Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

KASE Krakow: Przeglad teorii cyklu koniunkturalnego

4,037 views

Published on

Published in: Education, Business, Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

KASE Krakow: Przeglad teorii cyklu koniunkturalnego

  1. 1. Przegląd teorii cyklu koniunkturalnego KASE Kraków, maj 2009 Szymon Chrupczalski
  2. 2. Cykl koniunkturalny <ul><li>Definicje i wczesne teorie </li></ul><ul><li>Teorie mainstreamu </li></ul><ul><li>Teoria austriacka </li></ul>
  3. 3. „ Cykl składa się z rozkwitu pojawiającego się mniej więcej w tym samym czasie w wielu gałęziach gospodarki, po którym następuje ogólna recesja, dno i ożywienie, które przechodzi w fazę rozkwitu w następnym cyklu. Te sekwencja zdarzeń jest powtarzająca się, ale nie (idealnie) periodyczna, czas trwania wahań wynosi od jednego do dziesięciu czy dwunastu lat i nie jest podzielny na mniejsze jednostki pod względem określającej go amplitudy.” I. Definicje i wczesne teorie Czym jest cykl koniunkturalny? Wesley C. Mitchell (NBER): „ Cykl koniunkturalny to rodzaj fluktuacji w zagregowanej aktywności gospodarczej podmiotów (narodów), które organizują swoją prace głównie poprzez działania wolnorynkowe.” Czas Rozwój gospodarczy Ekspansja Kurczenie Szczyt Ożywienie Rozkwit Recesja Depresja Dno Szczyt
  4. 4. <ul><li>Klasyczna definicja - następujące po sobie cztery fazy cyklu: </li></ul><ul><li>Recesji, kryzysu - kiedy produkcja spadała, pojawiały się niesprzedane zapasy. </li></ul><ul><li>Depresji - gdy produkcja pozostawała niska, odczuwało się wzrost bezrobocia i spadek zamożności ludzi, niektóre przedsiębiorstwa bankrutowały, niski był poziom inwestycji. </li></ul><ul><li>Ożywienia, poprawy - charakteryzujący się wysoką dynamiką wzrostu. </li></ul><ul><li>Rozkwitu – połączony z falą optymizmu społecznego, gdy produkcja i stopień rozwoju osiągały nie notowany dotychczas poziom, przynajmniej w społecznym odczuciu, według wartości nominalnych. </li></ul><ul><li>Obecnie na podstawie badań empirycznych (mainstream) uznaje się podział dwufazowy, w ramach którego wyróżnia się okresy: </li></ul><ul><li>Kurczenia (spadku, recesji, kryzysu) </li></ul><ul><li>Ekspansji (ożywienia, rozkwitu, czy po prostu wzrostu) </li></ul>I. Definicje i wczesne teorie cd. Przebieg cyklu - Definicje
  5. 5. I. Definicje i wczesne teorie cd. Dwufazowość – ilustracja asymetrii Przyczyny: • Zatrudnienie w usługach – (rolnictwo i przemysł wrażliwsze) • Globalizacja • Lepsze zarządzanie zapasami (just in time) • Większy udział rządu w gospodarce (mainstream) • Skuteczniejsza polityka monetarna (mainstream) • Reformy systemu bankowego (mainstream) Czas Rozwój gospodarczy Ekspansja Kurczenie Szczyt Dno Szczyt Ekspansja
  6. 6. I. Definicje i wczesne teorie cd. Podział teorii <ul><li>Endogeniczne (N/N): naturalne oscylacje wokół trendu wzrostowego, wahania wynikają z rynku </li></ul><ul><ul><li>Teorie podkonsumpcji (T. Malthus, J. Hobson) </li></ul></ul><ul><ul><li>Teoria J. Keynesa </li></ul></ul><ul><li>Egzogeniczne (X/X): przyczyny fluktuacji są zewnętrzne </li></ul><ul><ul><li>Teorie meteorologiczne (W. Jevons – plamy na słońcu, H. Moore- klimat i planeta Wenus, J. Lkerman – zmany pogodowe) </li></ul></ul><ul><ul><li>Teoria monetarna R. Hawtrey’a (pośrednicy i hurtownicy) </li></ul></ul><ul><ul><li>Teoria nierównowagi monetarnej L. Yeagera (dostosowanie cen) </li></ul></ul><ul><li>Mieszane (X/N) </li></ul><ul><ul><li>Teoria realnego cyklu koniunkturalnego </li></ul></ul><ul><ul><li>Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego </li></ul></ul>
