Składnia: przegląd pojęć IV/IV                                              Konrad Juszczyk – WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA  Sid...
syntaktyka czyli składnia              Składnia0opisuje0sposoby0łączenia0treści0w0języku.              Zdanie0to0odgranicz...
O czym informuje zdanie?    Co i jak komunikujemy?      CEL+wypowiedzi                            Kogo+i+po+co+informujemy...
Siedem schematów zdarzeń               (uniwersalne dla wszystkich języków naturalnych?)      PRZEPŁYW0       ENERGII     ...
typowe!schematy!zdaniowe!          w!języku!polskim!            zdanie                    schemat,zdania                  ...
ROLE SEMANTYCZNE (UCZESTNICY ZDARZEŃ)    1. AGENS!(AGENT):!wykonawca+czynności+przekazujący+energię    2. PATIENS:!osoba+l...
Stosunek mówiącego          (modalność)                  FAKTYWNA,+czyli+PRAWDZIWOŚCIOWA+                  (nienacechowana...
czas i aspekt zdarzenia          (dokonaność lub nie)          CZAS!aktu!mownego!a!czas!zdarzenia          CZAS!gramatyczn...
Bibliografia          • Bańczerowski,+Jerzy,+Pogonowski,+Jerzy,+Zgółka,+            Tadeusz.+1982.+Wstęp!do!językoznawstwa...
Osiem kategorii gramatycznych  (polecam przejrzeć podręcznik)          •czas,+             •strona,          •tryb,       ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Składnia przegląd-iv

590 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
590
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Składnia przegląd-iv

