All geo meeting

9,139 views

Published on

Published in: Education
1 Comment
15 Likes
Statistics
Notes
  • Баян-Өлгий аймгийн Буянт ЗДТГ
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
9,139
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1,719
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
1
Likes
15
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

All geo meeting

  1. 1. "Гео-мэдээлэл" сар бүрийн уулзалт
  2. 2. Зорилго• Гео-мэдээллийн (Зайнаас тандан судлал (RS), Газарзүйн мэдээллийн систем (GIS) болон Хиймэл дагуулын байрлал тогтоогч систем (GNSS) г.м) шинжлэх ухаан болон технологий арга зүй, хэрэглээний талаар судлаач, мэргэжилтэнгүүд, оюутнууд цуглан санал бодол, туршлагаа солилцох.
  3. 3. Хэзээ, Хаана• Хэзээ: Сар бүрийн 3 дахь долоо хоногийн 3 дахь өдрийн 18:30 – 20:30• Хаана: МУИС-ийн Газарзүй Геологийн сургууль (7-р байр)
  4. 4. Санаачлагч:• “Гео-мэдээл” блог (http://mongeoinfo.blogspot.com/)• Бизнетворкийн “Геомэдээлэл”бүлэг• Монголын Геомэдээлэлз үй Судлаачдын Холбоо
  5. 5. Зохион байгуулагчид ДэмжигчидЗохион байгуулагчид:• Монголын Гео-мэдээлэл зүйн судлаачдын холбоо• Монгол Улсын Их Сургуулийн Газарз үй Геологийн Сургууль (http://geo.num.edu.mn)Дэмжигчид:• “Геомонгол” блог (http://geomongol.blogspot.com/)• “Remote sensing&GIS” блог (http://rsgis-od.blogspot.com/)
  6. 6. "Гео-мэдээлэл"4-р сарын уулзалт
  7. 7. Интернет орчны газрын зургийн дүрслэл,түүний мэдээллийн сангийн бүрдэлтийн асуудлууд Г.Бямбах үү
  8. 8. Интернэт гэж юу вэ?• Интернет гэдэг нь өгөгдлийг дамжуулах • Вэб бол Интернетийн сvлжээнд холбогдсон боломж бүхий харилцан холбогдсон компьютеруудын сүлжээ юм. компьютер дээр байрлах файл юм.• Энэхүү сүлжээ нь Дэлхий даяар тархсан • Энэ файл нь текст, зураг, дуу х өгжим зэрэг байдаг. бүх төрлийн мэдээллийг агуулна.• Үндсэндээ интернетийг "сүлжээнүүдийн сүлжээ" хэмээн нэрлэж болох ба уг сүлжээнд хот хоорондын, академик, бизнесс болон засгийн газрын гэх мэт хэдэн сая сүлжээнүүд багтсан байна.
  9. 9. Газарзүйн өгөгдөл• Вектор зураг – Цэг – Шулуун – Полигон – Surface (Гадаргуут) – Volume (Эзлэхүүнт)• Растер зураг
  10. 10. Интернет орчин дах ГМС?Програм хангамж Мэдээллийн сан ГМС-ийн программууд: Oracle • ArcGIS Desktop • MapInfo SQL • Quantium GIS Access • … Server хандалтат программууд: • ArcGIS Server • Quantium GIS • Mapserver • …
  11. 11. Технологи(Output)• Mapping• Mobile GIS• Web GIS• Navigation Systems+ Spatial analysis+ Additional tools
  12. 12. 3 хэмжээст зураглал GPS systems
  13. 13. Web Map server • MapServer • GeoServer • MapGuide • …Opensource applications • GeoNetwork • Chameleon • Gmap • Fusion • Openlayers • pmapper • …
  14. 14. Өгөгдлийн сан буюу мэдээллийн сан?
  15. 15. Програм хангамж болон өгөгдлийн сангийн холболт ArcGIS SQL serverQuantium GIS PostgreSQL Oracle
  16. 16. Орон зайн мэдээллийн сангийн бүрдэлт
  17. 17. Програмчлалын хэл
  18. 18. Анхаарал тавьсан та бүхэнд баярлалаа.
  19. 19. GPS-н хэрэглээ Монгол улсад Газрын харилцаа, барилга, геодези зураг з үйн газар 2011
  20. 20. Хиймэл дагуулаас байрлал тогтоох аргын тухайХиймэл дагуулын систем гурван хэсгээс тогтоно. А. Удирдлагын хэсэг• 1 Төв хяналтын станц• 2 Дэд ажиглалтын станц• 3 Засвар дамжуулах удирдлагын станцууд багтдаг.
  21. 21. Б. Сансрын хэсэгДэлхийгээс тодорхой зайнд тойрог замын дагуу тогтсон хугацаанд 1 бүтэн тойрог хийж байхаар тохируулагдсан хиймэл дагуулууд GPS-н сүлжээн нь 32(L1,L2, L5C) хиймэл дагуулуудаас тогтоно.Сансарт GPS системийн нийт 6 тойрог зам байх бөгөөд тус бүрд нь 4 хиймэл дагуул байдаг. Тэдгээр нь экваторын хавтгайтай 55°-ийн хазайлттай байдаг. Тус хиймэл дагуул бүр атомын цагаар тоноглогдсон байдаг
  22. 22. Хэрэглэгчийн хэсэгХиймэл дагуулын байрлал тодорхойлох системийг хэрэглээний шаардлагаас хамаараад янз бүрийн байдлаар ашигладаг. Хэдэн мм-с авхуулаад 10м хүртэл нарийвчлалтайгаар тоног төхөөрөмж зохион бүтээсэн байдаг.
  23. 23. Хиймэл дагуулын байрлал тогтоох аргын тухай Хиймэл дагуулаас байрлал тодорхойлоход хамгийн багадаа 4 хиймэл дагуулаас дохио хүлээн авдаг.
  24. 24. Хиймэл дагуулын системийн төрлүүд- Глонасс (Glonass) – Оросын хиймэл дагуулын систем- 24(G1, G2) хиймэл дагуул- GPS – AНУ-ын хиймэл дагуулын систем 32(L1,L2,L5C)- Бусад GALILEO, WAAS, EGNOSS- Тухайн бүс нутгийн, эсхүл өөрийн улсын хүрээнд үйлчилдэг системүүд байдаг.
  25. 25. Монгол улсадДээрхи хиймэл дагуулын системүүдээс манай улсад GPS, GLONASS системүүдийг ашиглаж байна. Эдгээр нь дэлхий нийтэд ашиглах боломжтой байдаг. Гэхдээ иргэний зориулалтаар ашиглуулдг үй мэдээллийг мөн давхар дамжуулж байдаг ч иргэний зориулалтаар бүтээгдсэн хүлээн авагчууд нь түүнийг боловсруулах боломжгүйгээр бүтээгдсэн байдаг.2 долгионы GPS (өндөр нарийвчлалын хэмжилт)- Геодезийн с үлжээ цэг тэмдэгтийн байрлал тодорхойлох- Давтан хэмжилтийн аргаар барилга байшингийн суулт, газрын гадаргын шилжилт хөдөлгөөнийг судлах- Газар хөдлөлийн идэвхитэй бүс нутгуудад байнгын ажиллагаатай хүлээн авагч суурилуулан 1секунд хүртэл давтамжтайгаар газрын чичирхийллийн мэдээллийн санг үүсгэж байна.- Төрөл бүрийн зураглалын ажил(барилга, авто замын хэмжилт, кадастрын зураглал)-ийг богино хугацаанд хийх
  26. 26. 1 долгионы GPSЭнэ байрлал тодорхойлох технологи нь 2 арга байдаг.1. L1 only – 5-10mАль нэг хиймэл дагуулын системийн хиймэл дагуулаас хүлээн авсан C/A кодны тусламжтайгаар байрлалаа тодорхойлдог. Энд дэлхийн агаар мандлын бүрхүүлүүдийн нөлөөлөл их байдгаас сарнилт гажилт үүсдэг. Ингэснээр байрлал тодорхойлох нарийвчлал мууддаг.
  27. 27. 2. DGPS – 0.3-1mДэлхийн гадаргуу дээр байгаа өндөр нарийвчлалтай тодорхойлогдсон цэг дээрээс тухайн орчинд радио долгион ашиглан хүлээн авагчид засвар дамжуулж байрлал тодорхойлдог. Энэ нь манай улсад 250-300khz дээр дамжуулж байдаг. MonMap, ГХБГЗЗГ туршилт явуулсан бөгөөд боломжтой гэж үзсэн. Улаанбаатар хотын хэмжээнд энэ ажлыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай CORS-г бүрэн суулгаж дуусаад байна.
