Metadane w muzeach

808 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
808
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Metadane w muzeach

  1. 1. Metadane na poziomie kolekcji muzealnychdr Marek NahotkoIINiB UJ Warszawa, 1.02.2011
  2. 2. Pytania (a może też odpowiedzi):• Dlaczego kolekcje muzealne;• Czy i po co opisywać kolekcje jako całość;• W jaki sposób tworzyć tego typu metadane. 2
  3. 3. Kolekcje muzealne• K. Pomian: zbiór przedmiotów, które są czasowo lub stale wyłączone z funkcji utylitarnych i przechowywane są w bezpiecznym miejscu, przeznaczone do oglądania;• CIDOC: agregacje obiektów fizycznych, które są zgromadzone i zarządzane przez jednego lub kilku Aktorów w jakimś okresie czasu dla realizacji określonego celu i potrzeb publiczności oraz zgodnie z określonym planem rozwoju kolekcji. W wyniku realizacji tego planu obiekty mogą być dodawane lub usuwane z kolekcji. 3
  4. 4. Kolekcje• Agregacje obiektów fizycznych lub cyfrowych (digitalizowanych lub born-digital);• Agregacje, np.: – Obiektów naturalnych: skamieliny, minerały… – Obiektów sztucznych: artefaktów, dokumentów, rekordów… – Obiektów cyfrowych: dokumentów, obrazów, multimediów, danych, oprogramowania… – Cyfrowych surogatów obiektów fizycznych: fotografii… – Metadanych: rekordy katalogu, opisy obiektów, opisy na poziomie kolekcji. 4
  5. 5. Kolekcje• Kryteria tworzenia: nośnik, technika, okres (kierunek), artysta lub grupa artystyczna, darczyńca (proweniencja), temat dzieła lub dziedzina wiedzy;• Kolekcje encyklopedyczne, w dużych muzeach obejmujące wszystkie zbiory;• Kolekcje składające się z pojedynczego obiektu;• Kolekcje związane z wystawą, ekspozycją stałą lub czasową. 5
  6. 6. Kolekcje Muzeum Narodowego w Warszawie 6Wg. Piotr Czyż, Marcin Romeyko-Hurko, http://wiedzaiedukacja.eu/archives/48116
  7. 7. Kolekcje - problemy• Pomiędzy kolekcjami mogą zachodzić relacje hierarchiczne (sub- i superkolekcje) w obrębie których stosuje się różne kryteria doboru obiektów;• Trudności w odróżnieniu poszczególnych części;• Odmienne pojmowanie kolekcji przez muzealników i publiczność. 7
  8. 8. Kolekcje wirtualne• Tworzone na podstawie zasobów wielu muzeów i innych instytucji (propozycja Federacji Muzeów Cyfrowych p. P. Czyża i M. Romeyko-Hurko z MN Wwa);• Potencjalnie każda większa elektroniczna baza danych jest wirtualnym muzeum (D. Folga- Januszewska);• Możliwość tworzenia własnych kolekcji przez widza;• Konieczność elastycznego traktowania kolekcji, bardzo dynamicznie się zmieniającej i dla każdego widza mającej inne znaczenie. 8
  9. 9. Kolekcja Lokalizacja Usługi fizyczne Usługi obiektów fizyczna fizyczne udostępniająfizycznych fizyczne kolekcje w fizycznych lokalizacjach Katalog kartkowy (Kolekcja fizycznych rekordów metadanych) 9
  10. 10. Kolekcja Lokalizacja Usługi fizyczne Usługi obiektów fizyczna fizyczne udostępniająfizycznych fizyczne kolekcje w fizycznych lokalizacjach Interfejs katalogu w Web Katalog kartkowy Lokalizacja (Kolekcja Usługi cyfrowa fizycznych rekordów sieciowe rekordów metadanych 10metadanych)
  11. 11. Usługi sieciowe Kolekcja Kolekcja udostępniają obiektów cyfrowa kolekcje cyfrowe w cyfrowych cyfrowych lokalizacjach Strona Web Usługi Kolekcja sieciowecyfrowych Lokalizacja rekordów cyfrowametadanych 11
  12. 12. Opis na poziomie kolekcji – metadane• Metadane: maszynowo czytelne dane o zasobach; ustrukturyzowane dane o zasobach, wspomagające wiele różnych działań;• Kolekcja jest rodzajem zasobu;• Opisy na poziomie kolekcji są rekordami metadanych. 12
