Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Spraakstoornis (dysarthrie)

3,242 views

Published on

Bij neurologische stoornissen (bijvoorbeeld een beroerte (CVA), een hersentumor of een spierziekte) kan een spraakstoornis (dysarthrie) voorkomen. Spraakstoornissen kunnen plotseling ontstaan (acuut) of het kan langzaam aan steeds moeilijker worden om verstaanbaar te spreken (degeneratief). In beide gevallen zijn er communicatieproblemen en is het belangrijk de spraak logopedisch te onderzoeken.

Published in: Health & Medicine, Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Spraakstoornis (dysarthrie)

  1. 1. Spraakstoornis Dysarthrie patiënteninformatie
  2. 2. 2
  3. 3. 3 In deze folder geeft de afdeling logopedie van Maasstad Ziekenhuis u informatie over dysarthrie, een spraakstoornis ten gevolge van een neurologische stoornis. Wij hopen u inzicht te geven in de problemen en mogelijkheden voor behandeling bij een dysarthrie. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig te lezen. Algemeen Bij neurologische stoornissen (bijvoorbeeld een beroerte (CVA), een hersentumor of een spierziekte) kan een spraakstoornis (dysarthrie) voorkomen. Spraakstoornissen kunnen plotseling ontstaan (acuut) of het kan langzaam aan steeds moeilijker worden om verstaanbaar te spreken (degeneratief). In beide gevallen zijn er communicatieproblemen en is het belangrijk de spraak logopedisch te onderzoeken. Problemen bij een dysarthrie Spreken is een complex samenspel van vele spieren die ervoor zorgen dat we verstaanbaar zijn en onze bedoelingen duidelijk kunnen maken. Onze lippen, tong en gehemelte zorgen ervoor dat we klanken kunnen vormen. Als er in deze spieren zwakte optreedt dan verandert hierdoor de uitspraak van klanken en kan de verstaanbaarheid beïnvloed worden. Mensen geven bij uitval van de spieren van de tong aan dat deze dik aanvoelt en dat zij het gevoel hebben met een dubbele tong te spreken. In werkelijkheid zijn de kracht en vaardigheden van de spieren beperkt waardoor snelle bewegingen niet meer precies genoeg kunnen worden uitgevoerd. Spraakstoornis Dysarthrie
  4. 4. 4 Als de kracht van de lippen beperkt is (bijvoorbeeld door een verlamming aan een gezichtshelft) dan is het moeilijk om spanning op te bouwen die nodig is bij de uitspraak van klanken zoals bij de ‘p’ en ‘b’. Als de gehemeltespieren beperkt zijn in hun functie is dit herkenbaar omdat er dan “door de neus” gesproken wordt (nasaal). Doordat hierbij veel lucht door de neus verloren gaat kan de verstaanbaarheid sterk verminderen. Onze stembanden zorgen ervoor dat we geluid kunnen maken en melodie en klemtoon in onze spraak kunnen leggen. Als er in de stembanden zwakte optreedt, dan is het moeilijk om stem te geven, de spraak klinkt monotoon en zingen is niet goed meer mogelijk. Ook kan er juist teveel spanning in de stembanden ontstaan. De lucht wordt dan langs gespannen stembanden geperst, wat zeer vermoeiend spreken is. Onze ademhalingsspieren zorgen er voor dat we kunnen kiezen om hard of zacht te spreken. Als er in deze spieren zwakte optreedt dan is de spraak altijd zeer zacht en kan er niet luider worden gesproken. Ook kan het voorkomen dat er moeite is met het doseren van de ademstroom tijdens het spreken. De spraak komt er dan stotend uit. Een dysarthrie kenmerkt zich vaak door een combinatie van problemen met de tong, het gehemelte, de stembanden en de ademhalingsspie- ren. De verstaanbaarheid kan, afhankelijk van de ernst, variëren van licht beperkt tot onverstaanbaar.