  28. 28. Анхаарал тавьсанд баярлалаа...
  29. 29. "Гео-мэдээлэл"5-р сарын уулзалт
  30. 30. “БОМТөвд хүлээн авч буй хиймэл дагуулын мэдээ, боловсруулан гаргаж буй бүтээгдэхүүнүүд” ЗТС –ын инженер Д.Булган nd_bulgan@icc.mn Байгаль орчны мэдээллийн төв www.icc.mn
  31. 31. БОМТөвийн түүхэн хугацаа Анхны хүлээн авах антенн 11970.12.05ESSA-8, NOAA-4-8APT (анологи)гараар (фото зургийнаргаар) Зөвхөн үүлний байршил, шилжилт хөдөлгөөн Хоёр дахь хүлээн авах антенн/Тоон 21987.11.25 - 1995Олон бүсчлэлийн, тоон мэдээ-> NOAA9, NOAA10, NOAA11PDP-11/34, NOVA-4, 2PAAC -> IDRISI, PCI Үүл, хур тунадас, цасан бүрхүүл, ургамлан бүрхүүл
  32. 32. БОМТөвийн түүхэн хугацаа3 4 1995 – 2007: 2007 шинэ : NOAA series, SEASTAR 2.4m – X-band TERRA/AQUA MODIS, L-band HRPT, 3.0m – FY-2D & FY-2C (GMS) Хүлээн авагч: PC-QUORUM Программ хангамж: QTRACK, SPARK, VxEos, PCI, ENVI, ERDAS Imagine Бүтээгдэхүүнүүд: Байгалийн нөөцийн мониторинг: Газрын бүрхэвчийн ангилал, бэлчээр, ургамал, ой, гадаргын ус... Гамшигийн мониторинг: ган, цөлжилт, цас зуд, ой хээрийн түймэр, шороон шуурга...
  33. 33. Цаг уур, байгаль орчны судалгааны MODIS / AQUA зориулалттай хиймэл дагуулууд MODIS / TERRA FY-2C
  34. 34. Хиймэл дагуулын хэмжилтийн зарчим700 platform km sensor the sun atmosphere 15 km emission reflection 0 object km
  35. 35. БОМТ-дNOAA – AVHRR – 5 сувагтай 1, 2, 3-үзэгдэх гэрлийн /өдөр 3, 4, 5-температурын /шөнөAqua, Terra – MODIS – 36 сувагтай 1, 2 – 250м 1-19,26 -ойлт 3-7 – 500м 19-36 –цацаргалт,температур 8-36 -1000мFY – 2D – 5 сувагтай 1 -үзэгдэх гэрлийн/өдөр 2-4 -IR /шөнө
  36. 36. БОМТөв нь өдөрт NOAA15 – өдөр/шөнө 4 орбит NOAA17 – өдөр/шөнө 4 орбит NOAA18 – өдөр/шөнө 4 орбит Aqua – 2 орбит /өдөр, 2 орбит /шөнө Terra – 1 орбит /өдөр, 2 орбит /шөнө FY – 2D цаг тутамд дэлхийн хойт хагасыгхамарсан мэдээ хүлээн авч байна.
  37. 37. NOAA хиймэл дагуулын мэдээний хэрэглээ 1995 NDVI зурагNASA-ийн тусламжаар 1.3м антен Программ – SPARK Дагуул – NOAA цувралууд Бүтээгдэхүүн – NDVI, цас, түймэр, шороон шуурга г.м.БАЙНГЫН МОНИТОРИНГ Цасны зураг Түймрийн зураг Ургацын зураг Шороон шуурганй зураг Гангийн зураг
  38. 38. MODIS мэдээний хэрэглээАгаар мандлын: – Озоны давхрага – Yүлний зузаан Газрын: – Тунадас болох ус • Газрын гадаргын болон зарим – Өндрийн зүсэлт үзэгдлийн физик нөхцөлийн – Аэрозолийн өтгөрөл үзүүлэлтүүдийг агуулна. – Бүтээгдэхүүнүүд: • Газрын бүрхэвч – MOD04 – MOD07 • Ургамалжлын индекс • Анхдагч бүтээгдэхүүнӨвлийн: • BRDF/Албедо – Цасан бүрхүүл, зузаан • Усны баланс, гангийн индекс – Газар/Далайн мөсөн бүрхүүл • Бүтээгдэхүүнүүд: – Улирлын цас хайлалт • MOD09, – Далайн мөсний хандлага • MOD11 – MOD17 – Бүтээгдэхүүнүүд: – MOD10, MOD29
  39. 39. MODIS мэдээний хэрэглээ 2007.11 NDVI зурагNGIC тусламжаар 2.7м антен Программ – VXEOS Дагуул – Aqua, Terra Бүтээгдэхүүн – NDVI, цас, түймэр, шороон шуурга г.м.БАЙНГЫН МОНИТОРИНГ Цасны зураг Түймрийн зураг Аерозолын зураг Day Time: 14:58 18-May-2008 Russia Mongolia Шороон шуурганй зураг Гангийн зураг
  40. 40. FY - 2C мэдээний хэрэглээ 2007 оноос1 цаг тутмын мэдээЭУБМС---> Үндсэн бүтээгдэхүүн---> Нийлбэр цацраг, в/м2 Гангийн мониторингийн систем Бэлчээрийн мониторингийн систем Өвлийн мониторингийн систем 2 м-ийн өндөр дэх температур, C Хур тунадас, мм Бодит ууршиц, мм/өдөр
  41. 41. Гангийн мониторингийн систем, FY-2 Уур амьсгалын чийгийн индексCMI = P / LEpot 1994 онд НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенц баталсан. 0,05-0,20 хуурай 0,20-0,50 хуурайвтар 0,50-0,65 хагас хуурай > 0.65 чийглэг бүс нутагт хамаарна Хөрсний чийгийн индексSMI = LE/LEpot Ууршицын гангийн индексEDI = Σ (LE/LEpot)/ nЭнд : P: хур тунадас LE : ууршиц LEpot : боломжит ууршиц n : хугацаа (2 сар)
  42. 42. Бэлчээрийн мониторингийн систем, FY-2ЭУБМС-Бэлчээрийн мониторингийн дэд систем-бэлчээрийн даац, бэлчээрийн харьцангуй ургац Бэлчээрийн даац, хонин Бэлчээрийн харьцангуй толгойгоор. 2008.08.20 ургац, %. 2008.08.20
  43. 43. Өвлийн мониторингийн систем, FY-2Цасан дахь услаг (0-60 мм H2O) Цасан бүрхүүлтэй өдрийн тоо Мөсөн бүрхүүл 20 Temperature (Celsius) 15 10 5 0 -5 -10 -15 22-Mar 29-Mar 5-Apr 12-Apr 19-Apr 26-Apr
  44. 44. Ургамалын зураг / NOAA - MODISNDVI =(NIR-RED)/(NIR+RED) NDVI
  45. 45. MODIS / NDVI, 2000-2010 20052000 200620012002 20072003 20082004
  46. 46. MODIS / NDVI, 2008 MODIS/TERRA- 250 метр2008-06-17 2008-07-05 2008-07-21 Давтамж-16 хоногоор 2008-08-06
  47. 47. MODIS / NDVI, 2008 Ховд NDVI-2008/6/1-2008/9/1 Ховд аймгийн ургамалжилтын индекс /2008/ 0.19 0.18 0.17 0.16 0.15 0.14 MODIS/NDVI 0.13 0.12 0.11 0.1 1/6/2008 17/6/2008 3/7/2008 19/7/2008 4/8/2008 20/8/2008 5/9/2008 21/9/2008MODIS/TERRA – 250 метр Давтамж-16 хоногоор
  48. 48. Гангийн нормачлагдсан ялгаврын индекс, MODIS/NDDI• NDVI=(NIR-RED)/(NIR+RED)• NDWI=(NIR-SWIR)/(NIR+SWIR)• NDDI=(NDVI-NDWI)/(NDVI+NDWI)• =(SWIR-RED)/(SWIR-((RED/NIR)*SWIR))• 645nm (RED)• 857nm (NIR)• 2130nm (SWIR)
  49. 49. Гангийн зураг / MODIS
  50. 50. Түймрийн зураг / NOAA - MODIS Day Time: 14:58Түймрийн гарах хугацаа: 18-May-2008 80% - хавар Russia 5-8% - намарТандан судлалаар т үймрийн голомтилрүүлэх - 1996 оноос одоог хүртэл: Mongolia NOAA/AVHRR - 2008 оноос : MODIS/Aqua, Terra
  51. 51. Ой хээрийн түймэрИдэвхтэй асаж байгаа түймрйин голомтыг MODIS –ын бүтээгдэхүүн:MODIS мэдээгээр илрүүлэх 18-May-2008 MOD14....*hdf Халуун цэгийн байршил Day Time: 14:58Composite image R = band21 G = band1 B = band2
  52. 52. NOAA - MODIS NOAA Сэлэнгэ аймаг MODIS2007/05/17,14:15 Шатаж буй түймэрТүймрийншатсан талбай
  53. 53. NOAA - MODIS Хамгийн сүүлийн түймэрХамгийн анхны түймэр /Ховд аймгийн Буянт сум 2010-04-04 / /Хэнтий аймгийн Норовин, Баян-Адарга 2010-11-07/ Хамгийн удаан үргэлжилсэн түймэрХамгийн том хэмжээний т үймэр /Төв аймгийн Батсүмбэр сум //Дорнод аймгийн Хөлөнбуйр сум 2010-06-27/ 2010.06.26-10.6 хооронд нийтдээ 14 удаа гарсан байна.