  13. 13. Metadane o kolekcji czy na poziomie kolekcji?• Opis kolekcji, metadane o kolekcji: może dotyczyć obiektów w kolekcji i/lub samej kolekcji;• Opis na poziomie kolekcji, metadane na poziomie kolekcji: opis kolekcji jako całości. 13
  14. 14. Metadane na poziomie kolekcji• Ustrukturyzowana, otwarta, standaryzowana i czytelna maszynowo forma metadanych, pozwalająca na opis wysokiego poziomu, agregacji poszczególnych obiektów;• Pozwalają uzyskać dodatkowy poziom opisu obiektów i relacji między nimi. 14
  15. 15. Cele metadanych na poziomie kolekcji• Umożliwienie wyszukiwania obiektów opisanych w bazach danych niewidocznych dla wyszukiwarek;• Ułatwienie selekcji właściwego zbioru spośród wielu udostępnianych kolekcji;• Ułatwienie wyszukiwania obiektów, poprzez rozszerzenie kontekstu na poziomie kolekcji (np. dodanie do nazwiska artysty także nazwy kierunku); 15
  16. 16. Cele metadanych cd.• Stanowią substytut opisu poszczególnych obiektów, w przypadkach gdy opisy obiektów są niedostępne lub ich stosowanie byłoby niepraktyczne (zbiory numizmatyczne, filatelistyczne itp.);• Ułatwienie wyszukiwania w zasobach rozproszonych wielu instytucji;• Ułatwienie działania agentom softwarowym;• Ułatwienie współpracy między muzeami, bibliotekami, archiwami, biznesem. 16
  17. 17. Cechy metadanych• Niezależne od dziedziny;• Tworzenie metadanych na różnych poziomach: obiektów, kolekcji…• Tworzone automatycznie;• Wielojęzyczne;• Uwzględniające terminologię specjalistyczną, naukową i potoczną. 17
  18. 18. Zadania metadanych1. Odszukanie kolekcji;2. Lokalizacja kolekcji;3. Wskazywanie na funkcje przeszukiwania i analiz w kolekcji;4. Ocena kolekcji;5. Zarządzanie kolekcją.Ad. 1, 2, 3 – zadania użytkowników;4 – zadanie użytkowników i muzealników;5 – zadanie muzealników. 18
  19. 19. Opisy kolekcji• Analityczne – opisy poszczególnych obiektów;• Całościowe – opisy kolekcji;• Hierarchiczne – opis obiektów w kolekcjach. 19
  20. 20. Opis kolekcji – model RSLP 20
  21. 21. Model RSLP (Research Support Libraries Programme)• Treści – Intelektualna twórczość, bez odniesienia do materializacji (dzieło)• Obiekt – Konkretna realizacja (fizyczna/cyfrowa) treści• Kolekcja – Agregacja obiektów – Twórca podejmuje pragmatyczną decyzję o poziomie agregacji. 21
  22. 22. Zawartość opisu• Atrybuty kolekcji: autor, tytuł…;• Atrybuty lokalizacji (jednej lub wielu);• Identyfikacja agentów: twórca, właściciel kolekcji, administrator lokalizacji;• Relacje zewnętrzne: – Kolekcja - kolekcja (ma część, jest częścią, ma wersję); – Kolekcja – publikacja; – Kolekcja – opis kolekcji (opisana przez). 22
  23. 23. Grupy atrybutów• Identyfikacja (nazwa, tytuł, lokalizacja…);• Dostępność (adres fizyczny, godziny otwarcia, adres elektroniczny, warunki dostępu…);• Własność (poprzedni właściciele, obecny właściciel, nadzorca);• Opis fizyczny (rozmiary, nośnik, sposób utrwalenia);• Opis treści: – Przedmiot, – Opis tekstowy, – Język, – Intencjonalny odbiorca, – Aspekty czasoprzestrzenne (czas i miejsce powstania, czas i miejsce przedstawione), – Metadane „konspektowe” (wartość kolekcji, kompletność);• Relacje z innymi kolekcjami;• Prawa związane z kolekcją;• Dane administracyjne (stan kolekcji, przeprowadzone lub planowane konserwacje, procedury archiwizacji…). 23
  24. 24. CIDOC/CRM• Tworzony od 1996 przez Intern. Council for Museums (ICOM) – Intern. Committee on Documentation (CIDOC);• Ontologia CIDOC/CRM składa się z 81 klas (ozn. literą E) i 132 cech (ozn. literą P), np. E78 to klasa Kolekcja, P102 to cecha ma tytuł 24