  7. 7. I. Definicje i wczesne teorie cd. Wczesne teorie nie-austriackie <ul><li>Schumpeter w 1939r w „Business Cycles” (wg. Rothbarda regres myślowy): </li></ul><ul><li>Cykl J. Kitchina (mniejsze), odnawianie zapasów, 3-5 lat. </li></ul><ul><li>Cykl C. Juglara (większe), odnawianie inwestycji kapitałowych, miał trwać 7-11 lat. Dostrzeżony w lata 60 XIX wieku. </li></ul><ul><li>Cykl Mikołaja Kondratiewa, oparty na rewolucjach technologicznych, 45-60 lat. </li></ul><ul><li>Plus: </li></ul><ul><li>Cykl S. Kuznets’a, oparty na analizie wahań tempa przyrostu i rozmieszczenia ludności, wyrażający się w przemianach infrastruktury, 18-25 lat. </li></ul><ul><li>Supercykl Bronsona (giełda) ~ 30 lat. </li></ul><ul><li>J. Schumpeter w 1912r w „Theory of Economic Development”: </li></ul><ul><li>innowacje jako przyczyna cykli. </li></ul><ul><li>Oprócz innowacji jedynym wyjaśnieniem jest nałożenie błędów popełnianych przez przedsiębiorców (!). </li></ul>
  8. 8. II. Teorie mainstreamowe Teoria monetarystyczna M. Friedman : „Nie wierzę w istnienie cyklu koniunkturalnego – to myląca koncepcja, ponieważ zakłada powtarzanie się regularnych wahań, u których podłoża leży jakiś wewnętrzny mechanizm systemowy (...). Uważam, że w system wbudowane są mechanizmy reakcji, dzięki którym dostosowuje się on do oddziaływania zewnętrznych i przypadkowych sił. W procesie dostosowawczym występują pewne regularności, co w pewnym sensie jest powrotem do podstawowej idei Słuckiego o nakładaniu się przypadkowych sił” Podaż pieniądza jest skorelowana z cyklem i wyprzedza go o 16 miesięcy w przypadku szczytu i 12 miesięcy w przypadku dna. Friedman i Schwartz zauważają, że stopa wzrostu podaży pieniądza jest wyższa w trakcie rozwoju gospodarczego i niższa w czasie spadku, natomiast całkowity zasób pieniądza ma tendencję ciągle wzrostową.
  9. 9. II. Teorie mainstreamowe cd. Teoria monetarystyczna cd. Obserwacja E. Słuckiego: wśród przypadkowych, stochastycznych wahań część następujących po sobie kroków będzie dokonywała się Z pewną regularnością w tym samym kierunku, tworząc pozorną falowość. Model szarpanej struny Friedmana Szarpnięcie=np. mniejsza ilość pieniądza w obiegu niż chęć posiadania zasobów pieniężnych u ludzi . Chęć utrzymania zasobów i ostrożność = zmniejszenie popytu, spada V, rośnie obsługa długu (zmniejszenie inflacji) itd. Czas Realna produkcja Realny dochód Zatrudnienie Recesja Recesja Recesja Rozkwit Rozkwit Rozkwit
  10. 10. II. Teorie mainstreamowe cd. Nowa ekonomia keynesowska Przyczyny wahań koniunktury: • Pieniądz jest nieneutralny. • Istnieją realne niedomagania w gospodarce mające wpływ na fluktuacje koniunktury i zwiększające wahania. • Źródła wstrząsów wywołujących zakłócenia mogą pochodzić od strony podaży i od strony popytu. • Rozróżnieniu rynków stałych cen i rynków giętkich cen (Hicks). Na rynku pracy i częściowo na rynku dóbr panują sztywne ceny, przynajmniej w krótkim okresie. Elastyczne ceny obserwuje się natomiast na rynku finansowym i rynku surowców . Państwo wg. Keynesistów może zareagować szybciej, niż rynek. G. Mankiw. Pozory mylą – ten łagodny z wyglądu profesor Harwardu propaguje wysokie opodatkowanie!