  54. 54. MODIS=250m Russia23-Apr-2008Time: 05:17 Hec = 47387
  55. 55. 2007-2010 онд гарсан ой, хээрийн түймрийн нийт талбай Ой, хээрийн түймрийн шатсан талбай3500000 3044706.337300000025000002000000 1637070.5341500000 Шатсан талбай /га/ 1206905 10323531000000 500000 0 2007 он 2008 он 2009 он 2010 он
  56. 56. Ой хээрийн түймэр1996 1997 19981999 2000 20012002 2004 2005 2003
  57. 57. Түймэрийн давтагдал /оноор/ NEMA: 1996 – 415 fires
  58. 58. Ой, хээрийн түймэрт шатсан талбай Decreased by Burnt grassland area 578 ha/10yrs Burnt forest area 189 ha/10yrs # of fires 28/10yrs
  59. 59. Цасан бүрхэцийн зураг / NOAA - MODIS
  60. 60. Цасан бүрхэцийн зураг / NOAA - MODISМОДИС мэдээ ашигласан цасан б үрхүүлийн зураг
  61. 61. Цасан бүрхэцийн зураг / NOAA - MODIS
  62. 62. Шороон шуурганы зураг / NOAA - MODIS
  63. 63. Шороон шуурганы зураг / NOAA - MODIS
  64. 64. Байгаль орчны судалгаанд• Газрын бүрхэвчийн ангилал• Ургамал, бэлчээр• Мөнх цас, мөсөн бүрхэвчийн өөрчлөлт• Ойн судалгаа• Гадаргын ус .........
  65. 65. Газрын бүрхэвчийн өөрчлөлт, NOAA/MODIS1992 2002 Газрын б үрхэвч 1992 2002 Өөрчлөлт (%) Ус 17470 11131 -36 Ургамалгүй газар 52593 76700 46 Говь, ц өл 522938 525259 0 Цөлийн хээр 155126 253936 64 Хуурай хээр 334360 240397 -28 Тал хээр/бэлчээр 251261 250672 0 Ой 223904 205534 -8 Мөнх цас, мөс 296 204 -31 Нийт талбай (км. кв) 1557948
  66. 66. 1390.11 (ha) Газрын бүрхэвчийн ангилал, Мөнх цас 127.38 ha1535.6 ha
  67. 67. Мөнх цастай уулсын цасны талбайн өөрчлөлт Сайр уулын мөнх цас Landsat TM Landsat ETM+ ASTER 1992 он 2002 он 2007 онТалбай: 1547.98 га Талбай: 945.30 га Талбай: 429.48 га Мөнх цасны талбайн өөрчлөлтийг 1992, 2002, 2007 оны мэдээгээр тодорхойлов.
  68. 68. Ойн бүрхэвчийн өөрчлөлт
  69. 69. Интернетээр Үйлчилгээ Web: www.icc.mn Орон нутагт /бүх аймгийн УЦУОШТ/ Сансрын холбоогоор (VSAT)Ашиглавал зохих байгууллагууд: ЗахиалгаарБОЯ Мэдээ (CD, DVD)ХХААЯ Хэвлэх....ОБЕГГазар ашиглалт СургалтБоловсрол, сургалт ХичээлОрон нутаг ДадлагаБусад Танилцуулга
  70. 70. Анхаарал хандуулсанп баярлалаа. Холбоо барихЦУОШГ-ын Байгаль Орчны Мэдээллийн Төв Жуулчны гудамж – 5 Улаанбаатар 15160 Утас: 70110638 Website: www.icc.mn Факс. 329968, 326649 Email: mtt@magicnet.mn
  71. 71. Гео уулзалт/Geo-meetingСар бүрийн Гео-мэдээлэл (Зайнаас тандансудлал (RS), Газарзүйн мэдээллийн систем (GIS), Хиймэл дагуулын байршил тодорхойлогч систем (GNSS)) сонирхогчдын уулзалт
  72. 72. Гео уулзалт/Geo-meeting• Сар бүрийн 3 дахь долоо хоногийн 3 дахь өдөр• Санаачлагч: – Гео-мэдээлэл блог (http://mongeoinfo.blogspot.com) – Бизнетворкийн Гео-мэдээлэл бүлэг• Зохион байгуулагч: – Монгол улсын их сургууль, Газарз үй Геологийн сургууль – Монголын Гео мэдээлэлз үйн судлаачдын холбоо• Дэмжигч: – Гео монгол /Geo mongol блог (http://geomongol.blogspot.com) – Remote sensing&GIS блог (http://rsgis-od.blogspot.com)
  73. 73. Гео уулзалт/Geo-meeting Холбоо барих: Гео-уулзалт / Geo-meeting Google group http://groups.google.com/group/geo-meeting geo-meeting@googlegroups.com mongeoinfo@gmail.com
  74. 74. "Гео-мэдээлэл"6-р сарын уулзалт
  75. 75. Гео уулзалт/Geo-meetingСар бүрийн Гео-мэдээлэл (Зайнаас тандансудлал (RS), Газарзүйн мэдээллийн систем (GIS), Хиймэл дагуулын байршил тодорхойлогч систем (GNSS)) сонирхогчдын уулзалт
  76. 76. Гео уулзалт/Geo-meeting• Сар бүрийн 3 дахь долоо хоногийн 3 дахь өдөр• Санаачлагч: – Гео-мэдээлэл блог (http://mongeoinfo.blogspot.com) – Бизнетворкийн Гео-мэдээлэл бүлэг• Зохион байгуулагч: – Монгол улсын их сургууль, Газарз үй Геологийн сургууль – Монголын Гео мэдээлэлз үйн судлаачдын холбоо• Дэмжигч: – Гео монгол /Geo mongol блог (http://geomongol.blogspot.com) – Remote sensing&GIS блог (http://rsgis-od.blogspot.com)
  77. 77. Geo-meeting: 6-р сар• Geo-meeting уулзалтын болон дараагийн уулзалтуудын төлөвлөгөө• Монгол орны солбилцлын систем болон тусгагуудын тухай - Илтгэгч: С.Төмөрбаатар, МонМЕТ ХХК• Байгаль орчны Гео-мэдээллийн сан (Geodatabase) - Илтгэгч: Г.Батхишиг, Байгаль орчны Мэдээллийн төв• Монгол ном: Газарз үйн Мэдээллийн Системийн үндэс (Principles of GIS) - О.Алтансүх, МУИС, ГГС
  78. 78. Geo-meeting: Төлөвлөгөө№ Огноо Сэдэв Хэн Хаана Санхүүжилт1 8-р сарын 18 Байгаль орчны салбар Санжаа, Очироо дахь Гео-мэдээллийн хэрэглээ2 9-р сарын 15 Гео-мэдээллийн Нараа сургалт, сурталчилгаа3 10-р сарын 20 Уул уурхайн салбар Болорчулуун, Сумьяа дахь Гео-мэдээллийн хэрэглээ4 11-р сарын 17 ГМС өдөр/GIS Day5 12-р сарын 15 Үндэсний Гео- Цогтдулам мэдээллийн стандартууд
  79. 79. Гео уулзалт/Geo-meeting Холбоо барих: Гео-уулзалт / Geo-meeting Google group http://groups.google.com/group/geo-meeting geo-meeting@googlegroups.com mongeoinfo@gmail.com
  80. 80. Байгаль орчны Гео-мэдээллийн сан Г. Батхишиг Мэдээллийн сангийн мэргэжилтэн Байгаль Орчны Мэдээллийн Төв
  81. 81. Агуулга• Ашиглаж буй программ хангамж• Байгаль орчны гео-мэдээллийн сан• Цаашид хийгдэх ажил• Ач холбогдол
  82. 82. Байгаль орчны мэдээллийн сан• “Байгаль орчныг хамгаалах” хуульд заасны дагуу байгаль орчны үндэсний мэдээллийн санг бүрдүүлж байна.• Ашиглаж буй программ хангамж: – PostgreSQL/PostGIS – Mapserver/GeoMoose, MapFish, pMapper – Geonetwork
  83. 83. PostgreSQL• Хүчирхэг өгөгдлийн сангийн удирдлагын систем• Эх код нь нээлттэй.• ANSI-SQL 92/99 баримталдаг.• Linux/Unix, Mac OS X, Windows үйлдлийн систем дээр сууна.• Сүүлийн 20 жидийн турш хөгжүүлж байна.
