednocześnie publikowane drukiem. Wiele przypadków pośrednich, podział intuicyjny. Warszawa, 22-24.11.2006 8
  9. 9. Repozytoria w systemie komunikacji Cztery elementy każdego systemu komunikacji: n Rejestracja: ustanowienie priorytetów; n Certyfikacja: potwierdzenie jakości; n Rozpowszechnienie: dystrybucja i powiadamianie zainteresowanych użytkowników; n Archiwizacja: zachowanie dorobku. Elementy tworzą łańcuch wartości dodanej. Wartość dodaną tworzą naukowcy, nie wydawcy. Warszawa, 22-24.11.2006 9
  10. 10. Łańcuch wartości dodanej Warszawa, 22-24.11.2006 10
  11. 11. Wydawca w łańcuchu wartości dodanej Udział wydawcy głównie w dystrybucji: skład, druk, marketing, handel; Funkcje dystrybucji w systemie tradycyjnym kosztowne i wyspecjalizowane; Dystrybucja w sieci łatwiejsza i tańsza; Walka wydawców o miejsce w łańcuchu wartości dodanej. Warszawa, 22-24.11.2006 11
  12. 12. Funkcje komunikowania – system tradycyjny Funkcja Proces Realizator Finansow anie Rejestracja Dostarczenie tekstu na papierze Naukowiec - autor Wydawca lub elektronicznie Certyfikacja Recenzja Naukowiec - Wydawca recenzent Rozpowszechnianie Biblioteczna selekcja i realizacja Bibliotekarze, Instytucja innych funkcji (akcesja, Wydawcy naukowa, opracowanie, udostępnianie) Wydawca Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Instytucja naukowa Warszawa, 22-24.11.2006 12
  13. 13. Funkcje komunikowania - repozytoria Funkcja Proces Realizator Finansowanie Rejestracja Wysyłka dokumentu Naukowiec – autor Repozytorium elektronicznego do repozytorium Certyfikacja Recenzja, Naukowiec – Czasopism Ocena grupowa, recenzent, a zewnętrzne, Uwagi dostarczane online Naukowiec – Uczelnie, recenzent, Repozytori Naukowiec – um respondent Rozpowszechnianie Współdziałające otwarte Bibliotekarze Uczelnie, repozytoria Towarzyst wa naukowe Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Uczelnie Warszawa, 22-24.11.2006 13
  14. 14. Funkcje komunikowania – polskie repozytoria Funkcja Proces Realizator Finansowanie Rejestracja Dostarczenie tekstu Bibliotekarz Repozytorium zdigitalizowanego Certyfikacja Recenzja Naukowiec – Wydawnictwo recenzent oryginału Rozpowszechnianie Otwarte repozytoria Bibliotekarze Uczelnie, Samorząd Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Uczelnie, Samorząd Warszawa, 22-24.11.2006 14
  15. 15. Repozytoria godne zaufania Zadanie: niezawodny, długotrwały dostęp do zasobów cyfrowych. Długotrwałe zarządzanie zasobami; Zapewnienie informacji o zasobach; Stałe źródła finansowania; Zachowanie zasad i standardów; Ocena systemu; Jasne i znane zasady funkcjonowania; Określona polityka funkcjonowania. Warszawa, 22-24.11.2006 15
  16. 16. Repozytorium – przykład 1 Biblioteka narodowa: dostęp do wielkich, zróżnicowanych kolekcji; Zróżnicowani użytkownicy; Zróżnicowana grupa producentów materiałów; Możliwość współpracy z innymi instytucjami – archiwa rozproszone; Identyfikowalność i system bezpieczeństwa. Warszawa, 22-24.11.2006 16
  17. 17. Repozytorium – przykład 2 Repozytorium biblioteki uczelnianej: wspomaganie badań i dydaktyki; Zbiór materiałów tworzonych przez pracowników i studentów; Zbiór materiałów dot. uczelni; Użytkownicy z uczelni i spoza niej: społeczności lokalne; Zróżnicowana grupa dostawców materiałów; Obsługa np. przez uczelniane centrum komp. Warszawa, 22-24.11.2006 17
  18. 18. Repozytorium – przykład 3 System rozproszony wielu instytucji: naukowych, kulturalnych (w tym biblioteki publiczne); Dokumenty przechowywane w kilku lokalizacjach; Wystarczające odpowiednie oprogramowanie (np. open-source), niewielki personel i niedrogi sprzęt. Warszawa, 22-24.11.2006 18
  19. 19. Przyszłość repozytoriów Repozytoria uczelniane w większości szkół wyższych; Repozytoria stroną w negocjacjach z dostawcami dokumentów; Repozytoria społeczne (publiczne): organizowane przez biblioteki publiczne, dla publikowania społecznego; Repozytoria siłą napędową zmian w komunikowaniu. Warszawa, 22-24.11.2006 19
  20. 20. Dziękuję za uwagę Kontakt: nahotko@inib.uj.edu.pl Warszawa, 22-24.11.2006 20

×