  11. 11. II. Teorie mainstreamowe cd. Nowa ekonomia keynesowska cd. Szok popytowy (AD-> AD’) -dokładnie nie wyjaśniony, np. spadek podaży pieniądza (!). Przejście do E’ a nie E’’ z powodu sztywności. Postulat ingerencji rządu. Produkcja Ceny P Y Y’ AD O E’ AD’ E E’’ LAS SAS Zatrudnienie Produkcja Y O E’ E Y’ L’ L Zatrudnienie Płace w L L’ SL O E’ DL E
  12. 12. II. Teorie mainstreamowe cd. Szkoła neoklasyczna i teoria równowagi <ul><li>Przyczyny wahań koniunktury: </li></ul><ul><li>Niespodzianka podażowa R. Lucasa –pieniężne wartości nominalne i realne (np. nominalny wzrost cen tworzy złudną zachętę do inwestowania). </li></ul><ul><li>Alegoria wyspy E. Phelpsa - </li></ul><ul><li>zgodnie z nią gospodarka składa się z szeregu wyizolowanych rynków, a przedsiębiorcy porozumiewają się między sobą jakby działali na wielu wyspach w jednym archipelagu, opóźnienia i zniekształcenia informacji są w takim przypadku oczywiste. </li></ul>E. Phelps – za przepisanie prac Hayeka dostał Nagrodę Banku Szwecji w 2006r Proces dostosowania po szoku Czas Produkcja Y’ O Y tzero Czas Ceny P’ O P’’ P tzero
  13. 13. II. Teorie mainstreamowe cd. Szkoła neoklasyczna - schemat gry Taylora R. Lucas: &quot;jeśli jesteśmy zainteresowani podnoszeniem poziomu życia, to bardziej należy skupiać się na teorii wzrostu niż na pozostałościach cyklu&quot;. P F P Zapowiedź restryktywnej polityki pieniężnej przez bank centralny Ludzie ufają zapowiedzi, Nie podnoszą płac Ludzie nie ufają zapowiedzi, przygotowanie na podwyżki płac Niska stopa ekspansji Wysoka stopa ekspansji Wysoka stopa ekspansji Niska stopa ekspansji Niska inflacja bezrobocie według stopy naturalnej Wysoka inflacja bezrobocie poniżej stopy naturalnej Niska inflacja bezrobocie powyżej stopy naturalnej Wysoka inflacja bezrobocie według stopy naturalnej F Wybór rynku siły roboczej Wybór banku centralnego Wynik
  14. 14. II. Teorie mainstreamowe cd. Teoria realnego cyklu koniunkturalnego RBC jasno nawiązuje do myśli J. Schumpetera: wzrost gospodarczy i cykl to nierozłączne zjawiska, zmiany w technologiach wywołują krótkookresową niestabilność przekładającą się na długookresowy wzrost, przy czym ścieżka rozwoju nie jest wygładzonym trendem, a właśnie serią wahań. E . Prescott i F . Kydland Przykłady pozostałych szoków: zła pogoda, wzrost cen towarów importowanych, surowsze regulacje dotyczące środowiska itd.