  25. 25. E78 Kolekcja• Podklasa klasy E24 Przedmioty fizyczne wykonane przez człowieka;• Definicja: składa się z agregacji obiektów fizycznych, które są grupowane i zarządzane („podlegają opiece”, „kurateli” i są „chronione” w terminologii muzealnej) przez jedno lub więcej wystąpień klasy „E39 Aktor” w określonym okresie czasu dla określonych celów i odbiorców i zgodnie z określonym planem budowy kolekcji;• Cztery grupy cech: – Charakterystyki ogólne; – Osoby związane z kolekcją; – Wydarzenia wpływające na kolekcję; – Części kolekcji. 25
  26. 26. Charakterystyki ogólneCharakterystyki ogólneNazwa kolekcji E78(Kolekcja)-P102 ma tytuł (jest tytułem)-E35(Tytuł)Identyfikator kolekcji E78(Kolekcja)-P47 jest identyfikowana przez-E42(Identyfikator obiektu)Rozmiar kolekcji E78(Kolekcja)-P57 ma liczbę części-E60(Liczba)Lokalizacja E78(Kolekcja)-P53 ma poprzednią lub bieżącą lokalizację (jest poprzednią lub bieżącą lokalizacją)-E53(Miejsce) E78(Kolekcja)-P25 przenoszony (przenoszący)- E9(Przeniesienie)-P26 przeniesiony do (miejsce przeznaczenia)-E53(Miejsce)Prawa do kolekcji E78(Kolekcja)-P104 jest przedmiotem-E30(Prawa)Uwagi E78(Kolekcja)-P3 ma uwagi-E30(Ciąg znaków)Opis E78(Kolekcja)-P62 opisuje (jest opisywany)-E1(Jednostka CRM)Obiekt związany E78(Kolekcja)-P130 przedstawia cechy-E70(Rzecz)Publikacja związana E78(Kolekcja)-P67 cytuje (jest cytowany przez)-E73(Obiekt informacyjny) 26
  27. 27. Osoby związane z kolekcjąOsoby związane z kolekcjąW ontologii CIDOC/CRM osoby są reprezentowane przez klasę E39 Aktor. Klasa ta zawiera ludzi, indywidualnych lub grupy, którzy wykonują intencjonalne działania, za które ponoszą odpowiedzialność. W efekcie Osoby mogą być wyłącznie opisane poprzez Działania, w których biorą udział.Opiekun (kurator) E78(Kolekcja)-P109 ma kuratora (jest kuratorem)-E39(Aktor)Właściciel E78(Kolekcja)-P52 (ma właściciela/jest właścicielem)- E39(Aktor)Posiadacz E78(Kolekcja)-P49 ma posiadacza (jest posiadaczem)- E39(Aktor)Osoba/ciało E78(kolekcja)-P25 przeniesiony (przeniesiony przez)- odpowiedzialne za E9(Przeniesienie)-P14 wykonujący (wykonywany)- transfery E39AktorOsoba/ciało E78(kolekcja)-P13 zniszczony (zniszczony przez)- odpowiedzialne za E6(Zniszczenie)-P14 wykonujący (wykonywany)- zniszczenie E39(Aktor) 27
  28. 28. WydarzeniaWydarzenia wpływające na kolekcjęOpieka (kuratela) E78(kolekcja)-P147 opiekujący się (zaopiekowany)- E87(Działania opiekuńcze)Pozyskanie E78(Kolekcja)-P24 przeniesienie tytułu (zmieniający własność)-E8(Pozyskanie)Przesunięcie E78(kolekcja)-P25przesunięty (przesuwający)- E9(Przeniesienie)Przeniesienie opieki E78(kolekcja)-P30 przeniesienie opieki (przenoszący opiekę)-E10(Przeniesienie opieki)Zakończenie E78(Kolekcja)-P93 zakończenie istnienia (kończącyistnienia istnienie)-E64(Koniec istnienia) 28
  29. 29. Część kolekcjiCzęści kolekcjiKolekcja, jak to było stwierdzone, zawiera agregacje obiektów fizycznych. Zazwyczaj opis poziomu kolekcji nie jest tworzony z zamiarem zastąpienia opisów jej obiektów składowych, lecz przedstawia zintegrowany obraz kolekcji. Jeżeli należy podać więcej szczegółów o zawartości kolekcji, odpowiednią ścieżką jest:E78(Kolekcja)-P46 składa się z (stanowi część)-E18(Obiekt fizyczny) 29
  30. 30. Profil aplikacyjny Dublin Core• DC Collection Application Profile (DCCAP)• Opis kolekcji bibliotecznych, muzealnych i archiwalnych, a także katalogów i indeksów;• Kolekcja: każda agregacja obiektów fizycznych lub cyfrowych;• Opis kolekcji zawiera opis jednej lub więcej kolekcji (agregacji obiektów) i opis zero lub więcej katalogów lub indeksów (zasobów opisujących kolekcje). 30