  5. 5. 5 Logopedie De logopedist beoordeelt de spraak en kan gericht behandelen en begeleiden bij communicatieproblemen als gevolg van een dysarthrie. De herstelmogelijkheden en periode van herstel kunnen per persoon sterk variëren en zijn afhankelijk van de ernst van de neurologische uitval. Het behandelen van spraakproblemen vergt enige tijd. Een logopedische behandelperiode varieert van enkele weken tot maanden. Soms kan het noodzakelijk zijn om een ondersteunend communicatie- middel te gaan gebruiken omdat de verstaanbaarheid van de spraak te beperkt is. Ook het leren omgaan met een ondersteunend middel heeft tijd nodig en wordt begeleid door de logopedist. Behandeling De behandeling van een dysarthrie kan bestaan uit training van specifieke spieren in de mond, de stem en de adem. Tijdens de behandelingen moeten de spraak, stem en adem weer zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd. Het kan zijn dat aan het eind van de behandeling de spraak niet is zoals voor de neurologische aandoening. Het herstel is immers altijd afhankelijk van het herstel in de hersenen. Het doel van logopedische therapie is de verstaanbaarheid te verbeteren en de informatieoverdracht te bevorderen. Bij degeneratieve ziekten, waarbij de verstaanbaarheid door verzwakking van de spieren langzaam achteruit gaat, heeft logopedische behandeling een andere doelstelling.
  6. 6. 6 Gedurende het ziekteproces zal er geregeld logopedische behandeling worden gegeven met als doel de functionele bewegingen die nodig zijn voor het spreken, maar vooral ook het slikken, zo lang mogelijk te behouden. Bij neurologische ziekten kan het, soms ondanks veel oefenen, nodig zijn om ondersteunende communicatiehulpmiddelen in te schakelen. Dit is geen makkelijke keuze omdat er immers niets gaat boven communicatie door middel van spraak. De ervaring leert dat als er eenmaal een passende keuze is gemaakt er toch met tevredenheid met een ondersteunend middel kan worden gecommuniceerd. Algemene adviezen Als er problemen zijn met de beweeglijkheid van de tong en iemand−− steeds struikelt over zijn woorden is het belangrijk om in een langzamer tempo te spreken. Moedig de patiënt hiertoe aan. De tong heeft dan meer tijd om de snelle afwisselingen, die nodig zijn voor de verschillende klanken, te vormen. Dit komt de verstaanbaarheid ten goede. Voor optimale verstaanbaarheid is het belangrijk de gesprekken−− (voor zover mogelijk) in een rustige omgeving te voeren. Kijk elkaar aan tijdens een gesprek. Veel informatie is afleesbaar aan−− de mimiek, maar ook van de mond. Stimuleer de patiënt om zo nodig ondersteunende gebaren te−− maken. Als er onvoldoende adem is om hele zinnen uit te spreken, kan het−− prettig zijn de zin te verdelen in korte stukjes en na een paar woorden steeds even adem te halen (adempauze). Als ook dit te
  7. 7. 7 veel inspanning kost kan ervoor gekozen worden alleen de meest belangrijke woorden (kernwoorden) aan te geven. Als het spreken iemand erg veel moeite kost, kunt u tijdens het−− gesprek vragen stellen waarop alleen ‘ja’ of ‘nee’ kan worden geantwoord (gesloten vragen). Dit vergemakkelijkt de communicatie. Als het even helemaal niet lukt om te spreken, kunt u vragen of het−− wel lukt om de informatie op te schrijven. Ook als iemand zeer slecht verstaanbaar spreekt blijft communicatie−− zeer belangrijk. Betrek iemand bij een gesprek en waak ervoor dat er niet over de persoon met dysarthrie wordt gesproken maar mét. Nazorg Indien logopedische nazorg nodig is, zorgt de afdeling logopedie voor een verwijzing. Tevens zorgt de afdeling ervoor dat u terecht kunt bij een logopedist bij u in de buurt. Alle logopedische gegevens worden dan naar de betreffende logopedist gestuurd. Binnen Maasstad Ziekenhuis is er ook een mogelijkheid om poliklinisch logopedisch behandeld te worden. Wij bespreken tijdens opname alle mogelijkheden met u, aan de hand van dit gesprek kunt u een keuze maken over uw nazorg. Tot slot Wij hopen dat deze folder u inzicht in de problemen en mogelijkheden voor behandeling bij dysarthrie heeft gegeven. Mocht u naar aanleiding van deze folder nog vragen hebben, stelt die dan gerust aan de logopedist.
  8. 8. Maasstad Ziekenhuis Postbus 9100, 3007 AC Rotterdam Telefoon 010 – 291 19 11 www.maasstadziekenhuis.nl info@maasstadziekenhuis.nl Locatie Zuider Groene Hilledijk 315, 3075 EA Rotterdam Locatie Clara Olympiaweg 350, 3078 HT Rotterdam mzp2170 oktober 2008

×