  15. 15. II. Teorie mainstreamowe cd. Teoria realnego cyklu koniunkturalnego cd. <ul><li>Przykład szoku </li></ul><ul><li>Korzystny wstrząs technologiczny, uznany za krótkotrwały przesunie krzywą Ys do Ys’. Popyt konsumpcyjny wzrośnie mniej niż proporcjonalnie (Cd’), ponieważ nie starczy zasobów pieniężnych na trwale zwiększoną konsumpcję -> chęć utrzymywania wyższych zasobów gotówkowych (więcej oszczędności, presja deflacyjna -> niższa stopa procentowa). </li></ul><ul><li>Gdy wstrząs technologiczny uważany jest za trwały, przesunięcie krzywej popytu będzie silniejsze Cd’’ = niezmieniona stopa procentowa. </li></ul>Ys łączna podaż realna Cd – łączny popyt realny na rynku towarowym. Każdy punkt (A, B, C) to optimum równowagi! Produkcja Stopa procentowa r’ Y A Cd’’ r Y’ Y’’ Cd’ Cd Ys’ Ys B C
  16. 16. III. Teoria austriacka Podstawy <ul><li>Ziemia, praca – naturalne, pierwotne czynniki produkcji. </li></ul><ul><li>Kapitał - czynnik pośredni, którego podaż zależy od nakładów ziemi i pracy wyłożonych na jego produkcję w przeszłości. </li></ul><ul><li>Rola kapitału w produkcji polega na tym, że pozwala on na przyjęcie bardziej produktywnych, lecz także bardziej czasochłonnych, „okrężnych” metod produkcji ( Bohm–Bawerk w ‘ Kapital und Kapitalzins ’ ) </li></ul><ul><li>Pieniądz = powszechny środek wymiany za pomocą którego można dokonać wymiany przy najniższym koszcie transakcyjnym. </li></ul><ul><li>Pieniądz powstał ewolucyjnie, pierwotnie istniał na niego popyt niepieniężny = pieniądz jest towarem. </li></ul><ul><li>Cena pieniądza to jego siła nabywcza mierzona ogółem dóbr w gospodarce. </li></ul><ul><li>Pieniądz nie ‘krąży’, lecz znajduje się w zasobach określonych osób, które go wymieniają. </li></ul><ul><li>Pieniądz nie jest neutralny (przykład Anioła Gabriela) </li></ul>
  17. 17. III. Teoria austriacka cd. Najprostsze wyjaśnienie <ul><li>Istnienie preferencji czasowej i relacji C – I. </li></ul><ul><li>Zmiana preferencji czasowej = zmiana naturalnej stopy procentowej (co na wolnym rynku pociąga zmianę pieniężnej stopy procentowej). </li></ul><ul><li>Zmiana preferencji czasowej = zmiana dyferencjałów cenowych między etapami produkcji dóbr kapitałowych. </li></ul><ul><li>Przykład: obniżenie czasowej preferencji -> wzrost proporcji inwestycji brutto w stosunku do konsumpcji -> spadek wydatków konsumpcyjnych i cen dóbr konsumpcyjnych -> zmiana cen dóbr kapitałowych, poruszają się jak podparte dźwignią w połowie struktury produkcji, ceny dóbr kapitałowych pierwszego rzędu (najbliżej konsumenta, np. produkt gotowy do złożenia) spadają najmniej, najwyższego rzędu (najdalej konsumenta – np. ruda metalu, zespół ludzi bez kwalifikacji i organizacji) rosną najbardziej + przesunięcie niespecyficznych czynników pierwotnych (praca) na wyższe etapy -> spadek naturalnej stopy procentowej powoduje spadek oprocentowania pożyczek i stabilny stan z dłuższą i węższą (mniej dóbr „na teraz”!!!) strukturą produkcji. </li></ul>
  18. 18. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie Rogera W. Garrisona (na teorii F. von Hayeka) Sytuacja rynkowa, ciągłe fluktuacje bez cyklu koniunkturalnego Źródło: R.W. Garrison &quot;Time and Money” czas produkt Preferencja czasowa C-I. Możliwy ruch po tej krzywej! Stan rynkowy oczyszczający z dostępnych funduszy pożyczkowych Hayekowska struktura produkcji