  84. 84. PostGIS• PostGIS нь PostgreSQL ӨСУС-д орон зайн өгөгдлийн сан үүсгэх нэмэлт өргөтгөл юм. Энэ нь өөртөө орон зайн өгөгдлийн төрөл, индекс болон функцийг агуулдаг.• 2001 оноос хөгжүүлж эхэлсэн.• http://postgis.refractions.net/
  85. 85. Байгаль орчны мэдээллийн сан
  86. 86. MapServer• Олон оронзайн өгөгдлийн эх үүсвэртэй холбогдоно – Вектор: Shapefiles, ArcSDE, Oracle Spatial, PostGIS – Растер: TIFF/GeoTIFF, EPPL7, ECW, Erdas• OGC тодорхойлолт: WMS, WFS (not WFS-T), WCS, SLD &WMCD• Зургийн гаралт нь GIF, PNG, JPEG, (geo)TIFF, BMP, SVG, Flash• Mapscript модулийг ашиглан PHP, Perl, Java, Python хэлийг дэмждэг
  87. 87. Mapserver• GeoMoose• OpenLayers• PHP MapScript• p.Mapper• MapFish
  88. 88. Geonetwork• Интернэтийн орчинд янз бүрийн эх үүсвэр, байгууллагуудын хооронд орон зайн болон зурган мэдээлэл солилцох, хамтран ашиглах нөхцлийг сайжруулж чадахуйц төвлөрсөн бус мета мэдээлэл болон орон зайн мэдээллийн санд хандах зориулалттай орон зайн мэдээллийн стандартчлагдсан удирдлага менежментийн систем юм.
  89. 89. Веб орчны ГMC• Байгаль Аялал Жуулчлалын Яам, Байгаль орчны мэдээллийн төвд хэрэгжсэн Байгалийн нөөцийн менежментийн үндэсний геомэдээллийн төв төслөөр веб орчны ГМС хийгдсэн.• Вэб сайт хаяг – http://www.icc.mn – http://geodata.mne-ngic.mn
  90. 90. http://www.icc.mn/
  91. 91. http://geodata.mne-ngic.mn/
  92. 92. Метамэдээллийн сан
  93. 93. Газарзүйн мэдээллийн сан
  94. 94. БОНБНҮ-ний мэдээллийн сан
  95. 95. Гамшгийн мэдээлэл
  96. 96. Түймрийн мэдээлэл
  97. 97. Цаашид хийгдэх ажил• Эвдэрсэн газрын тооллогын мэдээллийн сан – 2009-2011 оны тооллогын мэдээ• Ойн тооллогын мэдээллийн сан – Ойн газар• Цөлжилтийн мэдээллийн сан – ГЭХ
  98. 98. Ач холбогдол• Файл хэлбэрийн ГМС-ийг нэгдсэн нэг өгөгдлийн сангийн удирдлагын системд оруулан мэдээллийн сан үүсгэх.• Интернэтийн сүлжээг ашиглан мэдээллийг шуурхай түгээх, хэргэлэх, татаж авах боломж олгох.• Олон нийт болон шийдвэр гаргагчдад үр дүнг ойлгомжтой байдлаар хүргэх.• 24 цагийн турш ГМС-ийн үйлчилгээ үзүүлэх• Олон улсын стандарттай нэгдэх болно.
  99. 99. Газарзүйн портал сайт• Байгаль орчны мэдээллийн сан - http://geodata.mne-ngic.mn/• Нийслэлийн байрзүйн мэдээлэл – http://map.cityland.mn/• Биологийн олон янз байдлын газарзүйн мэдээллийн систем - http://gis.wwf.mn/ http://geodata.mne-ngic.mn/
  100. 100. Анхаарал тавьсанд баярлалаа
  101. 101. ГМС-д ашигладаг координатын систем, зурагзүйн тусгагууд Болорчулуун geomongolia@gmail.com
  102. 102. Дэлхий ???
  103. 103. Дэлхий хэлбэр N N Eur o pa a erikAm Ellipsoid Ellipsoid Geoid
  104. 104. Дэлхий эргэлт
  105. 105. Geographic coordinate system 1
  106. 106. ESRI
  107. 107. Меркаторын проекц
  108. 108. Адил талбайт цилиндр проекцMollweide Projection(equal-area, psuedo-cylindrical)
  109. 109. Туйлын проекц
  110. 110. Stereographic Projection
  111. 111. Конус проекц
  112. 112. Conic Projections Lambert Conformal Albers Equal Area
  113. 113. Today, projections are calculated using equators to create precise maps. The GoodeProjection uses mathematical principles to create a map which indicates the truesizes of areas on the Earth’s surface.
  114. 114. Төрөл бүрийн проекцүүд Tobler’s hyperelliptical projection series
  115. 115. A Series of Equal Area Projections by ThomasF. McBryde, & Thomas, P., 1949, Equal Area Projections for World Statistical Maps, USC&GS Special Publication No. 245, Washington D.C.