  31. 31. Przestrzenie nazw DCCAP• Dublin Core Metadata Element Set, v. 1.1 – prefiks dc,• Dublin Core Terms – prefiks dcterms,• Dublin Core Type Vocabulary – prefiks dcmitype,• MARC Relator Code Properties – prefiks marcrel, (kody ozn. odpow.)• Collection Description Terms – prefiks cld,• Collection Description Type Vocabulary Terms – prefiks cdtype (opis katalogu lub indeksu). 31
  32. 32. Nazwa elementu metadanych DefinicjaTyp (dc:type) Rodzaj źródłaIdentyfikator kolekcji (dc:identifier) Jednoznaczne odesłanie do źródła w danym kontekścieTytuł (dc:title) Nazwa nadana źródłuTytuł równoległy Każda forma tytułu stosowana zamiennie lub alternatywnie do tytułu formalnego źródłaOpis (dc:description) Streszczenie treści źródłaRozmiar (dcterms:extent) Rozmiar lub czas trwania źródłaJęzyk (dc:language) Język źródłaTyp obiektu Rodzaj jednego lub więcej obiektów w kolekcjiFormat obiektu (cld:itemFormat) Rodzaj nośnika, fizycznego lub cyfrowego, jednego lub więcej obiektów w kolekcjiPrawa (dc:rights) Informacja o własności w obrębie lub dla kolekcjiPrawa dostępu (dcterms:accessRights) Informacja o tym kto może otrzymać dostęp lub wskazanie na status zabezpieczeńMetoda gromadzenia Metoda służąca dodawaniu obiektów do kolekcji(dcterms:accrualMethod)Periodyczność gromadzenia Częstotliwość dodawania obiektów do kolekcji(dcterms:acctualPeriodicity)Polityka gromadzenia Polityka służąca dodawaniu obiektów do kolekcjiHistoria opieki (dcterms:provenance) Określenie każdej zmiany co do własności i opieki nad 32 źródłem od jego utworzenia, ważnej dla jego autentyczności, integralności i interpretacji
  33. 33. Odbiorca (dcterms:audience) Klasa jednostek, dla których źródło jest przeznaczone lub przydatnePrzedmiot (dc:subject) Treść źródłaZakres przestrzenny (dcterms:spatial) Przestrzenne charakterystyki treści intelektualnej źródłaZakres czasowy (dcterms:temporal) Czasowe charakterystyki treści intelektualnych źródłaDaty utworzenia kolekcji (dcterms:created) Data utworzenia źródłaDaty utworzenia obiektów Zakres dat w obrębie których tworzone były poszczególne (cld:dateItemsCreated) obiekty w kolekcjiTwórca kolekcji (dc:kreator) Jednostka głównie odpowiedzialna za utworzenie źródłaWłaściciel (marcrel:OWN) Osoba lub organizacja aktualnie będąca właścicielem obiektu lub kolekcjiLokalizacja (cld:isLocatedAt) Lokalizacja przechowywania kolekcjiSerwis udostępniający (cld:isAccessedVia) Serwis prowadzący dostęp do obiektów w kolekcjiPodkolekcja (dcterms:hasPart) Opisywane źródło zawiera podrzędne źródło, fizycznie lub logicznieNadkolekcja (dcterms:isPartOf) Opisywane źródło jest fizyczną lub logiczną częścią źródła nadrzędnegoKatalog lub indeks (cld:catalogueOrIndex) Katalog lub indeks dla kolekcjiKolekcja powiązana Druga kolekcja, powiązana z daną kolekcją (cld:associatedCollection)Publikacja powiązana Opisywane źródło jest cytowane, opisywane lub w 33 inny(dcterms:isReferencedBy) sposób wskazywane przez powiązane źródło
  34. 34. Serwis Cornucopia (Wlk. Bryt.) 34
  35. 35. Serwis Cornucopia 35
  36. 36. Serwis Natural HistoryMuseum(Londyn) 36
  37. 37. 37
  38. 38. 38
  39. 39. MONA(MN Wwa) 39
  40. 40. dMuseion (MN Wwa)(P. Czyż, M. Romeyko-Hurko) 40
  41. 41. dMuseion 41
  42. 42. dMuseion – opis kolekcji 42
  43. 43. Dziękuję za uwagę marek.nahotko@uj.edu.pl 43

×