  19. 19. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie Rogera W. Garrisona (na teorii F. von Hayeka) cd. Sytuacja nierynkowa, szok monetarny oparty o kredyt fiducjarny produkt czas Dostępne fundusze pożyczkowe Stopa procentowa Konkurencja o zasoby = Sytuacja Hayeka Albo Przeciąganie liny (tug of war) Albo „ Przegrzanie gospodarki” Skutek krótkoterminowych decyzji BC i ekspansji kredytowej
  20. 20. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie Rogera W. Garrisona (na teorii F. von Hayeka) cd. Punkty Ruchy pionowe Ruchy poziome 1 Nadkonsumpcja Przeinwestowanie 2 ---------- Przeinwestowanie 3 Wymuszone oszczędności Przeinwestowanie 4 Wymuszone oszczędności ---------- 5 Wymuszone oszczędności Likwidacja 6 Wtórna depresja Wtórna depresja 7 Wtórna depresja Wtórna depresja 8 Wtórna depresja Wtórna depresja
  21. 21. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie values – riches R. Fillieule (bliższe teorii Misesa) Koncepcja Reismana o niezmienności pieniądza: wzrost wydatków inwestycyjnych implikuje (ceteris paribus) korespondujący z nim spadek wydatków konsumpcyjnych Stopa procentowa = preferencja wobec teraźniejszości, implikuje fakt zakupów czynników produkcji z dyskontem, w szczególności po cenie niższej od ceny dóbr konsumpcyjnych, do których wyprodukowania posłużą w przyszłości. Procent (pierwotny) jest wyznaczony przez różnicę owych cen. W wyniku konkurencji rynkowej stopa procentowa przejawia tendencję do wyrównywania się pomiędzy poszczególnymi sektorami gospodarki. „ Punkt równowagi” nie może być jednak osiągnięty (Pure Austrian) I
  22. 22. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie values – riches R. Fillieule (bliższe teorii Misesa) cd. Hayekowska struktura produkcji. Ilość lub jakość dóbr rośnie wraz z wydłużeniem okresu produkcji (opodatkowanie = skrócenie czasu produkcji = tandetne wyroby) II III Malejący zwrot z wydłużenia okresu produkcji o kolejną jednostkę. Widać na przykładzie krajów rozwijających się.
  23. 23. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie values – riches R. Fillieule (bliższe teorii Misesa) cd. Zależności pomiędzy poszczególnymi wielkościami makroekonomicznymi w stanie równowagi: konsumpcją Ce, inwestycjami Ie , stopą procentową ie , długością struktury λe, oraz ilością wyprodukowanych dóbr konsumpcyjnych QCe.
  24. 24. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie values – riches R. Fillieule (bliższe teorii Misesa) cd. Zwiększenie przyszłej stopy wzrostu i produkcji wskutek zmiany preferencji czasowej (możliwy również wzrost dzięki technologii i organizacji, neutralny bądź nie dla stopy preferencji czasowej i struktury produkcji). Teoria ta jest prawdziwa dla mainstreamowego rozróżnienia na świat mikro i makro (nie ma takiego podziału u Austriaków). Zmiana preferencji czasowej.
  25. 25. III. Teoria austriacka cd. Ujęcie values – riches R. Fillieule (bliższe teorii Misesa) cd. W wyniku redystrybucji dochodu i majątku bądź zmniejszenia zaufania odnośnie przyszłości końcowa struktura, która ukształtowała się w wyniku kryzysu jest krótsza od struktury z przed ekspansji kredytowej. Relacja C/I jest wyższa a ilość dóbr konsumpcyjnych wyprodukowanych w ciągu roku uległa zmniejszeniu Cykl boom-bust nieneutralny
  26. 26.

×