  116. 116. Bonne projection variations
  117. 117. Lee’s Conformal Map Within A Triangle
  118. 118. Координатын систем– Geographic Coordinate Systems– Projected Coordinate Systems
  119. 119. Газарзүйн координатын (gcs, geogcs)•Name (European Datum 1950)•Datum (European Datum 1950•Spheroid (International 1924)•Prime Meridian (Greenwich)•Angular unit of measure (Degrees) 1
  120. 120. Projected coordinate system (pcs, projcs)•Name (NAD 1983 UTM Zone 11N)•GCS (NAD 1983)•Map projection (Transverse Mercator)•Projection parameters (central meridian, latitude of origin, scale factor, false easting)•Linear unit of measure (Meters)
  121. 121. Universal Transverse Mercator- Grid Zone 1 EquatorInternational Date o Zone 18Line - 180
  122. 122. Mercator Projection
  123. 123. Шугаман гажилт Robinson Projection -- 16,930 Miles Oblique Mercator Projection --Length of the Arctic Coastline of Russia 10,473 MilesMercator Projection -- 31,216 Miles
  124. 124. Талбайн гажилт Mollweide Projection Mercator Projection (equal-area) Lower 48 States -- Lower 48 States --52,362,000 Sq Miles 30,730,000 Sq Miles Columbia -- Columbia -- 4,456,000 Sq Miles 4,471,000 Sq Miles
  125. 125. ХарьцуулалтGeographic Coordinates Projected Coordinates
  126. 126. Datums• Difference (meters) between NAD27 and NAD83
  127. 127. "Гео-мэдээлэл"9-р сарын уулзалт
  128. 128. Гео уулзалт/Geo-meetingСар бүрийн Гео-мэдээлэл (Зайнаас тандансудлал (RS), Газарзүйн мэдээллийн систем (GIS), Хиймэл дагуулын байршил тодорхойлогч систем (GNSS)) сонирхогчдын уулзалт
  129. 129. Гео уулзалт/Geo-meeting• Сар бүрийн 3 дахь долоо хоногийн 3 дахь өдөр• Санаачлагч: – Гео-мэдээлэл блог (http://mongeoinfo.blogspot.com) – Бизнетворкийн Гео-мэдээлэл бүлэг• Зохион байгуулагч: – Монгол улсын их сургууль, Газарз үй Геологийн сургууль – Монголын Гео мэдээлэлз үйн судлаачдын холбоо• Дэмжигч: – Гео монгол /Geo mongol блог (http://geomongol.blogspot.com) – Remote sensing&GIS блог (http://rsgis-od.blogspot.com)
  130. 130. Geo-meeting: 9-р сар• Geo-meeting уулзалтын болон дараагийн уулзалтуудын төлөвлөгөө• Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF)-ийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газрын Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээ, ашиглалт - Д.Санжмятав, WWF-ийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар• "Зүйлд тулгуурласан Зүүн бүсийн зүйлүүдийн хамгаалал" төслийн үр дүн -Л.Очирхуяг, Зэрлэг амьтдыг хамгаалах нийгэмлэг (WCS)-ийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар• Монгол ном: Газарз үйн Мэдээллийн Системийн үндэс (Principles of GIS) - О.Алтансүх, МУИС, ГГС
  131. 131. Geo-meeting: Төлөвлөгөө№ Огноо Сэдэв Хэн Хаана Санхүүжилт1 10-р сарын 20 Уул уурхайн салбар Болорчулуун, Сумьяа МУИС, Газарзүй дахь Гео-мэдээллийн Геологийн сургууль хэрэглээ2 11-р сарын 17 ГМС өдөр/GIS Day МУИС, Газарзүй Геологийн сургууль3 12-р сарын 15 Үндэсний Гео- Цогтдулам, Бямбахүү МУИС, Газарзүй мэдээллийн Геологийн сургууль стандартууд / GIS-ийн програмчлал
  132. 132. Гео уулзалт/Geo-meeting Холбоо барих: Гео-уулзалт / Geo-meeting Google group http://groups.google.com/group/geo-meeting geo-meeting@googlegroups.com mongeoinfo@gmail.com
  133. 133. Зэрлэг Амьтдыг Хамгаалах Нийгэмлэг (WCS)- ийн Монгол дахь хөтөлбөр Ландшафтын зүйлүүдийн арга зүй: Ландшафтын зүйлүүдийг сонгох, Биологийн ландшафт, Хүний үйл ажиллагааны ландшафт Л.ОчирхуягЗайнаас тандан судлал/Газарзүйн мэдээллийн системийн мэргэжилтэн
  134. 134. Wildlife Conservation Society• WCS 1895 онд байгуулагдсан• Ашгийн бус• New York хотод 5 амьтны хүрээлэнтэй (> 4 сая хүн ирдэг)• 500 гаруй төслийг 60 гаруй оронд Web: www.wcs.org хэрэгжүүлдэг
  135. 135. Wildlife Conservation Society WCS нь онгон зэрлэг байгалийн зэрлэг амьтдыг хамгаалахын төлөө ажилладаг. Зэрлэг амьтдын оршин тогтнож буй энэ томнэгдмэл системийг дэлхийн жишигт х үрсэн судалгаа, хамгаалал, болосролоор дамжуулж хэрэгжүүлэхийг эрмэлзэн ажиллаж байна...
  136. 136. Ландшафтын зүйлүүдийн арга зүй• Бүс нугтийн байгаль хамгааллыг төлөвлөх тухай WCS- ийн хандлага /аргачлал/• Унаган байдлаараа байгаа ландшафтыг олж илр үүлэх ба түүний голлох зүйл (зэрлэг ан амьтад) дээр нь тулгуурлан хамгаалах нь – Аргачлал нь судлагдаж буй зүйлийн цогц байдлыг шинжлэх ухааны мэдээлэл дээр тулгуурлан шийдвэрлэдэг – Байгаль хамгаалалд цогц байдлаар авч үзэх нь тухайн газар нутгийн амьдрах орчны зохистой байдал ба тулгарч буй бэрхшээлүүдийг бүхэлд нь хамруулахад нэн чухал юм.
  137. 137. Ландшафтын зүйлүүдийн арга зүй Ландшафтаа тодорхойлох Байгаль хамгааллын зорилт, т өслийн зорилгыг тодорхойлох Ландшафтын зүйлүүдийгХүний үйл ажиллагааг тодорхойлох сонгохХүний үйл ажиллагааны Биологийн ландшафтыг ландшафтыг зураглах зураглах Ландшафтын хамгааллыг зураглах Шууд ба тохируулгын хөндлөнгийн оролцоо Хяналт, шинжилгээ
  138. 138. Ландшафтын зүйлийн тодорхойлолтЛандшафтын зүйл нь экосистемийн хувьд ялгаатай газар нутагт байрлаж, тухайн экосистемийн бүтэц, үйл ажиллагаа-нд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж байдаг зүйлийг хэлнэ.Орон зай, цаг хугацааны шаардлага нь ландшафтын зүйлийг байгалийн нөөцийн ашиглалт, хүний үйл ажиллагаанд илүү өртөмтгий болгодог.
  139. 139. Ландшафтын зүйл• Тэдгээрийг тодорхойлох зааварчилгаа нь тухайн орчныг илтгэхүйц ан амьтдын талаар мэдээлэлд тулгуурлан зүйлийг цогцоор нь шийдвэрлүүлнэ. Үүнд: – Амьдрах орчин – Тулгарч буй бэрхшээл үүд – Хамгаалалтын бүс – Эрсдэлд өртөмтгий, жиш. хүний нөлөө г.м – Газар нутгийн онцлог – Экологийн зохилдолгоо – Нийгэм э/засагт ач холбогдолтой байдал
  140. 140. Биологийн ландшафт• Ландшафтын зүйлүүдэд юу хэрэгтэй Хүнсний гол бэ? эх үүсвэр Хүнсний бусад эх үүсвэр• Хэрвээ аюулд өртөөгүй бол тэд хаана байж болох байсан бэ? Үржлийн нутаг Хуурай улиралд орогнох газар Таамагласан жишээ
  141. 141. Хүний үйл ажиллагааны ландшафт• Хүмүүс орчноо яаж Нутгийн хамгаалалттай газар хэрэглэж байна бэ? Ан агнуур Иргэд1 Бүрэн хамгаалалттай газар Алтны уурхай• Зэрлэг амьтдыг Иргэд 2 хамгаалахад хамгийн их боломж, эрсдэл Хөдөө аж ахуйн талбай хаана байна бэ? Таамагласан жишээ
  142. 142. Хоорондын зөрчилдөөн Ан агнуур нь хоол хүнсийг хязгаарладаг.Дэд бүтэц нь амьдрах орчныг хуваагдалд оруулдаг. Таамагласан жишээ
  143. 143. Ландшафтын хамгаалал1. Хуурай улиралд ан агнуурыгбагасгахаар анчидтай ажиллах2. Агнуурын өөр хэлбэрүүдийгхөгжүүлэх.3. Хамгаалалттай газар нутагт ангийнхууль журмыг сахиулах.1. Хамгаалалттай газарт үржлийннэмэлт орчинг зохицуулах2. Хамгаалалттай газрын гаднахүржлийн нутгийг сэргээх, нөхцөлбайдлыг зөөлрүүлэх3. Дамжин өнгөрөх нутгийг хамгаалах Таамагласан жишээ