  1. 1. Składnia: przegląd pojęć IV/IV Konrad Juszczyk – WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA SidelongGlance,by,Robert,Doisneau,,1948poniedziałek, 17 grudnia 12 31
  2. 2. syntaktyka czyli składnia Składnia0opisuje0sposoby0łączenia0treści0w0języku. Zdanie0to0odgraniczony0prozodycznie0odcinek0tekstu. Zamkniętej0intonacji0zdania0w0piśmie0odpowiadają0 znaki0graficzne0(interpunkcyjne:0kropka,0znak0?0i0!). Zdanie0ma0schemat0zdarzeniowy0i0strukturę0składniową0 oraz0jest0osadzone(w0pewnym0kontekście0pragmatycznym. Zdarzenia0osadzamy0w0rzeczywistości0pozajęzykowej0 w0stosunku0do0mówiącego,0czyli0„kotwiczymy”0je. Uczestnicy0zdarzeń0zostają0wtedy0umieszczeni0w0 określonych0rolach0oraz0pewnym0czasie0i0miejscu. Punktem0odniesienia0jest0najczęściej0miejsce0i0moment0 wypowiedzenia0danego0zdania0przez0daną0osobę.poniedziałek, 17 grudnia 12 32
  3. 3. O czym informuje zdanie? Co i jak komunikujemy? CEL+wypowiedzi Kogo+i+po+co+informujemy? 0słuchanie ZDANIE+w+danym+języku jak+brzmi+konkretne+zdanie? struktura+składniowa+ jaki+jest+szyk+wyrazów? schemat+zdarzeniowy+ jaki+jest+„punkt+widzenia”? uczestnicy+i+ich+role jakie+są+ich+role+i+relacje? mówienie zdarzenie+w+rzeczywistości CO+SIĘ+ZDARZYŁO+/+DZIEJE? KONTEKST+pragmatyczny Dlaczego+o+tym+mówimy?poniedziałek, 17 grudnia 12 33
  4. 4. Siedem schematów zdarzeń (uniwersalne dla wszystkich języków naturalnych?) PRZEPŁYW0 ENERGII UCZESTNICY0ZDARZENIA0I0ICH0ROLE SCHEMATZDARZENIOWY PRZYKŁADZDANIA DZIAŁANIE:0coktośrobi, +++ AGENS0+0(PATIENS) Przeglądamprezentację. czymsięzajmuje? PRZEMIESZCZANIE Przeglądamprezentacjęod ++ (AGENS)0+0PATIENS0+0CEL skąd/dokądktoś/coś... początkudokońcajuż3raz. PRZEKAZYWANIE Prezentacjadajemi + AGENS0+0OTRZYMUJĄCY0+0PATIENS ktocokomudaje? dużodomyślenia. + WYDARZENIE PATIENS0+0(PATIENS) co0się0dzieje? Wodasięgotuje. (zależny) DOZNAWANIE [ DOZNAJĄCY0+0PATIENS czego0ktoś0/0coś0doznaje? (Ja)rozumiemteorię. POSIADANIE [[ POSIADACZ0+0PATIENS Prezentacjama10slajdów. coktoś/cośposiada? BYCIE [[[ PATIENS0+0ORZECZNIK0(jest) kto0/0co0/0jakie0to0jest? Tojestprezentacja.poniedziałek, 17 grudnia 12 34
  5. 5. typowe!schematy!zdaniowe! w!języku!polskim! zdanie schemat,zdania schemat,zdarzeń czasownik Dnieje. WYDARZENIE niekonotującyuczestnika Film"był" rzeczownik+BYĆ BYCIE interesujący. +przymiotnik(orzecznik) rzeczownik+czasownik Dziecko"wstało. DZIAŁANIElubWYDARZENIE nieprzechodni Jan"zaprosił" rzeczownik+czasownik DZIAŁANIElubWYDARZENIE kolegów. przechodni+dopełnieniebliższe lubDOZNAWANIElubPOSIADANIE Lekarz"doradził" podmiot+czasownikprzechodni DZIAŁANIElubWYDARZENIElub Jackowi"wyjazd. +dop.bliższe+dop.dalsze PRZEKAZYWANIElubPRZEMIESZCZENIE podmiot+czasownikprzechodni Mama"przełożyła" DZIAŁANIElubWYDARZENIElub +dop.bliższe+dop.dalsze książki"z"..."na"...". PRZEKAZYWANIElubPRZEMIESZCZENIE +uzupełnienieponiedziałek, 17 grudnia 12 35
  6. 6. ROLE SEMANTYCZNE (UCZESTNICY ZDARZEŃ) 1. AGENS!(AGENT):!wykonawca+czynności+przekazujący+energię 2. PATIENS:!osoba+lub+obiekt+odbierający+energię+ 3. Theme:+obiekt,+który+nie+podlega+zmianie 4. DOZNAJĄCY:!osoba+lub+obiekt+doświadczający+czegoś+zmysłowo 5. OTRZYMUJĄCY:!osoba+dla+której+wykonywane+jest+działanie 6. POSIADACZ:!właściciel+lub+obiekt+zawierający+inne+obiekty 7. INSTRUMENT:+obiekt+którym+wykonywana+jest+czynność+++++++++++++++++++++++ OKOLICZNOŚCI: 8. MIEJSCE:!miejsce,+w+którym+coś+się+dzieje+(działanie,+bycie) 9. CEL:!miejsce,+w+którym+coś+(działanie,+obiekt/osoba)+kończy+ruch+ 10.ŹRÓDŁO:!miejsce+rozpoczęcia+(działania,+obiektu/osoby)+ruchu.poniedziałek, 17 grudnia 12 36
  7. 7. Stosunek mówiącego (modalność) FAKTYWNA,+czyli+PRAWDZIWOŚCIOWA+ (nienacechowana,+bo+nie+oznaczona) NIEFAKTYWNA,+czyli+HIPOTETYCZNA (nacechowana,+bo+oznaczona+werbalnie) tryb+przypuszczający+i+modalizatory DEONTYCZNA:+przekonanie+o+powinności+(prawo) EPISTEMICZNA:+stopień+przekonania+o+prawdzieponiedziałek, 17 grudnia 12 37
  8. 8. czas i aspekt zdarzenia (dokonaność lub nie) CZAS!aktu!mownego!a!czas!zdarzenia CZAS!gramatyczny:! przeszły:!przeszłość,!przypuszczenie,!grzeczność, teraźniejszy:!teraz;!zawsze!(panchronia!lub!przyszłość)! przyszły:!przyszłość!jako!przypuszczenie ASPEKT:!niedokonany!lub!dokonany,!czyli!„wy/zdarzony”. Funkcja!komunikacyjna!zdania,!czyli!tryb!zdania: OZNAJMUJĄCY,!PYTAJĄCY,!ROZKAZUJĄCYponiedziałek, 17 grudnia 12 38
  9. 9. Bibliografia • Bańczerowski,+Jerzy,+Pogonowski,+Jerzy,+Zgółka,+ Tadeusz.+1982.+Wstęp!do!językoznawstwa.+UAM • Bańczerowski,+J.+1980.+Systems!of!semanKcs!and! syntax:!A!determinaKonal!theory!of!language.! • Tabakowska,+E.+2001.+Kognitywne!podstawy!języka!i! językoznawstwaponiedziałek, 17 grudnia 12 39
  10. 10. Osiem kategorii gramatycznych (polecam przejrzeć podręcznik) •czas,+ •strona, •tryb, •liczba,+ •aspekt, •rodzaj,+ •osoba,+ •przypadek.poniedziałek, 17 grudnia 12 40

×