  144. 144. Зүүн бүсийн Зүйлд тулгуурласан Зүйлийн хамгаалал төсөл Монголын тал хээрийн ард иргэдийн амьжиргаа, ан амьтдыг хамтад нь тогтвортой хамгаалах“Оролцооны үндсэн дээр Биологийн төрөл зүйлд тулгарсан аюул хор хөнөөлийг бууруулах замаар Зүйлд тулгуурласан байгаль хамгааллын стратегийг
  145. 145. Зүүн бүс Нийт талбай: 1.56 сая km2 Хүн амын тоо: 2.6 сая Малын тоо толгой: 33 сая Зүүн бүс: 286,000 km2 Хүн амын тоо: 200,000 Малын тоо толгой: 4 сая орчим
  146. 146. Хамтын оролцоо• Бэрхшүүлүүдийг тодорхойлох: Зүүн бүсийн 3 аймагт уулзалт ярилцлага хийсэн• Зүйлүүдийн сонголт• Биологийн, хүний үйл ажиллагааны ландшафтыг хэлэлцэх
  147. 147. Ландшафтын зүйлүүд Ландшафтын цогцыг дараах бодит шинжээр тодорхойлно:  Амьдрах орчны хүчин зүйлүүд  Тулгарч буй гол бэрхшээл үүд© WCS,Фото: Т.МюллерУг амьтад нь: © WCS,Фото: Одонхүү Тухайн нутагт зохилдсон Зүйлийн дотроо гетероген үржилтэй Тулгарч буй эрсдэлд өртөмтгий Экосистемд чухал нөлөөтэй Нийгэм эдийн засгийн чухал ач холбогдолтой байх © WCS,Фото: Т.Мюллер
  148. 148. Ландшафтын Зүйлүүдийн Сонгох программ Version 2.0 beta
  149. 149. Амьдрах орчны төрлүүд
  150. 150. Тууртан амьтадХалиун буга Бор гөрөөсЦагаан зээр Шивэр хандгай
  151. 151. Жижиг хөхтөн амьтадБор туулай Дагуур огдой Монгол тарвага Гозоорой зурам Алаг даага Үлийн цагаан оготно
  152. 152. Махчин амьтад Хотны үен Саарал чоно Хярс үнэг Өмхий хүрнэМануул мий Шар үнэг Дорго
  153. 153. Махчин шувууд Хээрийн бүргэЦармын бүргэд Саарал тас Намгийн цагаан Aмурын шонхор элэгт Талын сарСохор элээ Идлэг шонхор Саарал цагаан элэг
  154. 154. Ховор шувуудХошуу галуу Азийн цууцаль Халбаган хошуут Рекилт цахлай Хонин тоодог Хар өрөвтас
  155. 155. Шувууд: Тогоруунууд Цагаан тогоруу Хархираа тогорууӨвөгт тогоруу Алаг тогоруу Хар тогоруу Цэн тогоруу
  156. 156. Ландшафтын Зүйлүүдийнсонголт: Зүүн бүс нутгаар
  157. 157. Хүний үйл ажиллагааХэт агналт Амьдрах орчны Бэлчээрийн талхагдал хуваагдалТүймэр Газар ашиглалт Байгалийн нөөцийн ашиглалт
  158. 158. Ландшафтын Зүйлүүдийн сонголт: Үр дүн
  159. 159. Зүүн бүсийн ландшафтын зүйлүүдийн бүрдэл1. Цагаан зээр 5. Цэн тогоруу2. Саарал чоно 6. Дорнодын мэлхий3. Шивэр хандгай 7. Идлэг шонхор4. Монгол тарвага 8. Тул загас © B.Lkhagvasuren © B.Lkhagvasuren
  160. 160. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa)• Тоо толгойн байдал – Нүүдлийн – Урьдчилан таашгүй тархалт Ú Ê – Дорнод тал Ú Ê # Ú Ê• Тоо толгойн хэмжээ – 1.13 сая (+/- 250,000) N• Тоо толгойн Нягтшил W E 0 100 200 300 Kilometers S – 15 зээр/kм2 (хамгийн оновчтой)
  161. 161. Цагаан зээр: Биологийн ландшафт• Зуны улирал дахь амьдрах орчны боломжит чадамж – NDVI-ийн мэдээлэл (5 жилийн дундаж): өндөр оноо – Ургамалжилтыг зөв сонгосноор билчээрийн “чанар”-ыг нэмэгдүүлэх (сонгино) – Шавьжнаас шалтгаалан бэлчээрийн “чанар” буурсан – Ойн бүс нутгыг тооцоонд оруулаагүй
  162. 162. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa): Биологийн ландшафт
  163. 163. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa) : Бэрхшээлүүд• Ан агнуур (Төв суурин болон хөдөө орон нутгаас)• Мал сүргийн байдал• Малын халдварт өвчин• Цаашид: Уул уурхайн болон газрын тосны олборлолт, дэд б үтцийн хөгжил
  164. 164. Хүний үйл ажиллагааны ландшафт: Ан ангуур Нөмрөг, Монгол Дагуур, Хан хэнтийн Дархан цаазат газруудад ангийн эрсдлийг 50%- иар багасгасан.
  165. 165. Бэлчээрийн төлөөх өрсөлдөөн Энэхүү зураглал багын түвшнийг мэдээллүүдийг хуучин багын хилийн мэдээлэл тулгуурлан оруулсан учир бага зэргийн зөрөөтэй байгаа.
  166. 166. Халдварт өвчний нөлөө Шүлхий өвчний вирусыг цагаан зээр далд хэлбрээр агуулж байдаг.
  167. 167. Бэрхшээлүүдийн нийлбэр• Бэрхшээлүүдийн нөлөөг: мал сүргийн байдал: 100%, хот суурин газрын ан ангуур : 25%, хөдөө орон нутгийн агнуур: 20%, халдварт өвчин: 10 %-иар тус тус тооцож үзсэн.
  168. 168. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa) : Ландшафтын хамгаалал• Тоо толгойн зорилт: 2 сая (тогтвортой хэрэглээ)• Үзэл баримтлал – Зүүн бүсийн экосистемүүдийн нэгдлийг хадгалах – Ан агнуурыг багасгах – Бэлчээрийн өрсөлдөөн, халдварт өвчлөлийг бууруулах
  169. 169. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa): Ландшафтын хамгаалал• Улсын хэмжээнд – Газар ашиглах төлөвлөгөө – Хууль эрх зүйн шинэчлэлт (Ан агнуурын тухай хууль)• Тусгай Хамгаалалттай Газар – Зэрлэг амьтдыг хамгаалах хамтын ажиллагаа: Хууль хэрэгжүүлэгч байгууллагууд, шийдвэр гаргагчдыг чадавхижуулж байлагийн нөөц баялагийг зөв зохицтой хэрэглэх, хэрэглээг хянах арганд сургах замаар хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх – ТХГ-уудын статусыг нэмэгдүүлэх болон шинээр авхаар төлөвлөж буй газруудын талаар сурталчилгаа хийх
  170. 170. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa) : Ландшафтын хамгаалал Зорилт: Хууль ёсны агнуурт хязгаарлалт тавих (улирал, зөвшөөрөл олголт ба хязгаарлалт)• Аймгийн төвүүд – Байгаль Орчны Алба – Улсын Мэргэжлийн Хяналтын Алба• Сумын төвүүд – Байгаль Хамгаалах байцаагч нар: зөвшөөрөл, хуулийн хэрэгжилт ба хяналт шинжилгээ• Нөхөрлөлүүд – Нөхөрлөлийн байгаль хамгаалагч нар/бүлгүүд (зэрлэг амьтдын мониторинг ба хууль хэрэгж үүлэх сургалт) – Хуулийн дагуу хийгдсэн ангийн тайлан (сумаас тусламж авах) – Нөхөрлөлийн ашиг тус: хүнсний аюулгүй байдал, нүүдэлчин ахуй ба байгаль хамгаалах уламжлалаа хадгалах
  171. 171. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa) : Ландшафтын хамгаалал
  172. 172. Цагаан зээр (Procarpa gutturosa) : Ландшафтын хамгаалал• Малын вакцинжуулалтыг сурталчилах – Шүлхий өвчинг урьдчилан сэргийлэх, ажиглалт хийх• Мал аж ахуйн салбарыг дэмжих зорилгоор вакцинжуулалтын санг бий болгох – Зэрлэг амьтдад энэхүү санд хамрагдах зөв стратегийг боловсруулах• Цагаан зээр, мал хоёрын хоорондох өвчлөлийн давтамжийг судлах
  173. 173. Идлэг шонхор (Falco cherrug)• Тоо толгойн хэмжээ – 1200-2800 үржлийн хос (2003) – Зүүн бүс нутагт ойролцоогоор 240-560 хос• Тоо толгойн нягтшил (Тал хээр) – 0.0028 хос/шоо.км Фото: Simon Busittil/RSPB
  174. 174. Идлэг шонхор (Falco cherrug)• Үлийн цагаан оготнын тоо болон тархацаас шууд хамааралтай• Идлэг шонхорын үүр нь дараахь хэлбэрүүдтэй байж болно – Байгалийн – Зохиомол
  175. 175. Идлэг шонхор (Falco cherrug): Биологийн ландшафт• Үлийн цагааны нягтшилтай холбоотой байршил нутгийн чанар (NDVI-ийн мэдээллийг үндэслэв) – Өндөр чанартай байршил нутаг нь 30-130 мм өндөртэй өвс нийт талбайн 40-60% эзэлсэн (NDVI- ийн биомассын үнэлгээ нь 5-20)• Үүрнүүдийн хоорондох зай – Хадархаг мөргөцөг ба хясаа – Ойн зурвас – Үүрнүүдийн хоорондхи тохиромжтой зай <5600 m• Ойн бүс нутгыг тооцоонд оруулаагүй
  176. 176. Идлэг шонхор (Falco cherrug):Биологийн ландшафт Нэгж талбайд 0.0028 хос/шоо.км байна гэж үзвэл Зүүн бүс нутагт 593 хос Идлэг шонхор шувуу байна.
  177. 177. Идлэг шонхор (Falco cherrug):• Бэрхшээлүүд Гол бэрхшээл бол “Үүрийг нь сүйтгэх” – Үүрнээс нь барих• 300 (залуу эмэгчин) магадгүй жил бүр гадаад уруу гаргадаг• “Үүрийг нь сүйтгэх” = Агнах бэрхшээл (сумын ба хөдөөгийн); хоюулаа дундаж © МУИС,Фото: С.Гомбобаатар
  178. 178. Хүний үйл ажиллагааны ландшафт: Ан ангуур
  179. 179. Идлэг шонхор (Falco cherrug):• Ландшафтын хамгаалал Тоо толгойн зорилт (тогтвортой ашиглалт) – Аймаг бүрт 50 үржлийн хосыг нэмэгдүүлэх (нийт = 150) – [593 боломжит – 229 өнөөгийн = 364 зөрүү]• Үзэл баримтлал – Төсвийн хуваарилалтанд суулгах ($10,000/шувуу) • Нөхөрлөл, сум, аймаг – Албан ёсны Менежментийн Тогтолцоо (CITES-ийн шаардлагаар) • Тоо толгойн хэмжээ (Дорнод талын бүс) • Урт хугацааны мониторинг: ангилал, судалгаа болон бусад • Хяналт шинжилгээний нөлөөлөл ба эрх зүйн арга хэмжээг тодорхойлох • Менежмент, Мониторингтой холбоо б үхий квот • Албан ёсоор барих болон Экспортын төлөвлөгөө
  180. 180. Идлэг шонхор (Falco cherrug):• Ландшафтын хамгаалал Улс, аймаг болон сум – Идлэг шонхорын худалдаа ба менежментийн хуулийн хэрэгжилт – Газрын менежмент: Байгалийн үүрнүүдийг хадгалан хамгаалах – Цахилгааны шугамын менежмент (зохиомол үүр) • Сүйтгэгдсэн үүрнүүдийн оронд өөр хувилбар бий болгох • Шугам тавих ажлыг ангаахайлахаас өмнө үед хийх• Нөхөрлөл – Нөхөрлөлүүдийн үүр хамгаалах үйл ажиллагаа • Үүр сүйтгэхийг зогсоох: “Үүр болон ангаахайнуудыг ажиглах” – Байгалийн суулт газрыг хадгалан хамгаалах • Ойн зурвас ба хад чулуурхаг газрууд• Идэш тэжээлийн амьтад – Мэрэгчдийн эсрэг хор хэрэглэхэд тавьсан хоригийг үргэлжлүүлэх – Бэлчээрийн газрын мониторинг ба менежмент
  181. 181. Идлэг шонхор (Falco cherrug):Ландшафтын хамгаалал
  182. 182. Цэн тогоруу (Grus vipio) • Нийт Зүүн бүс нутагт ойролцоогоор 400 үржлийн хос (2006); • 3.3BP/kм2 хүртэл нягтшилтайгаар хамгаалалттай нутгийн хойд болон зүүн хэсгүүдийн голын эрэг, ус намгархаг газруудад үрждэг • Усны ойролцоо болон өндөрPhoto credit: Gombobaatar/NUM өвстэй газрыг сонгоно
  183. 183. Цэн тогоруу (Grus vipio): Биологийн ландшафт• Усны мэдээлэлд үндэслэсэн байршил нутгийн чанар – Гол & нуурууд: байнгын/үгүй (топографын зураг) – Голын дагуу/ус намгархаг газрын ургамалжилтын амьдрах орчин – Ус намгархаг газар (сэдэвчилсэн газрын зураг) – Байнгын нөөцийн өндөр үнэлгээ• NDVI-ийн мэдээллүүдийн нийлбэр – Өндөр өвсөрхөг газрыг товлох• Ойн бүс нутгыг тооцоонд оруулаагүй
  184. 184. Цэн тогоруу (Grus vipio): Биологийн ландшафт Ойролцоогоор 662 хос Цэн тогоруу байна.
  185. 185. Цэн тогоруу (Grus vipio): Бэрхшээлүүд• Бэлчээрийн төлөөх өрсөлдөөн – Үүр/байршилыг сүйтгэх – Малын нягтшил• Түймрийн нөлөө – Түймрийн давтагдлын мэдээлэл (1996-2006 он)• Бэрхшээлүүдийн нөлөөг малын өрсөлдөөн: 80%, гал: 50%-иар тус тус тооцож үзсэн.• Ирээдүйд – Усны алдагдалаас болж ус намгархаг газрууд устах (хуурайшилт, гольдорилийн өөрчлөлт, цаг агаарын өөрчлөлт)
  186. 186. Бэлчээрийн төлөөх өрсөлдөөн
  187. 187. Түймрийн нөлөө
  188. 188. Цэн тогоруу (Grus vipio): Ландшафтын хамгаалал• Тоо толгойн зорилт (аялал жуулчлал) – “Хамгийн таатай орчин”-д нягтшилыг нэмэгдүүлхийн тулд 0.6-2.0 үржлийн хосийг kм2 = 100 хувь өсгөх – [662 боломжит – 450 өнөөгийн = 212 зөрүү]• Үзэл баримтлал---Нөхөрлөлд хандсан – Байршил газрын сэргээн олгох/тогорууны менежментийг боловсруул (тогорууны орогнох газрын санал) – Боломж: Шувуу ажиглах аялал жуулчлал – Малчдад шувууд үүрлэдэг болон үрждэг газруудад малын тоог бууруулах болон газар чөлөөлөх асуудлаар хөшүүргэ хийх
  189. 189. Цэн тогоруу (Grus vipio): Ландшафтын хамгаалал• Улс, аймаг болон сум – Газар ашиглах төлөвлөгөө• Малчдын нөхөрлөлүүд – Малчдын нөхөрлөлийн экологийн боловсролыг дээшүүлэх• Тусгай Хамгаалалттай Газруудын сүлжээ ба Шувуудад Чухал Нутаг – Урт хугацааны мониторингийн боломж: ангилал,судалгаа ба бусад. – Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөх• Аялал жуулчлалын салбар/Яам – Эко ба нөхөрлөлд тулгуурласан аялал жуулчлал – “Хариуцлагатай аялал жуулчлал”
  190. 190. Цэн тогоруу (Grus vipio):Ландшафтын хамгаалал
  191. 191. WCS Монголд• Нүүдлийн шувуудад шувууны ханиадны тандалт судалгаа• Монгол Бөхөн хамгаалал, судалгаа• Ан агнуурын хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулах• BBOP—Бизнес, БТЗ нөхөн хамгаалал
  192. 192. WCS Олон улсын хэмжээнд• Хамгааллын билогийн сургалтын хөтөлбөр (Network of Conservation Practioners-NCEP) МУИС• Судадгааны тэтгэдэг (нөмрөг тас, хонин тоодог, соотон алагдаахай)• Доктор, магистрын тэтгэлэг (U. of Minnesota, UMass-Amherst, Imperial College London)
  193. 193. SCAPES: ТэргүүлэхЭкосистемийг тогтвортой хамгаалах шийдлүүд
  194. 194. SCAPES: Тэргүүлэх экосистем• Санхүүжилт – АНУ-ын Олон Улсын хөгжлийн агентлаг (USAID) • Эдийн засгийн өсөлт, худалдааны товчоо (EGAT)• 5 жил: 10 сар- 2009 - 9 сар 2014• 4 үндсэн асуудал – Учирч буй бэрхшээлд (аюулд) -суурилсан шийдэл – Экологи-нийгэм-эдийн засгийн түвшний тогтворжилт – Дасан зохицох (уян хатан)менежмент – Идэвхтэй үйл ажиллагаа түүний эрчимжилт(өргөжилт)
  195. 195. WCS-ийн Монгол дахьхөтөлбөрийн хамт олон
  196. 196. Газарзүйнмэдээллийнсистемийн хэрэглээ,ашиглалт21-IX, 2011Д.СанжмятавДэлхийн байгаль хамгаалах сан(WWF)-гийн Монгол дахьхөтөлбөрийн газар
  197. 197. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээАгуулгаÃÌÑèñòåì Үндэсний ГМС Бүс нутгийн ГМСВэб-д суурилсан ГМСГМСистемд суурилсан програм хангамж Ирвэс програм – 2007 / Delphi, Firebird/ Саран програм – 2008 БиоСан програм - 2009 /C#, MSSQL/ГМС-ийн оронзайн анализ * Зүйлийн боломжит амьдрах орчны загвар түүний орхигдол * Буянт голын урсацын загвар WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  198. 198. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээÃÌÑèñòåì Үндэсний ГМС - coverage - grid - shape - raster (GeoTiff, MrSID, г.м) Сэдэвчилсэн зураг Хэвлэлтэнд бэлтгэсэн (arcmap) зураг Бүс нутгийн ГМС - coverage Зургийн агуулга - grid - shape Файлын тухай тайлбар - raster WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  199. 199. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээÃÌÑèñòåì Landscape Geological Soil Сэдэвчилсэн зураг Хэвлэлтэнд бэлтгэсэн (arcmap) зураг Zoning of Ecology Permafrost Vegetation and Geography Зургийн агуулга ØÓÀ-èéí ØÓÀ-èéí ÃÇÕ¿ðýëýí Áàòîíèêèéí õ¿ðýýëýí Õàäëàí áýë÷ýýð- Öýâäýã Файлын тухай тайлбар óðãàìàëæèëòûí çóðãèéí òàéëáàð áè÷èã … WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  200. 200. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээВэб-д суурилсан ГМС http://gis.wwf.mn/index.php/national-gis.html Хэвлэлтэнд бэлтгэсэн (arcmap) зураг Зургийн ГМСистэмийн файл Зургийн агуулга болон файлын тухай тайлбар Сэдэвчилсэн зураг Веб ГМС Буцах WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  201. 201. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээВэб-д суурилсан ГМС http://gis.wwf.mn/Mapdata/h tml/GIS_layers_mng.html Буцах WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  202. 202. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээВэб-д суурилсан ГМС http://gis.wwf.mn/Mapdata/html/National_metad ata.html WWF, Mongolia programme office 29 November 2011 Буцах
  203. 203. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээВэб-д суурилсан ГМС http://gis.wwf.mn/Mapdata/images/topography_mng.jpg Буцах WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  204. 204. Газарзүйн мэдээллийн систем (ГМС)-ийн хэрэглээВэб-д суурилсан ГМС Буцах WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  205. 205. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программ“Биосан” программ
  206. 206. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программ“Биосан” программЭнэ програм нь газарзүйн мэдээллийн системдээр суурилсан мэдээллийн сангийн монголхэлээр бичигдсэн бие даасан програм хангамж.Уг програм тухайн биологийн олон янз байдалтэр дундаа зэрлэг ан амьтан хаана, хэзээ, ямарорчинд юу байгааг шинжлэх ухааны батлагдсанарга зүйгээр тодорхойлж мэдээллийг тоонхэлбэрээр хадгалж боловсруулах мэдээлэлтехнологийн шийдлийг гаргасан бүтээл.Өөрөөр хэлбэл байгаль хамгаалагч болон байгаль хамгаалах иргэдийннөхөрлөлийн хийсэн зэрлэг ан амьтны ажиглалтын мэдээллийг бүртгэн, холбогдохтайлангуудыг боловсруулах зорилготой болно. Цаашдын зорилго нь энэхүүтайланд үндэслэгдэн зэрлэг амьтны нөөцийг тогтоосноор зохистой ашиглахшийдвэр гарахад оршино. Уг програм нь мэдээллийг орон зайн буюу газарзүйнбайршлаар тодорхойлон зэрлэг амьтны нөөц, тархац, байршилд мониторинг хийхбүрэн боломжтой
  207. 207. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программ Хэрэглэгчийн төрөл болон хийх үйлдлүүдийг зааж өгсөн Програмын хэрэглэгчийн гарын авлага бичигдэж хэвлэгдсэн Òåêñòèéã (Unicode) íýã ôîíòîîð Шинжлэх ухааны батлагдсан арга õºðâ¿¿ëæ íýãòãýíý зүйгээр мэдээллийн нэгдсэн стандартаар мэдээллийг Янз бүрийн хүснэгтэн хадгалдаг тайлангуудтай ажиллана Бүртгэл хийх талбарт мэдээллийг сонгох байдлаар шийдсэн. Аймаг,Õүссэн даалгавраар сум мэдээлэл zip код, ТХГНутгийнмэдээллийг шүүлт хийн зураг байршил, нэрийг оруулсан гэх мэтболон хүснэгт хэлбэрээр авч Зургийн болон мэдээллийн сангийнчадна өгөгдөлтэй харилцан ажиллах монгол хэл Ñүлжээнèé îð÷èíд îëîí дээр бичигдсэн програм хангамж õýðýãëýã÷èéí ãîðèìäМэдээлийн сангаас хүснэгтэн ашиглах боломжтоймэдээллийг Microsoft Officeхэрэглээний програм руухөрвүүлж чадна Зургийн болон мэдээллийн сангийн өгөгдөлтэй харилцанЗургийн өгөгдлийг мөн газарзүйн зэрэг ажилладагмэдээллийн систем (*.shp) - ийнфайлаар хөрвүүлж чадна Хайлтын систем нь зураг болон мэдээллийн санд Зургийн болон мэдээллийн сангийн харилцаа уялдаатай өгөгдлийг XML файлаар экпорт, импорт хийгдсэн хийж дамжуулах боломжоор хангагдсан Биологийн төрөл зүйлийн ажиглалтын мэдээллийн сангийн зохиомж нь олон улсын ажиглалтын мэдээллийг солилцох Ãазарзүйн координаттàй DARWIN болон бусад стандартыг хангана зургийг нэмэх боломжтой http://www.tdwg.org/activities/darwincore
  208. 208. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программНэвтрүүлж болохуйц байдалБОАЖЯам – Тусгай хамгаалалттай нутгийн удирдлагын газрын тусгай хамгаалалттай газруудын судалгаашинжилгээний мэдээ материалуудыг нэгтгэн туршилтын хугацаанд ашиглаж байна. Байгаль хамгаалагчийн ажиглалтын мэдээ WWF, Mongolia programme office 29 November 2011
  209. 209. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программ Ìýäýýëëèéí ñàíãààñ ãàðàõ ¿ð ä¿í, áîëîìæóóäÒóñãàé õàìãààëàëòòàé ãàçðûí Õàìãààëàëòàíä àâñàí îí, õàìðàõ ãàçðûí òîî, òàëáàé, çàõèðãààäûí òóõàé ìýäýýëýë ãýõ ìýòá¿ðòãýë, ìýäýýëýëÁàéãàëü õàìãààëàë÷èéí Õàðúÿà çàñàã çàõèðãàà, ÒÕÃÍ, ººðèéí òóõàé ¿íäñýí ìýäýýëýë ãýõ ìýòá¿ðòãýë, ìýäýýëýë ̺í áàéãàëü õàìãààëàã÷èéí àæèãëàëòûí äàâòàìæ, õóãàöàà, àæëûí ¿ð ä¿íã õàðàõÇýðëýã àí àìüòäûí á¿ðòãýëèéã Àìüäòûí àíãèëàë ç¿éí íýãæ: Áàã, òºðºë, ç¿éë¿¿äèéí òîî òîëãîé, õ¿éñ, àæèãëàãäñàíõ¿ñíýãòýýð ãàðãàõ õóãàöàà, îð÷íû áàéäàë, ãýõ ìýò Á¿ðòãýãäñýí àìüäòûã ç¿éë òóñ á¿ðýýð áîëîíÇóðãèéí òàéëàí íèéò ìýäýýëëýýð øүүлт хийн îðîíçàéí áàéðøëààð ãàðãàõ WWF, Mongolia programme office 29 November 2011 Õүссэн даалгавраар мэдээллийг шүүлт хийн зураг болон хүснэгт хэлбэрээр авч чадна
  210. 210. ГМСистемд суурилсан програм хангамж “Биосан” программПрограмыг ашиглаж буй газруудын байршил WWF, Mongolia programme office 29 November 2011

×